Gdyby przybysz spoza Afryki wr\u00f3ci\u0142 teraz, po nieobecno\u015bci trwaj\u0105cej - powiedzmy - 30 lat, by\u0142by zaskoczony wielkimi zmianami w \"krajobrazie\" religijnym. Podczas pierwszej wizyty pozna\u0142by tradycyjny obraz misji katolickich i konwencjonalnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w protestanckich. Teraz znalaz\u0142by charyzmatyczne i ewangeliczne ko\u015bcio\u0142y i kaplice na prawie ka\u017cdym rogu ulicy. <\/p>\n\n\n\n
Zar\u00f3wno przyjaciele jak i wrogowie przyznaj\u0105, \u017ce ten rodzaj chrze\u015bcija\u0144stwa rozprzestrzenia si\u0119 w Afryce szybciej ni\u017c jakikolwiek inny, a angloj\u0119zyczna Afryka \u015arodkowo-Wschodnia i Wielkie Jeziora (Kenia, Rwanda, Tanzania i Uganda) nie s\u0105 tu wyj\u0105tkiem. Na przyk\u0142ad w bloku, w kt\u00f3rym mieszkam w Nairobi, przed pojawieniem si\u0119 kowida, cztery takie ko\u015bcio\u0142y konkurowa\u0142y ze sob\u0105 zar\u00f3wno liczebno\u015bci\u0105, jak i ha\u0142asem. Na obrze\u017cach bloku znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dwa ko\u015bcio\u0142y katolickie (jeden do\u015b\u0107 nowy) i jeden anglika\u0144ski (r\u00f3wnie\u017c do\u015b\u0107 nowy).<\/p>\n\n\n\n
Jak do tego wszystkiego dosz\u0142o, jak te ko\u015bcio\u0142y sta\u0142y si\u0119 tak znacz\u0105ce i na czym polega ich atrakcyjno\u015b\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Na wst\u0119pie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce zielono\u015bwi\u0105tkowo\u015b\u0107 nie jest w Afryce czym\u015b nowym. Pierwszy zielono\u015bwi\u0105tkowy misjonarz, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Kenii, pochodzi\u0142 z Finlandii w 1912 roku, kiedy to dzisiejsza Kenia by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 brytyjskiego protektoratu. W tym samym roku pojawi\u0142 si\u0119 ruch charyzmatyczny, tzw. Roho<\/em> (\"duch\" w suahili), w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych anglika\u0144skich konwertyt\u00f3w w okolicy. W 1918 roku ameryka\u0144scy misjonarze za\u0142o\u017cyli misj\u0119, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 afiliowana do Zgromadzenia Zielono\u015bwi\u0105tkowego w Kanadzie. W 1965 roku, kr\u00f3tko po tym jak Kenia sta\u0142a si\u0119 niepodleg\u0142ym krajem, jej ko\u015bcio\u0142y r\u00f3wnie\u017c si\u0119 usamodzielni\u0142y i zmieni\u0142y nazw\u0119 na Pentecostal Assemblies of God. W 2002 roku Afryka Wschodnia liczy\u0142a 5 tysi\u0119cy takich ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Inne roz\u0142amy grup dysydenckich mia\u0142y miejsce ju\u017c wcze\u015bniej, w latach 30. XX wieku, kiedy misjonarze wyrazili sw\u00f3j sprzeciw wobec obrzezania kobiet i powsta\u0142o wiele ko\u015bcio\u0142\u00f3w tubylczych, w tym Afryka\u0144ski Niezale\u017cny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Zielono\u015bwi\u0105tkowy.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem. Renesans Afryki Wschodniej<\/em> (ruch w ramach Anglika\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a Afryki Wschodniej), kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w Rwandzie w 1933 roku, przyby\u0142 do Kenii w 1937 roku, przyci\u0105gaj\u0105c wielu protestant\u00f3w do ewangelicznego i charyzmatycznego chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Nawias wyja\u015bniaj\u0105cy na temat tego renesansu: Anglik, John Church, angielski lekarz