{"id":15633,"date":"2021-09-18T06:00:00","date_gmt":"2021-09-18T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=15633"},"modified":"2022-08-01T12:39:34","modified_gmt":"2022-08-01T11:39:34","slug":"lessons-from-covid-19-pandemic-for-palliative-care","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/foco\/ecologia-integral\/lecciones-de-la-pandemia-del-covid-19-para-los-cuidados-paliativos\/","title":{"rendered":"Wnioski z pandemii Covid-19 dla opieki paliatywnej"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Pandemia Covid-19 i jej warianty zmusi\u0142y nas do \u015bwie\u017cego spojrzenia na \u015bmier\u0107 i wszystko, co j\u0105 otacza. Potrzebna jest refleksja, aby wyci\u0105gn\u0105\u0107 pozytywne konsekwencje z do\u015bwiadczenia. A opr\u00f3cz instytucji zdrowotnych, specjalist\u00f3w, piel\u0119gniarek i opiekun\u00f3w robi\u0105 to ju\u017c eksperci akademiccy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na przyk\u0142ad lekarz i ksi\u0105dz <strong>Pablo Requena<\/strong>Watyka\u0144ski delegat do \u015awiatowego Stowarzyszenia Lekarzy, cz\u0142onek Komisji Etycznej Szpitala Pediatrycznego Bambino Gesu w Rzymie i profesor Uniwersytetu \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca w Rzymie, napisa\u0142 w\u0142a\u015bnie 140-stronicow\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. <em>Dobra \u015bmier\u0107<\/em>z sugestywnym podtytu\u0142em <em>Godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, opieka paliatywna i eutanazja<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ksi\u0105\u017cka zostanie zrecenzowana w pa\u017adziernikowym numerze Omnes, ale ju\u017c teraz mo\u017cemy wy\u0142uska\u0107 kilka pomys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 celom tych linii. Pablo Requena m\u00f3wi: \"W wielu dzisiejszych debatach eutanazja i opieka paliatywna s\u0105 przeciwstawiane sobie: czy ta konfrontacja jest w\u0142a\u015bciwa i czy eutanazja lub wspomagane samob\u00f3jstwo nie mog\u0142yby by\u0107 uznane za ostatni instrument w arsenale opieki paliatywnej? Na kolejnych stronach pr\u00f3bujemy wyja\u015bni\u0107, dlaczego odpowied\u017a na to ostatnie pytanie jest przecz\u0105ca. Eutanazja nie powinna by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 medycyny, poniewa\u017c jest sprzeczna z jej celem, metodami i praktyk\u0105\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Opieka paliatywna jest silnie wspierana przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105, poniewa\u017c uwa\u017ca si\u0119 j\u0105 za zintegrowan\u0105 opiek\u0119 nad pacjentami cierpi\u0105cymi z powodu powa\u017cnej choroby, w spos\u00f3b interdyscyplinarny, w celu utrzymania ich dobrego samopoczucia i jako\u015bci \u017cycia. Znalaz\u0142o to odzwierciedlenie w. <a href=\"http:\/\/www.academyforlife.va\/content\/dam\/pav\/documenti%20pdf\/2019\/White%20Book\/WHITE%20BOOK%20English02%2025Apr19.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>Bia\u0142a Ksi\u0119ga dla globalnego rzecznictwa opieki paliatywnej,\u00a0<\/em><\/a>Bia\u0142a Ksi\u0119ga, w kt\u00f3rej eksperci z ca\u0142ego \u015bwiata, zwo\u0142ani przez Papiesk\u0105 Akademi\u0119 \u017bycia, a koordynowani przez zesp\u00f3\u0142 badawczy Atlantes z Instytutu Kultury i Spo\u0142ecze\u0144stwa (ICS)<strong>\u00a0<\/strong>z Uniwersytetu Navarry, badali sposoby promowania opieki paliatywnej<strong>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Requena odwo\u0142uje si\u0119 w ksi\u0105\u017cce do pionier\u00f3w opieki paliatywnej, takich jak Jeanne Garnier, m\u0142oda kobieta z Lyonu, kt\u00f3ra w 1835 r. straci\u0142a m\u0119\u017ca i dwoje ma\u0142ych dzieci, a kt\u00f3rej na skraju rozpaczy silne zakotwiczenie w wierze pomog\u0142o i\u015b\u0107 naprz\u00f3d, a\u017c do rozpocz\u0119cia dzia\u0142alno\u015bci opieku\u0144czej dla umieraj\u0105cych opuszczonych przez spo\u0142ecze\u0144stwo. W ten spos\u00f3b powsta\u0142o Stowarzyszenie Pa\u0144 z Kalwarii (1842).