R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Wolnymi Ko\u015bcio\u0142ami a innymi nowymi ruchami religijnymi pochodzenia protestanckiego jest obecnie lepiej rozumiana. U\u0142atwi\u0142 to dialog ekumeniczny. Okre\u015blenie wsp\u00f3lnej to\u017csamo\u015bci tych wsp\u00f3lnot ko\u015bcielnych nie jest \u0142atwe, gdy\u017c nie ma dok\u0142adnej jej definicji. Sam wyraz ma p\u00f3\u017any wygl\u0105d, w XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105 to wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skie o og\u00f3lnych cechach, ale o du\u017cym zr\u00f3\u017cnicowaniu mi\u0119dzy sob\u0105. Stanowi\u0105 one szczeg\u00f3lny typ wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej, kt\u00f3rej fundamentem jest chrzest (cz\u0119sto doros\u0142ych) i czuj\u0105 si\u0119 spadkobiercami zasad reformacji, zw\u0142aszcza zasady sola Scriptura<\/em>Ale ka\u017cda z nich powsta\u0142a z powodu konkretnej sytuacji historycznej - za\u0142o\u017cyciela - lub, cz\u0119sto, separacji czy wyp\u0119dzenia.<\/p>\n\n\n\n Na stronie Metodyzm<\/em> to ruch zapocz\u0105tkowany przez Johna Wesleya (1703-1791), anglika\u0144skiego proboszcza, profesora uniwersytetu i jednego z najs\u0142ynniejszych kaznodziej\u00f3w swoich czas\u00f3w: \"Jego spos\u00f3b g\u0142oszenia - pisze Algermissen - by\u0142 prosty i popularny, ale przenikliwy\". Prowadzi\u0142 wiele prac misyjnych, tak\u017ce z pomoc\u0105 os\u00f3b \u015bwieckich; jego celem nie by\u0142o za\u0142o\u017cenie nowego Ko\u015bcio\u0142a, ale odnowienie \u017cycia religijnego, a przede wszystkim \u015brodowiska studenckiego, w kt\u00f3rym pracowa\u0142. Ze wzgl\u0119du na regularno\u015b\u0107 spotka\u0144, dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105 i pobo\u017cne praktyki, w Oksfordzie ironicznie nazywano ich \"metodystami\". W latach 1735-1737 Wesley pracowa\u0142 w Ameryce jako anglika\u0144ski proboszcz. Tam pozna\u0142 niemieckich osadnik\u00f3w wykszta\u0142conych w pietyzmie: od nich przej\u0105\u0142 zasad\u0119 \"sola fide\" i konieczno\u015b\u0107 pokuty. Po powrocie do Londynu w 1738 roku Wesley do\u015bwiadczy\u0142 nowej \u015bwiadomo\u015bci wiary.<\/p>\n\n\n\n Poj\u0119cia \"entuzjazmu\" i osobistego nawr\u00f3cenia s\u0105 centralne dla jego praxis. Doktryna <\/em>r\u00f3\u017cni si\u0119 nieco od swojego pochodzenia. W Biblii metody\u015bci nie uznaj\u0105 ksi\u0105g deuterokanonicznych, a jedynie te pierwotnie u\u017cywane w liturgii (protokanoniczne), g\u0142osz\u0105 powszechno\u015b\u0107 grzechu i zepsucie ludzkiej natury. Istnieje pewien prymat s\u0142owa Bo\u017cego nad sakramentami chrztu i wieczerzy. W przeciwie\u0144stwie do pietyzmu, metodyzm mia\u0142 na celu nawr\u00f3cenie mas: troska o dusze i intensywne \u017cycie wsp\u00f3lnotowe znalaz\u0142y si\u0119 w centrum jego dzia\u0142alno\u015bci ewangelizacyjnej. Uczestnicz\u0105ce w nich kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani, zwykle ze