{"id":14567,"date":"2017-10-16T08:57:00","date_gmt":"2017-10-16T07:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=14567"},"modified":"2025-05-14T10:38:51","modified_gmt":"2025-05-14T08:38:51","slug":"the-95-theses-of-wittenberg-at-the-beginning-of-the-lutheran-reformation","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/","title":{"rendered":"95 tez z Wittenbergi. Na pocz\u0105tku reformacji lutera\u0144skiej"},"content":{"rendered":"

500 lat temu, 31 pa\u017adziernika 1517 roku, Luter opublikowa\u0142 95 tez w mie\u015bcie Wittenberga<\/a>kt\u00f3re dzi\u015b nazywane jest r\u00f3wnie\u017c \"miastem Lutra\" (Lutherstadt<\/em>). W ten spos\u00f3b m\u0142ody profesor uniwersytetu chcia\u0142 zaprosi\u0107 do naukowej dyskusji o odpustach, jak to by\u0142o w jego czasach w zwyczaju, ale tak\u017ce przeciwstawi\u0107 si\u0119 punktom doktryny katolickiej.<\/p>\n\n\n\n

Jak si\u0119 uratowa\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Gdy wchodzimy do ko\u015bcio\u0142a w Wittenberdze, kilka s\u0142\u00f3w przypomina nam o centralnym przes\u0142aniu Lutra: \".....Na zbawienie nie mo\u017cna sobie zas\u0142u\u017cy\u0107, ani uczynkami, ani sakramentami, ani odpustami. Wierz\u0105cy s\u0105 zbawieni tylko dzi\u0119ki \u0142asce Bo\u017cej. Nikt nie mo\u017ce po\u015bredniczy\u0107 mi\u0119dzy Bogiem a lud\u017ami, ani papie\u017c, ani Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/em>\". Jak Luter doszed\u0142 do tego stwierdzenia, kt\u00f3re podsumowuje jego doktryn\u0119?Jeste\u015bmy czyst\u0105 materi\u0105. To B\u00f3g kieruje form\u0105, wszystko w nas jest dzie\u0142em Boga.<\/em>\". Ta afirmacja, centralna dla jego teologii, wzrasta\u0142a w nim od wczesnych dni, kiedy by\u0142 profesorem teologii na nowo za\u0142o\u017conym Uniwersytecie w Wittenberdze.<\/p>\n\n\n\n

Rozmowy Lutra z kierownikiem duchowym, Janem Staupitzem, wywar\u0142y wielki wp\u0142yw na jego my\u015blenie teologiczne, cho\u0107 p\u00f3\u017aniej rozsta\u0142 si\u0119 z nim i zradykalizowa\u0142 swoje stanowisko. Od niego nauczy\u0142 si\u0119 jednoczy\u0107 egzegez\u0119 z teologi\u0105 dogmatyczn\u0105 w aspekcie tego, co obie oznacza\u0142y konkretnie, wed\u0142ug niego, \"dla nas\", pro nobis<\/em>i nie tyle w sobie. <\/p>\n\n\n\n

Po latach stwierdzi\u0142by: \"Nie obchodzi mnie, czym jest Jezus Chrystus sam w sobie, obchodzi mnie tylko to, co reprezentuje dla mnie\".<\/em>. Ca\u0142a jego doktryna zostanie zredukowana do kwestii czysto soteriologicznej; interesuje go jedynie mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpowiedzi na to pytanie: co musz\u0119 zrobi\u0107, aby zosta\u0107 zbawionym? <\/p>\n\n\n\n

\"Tylko\"<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W 1513 roku, kr\u00f3tko po tym, jak zast\u0105pi\u0142 Staupitza jako profesor teologii na uniwersytecie w Wittenberdze, Luter stwierdzi\u0142, \u017ce jego doktryna<\/em>Nowe podej\u015bcia teologiczne rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 dzi\u0119ki impulsom otrzymanym od niego (por. Volker Leppin, Die fremde Reformation. Luthers mystische Wurzeln<\/em>Monachium, 2016, s. 46).<\/p>\n\n\n\n

