W tym artykule przypomnimy sobie, z czym powstaje teologia zaczynu. Nast\u0119pnie podsumujemy wk\u0142ad teologii XX wieku. Przyjrzymy si\u0119 nowym wyzwaniom. I stamt\u0105d w ko\u0144cu wymy\u015blimy jakie\u015b linie pracy. <\/p>\n\n\n\n
Teologia ma cztery motywy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce rozwija si\u0119 w ka\u017cdym wieku.<\/p>\n\n\n\n
1. \"wiara, kt\u00f3ra stara si\u0119 zrozumie\u0107\", zgodnie z nie\u015bmierteln\u0105 sentencj\u0105 \u015bw. Anzelma: fides quaerens intellectum<\/em>. Nie powtarzamy po prostu s\u0142\u00f3w or\u0119dzia, ale chcemy je zrozumie\u0107, aby je od\u017cywi\u0107 i po\u0142\u0105czy\u0107 z naszym do\u015bwiadczeniem. Chrze\u015bcijanie wierz\u0105 w jedno\u015b\u0107 wiedzy, poniewa\u017c ten sam B\u00f3g, kt\u00f3ry stworzy\u0142 wszech\u015bwiat, objawi\u0142 si\u0119 w naszej historii i pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 naszymi s\u0142owami. <\/p>\n\n\n\n 2. Wiara jest nauczana. Wymaga to uporz\u0105dkowania jej tre\u015bci i wyja\u015bnienia w zale\u017cno\u015bci od poziomu s\u0142uchaczy, od katechezy po formacj\u0119 przysz\u0142ych kap\u0142an\u00f3w i chrze\u015bcijan na poziomie akademickim. Gdy jest nauczany, to si\u0119 go uczy. Wysi\u0142ek nauczania, zw\u0142aszcza kap\u0142an\u00f3w, historycznie kszta\u0142towa\u0142 teologi\u0119. <\/p>\n\n\n\n 3. Wiara napotyka na trudno\u015bci wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne. Historia pokazuje niezgody i utrat\u0119 komunii, kt\u00f3re s\u0105 herezj\u0105. Wymagaj\u0105 one zazwyczaj du\u017cego rozeznania teologicznego. Tak samo jak zewn\u0119trzne nieporozumienia i krytyka: wymagaj\u0105 one jasno\u015bci, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek apologetyce chrze\u015bcija\u0144skiej. Trzeba j\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107 z innymi \u017ar\u00f3d\u0142ami, aby nie skupia\u0107 teologii tylko na spornych kwestiach. <\/p>\n\n\n\n 4. Pismo \u015awi\u0119te musi by\u0107 autentycznie interpretowane. Z jednej strony Ko\u015bci\u00f3\u0142 ju\u017c otrzyma\u0142 i posiada or\u0119dzie, nie jeste\u015bmy zale\u017cni od najnowszej interpretacji. Ale Pismo \u015awi\u0119te jest wiernym \u015bwiadkiem Objawienia, a jego uwa\u017cne i pobo\u017cne czytanie jest nieustann\u0105 inspiracj\u0105.<\/p>\n\n\n\n W XIX wieku rozdzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa w krajach katolickich wp\u0142ywa\u0142 i nadal wp\u0142ywa na \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a. Jednocze\u015bnie, dzi\u0119ki \u0142asce Bo\u017cej, nast\u0105pi\u0142 duchowy i religijny renesans, kt\u00f3ry w XX wieku da\u0142 pocz\u0105tek wielkiej liczbie entuzjastycznych teolog\u00f3w i z\u0142otemu wiekowi wydzia\u0142\u00f3w teologicznych. Tak wi\u0119c obok wielkiej teologii patrystycznej III-V wieku i klasycznej scholastyki XI-XIII wieku istnia\u0142a trzecia wielka epoka, obejmuj\u0105ca wiek XIX (Newman, M\u00f6hler, Scheeben) i przede wszystkim XX.<\/p>\n\n\n\n Inspiracj\u0105 dla tej odnowy by\u0142y cztery g\u0142\u00f3wne zaczyny: m.in. lepsza znajomo\u015b\u0107 Biblii, odzyskanie teologii Ojc\u00f3w, odnowa liturgiczna i wp\u0142yw my\u015bli personalistycznej.