Zada\u0107 sobie pytanie o przyczyny postaw osobowych, kt\u00f3re - jak w badanym przez nas przypadku - odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do wolno\u015bci i dyspozycyjno\u015bci cz\u0142owieka w obliczu tajemnicy Boga i samego siebie, to wej\u015b\u0107 w zagadnienie o pewnej trudno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
Nie tylko nie da si\u0119 opanowa\u0107 wielko\u015bci poj\u0119\u0107, kt\u00f3re wchodz\u0105 w gr\u0119 (B\u00f3g, cz\u0142owiek, wiara, wolno\u015b\u0107, prawda itd.), ale tak\u017ce, poniewa\u017c s\u0105 to akty nale\u017c\u0105ce do szczeg\u00f3lnej sfery ka\u017cdego podmiotu, cel udzielenia og\u00f3lnej odpowiedzi jest nieadekwatny. Czasownik wierzy\u0107 lub jego przeciwie\u0144stwo nie jest prawid\u0142owo odmieniany w formie bezosobowej (se cree-no se cree), lecz w pierwszej osobie liczby pojedynczej (creo-no creo) lub w liczbie mnogiej (creemos-no creemos).<\/p>\n\n\n\n
To podw\u00f3jne pytanie (dlaczego si\u0119 wierzy - dlaczego si\u0119 nie wierzy), bior\u0105c pod uwag\u0119 realno\u015b\u0107 i transcendencj\u0119 zawartego w nim ludzkiego fenomenu, by\u0142o badane w jego podstawowym znaczeniu antropologicznym, poniewa\u017c we wszystkich czasach i we wszystkich miejscach byli i s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy wierzyli lub nie wierzyli. Analizowanie tendencji do wierzenia, \u017ce bije w istot\u0119 ludzk\u0105 jako tak\u0105, jak i jej przeciwie\u0144stwo, jest niew\u0105tpliwie bardzo interesuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
Nie rezygnuj\u0105c jednak zasadniczo z tego terenu, podejdziemy do zagadnienia z innego punktu widzenia. B\u0119dziemy si\u0119 sytuowa\u0107 w tu i teraz wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, ale to, co we\u017amiemy pod uwag\u0119, patrz\u0105c przede wszystkim na \u015bwiat zachodni, to nie tyle jego kondycja \"ponowoczesna\", ile jego natura jako spo\u0142ecze\u0144stwa \"postchrze\u015bcija\u0144skiego\", jak si\u0119 je niekiedy nazywa, to znaczy b\u0119d\u0105cego pod religijnym i kulturowym wp\u0142ywem wiary w Jezusa Chrystusa i zaufania do Ko\u015bcio\u0142a, ale obecnie oddalonego w praktyce - cho\u0107 tylko cz\u0119\u015bciowo - od swoich korzeni. W tym kontek\u015bcie, gdy obywatel wychowany i wykszta\u0142cony w \u015brodowisku spo\u0142ecznym i kulturowym o katolickich korzeniach m\u00f3wi \"wierz\u0119\", albo \"nie wierz\u0119\", to co m\u00f3wi i dlaczego m\u00f3wi? <\/p>\n\n\n\n
Wiara jest aktem i postaw\u0105 osobow\u0105, zasadniczo zwi\u0105zan\u0105 z racjonaln\u0105 i relacyjn\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka. Oznacza to przyj\u0119cie prawdy o tym, co zosta\u0142o mi u\u015bwiadomione przez kogo\u015b innego, do kogo mam zaufanie. To nie tylko wiedza o tym, co jest mi przekazywane, ale przyj\u0119cie tego jako prawdy, a to dlatego, \u017ce przekazuje mi to kto\u015b, w kim pok\u0142adam zaufanie. Postawa wiary, jako przyj\u0119cie czego\u015b za prawd\u0119, mimo \u017ce jest ona tu i teraz nieunikniona, jest nierozerwalnie zwi\u0105zana z zaufaniem, jakim wierz\u0105cy obdarzy\u0142 Tego, kt\u00f3ry mu t\u0119 