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autorka wymienia tak\u017ce Rose Hawthorne Lathtrop, Florence Nightingale i oczywi\u015bcie Elisabeth K\u00fcbler Ross, \"szwajcarsk\u0105 lekark\u0119, kt\u00f3ra wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojej pracy wykona\u0142a w Stanach Zjednoczonych, a kt\u00f3ra najbardziej znana jest ze swojej ksi\u0105\u017cki <em>O \u015bmierci i umieraniu<\/em> (1969), w kt\u00f3rym opowiada o do\u015bwiadczeniu wielu lat i tysi\u0119cy godzin sp\u0119dzonych przy \u0142\u00f3\u017cku chorych, z kt\u00f3rych wielu umiera\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pablo Requena przytacza r\u00f3wnie\u017c argumenty dr Marcosa G\u00f3meza, <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/dr-gomez-sancho-en-media-espana-opieka-palliatywna\/\">kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje d\u0142ugie \u017cycie zawodowe opiece paliatywnej<\/a>Hiszpa\u0144ska Rada Lekarska wraz z prezesem dr Tom\u00e1sem Cobo Castro przedstawi\u0142a pod koniec lipca br.<a href=\"https:\/\/cgcom.es\/sites\/default\/files\/guia_sedaccion_paliativa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">&nbsp;<em>Wytyczne dotycz\u0105ce sedacji paliatywnej 2021 r.<\/em><\/a>Wydarzenie odby\u0142o si\u0119 w Consejo General de Colegios Oficiales de M\u00e9dicos (Naczelna Rada Stowarzysze\u0144 Medycznych), przygotowanym wsp\u00f3lnie z Hiszpa\u0144skim Towarzystwem Opieki Paliatywnej (Secpal).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ksi\u0105\u017cce podkre\u015blono r\u00f3wnie\u017c, na wypadek gdyby by\u0142y jakie\u015b w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \"\u015awiatowa Organizacja Zdrowia wyja\u015bnia, \u017ce 'opieka paliatywna poprawia jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjent\u00f3w i rodzin radz\u0105cych sobie z chorobami zagra\u017caj\u0105cymi \u017cyciu poprzez \u0142agodzenie b\u00f3lu i innych objaw\u00f3w, a tak\u017ce poprzez zapewnienie duchowego i psychologicznego wsparcia od momentu diagnozy do ko\u0144ca \u017cycia i w czasie \u017ca\u0142oby' (WHO 2020)\".<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>W Europie, w Ameryce...<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Refleksje i argumenty Pablo Requeny pomagaj\u0105 w kontekstualizacji rosn\u0105cego zapotrzebowania na opiek\u0119 paliatywn\u0105, a analiza Secpala. Europa t<a href=\"https:\/\/es.statista.com\/estadisticas\/1107712\/covid19-casos-confirmados-a-nivel-mundial-por-region\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Do 2030 roku UE b\u0119dzie musia\u0142a opiekowa\u0107 si\u0119 prawie 5 milionami pacjent\u00f3w.<\/a> z ci\u0119\u017ckim cierpieniem i powa\u017cn\u0105 chorob\u0105, w por\u00f3wnaniu z 4,4 mln obecnie, podczas gdy 65 % populacji nadal nie ma dost\u0119pu do opieki paliatywnej. 38 procent b\u0119dzie mia\u0142o choroby onkologiczne, nowotworowe, 33 procent sercowo-naczyniowe, 16 procent warianty demencji, 6 procent przewlek\u0142e, a 7 procent inne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Ameryce \u0141aci\u0144skiej w siedemnastu krajach hiszpa\u0144sko- i portugalskoj\u0119zycznych, zamieszka\u0142ych przez 630 mln os\u00f3b, dzia\u0142aj\u0105 1 562 zespo\u0142y opieki paliatywnej, co daje wska\u017anik 2,6 na milion mieszka\u0144c\u00f3w. Post\u0119py s\u0105 czynione, ale niewystarczaj\u0105ce, poniewa\u017c szacuje si\u0119, \u017ce tylko 7,6 % os\u00f3b potrzebuj\u0105cych opieki paliatywnej w Ameryce \u0141aci\u0144skiej j\u0105 otrzymuje, mimo \u017ce pi\u0119\u0107 kraj\u00f3w (Kolumbia, Kostaryka, Chile, Meksyk i Peru) ma ju\u017c ustaw\u0119 o opiece paliatywnej, kt\u00f3rej nie ma na przyk\u0142ad Hiszpania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W odniesieniu do pandemii Covid-19 podano dane dla obu Ameryk, poniewa\u017c kontynent ameryka\u0144ski, z globalnej liczby 225,2 mln zaka\u017ce\u0144, przoduje w liczbie potwierdzonych przypadk\u00f3w (86,6 mln), wyprzedzaj\u0105c Europ\u0119 (65,4 mln) i Azj\u0119 (64,8 mln). Ponadto na og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 4,6 mln zgon\u00f3w wed\u0142ug stanu na 12 wrze\u015bnia, Ameryka ma ponad 2,1 mln, Europa 1,2 mln, Azja 1 mln, Afryka 202 911 i Oceania 2 582.