W trzecim roku pandemii, kiedy mo\u017cemy zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, jaki powinien by\u0107 konkretny chrze\u015bcija\u0144ski wk\u0142ad w ten kryzys, historia mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 za nauczyciela, poniewa\u017c przed nami, kiedy wiedza medyczna by\u0142a jeszcze szcz\u0105tkowa, byli ju\u017c tacy, kt\u00f3rzy mieli bardzo jasny pomys\u0142, jak wykorzysta\u0107 mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W 165 roku epidemia ospy wyniszczy\u0142a Imperium Rzymskie, w tym samego cesarza Marka Aureliusza. Plagi powodowa\u0142y bardzo wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 - do jednej trzeciej populacji - poniewa\u017c dotyka\u0142y ludzi, kt\u00f3rzy nigdy wcze\u015bniej nie chorowali. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni historycy wskazuj\u0105 na te epidemie jako jedn\u0105 z mo\u017cliwych przyczyn upadku Rzymu, obok spadaj\u0105cego przyrostu naturalnego.<\/p>\n\n\n\n
Sto lat p\u00f3\u017aniej, w 251 roku, wybuch\u0142a kolejna epidemia odry, kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a zar\u00f3wno obszary wiejskie, jak i miasta. W szczytowym okresie jej rozprzestrzeniania si\u0119 m\u00f3wi si\u0119, \u017ce w samym tylko mie\u015bcie Rzymie codziennie umiera\u0142o 5 tys. os\u00f3b. O tej drugiej epidemii mamy \u015bwiadectwa z tego okresu, zw\u0142aszcza ze \u017ar\u00f3de\u0142 chrze\u015bcija\u0144skich. Cyprian pisze z Kartaginy w 251 roku, \u017ce \"wielu naszych ludzi r\u00f3wnie\u017c umiera na t\u0119 epidemi\u0119\", a Dionizy - biskup Aleksandrii - w swoim or\u0119dziu wielkanocnym pisze, \u017ce \"spad\u0142a na nas ta epidemia, okrutniejsza ni\u017c jakiekolwiek inne nieszcz\u0119\u015bcie\".<\/p>\n\n\n\n
Medycyna by\u0142a rudymentarna i nie by\u0142a w stanie zaoferowa\u0107 \u017cadnego skutecznego leczenia, co prowadzi\u0142o do porzucania chorych i izolacji w obawie przed zara\u017ceniem. Sam Galen nawi\u0105zuje przelotnie do pierwszej z tych epidemii, bo gdy ju\u017c uda\u0142o mu si\u0119 prze\u017cy\u0107, uciek\u0142 z Rzymu i schroni\u0142 si\u0119 w wiejskiej wiosce w Azji Mniejszej.<\/p>\n\n\n\n
A jednak Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a odnosz\u0105 si\u0119 do tych plag w spos\u00f3b zaskakuj\u0105co pozytywny, jako do daru dla oczyszczenia i rozwoju sprawy chrze\u015bcija\u0144skiej, w refleksjach na\u0142adowanych nadziej\u0105, a nawet entuzjazmem. W przeciwie\u0144stwie do zaniedbywania chorych przez pogan, mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego zosta\u0142a doprowadzona do heroicznej skrajno\u015bci, a to doprowadzi\u0142o do niezwyk\u0142ego wzrostu liczby chrze\u015bcijan i, o dziwo, znacznie wy\u017cszej prze\u017cywalno\u015bci ni\u017c w\u015br\u00f3d ludno\u015bci poga\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Taki jest kontekst listu biskupa Kartaginy, Cypriana, z 251 r.: \"Wraz z niesprawiedliwymi umieraj\u0105 tak\u017ce sprawiedliwi, a nie dzieje si\u0119 to po to, aby\u015bcie my\u015bleli, \u017ce \u015bmier\u0107 jest wsp\u00f3lnym