prawd\u0119 objawia. Poznanie wiary jest przede wszystkim, jak to si\u0119 cz\u0119sto m\u00f3wi, poznaniem prawdy. per testimonium. <\/em><\/p>\n\n\n\n Wiara w prawdziwo\u015b\u0107 czego\u015b i zaufanie do tego, kto to m\u00f3wi, s\u0105 nieroz\u0142\u0105czne: je\u015bli zawodzi zaufanie do \u015bwiadka, znika przyj\u0119cie jego przekazu jako prawdy i w konsekwencji zrywa si\u0119 pewno\u015b\u0107 poznania wiary. W szczeg\u00f3lno\u015bci jako chrze\u015bcijanie przyjmujemy z pos\u0142usze\u0144stwem wiary prawd\u0119 przekazywanej nam doktryny lub sp\u00f3jno\u015b\u0107 nauczanego nam zachowania moralnego, poniewa\u017c \"przedtem\" lub jednocze\u015bnie zaufali\u015bmy \u015bwiadectwu Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym uznajemy autorytet Jezusa Chrystusa, w kt\u00f3rego wierzymy i kt\u00f3remu ufamy jako Bogu i Zbawicielowi. <\/p>\n\n\n\n W obecnym kryzysie wiary - czy raczej \u017cycia wiary, bo to dzia\u0142ania zewn\u0119trzne mo\u017cemy obserwowa\u0107 - u os\u00f3b i populacji staro\u017cytnej tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej mo\u017cna wykry\u0107 r\u00f3\u017cne sytuacje, kt\u00f3re opiszemy pokr\u00f3tce, a\u017c dojdziemy do ostatniej, nad kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zatrzymamy. <\/p>\n\n\n\n a) Niekiedy dochodzi np. do os\u0142abienia akceptacji doktryny i modelu \u017cycia nauczanego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 oraz do zdystansowania si\u0119 od samego Ko\u015bcio\u0142a, poniewa\u017c wcze\u015bniej nast\u0105pi\u0142o os\u0142abienie zaufania, by\u0107 mo\u017ce z powodu braku przyk\u0142adno\u015bci niekt\u00f3rych jego przedstawicieli. Ale to, cho\u0107 nie jest spraw\u0105 drugorz\u0119dn\u0105, nie jest g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 powszechnego kryzysu wiary. <\/p>\n\n\n\n b) Odwr\u00f3cenie si\u0119 od wiary, w drugim przyk\u0142adzie, mo\u017ce by\u0107 ujawnieniem moralnie wadliwego usposobienia, kt\u00f3re nie chce by\u0107 skorygowane i kt\u00f3re prowadzi do odmowy zgody na doktryn\u0119, kt\u00f3ra zmusi\u0142aby do korekty zachowania. Gdy tak si\u0119 dzieje, gdy wierz\u0105cy nie chce przyj\u0105\u0107 osobistego zaanga\u017cowania w prawd\u0119, w kt\u00f3r\u0105 wierzy, mo\u017ce w ko\u0144cu odm\u00f3wi\u0107. Zranione serce jest w stanie, w efekcie, uciszy\u0107 g\u0142os sumienia i st\u0142umi\u0107 naturaln\u0105 tendencj\u0119 inteligencji do spoczywania w prawdzie. <\/p>\n\n\n\n c) Jako konkretyzacja poprzedniego przypadku mo\u017ce si\u0119 te\u017c zdarzy\u0107, \u017ce spadek zaufania nie odnosi si\u0119 ju\u017c do Ko\u015bcio\u0142a jako \u015bwiadka Chrystusa, ale raczej do siebie samego jako niegodnego Bo\u017cego zaufania. Kto ze wzgl\u0119du na swoje moralne post\u0119powanie nie uwa\u017ca si\u0119 za godnego otrzymania Bo\u017cego mi\u0142osierdzia - co oznacza nieufno\u015b\u0107 wobec niego - mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c zako\u0144czy\u0107 si\u0119 poddaniem swojej wiary kwarantannie. Takie usposobienie, podobnie jak poprzednie, mo\u017ce by\u0107 przezwyci\u0119\u017cone - jak uczy przypowie\u015b\u0107 o synu