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W podziale na kraje, na czele listy zgon\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 Stany Zjednoczone (674 639), nast\u0119pnie Brazylia (589 277), Indie (442 238), Meksyk (266 150), Peru (198 621) i tak dalej. Hiszpania oficjalnie odnotowa\u0142a w tym dniu 85 237 zgon\u00f3w. Podsumowuj\u0105c, z pi\u0119ciu kraj\u00f3w z najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 zgon\u00f3w, cztery s\u0105 ameryka\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Potrzeba specjalistycznej opieki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wobec tych danych wydaje si\u0119 logiczne, \u017ce niekt\u00f3re organizacje i instytucje zacz\u0119\u0142y wyci\u0105ga\u0107 pewne wst\u0119pne wnioski, a nawet lekcje, wyci\u0105gni\u0119te z pandemii Covid-19, maj\u0105ce implikacje dla leczenia pacjent\u00f3w w obliczu przysz\u0142ych pandemii, a tak\u017ce tego, co po niej i jej wariantach pozostanie. Dwie najbardziej bolesne kwestie, na kt\u00f3rych skupili si\u0119 eksperci, to specjalistyczna opieka maj\u0105ca na celu z\u0142agodzenie intensywnego cierpienia oraz samotno\u015b\u0107 chorych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niekt\u00f3re wnioski sformu\u0142owane przez Hiszpa\u0144skie Towarzystwo Opieki Paliatywnej, kt\u00f3remu przewodniczy dr Juan Pablo Leiva, na 71. posiedzeniu Europejskiego Komitetu Regionalnego \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (WHO), kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w dniach 13-15 wrze\u015bnia, s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1) \"Zapotrzebowanie na opiek\u0119 paliatywn\u0105 w Europie szybko ro\u015bnie\", a kryzys zdrowotny \"sprawi\u0142, \u017ce imperatyw jej w\u0142\u0105czenia do system\u00f3w opieki zdrowotnej sta\u0142 si\u0119 pilniejszy ni\u017c kiedykolwiek\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2) \"Gotowo\u015b\u0107 na wypadek pandemii musi obejmowa\u0107 zapewnienie zintegrowanych us\u0142ug opieki paliatywnej zar\u00f3wno dla os\u00f3b dotkni\u0119tych chorob\u0105, jak i dla os\u00f3b nieb\u0119d\u0105cych chorymi, w tym przewlekle chorych os\u00f3b starszych\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3) \"Podstawowa opieka paliatywna realizowana w ramach podstawowej opieki zdrowotnej mo\u017ce z\u0142agodzi\u0107 znaczne obci\u0105\u017cenie objawami\", ale system \"potrzebuje zasob\u00f3w\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z drugiej strony Secpal domaga si\u0119, by \"wszyscy pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia byli przeszkoleni w zakresie reagowania na chorych wymagaj\u0105cych opieki paliatywnej\". Edukacja ta powinna odbywa\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno na poziomie studi\u00f3w licencjackich, jak i podyplomowych. Obecnie tylko 9 z 51 kraj\u00f3w europejskich ma opiek\u0119 paliatywn\u0105 jako przedmiot obowi\u0105zkowy w szko\u0142ach medycznych, a nieco ponad po\u0142owa kraj\u00f3w zapewnia oficjaln\u0105 akredytacj\u0119. Hiszpania jest jednym z tych kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych <a href=\"http:\/\/infocuidadospaliativos.com\/una-de-las-razones-de-la-precariedad-que-existe-en-el-acceso-a-los-cuidados-paliativos-en-espana-es-la-falta-de-reconocimiento-de-la-especialidad\/\">brak oficjalnej akredytacji w opiece paliatywnej<\/a> Brak dost\u0119pu do tej opieki prowadzi do wzrostu barier w dost\u0119pie do opieki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Towarzystwo medycyny paliatywnej apeluje r\u00f3wnie\u017c o to, aby \"wszystkie podstawowe leki kontrolowane do leczenia objaw\u00f3w, w tym b\u00f3lu i dystresu psychologicznego, w szczeg\u00f3lno\u015bci opioidowe leki przeciwb\u00f3lowe