Stamt\u0105d rozwija swoj\u0105 teologi\u0119, rozumiej\u0105c usprawiedliwienie grzesznika ze s\u0142ynnego solo\/us<\/em>: Solus Christus, Sola gratia, Sola fide, Sola Scriptura.<\/em> Ta radykalna afirmacja \"tylko\" oznacza, \u017ce cz\u0142owiek nie mo\u017ce wnie\u015b\u0107 nic w\u0142asnego do swojego zbawienia. Nawet nienaganne post\u0119powanie, przyk\u0142adne \u017cycie, \u017cycie modlitwy czy poszukiwanie Boga nie mog\u0142y zmieni\u0107 woli Bo\u017cej. Dlatego Luter stwierdza, \u017ce \"je\u015bli nie nale\u017cymy do grupy wybranych, zsuniemy si\u0119 nieodwo\u0142alnie w d\u00f3\u0142 drogi ku wiecznemu pot\u0119pieniu\".<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W jednej ze swoich s\u0142ynnych \"rozm\u00f3w po obiedzie\" (Tischreden<\/em>), Marcin Luter zastanawia si\u0119 na g\u0142os nad tym, co spowodowa\u0142o jego decyzj\u0119 o umieszczeniu 95 tez na drzwiach ko\u015bcio\u0142a pa\u0142acowego w Wittenberdze 31 pa\u017adziernika 1517 roku. Dominikanin Jan Tetzel otrzyma\u0142 od arcybiskupa Moguncji, Albrechta, zlecenie wyg\u0142oszenia kazania na temat znaczenia odpust\u00f3w dla zbawienia. Wed\u0142ug Lutra, \"Gadka Tetzela by\u0142a niczym innym jak bzdur\u0105: odpusty mia\u0142y nas pojedna\u0107 z Bogiem i mia\u0142o si\u0119 to sta\u0107 nawet w przypadku braku skruchy i nawet bez odbycia pokuty... Te fantazje zmusi\u0142y mnie do interwencji\".<\/em>. Jego zdaniem g\u0142osiciele odpust\u00f3w czynili to bez uwzgl\u0119dnienia r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy odpuszczeniem winy a odpuszczeniem kary za grzechy, jak wskazuje ironiczne zdanie cz\u0119sto przypisywane Tetzelowi: \"Na d\u017awi\u0119k monety w bucie dusza leci z ognia do raju\".<\/em>. Dla prostych ludzi zamieszanie by\u0142o powszechne, a teologia nie pomaga\u0142a w podaniu jasnego rozwi\u0105zania. Te nieporozumienia sk\u0142oni\u0142y teologa Lutra do publicznej wypowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

Odpusty<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wiadomo, \u017ce Luter jako m\u0142ody cz\u0142owiek, ze swoim skrupulatnym sumieniem, uwa\u017ca\u0142, \u017ce pope\u0142nia grzech \u015bmiertelny, je\u015bli z\u0142amie kt\u00f3r\u0105\u015b z \u0142agodnych regu\u0142 i zwyczaj\u00f3w klasztornych lub kt\u00f3ry\u015b z rubryk liturgii. <\/p>\n\n\n\n

Ale to, gdzie jego skrupulatno\u015b\u0107 by\u0142a najbardziej widoczna, by\u0142o w jego niespokojnym i niepokojnym sumieniu. Nigdy nie by\u0142 w pokoju z samym sob\u0105 i chcia\u0142 wiedzie\u0107 na pewno, czy jest w \u0142asce Bo\u017cej, czy w grzechu. Ot\u00f3\u017c teraz reaguje \u017carliwie na zamieszanie w temacie odpust\u00f3w, kt\u00f3re wydawa\u0142y mu si\u0119 oszustwem. Oto jego s\u0142owa: \"Ci, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 prostym ludziom wej\u015bcie do nieba przez odpusty, w rzeczywisto\u015bci prowadz\u0105 ich do piek\u0142a. Sam papie\u017c r\u00f3wnie\u017c powinien by\u0107 chroniony za przyczynianie si\u0119 do tych herezji\".<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

Szkody wyrz\u0105dzone przez udzielanie odpust\u00f3w polega\u0142y na tym, \u017ce ludzie, nie\u015bwiadomi i nieuprzejmi, niekiedy nie tyle zwracali uwag\u0119 na pokut\u0119 i wewn\u0119trzn\u0105 skruch\u0119, ile na wymagane prace zewn\u0119trzne, okazuj\u0105c nawet wi\u0119cej strachu przed kar\u0105 ni\u017c przed win\u0105. By\u0142o to jedno z wielu niebezpiecze\u0144stw fa\u0142szywej religijno\u015bci, przeciwko kt\u00f3rym Luter s\u0142usznie protestowa\u0142, podobnie jak inni katoliccy kaznodzieje przed nim: Luter nie by\u0142 pierwszym, kt\u00f3ry krytykowa\u0142 handel lub sprzeda\u017c odpust\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Aby temu przeciwdzia\u0142a\u0107, opublikowa\u0142 95 tez jako podstawowy r\u0119kopis do dyskusji naukowej. Wed\u0142ug protestanckiego historyka Volkera Reinhardta (por. Luther der Ketzer, Rom und die Reformation<\/em>Monachium, 2016, s. 67), dzi\u015b niekt\u00f3rzy uczeni zn\u00f3w przyjmuj\u0105, \u017ce Luter rzeczywi\u015bcie przybi\u0142 tezy, jak twierdzi\u0142 jego kolega po reformie Filip Melanchton. Jednocze\u015bnie opublikowa\u0142 list do arcybiskupa Albrechta, kt\u00f3rego uwa\u017ca\u0142 za przyczyn\u0119 ca\u0142ego problemu z powodu zlecenia udzielonego Tetzelowi na g\u0142oszenie kaza\u0144 o skuteczno\u015bci odpust\u00f3w. Zarzuca mu niekompetencj\u0119, zw\u0142aszcza za przyczynienie si\u0119 do zamieszania w\u015br\u00f3d prostego ludu. <\/p>\n\n\n\n