marnotrawnym - jedynie przez ruch nawr\u00f3cenia ku ojcowskiemu mi\u0142osierdziu Boga. I w obu przypadkach ta konwersja jest mo\u017cliwa do osi\u0105gni\u0119cia, poniewa\u017c w tych podmiotach istnieje osobiste poczucie winy, nawet je\u015bli niech\u0119tnie si\u0119 do tego przyznaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n d) Ale opr\u00f3cz tych sposob\u00f3w zachowania, kt\u00f3re prowadz\u0105 bardziej w kierunku niepraktykowania wiary lub braku ch\u0119ci jej przyj\u0119cia z powod\u00f3w moralnych ni\u017c w kierunku niewiary w \u015bcis\u0142ym sensie, we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie istnieje r\u00f3wnie\u017c postawa przeciwna wierze, kt\u00f3ra jest powszechna i ma obiektywnie powa\u017cniejsze konsekwencje. Polega ona w istocie na negowaniu za pomoc\u0105 teoretycznych argument\u00f3w samego istnienia jakiejkolwiek obiektywnej prawdy oraz na odrzuceniu ka\u017cdego autorytetu, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce j\u0105 przekazuje. Przed\u0142u\u017caj\u0105ca si\u0119 hegemonia tej postawy intelektualnej, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do relatywizmu i kultury oboj\u0119tno\u015bci panuj\u0105cej w \u015bwiecie zachodnim, jest przyczynowo obecna w obecnym nie-wierzeniu wielu os\u00f3b. Je\u015bli w poprzednich przypadkach nawi\u0105zywali\u015bmy do stosunkowo wykonalnego nawr\u00f3cenia, to w tym, przeciwnie, trzeba podkre\u015bli\u0107 trudno\u015b\u0107, gdy\u017c negacja wszelkiej prawdy obiektywnej poci\u0105ga za sob\u0105 odrzucenie obiektywno\u015bci winy, a bez \u015bwiadomo\u015bci winy nie mo\u017ce by\u0107 mowy o nawr\u00f3ceniu. <\/p>\n\n\n\n Poznanie i przyj\u0119cie prawdy jest wielk\u0105 zdolno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, a zarazem jego wielk\u0105 pokus\u0105, bo jest te\u017c wolny, by jej nie przyj\u0105\u0107. Ta zdolno\u015b\u0107 jest wpisana - podchodz\u0105c do pytania ze \u015bwiat\u0142a wiary - w fakt, \u017ce cz\u0142owiek jest stworzeniem na obraz Boga. W samym Bogu poznana Prawda (S\u0142owo) jest zawsze Prawd\u0105 umi\u0142owan\u0105; co wi\u0119cej, Mi\u0142o\u015b\u0107 w Bogu jest Mi\u0142o\u015bci\u0105 Prawdy. Umieszczaj\u0105c w nas sw\u00f3j obraz, uczyni\u0142 nas zdolnymi do wolnego umi\u0142owania prawdy, ale tak\u017ce do jej odrzucenia. W tym sensie, gdy kto\u015b zaprzecza istnieniu prawdy jako takiej, a w konsekwencji odrzuca naturaln\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 ludzkiej inteligencji do niej, jej jako\u015b\u0107 jako fundamentu osobistej wolno\u015bci itd. <\/p>\n\n\n\n Wielkie wsp\u00f3\u0142czesne konflikty i wyzwania - w tym tak\u017ce ten dotycz\u0105cy wiary lub niewiary, kt\u00f3ry tu rozwa\u017camy - s\u0105 w rzeczywisto\u015bci dyskutowane na scenie zasadniczo antropologicznej, w kt\u00f3rej \u015bcieraj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 r\u00f3\u017cne koncepcje. Nale\u017cy zatem, nie odbiegaj\u0105c od naszego tematu, odnie\u015b\u0107 si\u0119 do tego, co zasadniczo odr\u00f3\u017cnia wierz\u0105ce (chrze\u015bcija\u0144skie) rozumienie cz\u0142owieka od tego, kt\u00f3re jest rozpowszechnione w spo\u0142ecze\u0144stwie postmodernistycznym, relatywistycznym i oboj\u0119tnym. Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, objawionym korzeniem wielko\u015bci i godno\u015bci cz\u0142owieka jest to, \u017ce zosta\u0142 on stworzony na obraz Boga i uzdolniony do tego, by dzi\u0119ki \u0142asce sta\u0107 si\u0119 dzieckiem Bo\u017cym. Z tej perspektywy wiedza przyrodnicza i wiedza wiary ciesz\u0105 si\u0119, w jedno\u015bci podmiotu, intymn\u0105 sp\u00f3jno\u015bci\u0105 i ci\u0105g\u0142o\u015bci\u0105. My\u015bl chrze\u015bcija\u0144ska, w r\u00f3\u017cnych kontekstach kulturowych, ale w spos\u00f3b trwa\u0142y w ci\u0105gu ca\u0142ej swojej historii, potrafi\u0142a ukaza\u0107 i broni\u0107 tej intymnej relacji mi\u0119dzy wiar\u0105 i rozumem, podkre\u015blaj\u0105c jednocze\u015bnie ich jako\u015bciowe r\u00f3\u017cnice i r\u00f3\u017cne statusy epistemologiczne. Umo\u017cliwi\u0142o to na przyk\u0142ad - cho\u0107 przyk\u0142ad ma najwi\u0119ksze znaczenie - rozwini\u0119cie wiedzy metafizycznej, kt\u00f3rej spekulatywny wigor jest godny podziwu.<\/p>\n\n\n\n Stwierdzenie obiektywno\u015bci bytu, rzeczywistej ontologicznej analogii i r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy stworzeniem a Bogiem oraz zdolno\u015bci do osi\u0105gni\u0119cia obiektywnej prawdy zar\u00f3wno w porz\u0105dku naturalnym, jak i - dzi\u0119ki \u0142asce - w porz\u0105dku nadprzyrodzonym, s\u0105 niezb\u0119dnymi elementami chrze\u015bcija\u0144skiego rozumowania. W niej, m\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, rozum cz\u0142owieka mierzy si\u0119 obiektywn\u0105 prawd\u0105, prawda bytem, a byt Stw\u00f3rc\u0105. <\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie, zawsze w ramach dynamiki rozwoju my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej, wiedza o wierze jest ze swej natury zwi\u0105zana ze \u017ar\u00f3d\u0142ami \u015bwiadectw, kt\u00f3re przekazuj\u0105 j\u0105 wiernie i interpretuj\u0105 z autorytetem. Nie chodzi o to, \u017ce rozum jest zwi\u0105zany w swoim dzia\u0142aniu z wiar\u0105 i z Magisterium, kt\u00f3re j\u0105 proponuje, ale o przedmiot tego dzia\u0142ania (prawd\u0119), kt\u00f3ry Magisterium mo\u017ce ukaza\u0107 z autorytetem. Rozum wierz\u0105cego m\u00f3wi o koniecznym odniesieniu do nauki Ko\u015bcio\u0142a poprzez po\u015brednictwo prawdy, kt\u00f3r\u0105 on proponuje. I w ten sam spos\u00f3b wolne moralne post\u0119powanie chrze\u015bcijanina i osobisty os\u0105d sumienia musz\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do tej prawdy i do tego autorytetu - w takim stopniu, w jakim przejawia go Ko\u015bci\u00f3\u0142. <\/p>\n\n\n\n Te twierdzenia, kt\u00f3re wyg\u0142aszamy tak kr\u00f3tko, poniewa\u017c s\u0105 dobrze znanymi doktrynami, zosta\u0142y jednak poddane ostrej krytyce, a nawet odrzucone przez cz\u0119\u015b\u0107 my\u015bli filozoficznej i teologicznej przez trzy wieki. Jak wiadomo, my\u015bl nowo\u017cytna - poprzez wprowadzenie nowego poj\u0119cia rozumu - ustanowi\u0142a dwa zerwania z tradycj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105: zerwanie z obiektywno\u015bci\u0105 bytu i prawdy oraz zerwanie intymnej