misyjny w Ko\u015bcielne Towarzystwo Misyjne<\/em> o Church Missionary Society, widz\u0105c z\u0142\u0105 sytuacj\u0119 duchow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a anglika\u0144skiego w Ugandzie dozna\u0142o \"nawr\u00f3cenia\" i rozpocz\u0119\u0142o Odrodzenie w s\u0105siedniej Rwandzie, a nast\u0119pnie rozszerzy\u0142o je na Ugand\u0119, dzi\u0119ki zwi\u0105zkowi, jaki mia\u0142o z niekt\u00f3rymi ugandyjskimi ewangelistami. Ruch ten rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na ko\u015bcio\u0142y prezbiteria\u0144skie i metodystyczne w Kenii oraz na ko\u015bci\u00f3\u0142 lutera\u0144ski w Tanganice (dzisiejsza Tanzania). <\/p>\n\n\n\n Szybko do przodu, do lat 70. i 80. W latach 1972-1986, wed\u0142ug jednego z bada\u0144, liczba ko\u015bcio\u0142\u00f3w zielono\u015bwi\u0105tkowych podwoi\u0142a si\u0119 w Nairobi, szybciej ni\u017c jakakolwiek inna denominacja chrze\u015bcija\u0144ska. W 2006 roku znanemu ameryka\u0144skiemu teleewangeli\u015bcie kaznodziei T.D. Jakesowi uda\u0142o si\u0119 przyci\u0105gn\u0105\u0107 na krucjat\u0119 prawie jedn\u0105 trzeci\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Nairobi. Badanie Forum przeprowadzone w tym samym roku sugerowa\u0142o, \u017ce \"Odnowiciele\" (zielono\u015bwi\u0105tkowcy i charyzmatycy) stanowili ponad po\u0142ow\u0119 populacji kenijskiej. W tamtych czasach powszechne by\u0142o, \u017ce m\u0142oda osoba pyta\u0142a ci\u0119: \"Czy narodzi\u0142e\u015b si\u0119 na nowo?\", albo \u017ce m\u00f3wiono jej: \"Jestem zbawiony\". \"Zbawieni\" i \"urodzeni na nowo\" sprawowali pewn\u0105 w\u0142adz\u0119, chocia\u017cby ze wzgl\u0119du na ich znacz\u0105cy sprzeciw wobec wprowadzenia aborcji czy ustanowienia s\u0105d\u00f3w. kadhi<\/em> (islamski) w referendum z 2005 r. w sprawie projektu konstytucji krajowej.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug raportu zatytu\u0142owanego. Charyzmatyczne ko\u015bcio\u0142y zielono\u015bwi\u0105tkowe w Kenii: wzrost, kultura<\/em>Ko\u015bcio\u0142y te okaza\u0142y si\u0119 zagro\u017ceniem dla Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wi\u0119kszo\u015bciowych, nie tylko dlatego, \u017ce kobiety i grupy marginalizowane znalaz\u0142y w nich \"dom\". Ta \"inkulturowana\" forma chrze\u015bcija\u0144stwa sprawi\u0142a, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 Kenijczyk\u00f3w poczu\u0142a si\u0119 duchowo zaopiekowana, gdy\u017c oferowa\u0142a \"osobiste\" spotkanie z Bogiem poprzez moc ducha. Odpowiadali na egzystencjaln\u0105 potrzeb\u0119: zapewnienia uzdrowienia z chor\u00f3b i uwolnienia od wszelkich dolegliwo\u015bci, a wszystko to zgodnie z afryka\u0144skim \u015bwiatopogl\u0105dem.<\/p>\n\n\n\n W innym badaniu zasugerowano, \u017ce ten od\u0142am chrze\u015bcija\u0144stwa szybko rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 w Afryce, poniewa\u017c jego teologiczny i rytualny nacisk na walk\u0119 duchow\u0105 zapewnia silne powi\u0105zanie z istniej\u0105cymi kosmologiami, zachowuj\u0105c jednocze\u015bnie znaczenie tradycyjnej religii. Jezus jest cz\u0119sto przedstawiany jako m\u0119ska posta\u0107 w\u0142adzy, jako kto\u015b kochaj\u0105cy i opieku\u0144czy, a nie jako os\u0105dzaj\u0105cy, karz\u0105cy i autorytarny ojciec. Jakby dla podkre\u015blenia tego w praktyce, kaznodzieje zielono\u015bwi\u0105tkowi\/charyzmatyczni ubieraj\u0105 si\u0119 dobrze, m\u00f3wi\u0105 pewnie i w ten spos\u00f3b odpieraj\u0105 wszelkie wra\u017cenie czy zarzut, \u017ce cz\u0142owiek Bo\u017cy jest mi\u0119kki. Na ich sukces sk\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c agresywna ewangelizacja, mobilizacja \u015bwieckich oraz ich \u015bwi\u0105teczny charakter, z \u017cyw\u0105 i wpadaj\u0105c\u0105 w ucho muzyk\u0105 i ta\u0144cem.