przeznaczeniem dobrych i z\u0142ych. Sprawiedliwi s\u0105 powo\u0142ani do wiecznego odpoczynku, a niesprawiedliwi wleczeni s\u0105 na m\u0119ki (...) Jak\u017ce stosowne i potrzebne jest, aby ta epidemia, ta plaga, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 straszna i \u015bmiertelna, wystawi\u0142a na pr\u00f3b\u0119 poczucie sprawiedliwo\u015bci wszystkich, aby zbada\u0142a uczucia rodzaju ludzkiego; ta plaga poka\u017ce, czy zdrowi naprawd\u0119 oddaj\u0105 si\u0119 na s\u0142u\u017cb\u0119 chorym, czy krewni kochaj\u0105 swoje rodziny tak, jak powinni, czy g\u0142owy rodzin wsp\u00f3\u0142czuj\u0105 swoim chorym s\u0142ugom, czy lekarze nie porzucaj\u0105 swoich chorych ..... I gdyby ta fatalna okoliczno\u015b\u0107 nie przynios\u0142a innych konsekwencji, to ju\u017c przys\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 nam chrze\u015bcijanom i s\u0142ugom Bo\u017cym przez to, \u017ce zaczynamy \u017carliwie pragn\u0105\u0107 m\u0119cze\u0144stwa, ucz\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie nie ba\u0107 \u015bmierci. Dla nas te wydarzenia s\u0105 \u0107wiczeniami, a nie \u017ca\u0142ob\u0105: ofiaruj\u0105 duszy koron\u0119 niez\u0142omno\u015bci i przygotowuj\u0105 nas do zwyci\u0119stwa dzi\u0119ki pogardzie \u015bmierci. (...) Nasi bracia zostali uwolnieni ze \u015bwiata dzi\u0119ki wezwaniu Pana, bo wiemy, \u017ce nie stracili\u015bmy ich definitywnie, ale \u017ce zostali jedynie wys\u0142ani przed nami i poprzedzaj\u0105 nas, jak to si\u0119 dzieje z tymi, kt\u00f3rzy podr\u00f3\u017cuj\u0105 lub wsiadaj\u0105. Tych drogich braci nale\u017cy szuka\u0107 w my\u015blach, a nie w lamentach (....). Ponadto nie wolno robi\u0107 poganom okazji do zas\u0142u\u017conego szyderstwa, je\u015bli op\u0142akujemy jako martwych i straconych na zawsze tych, o kt\u00f3rych m\u00f3wimy, \u017ce \u017cyj\u0105 w Bogu\".<\/p>\n\n\n\n
Kilka lat p\u00f3\u017aniej Dionizy, biskup Aleksandrii, w li\u015bcie wielkanocnym napisa\u0142: \"Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych braci, bez \u017cadnego skrupu\u0142u dla siebie, w nadmiarze dobroczynno\u015bci i braterskiej mi\u0142o\u015bci, jednoczy\u0142a si\u0119 ze sob\u0105, beztrosko odwiedza\u0142a chorych i s\u0142u\u017cy\u0142a im w cudowny spos\u00f3b, pomaga\u0142a im w Chrystusie i rado\u015bnie z nimi umiera\u0142a. Zara\u017ceni chorob\u0105 innych, przyci\u0105gali do siebie choroby bli\u017anich i z rado\u015bci\u0105 przyjmowali ich cierpienia. Wielu z nich, po tym jak opiekowali si\u0119 i dawali si\u0142\u0119 innym, sami ko\u0144czyli umieraj\u0105c. (...) Najlepsi z naszych ludzi stracili w ten spos\u00f3b \u017cycie: niekt\u00f3rzy kap\u0142ani, diakoni i \u015bwieccy zostali sprawiedliwie pochwaleni, do tego stopnia, \u017ce ten rodzaj \u015bmierci, owoc wielkiej pobo\u017cno\u015bci i odwa\u017cnej wiary, nie wydawa\u0142 si\u0119 wcale gorszy od m\u0119cze\u0144stwa\".<\/p>\n\n\n\n