<\/p>\n\n\n\n 1. Biblistyka wnios\u0142a ogromn\u0105 erudycj\u0119 na temat historii, j\u0119zyka i kontekst\u00f3w Biblii; na temat wielkich poj\u0119\u0107 biblijnych o ogromnym znaczeniu teologicznym (Historia zbawienia, Przymierze, Mesjasz, Kr\u00f3lestwo, Ruah...); oraz na temat instytucji hebrajskich, kt\u00f3re s\u0105 podstaw\u0105 sensu typologicznego (Qhal Jahveh, \u015bwi\u0119ta, kult, \u015bwi\u0105tynia, praktyki synagogalne...). Pozostaje jeszcze do wykonania praca nad podsumowaniem tego bogactwa, kt\u00f3re ma tendencj\u0119 do rozproszenia, a tak\u017ce spowodowa\u0142o pewne zamieszanie co do istoty biblijnego przes\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n 2. Powr\u00f3t do Ojc\u00f3w, emblematycznie reprezentowany przez kolekcj\u0119 Sources Chr\u00e9tiennes<\/em> oraz przez tw\u00f3rczo\u015b\u0107 De Lubaca i Dani\u00e9lou, zosta\u0142a wzmocniona przez kontakty z rosyjsk\u0105 teologi\u0105 emigracyjn\u0105 (\u0141osski, Bierdiajew) i obcowanie z teologi\u0105 wschodni\u0105 (Congar). Umo\u017cliwi\u0142o to skupienie teologii na misteriach, jak to czyni\u0142 Scheeben, i skonstruowanie traktatu o Ko\u015bciele. Oznacza\u0142o to koniec manualistycznej scholastyki, kt\u00f3ra by\u0142a przedstawiana jako jedyna mo\u017cliwa forma teologii katolickiej. I umo\u017cliwi\u0142a oczyszczenie tradycji tomistycznej poprzez powr\u00f3t do jej odwiecznych \u017ar\u00f3de\u0142 (dzie\u0142o \u015bw. Tomasza z Akwinu) oraz lepsz\u0105 znajomo\u015b\u0107 jej historii i kontekstu (Chenu, Grabmann) i filozofii (Gilson). <\/p>\n\n\n\n 3. R\u00f3wnolegle z powrotem do Ojc\u00f3w, i z owocn\u0105 synergi\u0105, rozwija\u0142a si\u0119 teologia liturgiczna (Dom Gueranger, Guardini, Casel). Przekszta\u0142ci\u0142a ona sakramentologi\u0119, przyczyni\u0142a si\u0119 do zrozumienia tajemnicy Ko\u015bcio\u0142a i zainspirowa\u0142a Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II. Nie nale\u017cy jednak myli\u0107 tej odnowy z posoborowym stosowaniem, czasem improwizowanym i spontanicznym, m\u00f3d liturgicznych. W du\u017cej mierze autentyczna formacja teologiczna chrze\u015bcijan zgodnie z wol\u0105 Soboru jest jeszcze w toku. <\/p>\n\n\n\n 4. Inspiracja personalistyczna uwypukli\u0142a co\u015b bardzo wa\u017cnego. Idea osobowo\u015bci, kt\u00f3ra jest tak istotna kulturowo i prawnie, ma swoj\u0105 teologiczn\u0105 histori\u0119. Istnieje chrze\u015bcija\u0144ski wk\u0142ad w godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej jako obrazu Boga, powo\u0142anej do uto\u017csamienia si\u0119 w Chrystusie, kt\u00f3ry jest nadal bardzo aktualny. Ponadto idea, \u017ce osoba implikuje relacj\u0119, zar\u00f3wno w Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, jak i w ludziach, pozwala nam zrozumie\u0107 spe\u0142nienie os\u00f3b w podw\u00f3jnym przykazaniu mi\u0142o\u015bci i inspiruje modele wsp\u00f3\u0142\u017cycia. Na wz\u00f3r Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej istnieje komunia \u015bwi\u0119tych w Ko\u015bciele i w niebie, a tak\u017ce komunia rodzin i ka\u017cda autentyczna wsp\u00f3lnota ludzka. Pomaga tak\u017ce pog\u0142\u0119bi\u0107 osobow\u0105 relacj\u0119 cz\u0142owieka z Bogiem (Ja i Ty) oraz odnowi\u0107 ide\u0119 duszy jako istoty osobi\u015bcie kochanej przez Boga, pozostaj\u0105cej w wiecznej relacji. <\/p>\n\n\n\n Ten spektakularny rozkwit zainspirowa\u0142 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, kt\u00f3ry promowany przez Jana XXIII d\u0105\u017cy\u0142 do o\u017cywienia \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a i ewangelizacji. Wyznaczy\u0142a ona wytyczne i odnowi\u0142a \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a w wielu punktach, kt\u00f3re s\u0105 zasadami przewodnimi naszych czas\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Niestety, po nim nast\u0105pi\u0142 ogromny kryzys posoborowy, kt\u00f3ry spowodowa\u0142, \u017ce praktyka chrze\u015bcija\u0144ska i powo\u0142ania w zachodnich krajach katolickich spad\u0142y do co najmniej jednej sz\u00f3stej tego, co by\u0142o. Mniej ukierunkowana teologia odegra\u0142a rol\u0119 w dryfie (Holland), ale g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142a tendencyjna interpretacja oraz pochopne i b\u0142\u0119dne zastosowanie \u017cycze\u0144 Rady. Potrzebny jest spokojny os\u0105d, by zrozumie\u0107, co si\u0119 sta\u0142o i by przewarto\u015bciowa\u0107 autentyczn\u0105 interpretacj\u0119, tak jak to zrobili Jan Pawe\u0142 II i Benedykt XVI.