<\/p>\n\n\n\n Aby jeszcze bardziej to wesprze\u0107, w Nairobi trwa obecnie bardzo popularny dziesi\u0119ciotygodniowy program dla m\u0119\u017cczyzn, zatytu\u0142owany Wystarczaj\u0105co du\u017co ludzi<\/em>\"M\u0119\u017cczyzna wystarczy\", ustanowiony przez pastora zielono\u015bwi\u0105tkowego, kt\u00f3ry przyci\u0105ga zar\u00f3wno protestant\u00f3w, jak i katolik\u00f3w, na temat tego, jak by\u0107 dobrym ojcem i m\u0119\u017cem, uczciwym, wiernym, powa\u017cnym itd.<\/p>\n\n\n\n Bardziej subtelnym, ale bardzo realnym, przyn\u0119t\u0105 jest ich otwarto\u015b\u0107 na nowoczesno\u015b\u0107, nieodparte pragnienie, aby wydawa\u0107 si\u0119 sukcesem, odzwierciedla\u0107 nowoczesn\u0105 wizj\u0119 i nadawa\u0107 internetowy wizerunek. Wszystko to jest szczeg\u00f3lnie atrakcyjne dla wschodz\u0105cej m\u0142odzie\u017cy afryka\u0144skiej: \u015bwieckie przyw\u00f3dztwo, odpowiedzialno\u015b\u0107 ko\u015bcielna oparta na charyzmatycznych cechach danej osoby; do tego innowacyjne wykorzystanie nowoczesnych technologii komunikacyjnych i lu\u017any kodeks mody. M\u0142odzie\u017c jest uprzywilejowana w dost\u0119pie do tych form nowoczesno\u015bci ze wzgl\u0119du na poziom umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania; m\u0142odzie\u017c \"elitarna\", m\u0142odzi profesjonali\u015bci i sfrustrowani absolwenci rozumiej\u0105, \u017ce ko\u015bcio\u0142y te odpowiadaj\u0105 na ich potrzeby w spos\u00f3b, w jaki inne instytucje nie odpowiadaj\u0105 lub nie s\u0105 w stanie, wzmacniane i zach\u0119cane przez ewangelizacj\u0119 od drzwi do drzwi, spotkania domowe, publiczne przepowiadanie i krucjaty namiotowe, wszystkie te formy odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do afryka\u0144skiej osobowo\u015bci i stylu \u017cycia: \u017cycia na \u015bwie\u017cym powietrzu, a nie w zaciszu domowym.<\/p>\n\n\n\n Raport Zielono\u015bwi\u0105tkowo\u015b\u0107 i wiara na globalnym po\u0142udniu<\/em> podsumowuje j\u0105 w trzech g\u0142\u00f3wnych cechach: \"Transformacja\", \"Upodmiotowienie\" oraz \"Uzdrowienie i wyzwolenie\". <\/p>\n\n\n\n Transformacja\" odnosi si\u0119 do dost\u0119pno\u015bci bezpo\u015bredniego i szczeg\u00f3lnie intensywnego spotkania z Bogiem, kt\u00f3re przynosi g\u0142\u0119bokie zmiany w \u017cyciu i okoliczno\u015bciach. Istnieje poczucie przemiany na poziomie osobistym i wsp\u00f3lnotowym, w tym nowy dynamizm w uwielbieniu, inspirowany przez Ducha \u015awi\u0119tego. G\u0142\u00f3wny nacisk teologiczny po\u0142o\u017cony jest na przemian\u0119, jak\u0105 przynosi spotkanie z Bogiem: czyli rezygnacj\u0119 z odwo\u0142ywania si\u0119 do tradycyjnej religii i wiar\u0119 w samego Boga.<\/p>\n\n\n\n Empowerment\" to efekt Ewangelii Jezusa Chrystusa. Religia afryka\u0144ska z ufno\u015bci\u0105 zajmuje si\u0119 skutkami z\u0142a wywo\u0142anego przez z\u0142e duchy i czary, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za choroby, niepowodzenia, bezdzietno\u015b\u0107 itp. Afryka\u0144skie ko\u015bcio\u0142y zielono\u015bwi\u0105tkowe zapewniaj\u0105 rytualny kontekst dla modlitwy i egzorcyzm\u00f3w, aby \"uwolni\u0107 strapionych\".