![\"\"](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/25333310_web1_210601-CDT-woensdregt-column-2_1-1024x683.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nW 2008 roku premier Stephen Harper przeprosi\u0142 w imieniu rz\u0105du i pozosta\u0142ych partii w parlamencie za szko\u0142y rezydencjonalne. I w tym samym roku powsta\u0142a Komisja Prawdy i Pojednania (TRC), kt\u00f3ra mia\u0142a zbada\u0107 system szk\u00f3\u0142 rezydencjalnych. Komisja zebra\u0142a siedem tysi\u0119cy \u015bwiadectw od os\u00f3b, kt\u00f3re nazwa\u0142a \"ocala\u0142ymi\", a w 2015 roku powo\u0142a\u0142a Narodowe Centrum Prawdy i Pojednania (CNVR), publikuj\u0105c sze\u015bciotomowy raport, w kt\u00f3rym zebrano \u015bwiadectwa, dokumentacj\u0119 historyczn\u0105, ideologi\u0119 indagacyjn\u0105 i konkretne zalecenia, takie jak przyjazd papie\u017ca do Kanady z pro\u015bb\u0105 o przebaczenie. TRC stwierdza, \u017ce system szk\u00f3\u0142 mieszkalnych by\u0142 r\u00f3wnoznaczny z \"kulturowym ludob\u00f3jstwem\". Raport Komisji Prawdy i Pojednania z 2015 roku to. j'accuse<\/em> obszerny - ale nigdy nie wspomina o zab\u00f3jstwach student\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Omnes przeprowadzi\u0142 wywiad z 77-letnim Jacquesem Rouillardem, profesorem emeritus historii na Universit\u00e9 de Montr\u00e9al, w Montrealu. Rouillard jest jak dziecko z ba\u015bni Andersena, Nowe szaty cesarza<\/em>w kt\u00f3rym ch\u0142opiec krzyczy: \"Ale\u017c cesarz jest nagi! Poni\u017cej proponujemy pe\u0142ny wywiad: <\/p>\n\n\n\n Czy 215 m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn zosta\u0142o pochowanych bez oznaczenia na cmentarzu rezerwatu Indian Kamloops w latach 1890-1978?<\/strong><\/p>\n\n\n\n -By\u0142bym bardzo zaskoczony. B\u0119dziemy musieli kopa\u0107, \u017ceby si\u0119 dowiedzie\u0107. Antropolog Sarah Beaulieu analizowa\u0142a gleb\u0119 za pomoc\u0105 \"georadaru\" na powierzchni i zauwa\u017cy\u0142a deformacje. Ale to urz\u0105dzenie nie pozwala jej wiedzie\u0107, czy w ziemi znajduj\u0105 si\u0119 cia\u0142a dzieci. Od lat 90. w\u015br\u00f3d aborygen\u00f3w rozpowszechniane s\u0105 pog\u0142oski o dzieciach chowanych w masowych grobach przez duchownych oraz o z\u0142ym traktowaniu w tych szko\u0142ach. Z ka\u017cdym dniem coraz mniej w to wierz\u0119: przynajmniej do czasu, a\u017c wykopane zostan\u0105 szcz\u0105tki, by sprawdzi\u0107, czy to prawda. CNVR poda\u0142o nazwiska 50 uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w szkole z internatem w Kamloops. Siedemna\u015bcie os\u00f3b zmar\u0142o w szpitalu, a osiem w wyniku wypadk\u00f3w. Je\u015bli chodzi o miejsce poch\u00f3wku, 24 osoby s\u0105 pochowane na cmentarzu swoich rdzennych rezerwat\u00f3w, a cztery na rdzennym cmentarzu rezerwatu Kamloops. W przypadku pozosta\u0142ych os\u00f3b brakuje informacji lub trzeba si\u0119gn\u0105\u0107 po pe\u0142ne akty zgonu w Archives of British Columbia. Ale nie mo\u017cna nic zrobi\u0107 z nieznanym: jak chcesz si\u0119 dowiedzie\u0107, gdzie mog\u0105 by\u0107 pochowani studenci, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 