skromnych, robotniczych \u015brodowisk, swobodnie modlili si\u0119 podczas spotka\u0144, wyznawali sobie grzechy i oferowali wzajemne wsparcie w prowadzeniu \u015bwi\u0119tego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n W Ko\u015bciele Anglii nast\u0105pi\u0142o \"ewangeliczne przebudzenie\", kt\u00f3re zaspokoi\u0142o potrzeb\u0119 zaniedbanego ludu: wielu duchownych do\u015bwiadczy\u0142o nawr\u00f3cenia z pierwszej r\u0119ki i pa\u0142a\u0142o gorliwo\u015bci\u0105, by obudzi\u0107 lud duchowo. Na pierwszy plan wysun\u0119\u0142y si\u0119 typowo protestanckie akcenty zbawienia przez wiar\u0119, centralno\u015b\u0107 Biblii i jej zwiastowania. By\u0142a to tendencja typowa dla Niski Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/em>Zosta\u0142a obdarzona wyra\u017anym powo\u0142aniem spo\u0142ecznym i obdarzona szczeg\u00f3lnym dotarciem do mas pracuj\u0105cych. Ruch ten ma wi\u0119c w przewa\u017caj\u0105cej mierze charakter praktyczno-pastoralny: za pomoc\u0105 g\u0142\u00f3wnie biblijnego przepowiadania g\u0142osz\u0105 nawr\u00f3cenie i zbawienie. Pierwsi misjonarze ewangeliccy przemierzali kraj jako w\u0119drowni kaznodzieje, ale dostrzegali niebezpiecze\u0144stwo zniszczenia systemu parafialnego i porz\u0105dku ko\u015bcielnego, dlatego byli marginalizowani i usuwani z instytucji anglika\u0144skich. <\/p>\n\n\n\n Na stronie <\/em>mennonici lub amisz <\/em>wzi\u0119li swoj\u0105 nazw\u0119 od holenderskiego ksi\u0119dza katolickiego Menno Simonsa (ok. 1496-1561). S\u0105 pacyfistami i czasem sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 post\u0119powi technicznemu. Od innych protestant\u00f3w r\u00f3\u017cnili si\u0119 praktyk\u0105 chrztu: chrzcili tylko doros\u0142ych w wieku od 14 do 17 lat, kt\u00f3rzy po odpowiednim przygotowaniu z\u0142o\u017cyli wyznanie wiary i wyrazili ch\u0119\u0107 p\u00f3j\u015bcia za Chrystusem. Podaje si\u0119 go wod\u0105 w imi\u0119 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, a uznany za wa\u017cny przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, przez zanurzenie lub infuzj\u0119. Uznaj\u0105 chrzest ochrzczonego dziecka, gdy nawr\u00f3ci si\u0119 ono po nim z woln\u0105 i \u015bwiadom\u0105 decyzj\u0105, tak \u017ce we wsp\u00f3lnocie nie ma drugiego chrztu (z pewnymi wyj\u0105tkami).<\/p>\n\n\n\n Nurt baptystyczny pojawi\u0142 si\u0119 wraz z radykalizacj\u0105 reformacji Zwingliego w XVII wieku, cho\u0107 jednocze\u015bnie w kontrze do niej. Jest te\u017c kalwi\u0144skie pod\u0142o\u017ce jego doktryny i silny nacisk na wolno\u015b\u0107 sumienia, odrzucaj\u0105c poj\u0119cia ko\u015bcio\u0142a, dogmatu, liturgii i kap\u0142a\u0144stwa. Eklezjologicznie panuje absolutna demokracja ko\u015bcielna. Ka\u017cda wsp\u00f3lnota jest autonomiczna i mo\u017ce podejmowa\u0107 swoje decyzje samodzielnie; jej relacje z innymi odbywaj\u0105 si\u0119 na zasadzie \"przymierza\", do kt\u00f3rego dobrowolnie si\u0119 przy\u0142\u0105czaj\u0105. Przed przyj\u0119ciem chrztu konieczne jest do\u015bwiadczenie zbawienia. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ewangelizacyjna jest zasadnicz\u0105 cech\u0105 tych wsp\u00f3lnot, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 przybli\u017cy\u0107 Ewangeli\u0119 tym, kt\u00f3rzy s\u0105 od niej oddaleni: ich celem jest budzenie ludzi do p\u00f3j\u015bcia za Chrystusem i do komunii z Bogiem. <\/p>\n\n\n\n George Fox (1624-1691), za\u0142o\u017cyciel kwakr\u00f3w, widzia\u0142 burzliwy czas walki o w\u0142adz\u0119 w Anglii mi\u0119dzy katolikami, anglikanami i purytanami. W jego osobistych poszukiwaniach Boga i prawdziwej religii, \u017caden z nich nie potrafi\u0142 wskaza\u0107 mu drogi. W 1647 roku, pomi\u0119dzy \"wstrz\u0105sami\" (ang: trz\u0119sienie<\/em>), doszed\u0142 do przekonania, \u017ce ka\u017cdy nosi w sobie odpowied\u017a na pytanie o Boga: w ka\u017cdym jest co\u015b boskiego i mo\u017cna to znale\u017a\u0107 w ciszy. B\u00f3g tam przemawia. Chodzi wi\u0119c o osi\u0105gni\u0119cie \"wewn\u0119trznego \u015bwiat\u0142a\", kt\u00f3re g\u0142adzi grzechy i jednoczy ka\u017cdego z Chrystusem. W tym wszyscy jeste\u015bmy r\u00f3wni i to poczucie r\u00f3wno\u015bci by\u0142o dla kwakr\u00f3w fundamentalne. Wraz ze swoimi zwolennikami Fox prowadzi\u0142 ascetyczne, s\u0105siedzkie \u017cycie. Odm\u00f3wi\u0142 sk\u0142adania przysi\u0105g i p\u0142acenia podatk\u00f3w ko\u015bcielnych; opowiedzia\u0142 si\u0119 za niestosowaniem przemocy i g\u0142osi\u0142 swoje przes\u0142anie w ca\u0142ej Anglii, gdzie by\u0142 prze\u015bladowany.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze w czasie trudno\u015bci kwakier William Penn (1644-1718) uzyska\u0142 koncesj\u0119 na za\u0142o\u017cenie angielskiej kolonii w New Jersey, gdzie w 1681 roku za\u0142o\u017cy\u0142 stan Pensylwania, jako polityczn\u0105 realizacj\u0119 kwakierskiej religijno\u015bci, kt\u00f3ra niestrudzenie walczy\u0142a z niewolnictwem. Kwakrzy rozumiej\u0105 siebie jako cz\u0119\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a Jezusa Chrystusa, mimo \u017ce s\u0105 \"religi\u0105 bez dogmatu\". Objawienie Boga nie jest zamkni\u0119tym wydarzeniem w przesz\u0142o\u015bci, ale mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 w ka\u017cdej chwili w sercu szczerego poszukiwacza Boga. Liturgia to przede wszystkim spotkania na \"cich\u0105 modlitw\u0119\", w prostych miejscach bez krzy\u017cy i szczeg\u00f3lnych przedmiot\u00f3w; nie dopuszcza sakrament\u00f3w (ani chrztu, ani wieczerzy), ani dni \u015bwi\u0105tecznych, ani uroczystych akcji. Ten bardzo minimalny korpus doktrynalny i celebracyjny kontrastuje z postulatami etycznymi, opartymi na odkrywaniu Bo\u017cego przes\u0142ania w ka\u017cdej osobie. <\/p>\n\n\n\n Czasami nazywano je \"Ko\u015bcio\u0142ami \u015bwieckich\", poniewa\u017c nie ma w nich r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy wy\u015bwi\u0119conymi i niewy\u015bwi\u0119conymi, lub jest ona mniejsza