<\/p>\n\n\n\n \"Uzdrowienie i wyzwolenie\". Gdy sprawy nie id\u0105 dobrze, t\u0142umaczy si\u0119 to dzia\u0142aniem demon\u00f3w i czarownic. Dla wierz\u0105cego zielono\u015bwi\u0105tkowca ewangelia polega na odnowieniu, tak aby przemiana osobowo\u015bci przejawia\u0142a si\u0119 w zdrowiu i dobrobycie; innymi s\u0142owy, zbawienie obejmuje duchow\u0105 i fizyczn\u0105 obfito\u015b\u0107, uwolnienie od choroby, ub\u00f3stwa, nieszcz\u0119\u015bcia, a tak\u017ce uwolnienie od grzechu i z\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Do\u015bwiadczenia w Ugandzie s\u0105 podobne, cho\u0107 nie identyczne. Tutaj r\u00f3wnie\u017c nacisk k\u0142adzie si\u0119 na dobrobyt materialny i finansowy, obfito\u015b\u0107 i zdrowie fizyczne - przyp. t\u0142um. Ewangelia Dobrobytu<\/em> (ruch z ko\u0144ca XIX wieku w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142 \"ewangeli\u0119\" sukcesu, wiary w siebie itp.), w kt\u00f3rym kongreganci sk\u0142adaj\u0105 dziesi\u0119cin\u0119 na rzecz Ko\u015bcio\u0142a z \"obietnic\u0105 i oczekiwaniem otrzymania w zamian wielkich dar\u00f3w od Boga\". Obfite bogactwo uwa\u017ca si\u0119 za prawo; rozumowanie jest takie: Jezus pokona\u0142 cierpienia tego \u015bwiata, w tym ub\u00f3stwo; dlatego bogactwo jest b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem. Pami\u0119tam, \u017ce kiedy\u015b jecha\u0142em za samochodem z naklejk\u0105 na tylnej szybie, kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a: \"Widzia\u0142em to. Modli\u0142em si\u0119. Mam to.<\/p>\n\n\n\n Raport Pew z 2006 roku poda\u0142, \u017ce za zielono\u015bwi\u0105tkowcami pod\u0105\u017ca w\u00f3wczas dwadzie\u015bcia procent mieszka\u0144c\u00f3w Ugandy. W rzeczywisto\u015bci w ostatniej dekadzie ko\u015bcio\u0142y g\u0142\u00f3wnego nurtu straci\u0142y znaczn\u0105 liczb\u0119 wyznawc\u00f3w. Na przyk\u0142ad krajowe spisy ludno\u015bci pokazuj\u0105, \u017ce liczba anglikan\u00f3w spad\u0142a z 37 % populacji w 2002 roku do 32 % w 2014 roku; a Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki r\u00f3wnie\u017c straci\u0142 wyznawc\u00f3w na rzecz zielono\u015bwi\u0105tkowc\u00f3w, cho\u0107 w mniejszym stopniu.<\/p>\n\n\n\n Podobnie jak gdzie indziej, ale w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b, kt\u00f3ry jest bardzo zintegrowany z ugandyjsk\u0105 kultur\u0105 i sposobem bycia, ugandyjscy zielono\u015bwi\u0105tkowcy w Ugandzie w du\u017cym stopniu wykorzystuj\u0105 radio, telewizj\u0119 i film, maj\u0105 te\u017c kilka stacji radiowych. Ugandyjczycy nie maj\u0105 skrupu\u0142\u00f3w w uzewn\u0119trznianiu swojej kultury, a je\u015bli s\u0105 zielono\u015bwi\u0105tkowcami, to im bardziej krzykliwie i g\u0142o\u015bno, tym lepiej. Opr\u00f3cz radia i telewizji, nabo\u017ce\u0144stwa w porze lunchu w dni powszednie s\u0105 popularne ze wzgl\u0119du na ich rzekome moce uzdrawiaj\u0105ce. W Kampali buduj\u0105 swoj\u0105 \"katedr\u0119\", tj. Tabernakulum Alfa<\/em>o pojemno\u015bci 6.000 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Podczas gdy w Ugandzie Ko\u015bci\u00f3\u0142 ustanowiony<\/em> by\u0142 nieoficjalnie anglika\u0144ski, gdy\u017c pocz\u0105tkowo Church Missionary Society (w wi\u0119kszo\u015bci anglika\u0144skie) praktycznie zaprosi\u0142o Brytyjczyk\u00f3w do Ugandy, a biskup anglika\u0144ski by\u0142 trzeci w kolejno\u015bci (po gubernatorze i kr\u00f3lu Bugandy, Kabace) na oficjalnych funkcjach, anglikanizm dotar\u0142 do Rwandy dopiero po I wojnie \u015bwiatowej, z Ugandy. Mniej ni\u017c 10 % Rwandyjczyk\u00f3w jest anglikanami i z powodu wp\u0142ywu Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana<\/em>by\u0142 ko\u015bcio\u0142em balokole<\/em> (zapisane), o czym wspomniano wcze\u015bniej w tym artykule.