nazwisk? W raporcie TRC zastosowano wadliw\u0105 metodologi\u0119 liczenia zgon\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n To wszystko jest cz\u0119\u015bci\u0105 historii francuskiej Kanady, poniewa\u017c misjonarze z francuskiej Kanady wyruszyli na zach\u00f3d. I s\u0105 oskar\u017ceni o czyn przest\u0119pczy, kt\u00f3ry by\u0142by najgorsz\u0105 zbiorow\u0105 zbrodni\u0105 w historii Kanady. Niemo\u017cliwe jest, aby wsp\u00f3lnoty religijne dopu\u015bci\u0142y si\u0119 takiej zbrodni. To nie ma \u017cadnego sensu. Media nie wyra\u017caj\u0105 zmys\u0142u krytycznego. <\/p>\n\n\n\n Czy jest prawdopodobne, \u017ce te dzieci w Kamloops zmar\u0142y i zosta\u0142y pochowane bez powiadomienia rodzic\u00f3w i bez aktu zgonu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Nie. Ta historia jest dos\u0142ownie niewiarygodna. Skar\u017cyliby si\u0119 przyw\u00f3dcy gangu lub rodzice. To nie s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy milcz\u0105. Poszliby do Ministerstwa Spraw Indyjskich, poszliby na policj\u0119, to s\u0105 rodziny tak samo zainteresowane losem swoich dzieci jak ka\u017cda inna rodzina. Ten pomys\u0142 masowych grob\u00f3w nieznanych dzieci zmar\u0142ych bez reakcji rodzic\u00f3w wydaje mi si\u0119 zupe\u0142nie nie na miejscu: toout \u00e0 fait farfelu.<\/em> <\/p>\n\n\n\n Pisarz i archiwista z prowincji Alberta, \u00c9loi DeGr\u00e2ce, przys\u0142a\u0142 mi nast\u0119puj\u0105cy e-mail: <\/p>\n\n\n\n \"Pracowa\u0142em jako archiwista dla Oblat\u00f3w Maryi Niepokalanej, Si\u00f3str Opatrzno\u015bci i arcybiskupa w Edmonton, Alberta. TRC nigdy nie konsultowa\u0142a tych archiw\u00f3w. S\u0105 one jednak pe\u0142ne wa\u017cnych dokument\u00f3w. W kronikach, kt\u00f3re skopiowa\u0142em do komputera, uda\u0142o mi si\u0119 zapisa\u0107 wszystkie nazwiska zmar\u0142ych uczni\u00f3w w szkole, w domu lub w szpitalu pi\u0119ciu szk\u00f3\u0142 india\u0144skich w prowincji Alberta. Zapisa\u0142am nawet nazwiska zmar\u0142ych by\u0142ych uczennic; Siostry by\u0142y bardzo z\u017cyte ze swoimi by\u0142ymi uczennicami i bliskie rodzinom w ich \u017ca\u0142obie. Jest to wa\u017cna kwestia, poniewa\u017c m\u00f3wi si\u0119, \u017ce dzieci \"znikn\u0119\u0142y\" bez \u015bladu. Pi\u0119\u0107 szk\u00f3\u0142 Alberty, kt\u00f3rych kroniki posiadam, znajdowa\u0142o si\u0119 w rezerwatach i rodzice zabierali tam swoje dzieci. Gdy dziecko powa\u017cnie zachorowa\u0142o, cz\u0119sto informowano o tym rodzic\u00f3w. Z kronik wynika, \u017ce zmar\u0142ych zabierano na cmentarz misyjny. \u017badnych tajemnic. W pi\u0119ciu badanych przeze mnie szko\u0142ach nie by\u0142o prywatnego cmentarza. Poniewa\u017c szko\u0142y te znajdowa\u0142y si\u0119 w rezerwatach, nie by\u0142o mowy o \"wyrywaniu\" dzieci z ich rodzin. Nie wierz\u0119 w zaginione dzieci ani masowe groby. Uwa\u017cam, \u017ce niemo\u017cliwe by\u0142o, aby dziecko znikn\u0119\u0142o. By\u0142 tam rejestr. Rz\u0105d wiedzia\u0142, kto chodzi do szko\u0142y. Lekarz i \"oficer rezerwowy\" musieli wyrazi\u0107 zgod\u0119 na przyj\u0119cie nowego