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony, ogromne zmniejszenie liczby kandydat\u00f3w do kap\u0142a\u0144stwa sprawi\u0142o, \u017ce wiele europejskich wydzia\u0142\u00f3w pozosta\u0142o na minimalnym poziomie. <\/p>\n\n\n\n Teologia znajduje si\u0119 wi\u0119c w zupe\u0142nie innym kontek\u015bcie ni\u017c dotychczas. W krajach o tradycji katolickiej \u017cyj\u0105 one nadal jako \"ko\u015bcio\u0142y ustanowione\", czyli uto\u017csamiane ze zwyczajami, kultur\u0105, \u015bwi\u0119tami i rytami danego narodu. Nie s\u0105 to ko\u015bcio\u0142y misyjne, nie maj\u0105 takich instytucji ani zwyczaj\u00f3w, ale utrzymuj\u0105 kult i katechez\u0119, przy coraz mniejszej liczbie os\u00f3b. Struktura ko\u015bcielna, ze swoim patrymonium, jest nadal ogromna, ale pustoszeje, co stwarza r\u00f3wnie\u017c problem finansowy. Zmniejszaj\u0105cy si\u0119 kler mo\u017ce by\u0107 utrzymywany przez zmniejszaj\u0105cych si\u0119 wiernych, ale budynki ju\u017c nie. Nie jest to g\u0142\u00f3wny problem, ale poch\u0142ania wiele energii. <\/p>\n\n\n\n W starej chrze\u015bcija\u0144skiej Europie prze\u017cywamy jeszcze cykl Nowoczesno\u015bci, z rozdzia\u0142em Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa. Obok pozytywnych aspekt\u00f3w wi\u0119kszej wolno\u015bci i chrze\u015bcija\u0144skiej autentyczno\u015bci, mamy do czynienia z sekularyzacj\u0105, kt\u00f3ra jest realizowana jako program polityczny. W edukacji teologicznej proces ten wymaga odpowiedniego rozliczenia. <\/p>\n\n\n\n Niemal ca\u0142y XX wiek zosta\u0142 zdominowany przez zadziwiaj\u0105c\u0105 \u015bwiatow\u0105 ekspansj\u0119 komunizmu. Oznacza\u0142o to prze\u015bladowanie Ko\u015bcio\u0142a w krajach komunistycznych i intensywn\u0105 krytyk\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. By\u0142a to r\u00f3wnie\u017c pokusa dla wielu chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce komunizm uciele\u015bnia aspekty Ewangelii bardziej autentycznie ni\u017c sam Ko\u015bci\u00f3\u0142. Do zbadania pozostaje jeszcze jeden aspekt. <\/p>\n\n\n\n Niemal cudowny zanik komunizmu, w czasach Jana Paw\u0142a II, pozostawi\u0142 ogromn\u0105 postmodernistyczn\u0105 pr\u00f3\u017cni\u0119. Ale wp\u0142yw rewolucji rosyjskiej 17 zosta\u0142 zast\u0105piony przez wp\u0142yw rewolucji francuskiej 68. Nie powiod\u0142a si\u0119 ona w swej utopijnej pr\u00f3bie przekszta\u0142cenia spo\u0142ecze\u0144stw bur\u017cuazyjnych, ale przekszta\u0142ci\u0142a obyczaje seksualne i sprowokowa\u0142a nowy motyw alienacji od wiary, co spowodowa\u0142o kryzys w recepcji Humanae vitae<\/em>. Ponadto da\u0142a ona pocz\u0105tek ideologii gender, kt\u00f3ra wywiera kulturow\u0105 i polityczn\u0105 presj\u0119 na \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a i kontrastuje z chrze\u015bcija\u0144skim przes\u0142aniem dotycz\u0105cym seksu i rodziny. Wydaje si\u0119, \u017ce stoimy na progu nowego prze\u015bladowania, w kt\u00f3rym nie b\u0119dzie m\u0119czennik\u00f3w. Musimy rozezna\u0107 si\u0119 w zastrze\u017ceniach i znale\u017a\u0107 j\u0119zyk do wyra\u017cenia siebie. <\/p>\n\n\n\n W przesz\u0142o\u015bci rodziny chrze\u015bcija\u0144skie, katecheza w parafiach wiejskich i szko\u0142y katolickie w miastach