Istotnie, niebezpieczn\u0105 konsekwencj\u0105 by\u0142o mieszanie spraw duchowych z ekonomicznymi, jak to si\u0119 sta\u0142o, gdy w\u0142adze ko\u015bcielne zorientowa\u0142y si\u0119, \u017ce udzielanie odpust\u00f3w mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 obfitym \u017ar\u00f3d\u0142em dochod\u00f3w na budow\u0119 katedr, szpitali czy most\u00f3w. Duchowy aspekt nadawania odpust\u00f3w sta\u0142 si\u0119 jeszcze bardziej niejasny, kiedy wielcy bankierzy, tacy jak Fuggerowie z Augsburga, interweniowali w ten interes, udzielaj\u0105c kredyt\u00f3w Stolicy Apostolskiej w zamian za otrzymywanie znacznego procentu od zebranych odpust\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 problem\u00f3w<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli zwr\u00f3cimy uwag\u0119 na tre\u015b\u0107 95 tez, mo\u017cemy doj\u015b\u0107 do pierwszego wniosku: mo\u017cemy uzna\u0107 wraz z Lutrem, \u017ce najwa\u017cniejsze nie jest patrzenie na zewn\u0119trzne zadowolenie chrze\u015bcijanina, ale na jego wewn\u0119trzn\u0105 skruch\u0119. Luter idzie jednak jeszcze dalej, stwierdzaj\u0105c, \u017ce je\u015bli istnieje skrucha, penitent nie musi ju\u017c i\u015b\u0107 do spowiednika. Rady Jana Staupitza i odczyty mistyka Jana Taulera twierdzi\u0142y, \u017ce penitent nie musi natychmiast i\u015b\u0107 do spowiedzi, je\u015bli dokona\u0142 szczerego aktu skruchy i nie by\u0142o w tym czasie spowiednika; Luter jednak radykalizuje t\u0119 my\u015bl i twierdzi, \u017ce grzesznik nie b\u0119dzie ju\u017c potrzebowa\u0142 wyznawa\u0107 swoich grzech\u00f3w \u015bmiertelnych ustnie. <\/p>\n\n\n\n

W pierwszej tezie mo\u017cemy przeczyta\u0107: Jezus Chrystus powiedzia\u0142: \"Czy\u0144cie pokut\u0119, bo bliskie jest kr\u00f3lestwo niebieskie\".<\/em>i w drugiej: \"Nie nale\u017cy interpretowa\u0107 tych s\u0142\u00f3w jako odnosz\u0105cych si\u0119 do sakramentu pokuty, tzn. do tej pokuty z ustn\u0105 spowiedzi\u0105 i zado\u015b\u0107uczynieniem, kt\u00f3ra dokonuje si\u0119 dzi\u0119ki pos\u0142udze kap\u0142a\u0144skiej\".<\/em>. Ju\u017c w tych tezach Luter eliminuje za jednym zamachem wszelkie kap\u0142a\u0144skie po\u015brednictwo mi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem. Praktyczna konsekwencja po przeczytaniu drugiej tezy by\u0142aby jasna: \"Je\u015bli pokut\u0119 rozumie si\u0119 w sensie biblijnym, to wa\u017cna jest tylko skrucha, a nie wyznanie ustami czy zado\u015b\u0107uczynienie uczynkami\".<\/em>Wed\u0142ug doktryny lutera\u0144skiej dzia\u0142anie kap\u0142ana mi\u0119dzy Bogiem a grzesznikiem nie by\u0142oby konieczne.<\/p>\n\n\n\n