\"Ca\u0142kiem odwrotne - pisze Euzebiusz z Cezarei - by\u0142o post\u0119powanie pogan: odp\u0119dzali tych, kt\u00f3rzy zaczynali chorowa\u0107, unikali tych, kt\u00f3rzy byli im drodzy, wyrzucali umieraj\u0105cych na ulic\u0119, traktowali niepogrzebane zw\u0142oki jak odpadki, staraj\u0105c si\u0119 unikn\u0105\u0107 rozprzestrzeniania si\u0119 i zara\u017cania \u015bmierci\u0105, kt\u00f3r\u0105 nie\u0142atwo by\u0142o przep\u0119dzi\u0107 mimo wszelkich \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci\". <\/p>\n\n\n\n
Nie przesadza\u0142 z kontrastow\u0105 postaw\u0105 chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy nie omieszkali i\u015b\u0107 do chorych z nara\u017ceniem w\u0142asnego \u017cycia. Wiek p\u00f3\u017aniej Julian (Apostata) rozpocz\u0105\u0142 kampani\u0119 na rzecz ustanowienia inicjatyw na\u015bladuj\u0105cych chrze\u015bcija\u0144skie mi\u0142osierdzie. <\/p>\n\n\n\n
W li\u015bcie do (poga\u0144skiego) arcykap\u0142ana z Kalaty cesarz ubolewa\u0142 nad niepowstrzymanym rozwojem chrze\u015bcija\u0144stwa, ze wzgl\u0119du na jego \"moralne, cho\u0107 fikcyjne, zalety\" oraz \"\u017cyczliwo\u015b\u0107 dla obcych i trosk\u0119 o groby zmar\u0142ych\". W innym li\u015bcie pisze: \"My\u015bl\u0119, \u017ce kiedy ubodzy zostali zapomniani i odrzuceni przez naszych kap\u0142an\u00f3w, bezbo\u017cni Galilejczycy zobaczyli to i postanowili po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 dla nich\". Bezbo\u017cni Galilejczycy - dodaje - nie oferuj\u0105 wsparcia tylko swoim ubogim, ale i naszym; ka\u017cdy widzi, \u017ce nie dbamy o nasz lud\".<\/p>\n\n\n\n
Julian nienawidzi\u0142 \"Galilejczyk\u00f3w\", ale uznawa\u0142 skuteczno\u015b\u0107 zdumiewaj\u0105cego stanu dobrobytu, jaki osi\u0105gn\u0119li, stosuj\u0105c w praktyce przykazanie chrze\u015bcija\u0144skiej mi\u0142o\u015bci. Przezwyci\u0119\u017cyli sw\u00f3j strach przed cierpieniem i \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiadectwo pierwszych chrze\u015bcijan, zach\u0119conych przez swoich Pasterzy, zaskakuje i nape\u0142nia nas podziwem. A przede wszystkim stawia pytanie, czy pierwsz\u0105 reakcj\u0105 ludzi wiary zawsze powinien by\u0107 strach. Nie wymy\u015blili epidemii; przynie\u015bli nowy spos\u00f3b \u017cycia, zdolny do radosnego radzenia sobie ze wszystkimi ludzkimi trudno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n
(Na podstawie Rodney Stark, Epidemie, sie\u0107 ad the Rise of Christianity<\/em>w Semeia<\/em>56, 1992, s. 159-175).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" En el tercer a\u00f1o de la pandemia, cuando quiz\u00e1 podemos pararnos a reflexionar sobre cu\u00e1l deber\u00eda ser la espec\u00edfica contribuci\u00f3n cristiana a esta crisis, nos puede servir de maestra la historia, pues antes que nosotros, cuando los conocimientos m\u00e9dicos eran a\u00fan rudimentarios, ya hab\u00eda qui\u00e9n ten\u00eda una idea muy clara de c\u00f3mo aprovechar las ocasiones. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17008,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[537],"tags":[6,599,16],"class_list":["post-17006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recursos","tag-europa","tag-familia","tag-jovenes"],"yoast_head":"\n