ucznia. A kontroli wszelkiego rodzaju by\u0142o w ci\u0105gu roku bardzo du\u017co: inspektor szkolny, lekarze, piel\u0119gniarki, agent rezerwowy, urz\u0119dnicy ottoma\u0144scy. Gdyby zabrak\u0142o cho\u0107by jednego ucznia, by\u0142oby o tym wiadomo. A w Albercie rodzice mogli swobodnie wysy\u0142a\u0107 swoje dzieci lub nie. Rodzice wiedzieli, co dzieje si\u0119 w szkole. Rodzice uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy chodzili do szk\u00f3\u0142, uko\u0144czyli je. Gdyby byli \u017ale traktowani, dlaczego mieliby wysy\u0142a\u0107 w\u0142asne dzieci do tych instytucji?\" <\/p>\n\n\n\n Jest Pan zawodowym historykiem: jakich \u015brodk\u00f3w Pana zdaniem nale\u017cy u\u017cy\u0107, aby rzuci\u0107 \u015bwiat\u0142o na t\u0119 kwesti\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Po pierwsze, rdzenna spo\u0142eczno\u015b\u0107 Kamloops powinna uda\u0107 si\u0119 na policj\u0119, aby znale\u017a\u0107 sprawc\u00f3w tej strasznej zbrodni; gdyby taka zbrodnia wydarzy\u0142a si\u0119 gdziekolwiek indziej w Kanadzie, poszliby na policj\u0119, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, kim s\u0105 sprawcy i w razie potrzeby postawi\u0107 ich przed s\u0105dem. W tym dramacie z internatem trzeba b\u0119dzie wi\u0119c ustali\u0107 winowajc\u00f3w w drodze policyjnego \u015bledztwa.<\/p>\n\n\n\n W przypadku za\u0142o\u017conego w 1899 roku internatu Cowenesess First Nation w Marieval w Saskatchewan, czyje s\u0105 groby 751 pochowanych tam os\u00f3b?<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Ten katolicki cmentarz jest znany miejscowej ludno\u015bci. Nie nale\u017cy insynuowa\u0107, \u017ce dzieci zagin\u0119\u0142y i s\u0105 tam pochowane bez uprzedniego odkopania szcz\u0105tk\u00f3w i zbadania sprawy. Wiadomo, \u017ce w tych grobach pochowano wielu doros\u0142ych. Si\u0119gn\u0105\u0142em do rejestr\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stw, chrzt\u00f3w i zgon\u00f3w w okresie tej katolickiej misji. Dost\u0119pne s\u0105. Nie mo\u017cna sugerowa\u0107, \u017ce na tym cmentarzu s\u0105 pochowane \"zaginione\" dzieci. To jest niedok\u0142adne. Mo\u017cliwe, \u017ce pochowani s\u0105 tam niekt\u00f3rzy uczniowie, a tak\u017ce doro\u015bli wszelkiego rodzaju, w tym zakonnice i ksi\u0119\u017ca, oraz niemowl\u0119ta. Okazuje si\u0119, \u017ce istniej\u0105ce niegdy\u015b na tym cmentarzu drewniane krzy\u017ce zosta\u0142y usuni\u0119te w latach 60. XX wieku, poniewa\u017c by\u0142y zbyt zniszczone.<\/p>\n\n\n\n W Williams Lake w Kolumbii Brytyjskiej odkryto 93 niezidentyfikowane groby w pobli\u017cu dawnej szko\u0142y z internatem, Saint Joseph's Mission (1891-1981). Prowadz\u0105ca \u015bledztwo Whitney Spearing oraz lider zespo\u0142u Willie Sellars wysuwaj\u0105 bardzo powa\u017cne oskar\u017cenia wobec by\u0142ych ksi\u0119\u017cy i zakonnic...