ni\u017c w innych wsp\u00f3lnotach. W nich Duch \u015awi\u0119ty powo\u0142uje ka\u017cdego chrze\u015bcijanina do kap\u0142a\u0144stwa; we wsp\u00f3lnocie nie ma zasadniczych r\u00f3\u017cnic, a jedynie zr\u00f3\u017cnicowanie funkcji charyzmatycznych: nie chc\u0105 by\u0107 \"Ko\u015bcio\u0142ami pastor\u00f3w\", nawet je\u015bli istnieje urz\u0105d kaznodziei czy pastora. Praktykuj\u0105 oni chrzest przez zanurzenie. Od XVI i XVII wieku, przy okazji angielskich kontrowersji religijnych przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi anglika\u0144skiemu, pojawi\u0142y si\u0119 \"niezale\u017cne\" wsp\u00f3lnoty: obecne \"wolne wsp\u00f3lnoty ewangeliczne\" \"kongregacjonalizmu\" czuj\u0105 si\u0119 spadkobiercami ruchu \"przebudzenia\" z XIX wieku. Da\u0142y one pocz\u0105tek wsp\u00f3lnotom pietystycznym, z wiernymi, kt\u00f3rzy oddzielili si\u0119 od wszystkiego, co kontrastowa\u0142o z tym, co boskie: od tego, co \"\u015bwieckie\", a wi\u0119c tak\u017ce od Ko\u015bcio\u0142a historycznego czy instytucjonalnego, kt\u00f3ry uwa\u017cali za \"martwy\" i \"zsekularyzowany\".<\/p>\n\n\n\n Wyszli od zasady, \u017ce wsp\u00f3lnota chrze\u015bcija\u0144ska rodzi si\u0119 tam, gdzie uczniowie Jezusa \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w pos\u0142usze\u0144stwie Jego S\u0142owu pod przewodnictwem Ducha \u015awi\u0119tego. Wsp\u00f3lnoty te maj\u0105 w\u0142asne uprawnienia i pe\u0142n\u0105 autonomi\u0119, niezale\u017cn\u0105 od w\u0142adzy \u015bwieckiej, ale tak\u017ce od biskup\u00f3w i synod\u00f3w. Na ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0105 one zgrupowane w Mi\u0119dzynarodowym Sojuszu Wolnych Wsp\u00f3lnot Ewangelicznych. Struktura jest kongregacjonalistyczna, a Przymierze rozumiane jest jako \"duchowa komunia \u017cycia i s\u0142u\u017cby mi\u0119dzy niezale\u017cnymi wsp\u00f3lnotami\". W doktrynie s\u0105 bliskie postulatom reformacji kalwi\u0144skiej, z wp\u0142ywami pietystycznymi i baptystycznymi. <\/p>\n\n\n\n W tych ewangelickich wsp\u00f3lnotach nie ma poj\u0119cia sakramentu, cho\u0107 celebruj\u0105 chrzest i Wieczerz\u0119 Pa\u0144sk\u0105. Odrzucaj\u0105 chrzest niemowl\u0105t, bo wed\u0142ug Pisma \u015awi\u0119tego musi by\u0107 on poprzedzony nawr\u00f3ceniem. Doro\u015bli, i tylko doro\u015bli, s\u0105 chrzczeni w imi\u0119 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej przez zanurzenie; sumieniu ka\u017cdego cz\u0142owieka pozostawia si\u0119 decyzj\u0119, czy gdy zechce do\u0142\u0105czy\u0107 do wsp\u00f3lnoty, powinien zosta\u0107 ponownie ochrzczony. Wieczerza Pa\u0144ska jest celebrowana zazwyczaj raz w miesi\u0105cu, samodzielnie lub w\u0142\u0105czona do zwyk\u0142ej liturgii, r\u00f3wnie\u017c celebrowana przez osob\u0119 \u015bwieck\u0105. Jest ona rozumiana jako \"uczta komunii\", jednocz\u0105ca wiernych z Chrystusem i mi\u0119dzy sob\u0105, jako \"uczta nadziei\", oczekuj\u0105ca powrotu Pana, kt\u00f3ry wst\u0105pi\u0142 do Ojca.