Trudny charakter<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Marcin Luter stanowczo odrzuci\u0142 nadu\u017cycia i b\u0142\u0119dy g\u0142oszone przez Tetzela i z ca\u0142\u0105 szczero\u015bci\u0105 zaprotestowa\u0142. Ale nawet gdyby teologiczna doktryna o odpustach - traktowana w teologii jako dodatek do sakramentu pokuty - by\u0142a g\u0142oszona z jak najwi\u0119ksz\u0105 teologiczn\u0105 jasno\u015bci\u0105, nie mie\u015bci\u0142a si\u0119 w g\u0142owie Lutra, bo w latach 1514-1517 w jego umy\u015ble wykuwa\u0142y si\u0119 podstawy jego lutera\u0144skiej teologii. Luter nie uznawa\u0142 zas\u0142ug dobrych uczynk\u00f3w \u015bwi\u0119tych ani warto\u015bci zado\u015b\u0107uczynienia, a zamiast tego utrzymywa\u0142, \u017ce tylko przez wewn\u0119trzn\u0105 skruch\u0119 i zaufanie do Chrystusa mo\u017cna uzyska\u0107 pe\u0142ne odpuszczenie winy i kary. Brzydzi\u0142 si\u0119 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 przez uczynki. Swoimi 95 tezami chcia\u0142 sk\u0142oni\u0107 wysokich dostojnik\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a do szczerej pokuty, ale za pomoc\u0105 polemicznej dyskusji i w celu unicestwienia odpust\u00f3w i wprowadzenia teologii lutera\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

Przed rozpocz\u0119ciem swojej ekspozycji 95 tez Luter pisze, \u017ce napisa\u0142 je z mi\u0142o\u015bci do prawdy i z pragnieniem jej wyja\u015bnienia. W pi\u0105tej tezie natomiast polemizuje z papie\u017cem: \"Papie\u017c nie chce i nie mo\u017ce umorzy\u0107 kar innych ni\u017c te, kt\u00f3re na\u0142o\u017cy\u0142 wed\u0142ug w\u0142asnego uznania lub zgodnie z kanonami\".<\/em>. W 20 tezie okre\u015bla: \"To, co papie\u017c ma na my\u015bli m\u00f3wi\u0105c o odpu\u015bcie zupe\u0142nym, to nie jest w og\u00f3le odpuszczenie wszystkich kar, ale tylko tych na\u0142o\u017conych przez niego\".<\/em>. Nie brak te\u017c ironii w sformu\u0142owaniach niekt\u00f3rych jego tez, np. numeru 82: \"Dlaczego papie\u017c nie opr\u00f3\u017cnia czy\u015b\u0107ca, bior\u0105c pod uwag\u0119 jego naj\u015bwi\u0119tsze mi\u0142osierdzie i wielk\u0105 potrzeb\u0119 dusz?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cna lektura 95 tez ujawnia z\u0142o\u017cony i udr\u0119czony charakter autora pe\u0142nego sprzeczno\u015bci, pobo\u017cnego mnicha, kt\u00f3ry wykorzystuje swoj\u0105 wiedz\u0119 retoryczn\u0105 w ostrych antytezach z wiedz\u0105 humanistyczn\u0105, a jednocze\u015bnie szybko pos\u0142uguje si\u0119 wyra\u017ceniami o niskim poziomie ludzkim. Przy jednej okazji opisuje siebie jako tragicznego, nostrae vitae tragoedia<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Subiektywizm<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie przypomnijmy wypowiedzi Josepha Lortza, \u015bwiatowej s\u0142awy znawcy \u017cycia i pism Lutra. <\/p>\n\n\n\n