do \u0142agodzenia b\u00f3lu i zaburze\u0144 oddychania oraz benzodiazepiny do sedacji (Covid), by\u0142y dost\u0119pne, osi\u0105galne i przyst\u0119pne cenowo\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Specjali\u015bci z dziedziny medycyny paliatywnej informuj\u0105, \u017ce \"w niekt\u00f3rych krajach europejskich wyst\u0105pi\u0142y niedobory i zapasy lek\u00f3w kontrolowanych (opioid\u00f3w i benzodiazepin) stosowanych w Covid i opiece paliatywnej\". Na przyk\u0142ad w okresie przedpandemicznym \"25 % kraj\u00f3w europejskich zg\u0142osi\u0142o, \u017ce doustna morfina o natychmiastowym uwalnianiu nie by\u0142a dost\u0119pna, a w niekt\u00f3rych krajach w og\u00f3le nie ma doustnej morfiny. Kazachstan zg\u0142osi\u0142 posiadanie jedynie morfiny i fentanylu w formie iniekcji.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Szkolenie i przygotowanie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szkolenie pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia jest jednym z najwa\u017cniejszych aspekt\u00f3w. W tym wzgl\u0119dzie Secpal zwraca uwag\u0119, \u017ce \"trzyna\u015bcie kraj\u00f3w europejskich ma uznan\u0105 specjalizacj\u0119 w opiece paliatywnej, podczas gdy w Hiszpanii nie ma specyficznego, regulowanego szkolenia, kt\u00f3re gwarantowa\u0142oby, \u017ce pacjenci i ich rodziny b\u0119d\u0105 pod opiek\u0105 najbardziej wykwalifikowanych profesjonalist\u00f3w, aby reagowa\u0107 \"na zmieniaj\u0105ce si\u0119, krytyczne i z\u0142o\u017cone sytuacje generowane przez proces zaawansowanej choroby lub koniec \u017cycia\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \"Hiszpa\u0144skie Towarzystwo Opieki Paliatywnej broni, \u017ce Obszar Szkolenia Specjalnego (ACE) i Dyplom Akredytacji Zaawansowanej (DAA) s\u0105 \"kompatybilnymi, uzupe\u0142niaj\u0105cymi i niezb\u0119dnymi\" formu\u0142ami, aby stworzy\u0107 skuteczn\u0105 struktur\u0119 opieki, kt\u00f3ra zapewni populacji \"najlepsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia do ko\u0144ca\".<em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\"<\/em>Jedn\u0105 ze strukturalnych przyczyn tej niepewno\u015bci w dost\u0119pie do opieki paliatywnej w Hiszpanii, cho\u0107 nie jedyn\u0105, jest brak uznania specjalno\u015bci lub nadspecjalno\u015bci w dziedzinie wiedzy o opiece paliatywnej, kt\u00f3ra jest najbardziej typowa dla opieki paliatywnej.&nbsp;<em>opieka<\/em>&nbsp;i musi zaspokaja\u0107 potrzeby chorych, gdziekolwiek si\u0119 znajduj\u0105, czy to w domu, czy w szpitalu, czy w o\u015brodku stacjonarnym\" - wyja\u015bnia dr Juan Pablo Leiva, prezes Secpal. Dlatego, jak twierdzi, \"zdolno\u015b\u0107 do oferowania zorganizowanej odpowiedzi na ludzkie cierpienie zwi\u0105zane z procesem umierania \"powinna by\u0107 obecna na wszystkich poziomach opieki zdrowotnej: w opiece podstawowej i szpitalnej oraz w pogotowiu ratunkowym\".<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/sanitario_ley-eutanasia.jpg\" alt=\"opieka zdrowotna_prawo-eutanazji.jpg\" class=\"wp-image-6092\" width=\"330\" height=\"220\" srcset=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/sanitario_ley-eutanasia.jpg 750w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/sanitario_ley-eutanasia-700x467.jpg 700w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/sanitario_ley-eutanasia-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 330px) 100vw, 330px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>B\u00f3l samotno\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolejnym celem opieki paliatywnej jest \u0142agodzenie samotno\u015bci chorych, towarzyszenie im. W zakresie zapewnienia opieki paliatywnej w czasie pandemii Secpal zapewnia. <a href=\"http:\/\/infocuidadospaliativos.com\/expertos-defienden-la-necesidad-de-buscar-un-equilibrio-entre-la-seguridad-y-el-bienestar-emocional-para-humanizar-los-cuidados-en-tiempos-de-pandemia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">jak starano si\u0119 zapewni\u0107 opiek\u0119 w najgorszych