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bcio\u0142y chrze\u015bcija\u0144skie Adwentyst\u00f3w Dnia Si\u00f3dmego <\/em>Powsta\u0142y one w XIX wieku, w klimacie \u017cywej \u015bwiadomo\u015bci powrotu Chrystusa w chwale, kt\u00f3ra rozpowszechni\u0142a si\u0119 w licznych wolnych ko\u015bcio\u0142ach. Sama nazwa \"adwenty\u015bci\" podkre\u015bla oczekiwanie na przyj\u015bcie Chrystusa i u\u015bwi\u0119cenie szabatu - si\u00f3dmego dnia - a nie niedzieli. Jej za\u0142o\u017cycielem by\u0142 William Miller (1742-1849), kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142 wy\u0142\u0105cznie osobiste teorie eschatologiczne dotycz\u0105ce drugiego przyj\u015bcia Chrystusa. Jego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 kaznodziejki Ellen G. White (1827-1915) i innych wizjoner\u00f3w, uznawanych za prorok\u00f3w ko\u0144ca \u015bwiata, kt\u00f3rzy posiadali dar przewidywania (konkretnie my\u015bla\u0142 o dacie 1844). Kiedy ta przepowiednia ko\u0144ca \u015bwiata nie spe\u0142ni\u0142a si\u0119, dosz\u0142a do wniosku, \u017ce ca\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien by\u0107 wiecznie czujny na powr\u00f3t Pana, jako centrum Biblii, kt\u00f3ra relatywizuje wszelk\u0105 historyczn\u0105 tradycj\u0119 ko\u015bcieln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wyznaj\u0105 oni prymat Biblii i doktryny sola fides<\/em>Adwenty\u015bci powstali w 1863 roku, odrzucaj\u0105c jednocze\u015bnie kalwi\u0144sk\u0105 doktryn\u0119 o predestynacji. Adwenty\u015bci wy\u0142onili si\u0119 jako wsp\u00f3lnota w 1863 roku. Nie stanowi\u0105 one doktryny pozabiblijnej, ani nie s\u0105 sprzeczne z wiar\u0105 trynitarn\u0105 Nowego Testamentu; nie maj\u0105 te\u017c pretensji do ekskluzywizmu, a nawet podj\u0119\u0142y dialog z innymi Ko\u015bcio\u0142ami. Nalegaj\u0105 na dziesi\u0119\u0107 przykaza\u0144, u\u015bwi\u0119cenie szabatu, znaczenie dziesi\u0119ciny i oczekiwanie rych\u0142ego przyj\u015bcia Chrystusa. Nie dopuszczaj\u0105 chrztu niemowl\u0105t i odprawiaj\u0105 go przez zanurzenie; przyjmuj\u0105 komuni\u0119 podczas wieczornego posi\u0142ku cztery razy w roku. <\/em>Zwracaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na zdrowe \u017cycie fizyczne poprzez uporz\u0105dkowan\u0105 dyscyplin\u0119 \u017cycia. Broni\u0105 wolno\u015bci religijnej oraz rozdzia\u0142u ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Nacisk na duchowe \"przebudzenie\" i nawr\u00f3cenie oraz d\u0105\u017cenie do wy\u017cszego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego w u\u015bwi\u0119ceniu da\u0142y pocz\u0105tek zielono\u015bwi\u0105tkowcom w Los Angeles w 1910 roku, kt\u00f3rzy szukali pe\u0142nego do\u015bwiadczenia Ewangelii. Chrze\u015bcijanie s\u0105 prowadzeni do \u015bwi\u0119tego \u017cycia w \u015bwiadectwie i s\u0142u\u017cbie poruszeni przez Ducha \u015awi\u0119tego. Wylanie to, podobnie jak podczas Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy w Jerozolimie, staje