relacji mi\u0119dzy wiar\u0105 a rozumem. Rozum nie jest ju\u017c postrzegany jako zdolno\u015b\u0107 do poznania prawdy, kt\u00f3ra go przekracza, ale jako funkcja prawdy, kt\u00f3r\u0105 sam konstytuuje. <\/p>\n\n\n\n Rozumowanie jest wi\u0119c oderwane od wszystkiego, co zewn\u0119trzne wobec podmiotu, a swoje uzasadnienie znajduje w samym sobie. Rozum oznacza wi\u0119c samostanowienie i wyzwolenie od normatywnej mocy wszelkiej tradycji i autorytetu. <\/p>\n\n\n\n Mamy wi\u0119c do czynienia nie tylko z now\u0105 koncepcj\u0105 rozumu i wiedzy, ale tak\u017ce, w dalszej perspektywie i przechodz\u0105c do sedna sprawy, z nowo\u015bci\u0105 w sposobie rozumienia siebie przez cz\u0142owieka, koncepcj\u0105 antropologiczn\u0105, kt\u00f3ra odchodzi od tej nauczanej w tradycji katolickiej. Konsekwencje tej dynamiki intelektualnej, postuluj\u0105cej p\u0119kni\u0119cie jedno\u015bci mi\u0119dzy wiar\u0105 a rozumem, by\u0142y i s\u0105 decyduj\u0105ce w naszym pytaniu. <\/p>\n\n\n\n Na przyk\u0142ad w dziedzinie moralno\u015bci taki podzia\u0142 przek\u0142ada si\u0119 na utrzymanie ca\u0142kowitego rozdzia\u0142u mi\u0119dzy etyk\u0105 wiary (nie zwi\u0105zan\u0105 organicznie z rozumem) a etyk\u0105 racjonaln\u0105 (znajduj\u0105c\u0105 swoje uprawomocnienie w autonomii rozumu praktycznego). I sko\u0144czy si\u0119 na przedstawieniu nauki Ko\u015bcio\u0142a w sprawach moralnych jako sprzecznej z godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka i jego wolno\u015bci\u0105. I podobnie, odrzucaj\u0105c obiektywny fundament prawdy i sprowadzaj\u0105c j\u0105 do czystej subiektywno\u015bci, ka\u017cde odniesienie sumienia do zewn\u0119trznej wobec podmiotu normy moralnej zostanie zakwestionowane jako niegodne cz\u0142owieka, jako czysty legalistyczny formalizm i jako zniszczenie autentycznej moralno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n Nie powinno wi\u0119c dziwi\u0107, \u017ce ewangeliczny zwrot: \"prawda was wyzwoli\".<\/em> zosta\u0107 zast\u0105pione przez przeciwie\u0144stwo: \"wolno\u015b\u0107 uczyni ci\u0119 prawdziwym\".<\/em>. To odwr\u00f3cenie stwarza przes\u0142anki dla powa\u017cnie szkodliwych konsekwencji moralnych. <\/p>\n\n\n\n W rzeczywisto\u015bci nauka wiary i praxis moralna przekazywana przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w tych sprawach wydaj\u0105 si\u0119 traci\u0107 wiarygodno\u015b\u0107 w strukturze my\u015bli wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, a przez wielu wsp\u00f3\u0142czesnych s\u0105 przedstawiane i uwa\u017cane za co\u015b, co zosta\u0142o ju\u017c wyparte przez czas. Ale o ile jest to powa\u017cne, to obiektywnie jeszcze bardziej powa\u017cne jest to, \u017ce te sposoby rozumienia cz\u0142owieka - kt\u00f3re w zasadzie stawiaj\u0105 alternatyw\u0119 mi\u0119dzy wiar\u0105 a sprzeciwem wobec wiary, mi\u0119dzy wierzeniem a niewiar\u0105 - sta\u0142y si\u0119 powszechne i znajduj\u0105 echo, a nawet s\u0105 akceptowane przez chrze\u015bcijan.