momentach pandemii<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta sama organizacja oraz Hiszpa\u0144skie Stowarzyszenie Piel\u0119gniarek Opieki Paliatywnej (Aecpal), wyda\u0142y jednog\u0142o\u015bnie komunikat <a href=\"http:\/\/infocuidadospaliativos.com\/no-deberiamos-permitir-que-ninguna-persona-muriera-sola\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">komunikat<\/a> w kt\u00f3rym domagali si\u0119 zagwarantowania ludziom towarzystwa, aby nie umierali w samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jako przybli\u017cenie tego, co dzia\u0142o si\u0119 podczas pandemii, Grupa Badawcza Aecpala opublikowa\u0142a w czasopi\u015bmie&nbsp;<em>Medycyna paliatywna<\/em>&nbsp;badanie, kt\u00f3re na podstawie do\u015bwiadcze\u0144 335 pracownik\u00f3w piel\u0119gniarstwa z ca\u0142ego kraju pokazuje, \u017ce 49,8 % Covid 19 pacjent\u00f3w w ostatnich dniach \u017cycia, kt\u00f3rych widziano w miesi\u0105cach kwiecie\u0144 i maj, nie by\u0142o w stanie po\u017cegna\u0107 si\u0119 ze swoimi bliskimi. Tylko w 6,8 % przypadk\u00f3w po\u017cegnanie to mia\u0142o miejsce w chwili \u015bmierci.<br><br>Te i inne dane pokazuj\u0105, wed\u0142ug tych samych \u017ar\u00f3de\u0142, \u017ce pomimo istnienia protoko\u0142\u00f3w towarzyszenia i wielkiego wysi\u0142ku pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, aby zhumanizowa\u0107 opiek\u0119, nawet do tego stopnia, \u017ce oddaj\u0105 swoje \u017cycie, \"samotno\u015b\u0107 by\u0142a bardzo obecna u pacjent\u00f3w w ich ostatnich dniach, co ma znaczny koszt emocjonalny dla rodzin pogr\u0105\u017conych w \u017ca\u0142obie, a tak\u017ce dla samych pracownik\u00f3w\".<br><br>Dodaj\u0105, \u017ce \"taka rzeczywisto\u015b\u0107 nadal ma miejsce, spot\u0119gowa\u0142a cierpienie pacjent\u00f3w i ich bliskich do granic nie do zniesienia i w \u017caden spos\u00f3b nie mo\u017ce by\u0107 uznana za umieranie z godno\u015bci\u0105\".<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La pandemia del Covid-19 y sus variantes nos ha obligado a volver a mirar a la muerte de frente, y a todo aquello que la rodea. Se hace necesaria una reflexi\u00f3n para sacar consecuencias positivas de la experiencia. Y adem\u00e1s de las instituciones sanitarias, de los profesionales, de las enfermeras, de los cuidadores, expertos del [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":15634,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[553,548],"tags":[6,21,599],"class_list":["post-15633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ecologia-integral","category-foco","tag-europa","tag-eutanasia","tag-familia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Cada a\u00f1o en Europa necesitan cuidados paliativos m\u00e1s de cuatro millones de personas, pero pronto ser\u00e1n cinco, seg\u00fan la OMS.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/ekologia-integracja\/lessons-from-covid-19-pandemic-for-palliative-care\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Cada a\u00f1o en Europa necesitan cuidados paliativos m\u00e1s de cuatro millones de personas, pero pronto ser\u00e1n cinco, seg\u00fan la OMS.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/ekologia-integracja\/lessons-from-covid-19-pandemic-for-palliative-care\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-09-18T05:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-08-01T11:39:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Rafael Miner\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Rafael Miner\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Rafael Miner\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f284e596d74383221cee61539263c557\"},\"headline\":\"Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos\",\"datePublished\":\"2021-09-18T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-01T11:39:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/\"},\"wordCount\":1974,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg\",\"keywords\":[\"Europa\",\"Eutanasia\",\"Familia\"],\"articleSection\":[\"Ecolog\u00eda integral\",\"Foco\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/\",\"name\":\"Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-18T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-01T11:39:34+00:00\",\"description\":\"Cada a\u00f1o en Europa necesitan cuidados paliativos m\u00e1s de cuatro millones de personas, pero pronto ser\u00e1n cinco, seg\u00fan la OMS.