si\u0119 tzw. \"chrztem Ducha\", z darami takimi jak glossolalia oraz fizyczne i psychiczne \"uzdrowienia\". Pierwsze do\u015bwiadczenia zielono\u015bwi\u0105tkowe mia\u0142y miejsce g\u0142\u00f3wnie w spo\u0142eczno\u015bciach afroameryka\u0144skich, gdzie powsta\u0142 \"ruch m\u00f3wi\u0105cych j\u0119zykami\", kt\u00f3ry rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na Europ\u0119 i ca\u0142y \u015bwiat. Istniej\u0105 w\u015br\u00f3d nich relacje mi\u0119dzynarodowe, cho\u0107 odrzucaj\u0105 struktur\u0119 \u015bwiatow\u0105, cho\u0107 istnieje \u015awiatowa Konferencja Zielono\u015bwi\u0105tkowa. <\/p>\n\n\n\n Doktryna, kt\u00f3r\u0105 zazwyczaj wyznaj\u0105, m\u00f3wi, \u017ce proces zbawienia przebiega w trzech etapach: nawr\u00f3cenie, u\u015bwi\u0119cenie i chrzest w Duchu \u015awi\u0119tym. Pismo \u015awi\u0119te jest podstaw\u0105 wiary, kt\u00f3ra jest otwarta na interpretacj\u0119 przez Ducha \u015awi\u0119tego. Chrystus pracowa\u0142 uzasadnienie i przebaczenie, ale odkupuje i u\u015bwi\u0119ca przez Ducha. Wszystko jest dzie\u0142em Ducha \u015awi\u0119tego: nawr\u00f3cenie, odrodzenie i wzrost w \u017cyciu chrze\u015bcija\u0144skim. Chrzest jest praktykowany tylko na doros\u0142ych przez zanurzenie i w imi\u0119 Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. O tym, czy konieczny jest drugi chrzest, decyduje osoba, kt\u00f3ra aspiruje do wsp\u00f3lnoty, a zosta\u0142a ochrzczona w innej wsp\u00f3lnocie. W niekt\u00f3rych wsp\u00f3lnotach jednak zwyczajowo przyjmuje si\u0119 chrzest.<\/p>\n\n\n\n Widz\u0105 w Biblii \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0119, kt\u00f3rej pisarze byli natchnieni przez Ducha \u015awi\u0119tego, zawieraj\u0105c\u0105 s\u0142owo Boga, a wi\u0119c jego bezwarunkow\u0105 regu\u0142\u0119 wiary i post\u0119powania. Podobnie jak inne wsp\u00f3lnoty protestanckie, wierz\u0105 w grzech pierworodny, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w postacie szatana, Adama i Ewy, a tak\u017ce w mo\u017cliwo\u015b\u0107 u\u015bwi\u0119cenia cz\u0142owieka poprzez praktyki religijne i wiar\u0119. Zielono\u015bwi\u0105tkowcy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 \"Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego\", nie maj\u0105c wi\u0119kszych spor\u00f3w z ko\u015bcio\u0142ami historycznymi, takimi jak prezbiterianin czy baptysta; niekt\u00f3rzy zielono\u015bwi\u0105tkowcy s\u0105 jednak przeciwni ekumenizmowi. Liturgia zielono\u015bwi\u0105tkowa r\u00f3\u017cni si\u0119 w ka\u017cdej wsp\u00f3lnocie, organizacji czy nurcie zielono\u015bwi\u0105tkowym, ale jej g\u0142\u00f3wna czynno\u015b\u0107 polega na czytaniu zar\u00f3wno ze Starego, jak i Nowego Testamentu. Podczas uroczysto\u015bci cz\u0119sto wykonywane s\u0105 hymny i inne pie\u015bni pochwalne w r\u00f3\u017cnych stylach, kt\u00f3rym towarzyszy muzyka, oklaski, ch\u00f3ry, ta\u0144ce i okrzyki rado\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz promowania