<\/p>\n\n\n\n Jak wskazywali\u015bmy, za wiar\u0105 i niewiar\u0105 kryje si\u0119 zawsze pewna wizja cz\u0142owieka (antropologia), kt\u00f3ra z konieczno\u015bci prowadzi do zgodnej z tym punktem wyj\u015bcia teorii zachowa\u0144 moralnych (etyka), a kt\u00f3rej ostateczn\u0105 konsekwencj\u0105 jest zbie\u017cno\u015b\u0107 w koncepcji \u017cycia spo\u0142ecznego, kulturalnego, politycznego itp. Dlatego w niezadowoleniu wielu ochrzczonych z doktryny i sensu \u017cycia przekazywanego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 - i z samego Ko\u015bcio\u0142a - lub, innymi s\u0142owy, za przyczyn\u0105 dystansu, a nawet teoretycznego lub praktycznego braku wiary tak wielu z nich, musimy by\u0107 w stanie odkry\u0107 os\u0142abienie w nich - przez ignorancj\u0119, przez brak formacji - chrze\u015bcija\u0144skiego poczucia osoby, pod dominuj\u0105cym wp\u0142ywem innych koncepcji antropologicznych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci relatywizmu, kt\u00f3ry przenika spo\u0142ecze\u0144stwo i media.<\/p>\n\n\n\n Nie jest \u0142atwym zadaniem przedstawienie uporz\u0105dkowanej syntezy tego, co to zaciemnienie chrze\u015bcija\u0144skiej wizji osoby przedstawia w realnym \u017cyciu wierz\u0105cych, a tym bardziej wskazanie konkretnych rozwi\u0105za\u0144 problem\u00f3w, kt\u00f3re ono rodzi. Ze wzgl\u0119du jednak na ich wag\u0119, wymieniamy tylko przyk\u0142adowo dwie dziedziny, w kt\u00f3rych os\u0142abienie chrze\u015bcija\u0144skiego poczucia cz\u0142owieka przyczynia si\u0119 do wspierania w\u015br\u00f3d wierz\u0105cych moralnych i spo\u0142ecznych postaw niewiary, czyli podst\u0119pnego przechodzenia w praktyce od wiary do niewiary. S\u0105 nimi: a) brak osobistego zaanga\u017cowania w prawd\u0119; b) oboj\u0119tno\u015b\u0107 na kryzys wywo\u0142any przeciwko ma\u0142\u017ce\u0144stwu i rodzinie. <\/p>\n\n\n\n a) Poznanie prawdy i nie umi\u0142owanie jej - co prowadzi do jej odrzucenia - jest powa\u017cnym uszkodzeniem sumienia i nieuchronnie prowadzi do p\u0119kni\u0119cia wewn\u0119trznej jedno\u015bci osoby. Jest to powa\u017cna choroba duchowa, na kt\u00f3r\u0105 cierpi dzi\u015b wielu obywateli urodzonych i wykszta\u0142conych w spo\u0142ecze\u0144stwach tradycyjnie chrze\u015bcija\u0144skich. Ci, kt\u00f3rzy zachowuj\u0105 si\u0119 w ten spos\u00f3b w sprawach wiary i moralno\u015bci, przeciwstawiaj\u0105 swoj\u0105 rodzajow\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnoty wierz\u0105cych egzystencjalnej postawie niewiary. \u0141atwo te\u017c ko\u0144czy na postulowaniu \"podw\u00f3jnego standardu moralno\u015bci\" i przyznaniu \"podw\u00f3jnej prawdy\", co jest krokiem od czystej niewiary. Przeciwnie, zaanga\u017cowanie wierz\u0105cego w prawd\u0119 przek\u0142ada si\u0119 na postawy moralne o wielkim znaczeniu osobistym i spo\u0142ecznym, zdolne do przezwyci\u0119\u017cenia obecnego konformizmu etycznego, dominuj\u0105cego w niemal wszystkich krajach. Pozostawiamy wi\u0119c aluzj\u0119, nawet je\u015bli jej nie rozwijamy, do ewangelizacyjnej transcendencji jedno\u015bci \u017cycia chrze\u015bcijanina.