Lortz argumentuje, \u017ce cho\u0107 Luter posiada\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 wiedz\u0119 na temat Biblii, sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 w\u0142asnego subiektywizmu. W swoich wysi\u0142kach, aby zrozumie\u0107, co oznacza zbawienie, interpretowa\u0142 Pismo \u015awi\u0119te na sw\u00f3j spos\u00f3b i wed\u0142ug w\u0142asnych potrzeb. Korzysta\u0142 z tekst\u00f3w biblijnych wybi\u00f3rczo i cz\u0119sto sprowadza\u0142 przekaz biblijny do prostych formu\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Lortza, Luter widzia\u0142 siebie jako \".prorok w odosobnieniu<\/em>\"Odwa\u017cy\u0142 si\u0119, podobnie jak prorocy, interpretowa\u0107 objawienia biblijne wed\u0142ug w\u0142asnych potrzeb. W efekcie nie zawsze udawa\u0142o mu si\u0119 uchwyci\u0107 pe\u0142ni\u0119 biblijnych przes\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Jego przes\u0142anie nie jest wi\u0119c \u0142atwe i prowadzi skomplikowanymi drogami do protestanckiego spojrzenia na \u017cycie i wiar\u0119. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hace 500 a\u00f1os, el 31 de octubre de 1517, Lutero public\u00f3 95 tesis en la ciudad de Wittenberg, que hoy tambi\u00e9n se llama \u201cciudad de Lutero\u201d (Lutherstadt). De este modo el joven profesor universitario deseaba invitar a una discusi\u00f3n cient\u00edfica sobre las indulgencias, tal y como era usual en su tiempo, pero tambi\u00e9n oponerse a […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14570,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[1],"tags":[496],"class_list":["post-14567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articulos","tag-teologia"],"yoast_head":"\nLas 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Hace 500 a\u00f1os, el 31 de octubre de 1517, Lutero public\u00f3 95 tesis en la ciudad de Wittenberg, que hoy tambi\u00e9n se llama \u201cciudad de Lutero\u201d.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/artykuly\/the-95-theses-of-wittenberg-at-the-beginning-of-the-lutheran-reformation\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Las 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hace 500 a\u00f1os, el 31 de octubre de 1517, Lutero public\u00f3 95 tesis en la ciudad de Wittenberg, que hoy tambi\u00e9n se llama \u201cciudad de Lutero\u201d.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/artykuly\/the-95-theses-of-wittenberg-at-the-beginning-of-the-lutheran-reformation\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-10-16T07:57:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-14T08:38:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/razones1-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Omnes\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Omnes\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\"},\"headline\":\"Las 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma luterana\",\"datePublished\":\"2017-10-16T07:57:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-14T08:38:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/\"},\"wordCount\":1931,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/razones1-1.jpg\",\"keywords\":[\"Teolog\u00eda\"],\"articleSection\":[\"Art\u00edculos\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/\",\"name\":\"Las 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/razones1-1.jpg\",\"datePublished\":\"2017-10-16T07:57:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-14T08:38:51+00:00\",\"description\":\"Hace 500 a\u00f1os, el 31 de octubre de 1517, Lutero public\u00f3 95 tesis en la ciudad de Wittenberg, que hoy tambi\u00e9n se llama \u201cciudad de Lutero\u201d.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/razones1-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/08\\\/razones1-1.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"Plaza del ayuntamiento de Wittenberg.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/articulos\\\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Las 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma luterana\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\",\"name\":\"Omnes\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"caption\":\"Omnes\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/omnes\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"95 tez z Wittenbergi. Na pocz\u0105tku reformacji","description":"500 lat temu, 31 pa\u017adziernika 1517 roku, Luter opublikowa\u0142 95 tez w mie\u015bcie Wittenberga, kt\u00f3re dzi\u015b nazywane jest r\u00f3wnie\u017c \"miastem Lutra\".","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/artykuly\/the-95-theses-of-wittenberg-at-the-beginning-of-the-lutheran-reformation\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Las 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma","og_description":"Hace 500 a\u00f1os, el 31 de octubre de 1517, Lutero public\u00f3 95 tesis en la ciudad de Wittenberg, que hoy tambi\u00e9n se llama \u201cciudad de Lutero\u201d.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/artykuly\/the-95-theses-of-wittenberg-at-the-beginning-of-the-lutheran-reformation\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2017-10-16T07:57:00+00:00","article_modified_time":"2025-05-14T08:38:51+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/razones1-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Omnes","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Omnes","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/"},"author":{"name":"Omnes","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5"},"headline":"Las 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma luterana","datePublished":"2017-10-16T07:57:00+00:00","dateModified":"2025-05-14T08:38:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/"},"wordCount":1931,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/razones1-1.jpg","keywords":["Teolog\u00eda"],"articleSection":["Art\u00edculos"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/","name":"95 tez z Wittenbergi. Na pocz\u0105tku reformacji","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/razones1-1.jpg","datePublished":"2017-10-16T07:57:00+00:00","dateModified":"2025-05-14T08:38:51+00:00","description":"500 lat temu, 31 pa\u017adziernika 1517 roku, Luter opublikowa\u0142 95 tez w mie\u015bcie Wittenberga, kt\u00f3re dzi\u015b nazywane jest r\u00f3wnie\u017c \"miastem Lutra\".","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/razones1-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/razones1-1.jpg","width":920,"height":526,"caption":"Plaza del ayuntamiento de Wittenberg."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/articulos\/las-95-tesis-de-wittenberg-en-los-comienzos-de-la-reforma-luterana\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Las 95 tesis de Wittenberg. En los comienzos de la reforma luterana"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5","name":"Omnes","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","caption":"Omnes"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/omnes\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14567"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14567\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48199,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14567\/revisions\/48199"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}