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"medicina\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/de\\\/fokus\\\/ecologia-integral\\\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f284e596d74383221cee61539263c557\",\"name\":\"Rafael Miner\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Rafa-Miner1-100x100.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Rafa-Miner1-100x100.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Rafa-Miner1-100x100.png\",\"caption\":\"Rafael Miner\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/rafaelminer\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wnioski z pandemii Covid-19 dla opieki paliatywnej","description":"Ponad cztery miliony os\u00f3b w Europie potrzebuje co roku opieki paliatywnej, ale wkr\u00f3tce b\u0119dzie ich pi\u0119\u0107 milion\u00f3w, jak podaje WHO.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/ekologia-integracja\/lessons-from-covid-19-pandemic-for-palliative-care\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos","og_description":"Cada a\u00f1o en Europa necesitan cuidados paliativos m\u00e1s de cuatro millones de personas, pero pronto ser\u00e1n cinco, seg\u00fan la OMS.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/ekologia-integracja\/lessons-from-covid-19-pandemic-for-palliative-care\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2021-09-18T05:00:00+00:00","article_modified_time":"2022-08-01T11:39:34+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Rafael Miner","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Rafael Miner","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/"},"author":{"name":"Rafael Miner","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/f284e596d74383221cee61539263c557"},"headline":"Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos","datePublished":"2021-09-18T05:00:00+00:00","dateModified":"2022-08-01T11:39:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/"},"wordCount":1974,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg","keywords":["Europa","Eutanasia","Familia"],"articleSection":["Ecolog\u00eda integral","Foco"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/","name":"Wnioski z pandemii Covid-19 dla opieki paliatywnej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg","datePublished":"2021-09-18T05:00:00+00:00","dateModified":"2022-08-01T11:39:34+00:00","description":"Ponad cztery miliony os\u00f3b w Europie potrzebuje co roku opieki paliatywnej, ale wkr\u00f3tce b\u0119dzie ich pi\u0119\u0107 milion\u00f3w, jak podaje WHO.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/ashkan-forouzani-ignxm3E1Rg4-unsplash.jpg","width":920,"height":526,"caption":"medicina"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/de\/fokus\/ecologia-integral\/lehren-aus-covid-19-pandemie-fur-palliative-pflege\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lecciones de la pandemia del Covid-19 para los cuidados paliativos"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/f284e596d74383221cee61539263c557","name":"Rafa\u0142 G\u00f3rnik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Rafa-Miner1-100x100.png","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Rafa-Miner1-100x100.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Rafa-Miner1-100x100.png","caption":"Rafael Miner"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/rafaelminer\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15633"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15633\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}