<\/p>\n\n\n\n Rwanda by\u0142a znana jako prawdopodobnie najbardziej katolicki nar\u00f3d w Afryce, z oko\u0142o dwoma trzecimi populacji ochrzczonymi katolikami. Wiara pojawi\u0142a si\u0119 w tym kraju pod koniec lat 80. XIX wieku, gdy znajdowa\u0142 si\u0119 on pod panowaniem niemieckim, a nast\u0119pnie belgijskim. Presti\u017c Ko\u015bcio\u0142a ucierpia\u0142 jednak podczas ludob\u00f3jstwa w 1994 r., kiedy to katoliccy przyw\u00f3dcy nie pot\u0119pili przemocy, a cz\u0119\u015b\u0107 duchownych posz\u0142a z ni\u0105 w parze. W 2006 r. odsetek katolik\u00f3w wynosi\u0142 56 % ludno\u015bci. Ponadto wielu Tutsi, kt\u00f3rzy uciekli przed ludob\u00f3jstwem lub w jego trakcie i powr\u00f3cili, zetkn\u0119\u0142o si\u0119 z protestantyzmem w innych krajach Afryki Wschodniej lub w \u015bwiecie zachodnim i porzuci\u0142o praktyki katolickie, przynosz\u0105c w zamian form\u0119 kultu, kt\u00f3ra mog\u0142a przem\u00f3wi\u0107 do straumatyzowanej ludno\u015bci. Jednak w niedziele ko\u015bcio\u0142y katolickie s\u0105 wype\u0142nione po brzegi, z du\u017c\u0105 liczb\u0105 m\u0119\u017cczyzn; nawet msze w dni powszednie s\u0105 dobrze ucz\u0119szczane. W rwandyjskich miastach i wsiach niedziele charakteryzuj\u0105 si\u0119 radosnymi, masowymi uczestnikami; w przeciwie\u0144stwie do nich inne ko\u015bcio\u0142y, w tym zielono\u015bwi\u0105tkowe, s\u0105 bardziej stonowane.<\/p>\n\n\n\n W Tanzanii zielono\u015bwi\u0105tkowcy znacznie si\u0119 rozwin\u0119li w latach 80. i grupy charyzmatyczne wkr\u00f3tce pojawi\u0142y si\u0119 w ko\u015bcio\u0142ach katolickich i lutera\u0144skich, chocia\u017c by\u0142y obecne od pocz\u0105tku lat 1900. Tanzania ma do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 populacj\u0119 muzu\u0142man\u00f3w, oko\u0142o jednej trzeciej og\u00f3\u0142u prawie 60 milion\u00f3w ludzi; chrze\u015bcijanie stanowi\u0105 reszt\u0119, a katolicy to oko\u0142o 25 % og\u00f3\u0142u ludno\u015bci kraju.W trwaj\u0105cych 18 lat badaniach w Iringa, typowym regionie w \u015brodkowej Danii, Martin Lindhart z Uniwersytetu Po\u0142udniowej Danii stwierdzi\u0142, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 trosk\u0105 kongregacji zielono\u015bwi\u0105tkowych by\u0142o uwolnienie od z\u0142ych duch\u00f3w i atak\u00f3w czarownic, koncepcja choroby i uzdrowienia jako kluczowej przestrzeni komunikacji mi\u0119dzy lud\u017ami a istotami duchowymi, poniewa\u017c w tradycyjnych spo\u0142ecze\u0144stwach i spo\u0142eczno\u015bciach choroba jest postrzegana jako efekt kl\u0105twy. G\u0142\u00f3wnymi rywalami zielono\u015bwi\u0105tkowc\u00f3w s\u0105 tradycyjni uzdrowiciele, kt\u00f3rzy myl\u0105 wiernych co do mocy Bo\u017cych i \"mocy\" szatana. Podobny konflikt jest bardzo powszechny w\u015br\u00f3d mniej wykszta\u0142conych wiernych w innych cz\u0119\u015bciach tego regionu.