zdo\u0142a\u0142y przekaza\u0107 wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 z bardzo wysokim stopniem skuteczno\u015bci i to\u017csamo\u015bci. Tak ju\u017c nie jest. Wtargni\u0119cie telewizji do ka\u017cdego domu, a ostatnio tak\u017ce portali spo\u0142eczno\u015bciowych, zmieni\u0142o wychowanie rodzinne: to, co pojawia si\u0119 w telewizji i w sieciach, staje si\u0119 norm\u0105 i wzorem spo\u0142ecznym zamiast rodzic\u00f3w. Wiara jest przekazywana tylko w bardzo zaanga\u017cowanych rodzinach. <\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony, zwyk\u0142a katecheza jest niewsp\u00f3\u0142mierna do ilo\u015bci informacji i formacji, jak\u0105 ka\u017cde dziecko otrzymuje w innych dziedzinach wiedzy. A zar\u00f3wno szko\u0142y katolickie, og\u00f3lnie zakonne, jak i seminaria duchowne ucierpia\u0142y w wyniku kryzysu posoborowego z powodu ubytk\u00f3w kadrowych i problem\u00f3w z orientacj\u0105. Narasta paradoks, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan dowiaduje si\u0119 o \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a z niechrze\u015bcija\u0144skich medi\u00f3w. Jest to wielkie wyzwanie dla Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry z natury jest ewangelizacyjny. <\/p>\n\n\n\n Bilans nie jest zbyt zach\u0119caj\u0105cy, a rozmiar problem\u00f3w przyt\u0142aczaj\u0105cy. Ale Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017cyje wiar\u0105, nadziej\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105. I jest prowadzona w historii przez swojego Pana, kt\u00f3ry w ka\u017cdym wieku wzbudza potrzebne charyzmaty. Teologia nie mo\u017ce \u017cy\u0107 w otch\u0142ani akademickiej inercji, ale musi po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z tymi peremptorycznymi wymaganiami. Przywo\u0142uj\u0105c cztery zakwasy, kt\u00f3re wskazali\u015bmy na pocz\u0105tku, jest to pilne:<\/p>\n\n\n\n 1. zrozumie\u0107 wiar\u0119 tak\u017ce w odniesieniu do naszej obecnej kultury humanistycznej i naukowej;<\/p>\n\n\n\n 2. kszta\u0142ci\u0107 nowe pokolenia kap\u0142an\u00f3w, aby sprosta\u0107 wymaganiom ewangelizacji. Zachowanie i synteza bogactwa naszego dziedzictwa poprzez dodanie tego, co najlepsze w teologii XX wieku, kt\u00f3ra jest na poziomie naszych czas\u00f3w. I przezwyci\u0119\u017cenie kumuluj\u0105cej si\u0119 tendencji, kt\u00f3ra wyst\u0119powa\u0142a w traktatach teologicznych, polegaj\u0105cej na pr\u00f3bie podsumowania wszystkich trudno\u015bci z przesz\u0142o\u015bci;<\/p>\n\n\n\n 3. odpowiedzie\u0107 na wielkie zarzuty naszych czas\u00f3w. Te, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z krytyki nowoczesno\u015bci, te z materializmu naukowego; a obecnie z ideologii gender, gdzie trzeba rozezna\u0107 i znale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciwy j\u0119zyk do dialogu i atrakcyjnego przedstawienia chrze\u015bcija\u0144skiego przes\u0142ania na temat seksu i rodziny. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zaj\u0105\u0107 si\u0119 problemami wewn\u0119trznymi, takimi jak wewn\u0119trzna kontestacja i schizma Lefevbre'a;<\/p>\n\n\n\n 4. skupienie i podsumowanie teologii biblijnej tak, aby od\u017cywia\u0142a ona teologi\u0119 oraz formacj\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Inne bardziej konkretne zadania:<\/p>\n\n\n\n 5. obrona autentycznej interpretacji Soboru Watyka\u0144skiego II i poszerzenie jej zastosowania;<\/p>\n\n\n\n 6) przyczyni\u0107 si\u0119 do zaanga\u017cowania ekumenicznego i dialogu mi\u0119dzyreligijnego, do kt\u00f3rego zach\u0119ca\u0142a Rada;<\/p>\n\n\n\n 7. studiowanie historii najnowszej w co najmniej czterech punktach: cykl nowoczesno\u015bci, z