<\/p>\n\n\n\n b) W sferze ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny - a tak\u017ce w szkolnictwie podstawowym i \u015brednim - dokonuje si\u0119 zwykle pierwszy i decyduj\u0105cy przekaz modelu \u017cycia wierz\u0105cego. W\u0142a\u015bciwe spe\u0142nienie jej funkcji wychowawczej zawiera wa\u017cne powody, dla kt\u00f3rych ludzie wierz\u0105, podobnie jak w podobny spos\u00f3b jej zak\u0142\u00f3cenie od\u017cywia korzenie tego, dlaczego ludzie nie wierz\u0105. W tym zakresie na podkre\u015blenie zas\u0142uguje kilka s\u0142\u00f3w Benedykta XVI: \"Istnieje wyra\u017ana zgodno\u015b\u0107 mi\u0119dzy kryzysem wiary a kryzysem ma\u0142\u017ce\u0144stwa\".<\/em> (Homilia podczas Mszy \u015bw. otwieraj\u0105cej Synod Biskup\u00f3w, 8 pa\u017adziernika 2012 r.). W istocie, cokolwiek szkodzi prawdzie o ma\u0142\u017ce\u0144stwie i rodzinie, szkodzi tak\u017ce przekazowi wiary jako postawy religijnej i jako ufnego przylgni\u0119cia do pewnych prawd. <\/p>\n\n\n\n Gdy chrze\u015bcija\u0144skie znaczenie ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny jest aktywnie zwalczane, jak to nieub\u0142aganie dzieje si\u0119 dzisiaj, a jej obraz jest oszpecany w oczach opinii publicznej, niszczona jest tak\u017ce jej zdolno\u015b\u0107 do propagowania podstawowych podstaw kszta\u0142towania sumienia i postaw moralnych - synowskiego odniesienia do Boga i Ko\u015bcio\u0142a, znaczenia szczero\u015bci, obowi\u0105zk\u00f3w wierno\u015bci, mi\u0142o\u015bci i sprawiedliwo\u015bci, poczucia grzechu, obowi\u0105zku czynienia dobra itd. <\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie tam, w przyswajaniu tych podstawowych element\u00f3w odpowiedzialno\u015bci moralnej, przekazywanych w rodzinie najskuteczniejsz\u0105 drog\u0105, jak\u0105 jest mi\u0142o\u015b\u0107, zaczyna si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 osobowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka wierz\u0105cego. St\u0105d pilna potrzeba ochrony prawdy o ma\u0142\u017ce\u0144stwie i rodzinie chrze\u015bcija\u0144skiej, aby przyczyni\u0107 si\u0119 do zachowania i rozpowszechnienia bogactwa wiary, bez kt\u00f3rego ginie tak\u017ce cz\u0142owiek jako taki. Wskazuje si\u0119 wi\u0119c na centralno\u015b\u0107 rzeczywisto\u015bci zarysowanej r\u00f3wnie\u017c przez Benedykta XVI, cho\u0107, jak w poprzednim przypadku, nie rozwini\u0119tej: w obecnej sytuacji, \"ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest powo\u0142ane, by by\u0107 nie tylko przedmiotem, ale i podmiotem nowej ewangelizacji\".<\/em> (ibid<\/em>). <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Preguntarse por el porqu\u00e9 de unas actitudes personales que, como en el caso que estudiamos, hacen principalmente referencia a la libertad y a la disponibilidad del hombre frente al misterio de Dios y de s\u00ed mismo, significa adentrarse en una cuesti\u00f3n de cierta dificultad. No s\u00f3lo, en efecto, es inabarcable la magnitud de las nociones […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18458,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[537],"tags":[29],"class_list":["post-18453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recursos","tag-libertad-religiosa"],"yoast_head":"\nRelatywizm i niewiara<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Nowy spos\u00f3b rozumienia <\/strong><\/h4>\n\n\n\n
W kulturze relatywizmu i niewiary<\/strong><\/h4>\n\n\n\n