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d wiernych zielono\u015bwi\u0105tkowych w miastach obowi\u0105zuj\u0105 te same oczekiwania, co w bardziej wyrafinowanych \u015brodowiskach innych kraj\u00f3w Afryki Wschodniej. Zielono\u015bwi\u0105tkowcy przemawiaj\u0105, poniewa\u017c ludzie \u015bwieccy s\u0105 bardziej bezpo\u015brednio zaanga\u017cowani; kobiety czuj\u0105 si\u0119 upowa\u017cnione do poszukiwania m\u0119\u017cczyzn o nowoczesnych warto\u015bciach rodzinnych i przyprowadzania ich do ko\u015bcio\u0142a; m\u0119\u017cczy\u017ani nawracaj\u0105 si\u0119, poniewa\u017c widz\u0105 w zielono\u015bwi\u0105tkowcach szans\u0119 na odwr\u00f3cenie biegu wydarze\u0144 i zwalczenie grzesznych sk\u0142onno\u015bci, spowodowanych, jak rozumuj\u0105, przez wp\u0142ywy demoniczne, oraz na \u0107wiczenie samokontroli, a tak\u017ce na wprowadzenie porz\u0105dku i wi\u0119kszego zadowolenia do swojego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Zielono\u015bwi\u0105tkowcy mog\u0105 mie\u0107 braki doktrynalne, ale pomimo tego, a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu, ich \"szybkie rozwi\u0105zanie\" wydaje si\u0119 wype\u0142nia\u0107 pustk\u0119 na wielu poziomach spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Tak zwane Ko\u015bcio\u0142y wi\u0119kszo\u015bciowe w tych krajach Wielkich Jezior - katolicki, anglika\u0144ski i lutera\u0144ski - stoj\u0105 przed powa\u017cnym wyzwaniem. W wielu miejscach staj\u0105 na wysoko\u015bci zadania i coraz skuteczniej wykorzystuj\u0105 nowoczesne technologie. Pozostaje jednak pokusa rozwodnienia podstawowych nauk chrze\u015bcija\u0144skich, liturgii i praktyk w celu przyci\u0105gni\u0119cia wi\u0119kszej liczby wiernych. <\/p>\n\n\n\n Czy zielono\u015bwi\u0105tkowcy w Afryce s\u0105 tu na sta\u0142e? Spe\u0142nia przecie\u017c funkcje spo\u0142eczne, kt\u00f3re Ko\u015bcio\u0142y g\u0142\u00f3wnego nurtu pomog\u0142y wprowadzi\u0107 w tych regionach: edukacja, opieka zdrowotna, godne traktowanie grup marginalizowanych itp. oraz ma \"nowoczesny akcent i smak\". Czy te\u017c powa\u017cniejszy wierz\u0105cy lub nawr\u00f3cony przestanie by\u0107 przyci\u0105gany przez jej nacisk na \"zewn\u0119trzno\u015b\u0107\" i b\u0119dzie t\u0119skni\u0142 za czym\u015b g\u0142\u0119bszym i trwalszym?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Si un visitante de fuera de \u00c1frica volviera ahora, despu\u00e9s de una ausencia de -digamos- 30 a\u00f1os, se sorprender\u00eda de los grandes cambios ocurridos en el \u201cpaisaje\u201d religioso. En su primera visita habr\u00eda conocido una imagen tradicional de misiones cat\u00f3licas e iglesias protestantes convencionales. Ahora se encontrar\u00eda con iglesias y capillas carism\u00e1ticas y evang\u00e9licas en […]<\/p>\n","protected":false},"author":401,"featured_media":12877,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,46],"tags":[544,35,26,22],"class_list":["post-12874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-mundo","tag-africa","tag-misiones","tag-musica","tag-religiones"],"yoast_head":"\nKoniec XX w.<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Inkulturowana forma chrze\u015bcija\u0144stwa<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Otwarcie na nowoczesno\u015b\u0107<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Do\u015bwiadczenie w Ugandzie<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
W Rwandzie, najbardziej katolickiej<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Po\u0142udniowa Kenia, Tanzania<\/strong><\/h4>\n\n\n\n