jej chrze\u015bcija\u0144skimi inspiracjami i jej dystansami; kryzys posoborowy; wp\u0142ywy marksistowskie; dialog z naukami \u015bcis\u0142ymi;<\/p>\n\n\n\n 8. podj\u0105\u0107 ogromne wyzwanie, jakim jest formacja chrze\u015bcija\u0144ska. Cho\u0107 teologia koncentruje si\u0119 na nauczaniu akademickim, musi otworzy\u0107 si\u0119 na inne przestrzenie. A to wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma wymaganiami dotycz\u0105cymi stylu i j\u0119zyka. <\/p>\n\n\n\n To nie wszystkie wady. Mamy bardzo bogate dziedzictwo intelektualne rozumienia \u015bwiata i cz\u0142owieka, kt\u00f3re kontrastuje z ogromn\u0105 pustk\u0105 pozostawion\u0105 przez ideologie XX wieku czy z trywialno\u015bci\u0105 globalnego konsumpcjonizmu. Nigdy nie byli\u015bmy w tak silnej sytuacji intelektualnej, nawet je\u015bli jest ona tak s\u0142aba w mediach. <\/p>\n\n\n\n Istniej\u0105 szcz\u0119\u015bliwe punkty zbie\u017cne z naszymi czasami. Po pierwsze dlatego, \u017ce or\u0119dzie ewangeliczne \u0142\u0105czy si\u0119 z najg\u0142\u0119bszymi d\u0105\u017ceniami cz\u0142owieka dzi\u015b i zawsze (anima naturaliter christiana<\/em>). Z ich pragnieniami spe\u0142nienia, wiedzy i zbawienia, kt\u00f3re przejawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w poszukiwaniu bardziej naturalnego i humanitarnego \u017cycia, czy te\u017c w zdrowym ekologizmie i szacunku dla przyrody. Kryzysy ekologiczne i zdrowotne rodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bsze poszukiwania sensu \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n A w ostateczno\u015bci mamy obecno\u015b\u0107 Pana i pomoc Ducha \u015awi\u0119tego. Do\u015bwiadczenie s\u0142abo\u015bci jest istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u0107wiczenia wiary i teologii. Przezwyci\u0119\u017ca to szkodliw\u0105 pokus\u0119 zast\u0105pienia go naszymi pomys\u0142ami. Jest to tylko teologia, je\u015bli jest \"wiar\u0105, kt\u00f3ra szuka zrozumienia\", tak\u017ce po to, by je rado\u015bnie przekazywa\u0107. Potrzebna jest teologia bardziej pokorna, bardziej \u015bwiadcz\u0105ca, bardziej duchowa, bardziej liturgiczna; albo, jak pisa\u0142 von Balthasar, bardziej kl\u0119cz\u0105ca. Tak\u017ce teologia bli\u017csza ubogim i prostym, do czego wzywa papie\u017c Franciszek. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, bardziej teologiczna teologia. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Recordaremos en este art\u00edculo con qu\u00e9 fermentos se hace la teolog\u00eda. Resumiremos luego las aportaciones de la teolog\u00eda del siglo XX. Nos situaremos ante los nuevos retos. Y de ah\u00ed obtendremos, finalmente, unas l\u00edneas de trabajo. Los fermentos de la teolog\u00eda La teolog\u00eda tiene cuatro motivos que la hacen crecer en todas las \u00e9pocas. 1. […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":12976,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[57,537,53],"tags":[6,599,496],"class_list":["post-12975","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-argumentos","category-recursos","category-teologia-siglo-xx","tag-europa","tag-familia","tag-teologia"],"yoast_head":"\nWielkie odnowy teologii XX wieku <\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Sob\u00f3r i okres posoborowy <\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re wyzwania zwi\u0105zane z ochron\u0105 \u015brodowiska<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Wyzwania zwi\u0105zane ze szkoleniem i informacj\u0105 <\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lne wyzwania dla teologii <\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Wniosek <\/strong><\/h4>\n\n\n\n