pewnego etycznego perfekcjonizmu, do\u015bwiadczenia nadprzyrodzone bior\u0105 g\u00f3r\u0119 nad codzienno\u015bci\u0105, ekstaza nad codzienn\u0105 ascez\u0105. Jest to chrze\u015bcija\u0144stwo pozbawione dogmat\u00f3w i struktur: ka\u017cdy wierny, jako cz\u0142onek Chrystusa, otrzymuje bezpo\u015brednio natchnienia Ducha \u015awi\u0119tego i mo\u017ce mie\u0107 szereg do\u015bwiadcze\u0144 mistycznych, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y zarezerwowane tylko dla nielicznych. Wsp\u00f3lnoty i ich pastorzy s\u0105 cz\u0119sto zorganizowani w stylu kongregacjonalistycznym i s\u0105 obecnie trzeci\u0105 co do wielko\u015bci grup\u0105 chrze\u015bcijan po Ko\u015bcio\u0142ach katolickim i prawos\u0142awnym, licz\u0105c\u0105 300 milion\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n \"W rzeczywisto\u015bci - konkluduje Algermissen - historia protestantyzmu by\u0142a dotychczas histori\u0105 post\u0119puj\u0105cego roz\u0142amu, kt\u00f3remu nie po\u0142o\u017cy kresu nawet intensywna i delikatna praca ekumenizmu w nadchodz\u0105cych latach\". Pocz\u0105wszy od podzia\u0142\u00f3w ju\u017c w czasach Lutra (Zwingli, Bucer, Oecolampadius, Karlstadt, M\u00fcntzer i anabapty\u015bci...), a\u017c po rozw\u00f3j doktryny Melanchtona po \u015bmierci niemieckiego Reformatora, protestantyzm by\u0142 prowadzony przez teolog\u00f3w i osobowo\u015bci genialne, kt\u00f3re pozostawi\u0142y sw\u00f3j g\u0142\u0119boki \u015blad w ci\u0105g\u0142ym rozwoju na przestrzeni czasu. Reformacja by\u0142a wi\u0119c nieustannie reformowana i odradzana, od pocz\u0105tku naznaczona ci\u0105g\u0142ymi sporami teologicznymi. Kolejne podzia\u0142y i zjednoczenia (najpierw w Ko\u015bcio\u0142ach historycznych lub narodowych, a p\u00f3\u017aniej w wolnych Ko\u015bcio\u0142ach lub wsp\u00f3lnotach ewangelicznych) pozostawi\u0142y trudny do prze\u015bledzenia obraz sytuacji. Efektem ko\u0144cowym mo\u017ce by\u0107 zatem to, co wida\u0107 na poni\u017cszym drzewie genealogicznym r\u00f3\u017cnych denominacji protestanckich:<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" En la actualidad se ha comprendido mejor la diferencia entre las Iglesias libres y otros nuevos movimientos religiosos de origen protestante. El di\u00e1logo ecum\u00e9nico lo ha facilitado. No es f\u00e1cil precisar una identidad com\u00fan de estas comunidades eclesiales, pues no existe una definici\u00f3n exacta de ella. La expresi\u00f3n misma es de aparici\u00f3n tard\u00eda, en el […]<\/p>\n","protected":false},"author":85,"featured_media":11835,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[39],"tags":[217],"class_list":["post-11797","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura","tag-ecumenismo"],"yoast_head":"\n1. Metodyzm<\/h4>\n\n\n\n
2. Amisze, bapty\u015bci i kwakrzy<\/h4>\n\n\n\n
3. Wsp\u00f3lnoty ewangelickie<\/h4>\n\n\n\n
4. Adwenty\u015bci<\/h4>\n\n\n\n
5. Zielono\u015bwi\u0105tkowcy<\/h4>\n\n\n\n
6. Wniosek<\/h4>\n\n\n\n