<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Wi\u0119kszo\u015b\u0107 misjonarzy pochodzi\u0142a z Quebecu. Jest to cmentarz tej katolickiej misji. Ale po raz kolejny jest to kwestia wst\u0119pnych bada\u0144. Niech wezw\u0105 policj\u0119, do ustalenia sprawc\u00f3w tej zbrodni i niech kopi\u0105. Tamtejsi rdzenni mieszka\u0144cy doszli do w\u0142asnych wniosk\u00f3w. Mais en soi<\/em>\u017ce wsp\u00f3lnoty religijne s\u0105 odpowiedzialne za tak straszne zbrodnie jak wrzucanie martwych dzieci do masowych grob\u00f3w, taka rze\u017a jest niewyobra\u017calna. To nie ma sensu. Niech to udowodni\u0105. Nie ma \u017cadnego dowodu. Nikomu nie postawiono zarzut\u00f3w. Nie ma imion dzieci. Nie ma nazwisk rodzic\u00f3w rzekomo zaginionych dzieci. To wszystko jest bardzo niejasne. Wydaje mi si\u0119, \u017ce przy tych wszystkich historiach pojawia si\u0119 antykatolicyzm. podstawowe<\/em>. <\/p>\n\n\n\n W swoim raporcie z 2015 roku TRC zidentyfikowa\u0142a trzy tysi\u0105ce dwie\u015bcie zgon\u00f3w uczni\u00f3w w internatach w ci\u0105gu prawie p\u00f3\u0142tora wieku. Ale Komisja nie mog\u0142a znale\u017a\u0107 nazwisk jednej trzeciej tych student\u00f3w; i nie mog\u0142a znale\u017a\u0107 przyczyny \u015bmierci dla po\u0142owy z nich (lub 1600). Dlaczego byli studenci, kt\u00f3rzy zmarli bez nazwisk?<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Wyst\u0105pi\u0142 b\u0142\u0105d metodologiczny. Zmar\u0142e dzieci policzyli dwukrotnie. Wyja\u015bniam to w swoich artyku\u0142ach: O\u00f9 sont les restes des enfants inhum\u00e9s au pensionnat autochtone de Kamloops?<\/em> ((DOC) Kamloops pensionnat | Jacques Rouillard - Academia.edu<\/a>) y W Kamloops nie znaleziono ani jednego cia\u0142a - The Dorchester Review<\/a>)<\/p>\n\n\n\n Liczba zmar\u0142ych dzieci jest wi\u0119c zawy\u017cona. Dlatego Komisja mog\u0142a znale\u017a\u0107 nazwiska tylko 32 % tych zmar\u0142ych dzieci: poniewa\u017c s\u0105 one liczone podw\u00f3jnie. Teraz szukaj\u0105 tych \"zaginionych\" dzieci na cmentarzach w pobli\u017cu internat\u00f3w. Jest to od pocz\u0105tku fa\u0142szywa hipoteza. Celem TRC nie by\u0142 w\u0142a\u015bciwie naukowy rys historyczny, ale wykazanie, \u017ce skargi tubylc\u00f3w s\u0105 uzasadnione, \u017ce mia\u0142y miejsce nadu\u017cycia. Nie jest to obiektywna historia internowanych. TRC przedstawia ultrakrytyczny obraz historii szk\u00f3\u0142 rezydencyjnych, a tak\u017ce roli wsp\u00f3lnot religijnych, roli rz\u0105du kanadyjskiego. <\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w angielskiej Kanadzie pod koniec XIX wieku wprowadzono obowi\u0105zek szkolny i dlatego w\u0142adze chcia\u0142y obj\u0105\u0107 obowi\u0105zkiem szkolnym tubylc\u00f3w w wieku od 6 do 15 lat. Rz\u0105d kanadyjski, pocz\u0105wszy od 1890 roku, tworzy\u0142 szko\u0142y z internatem, poniewa\u017c byli w nich szeroko rozproszeni Indianie, kt\u00f3rzy nie mogli ucz\u0119szcza\u0107 do zwyk\u0142ych szk\u00f3\u0142, i wprowadzi\u0142 obowi\u0105zek ucz\u0119szczania do nich. Nie by\u0142 to chyba najlepszy spos\u00f3b na ich edukacj\u0119. Ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy musieli i\u015b\u0107, mieli od 6 do 15 lat. Wydaje si\u0119 to niehumanitarne. Powinni byli zostawi\u0107 rodzicom swobod\u0119 w wysy\u0142aniu swoich dzieci lub nie. By\u0107 mo\u017ce by\u0142oby to najlepsze rozwi\u0105zanie. Celem rz\u0105du by\u0142a ich asymilacja w spo\u0142ecze\u0144stwie kanadyjskim. Dzisiaj s\u0105 one za to wytykane, a rdzenni przyw\u00f3dcy prosz\u0105 o ponad milionowe odszkodowania finansowe od rz\u0105du federalnego i otrzymuj\u0105 je z tego powodu, a tak\u017ce za utrat\u0119 ich kultur i sposob\u00f3w \u017cycia. I \u017c\u0105daj\u0105 coraz wi\u0119cej pieni\u0119dzy w ramach odszkodowa\u0144, tak\u017ce od Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Zamierzaj\u0105 domaga\u0107 si\u0119 rekompensaty finansowej tak\u017ce od papie\u017ca. Proponuj\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po dokument dotycz\u0105cy roszcze\u0144 prawnych ludno\u015bci tubylczej. Stawk\u0105 s\u0105 miliardy dolar\u00f3w, a na du\u017cy zysk mo\u017ce liczy\u0107 kilku kanadyjskich prawnik\u00f3w: Tom Flanagan, WYDATKI FISKALNE - Wydatki federalne na programy dla ludno\u015bci tubylczej, 2015-2022<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Czy w swoich badaniach stwierdzasz, \u017ce w\u0142adze i misjonarze chcieli zdusi\u0107 rdzenne kultury?<\/strong><\/p>\n\n\n\n -Tak, ale posuwanie si\u0119 do m\u00f3wienia o \"ludob\u00f3jstwie kulturowym\", jak to robi TRC, jest dyskusyjne. Wol\u0119 u\u017cywa\u0107 termin\u00f3w \"asymilacja\" i \"integracja\". Pr\u00f3bowano zasymilowa\u0107 ludno\u015b\u0107 tubylcz\u0105 do kultury pochodzenia europejskiego, do j\u0119zyka angielskiego lub francuskiego, nauczy\u0107 j\u0105 m\u00f3wi\u0107 i pisa\u0107 w tych j\u0119zykach, liczy\u0107. Taka by\u0142a rola szk\u00f3\u0142. Ale ich skutkiem by\u0142o zd\u0142awienie rdzennych kultur i j\u0119zyk\u00f3w. Nie chcieli ich wyklucza\u0107, tak jak biali Amerykanie chcieli wyklucza\u0107 czarnych. Efektem by\u0142o st\u0142umienie ich sposobu \u017cycia, kultury, j\u0119zyka. Dzi\u015b, gdy edukacja jest w r\u0119kach rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, uczniowie ucz\u0105 si\u0119 tak\u017ce pisa\u0107 po angielsku, liczy\u0107 itd. a do tego dochodz\u0105 przedmioty zwi\u0105zane z rdzenn\u0105 histori\u0105 i j\u0119zykiem, i to jest w porz\u0105dku. Ale realistycznie rzecz bior\u0105c nie mog\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do swoich oryginalnych j\u0119zyk\u00f3w. Bo nie mog\u0105 tak funkcjonowa\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. To niemo\u017cliwe. <\/p>\n\n\n\n Stracili wi\u0119c cz\u0119\u015b\u0107 swoich kultur. Ale czy mog\u0142o by\u0107 inaczej, czy mo\u017cna by\u0142o ich r\u00f3wnie\u017c nauczy\u0107 swoich j\u0119zyk\u00f3w i historii? Tak. By\u0142oby to z wi\u0119kszym szacunkiem. Ale jest du\u017ca r\u00f3\u017cnica z traktowaniem przez d\u0142ugi czas czarnej spo\u0142eczno\u015bci w Stanach Zjednoczonych: tam pr\u00f3bowano ich wykluczy\u0107. W Kanadzie od XIX wieku nie starano si\u0119 wyklucza\u0107, ale jak najszybciej integrowa\u0107 rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w z dominuj\u0105cymi warto\u015bciami i j\u0119zykami. Skupili si\u0119 na m\u0142odzie\u017cy. Misjonarze stawiali sobie za cel ich edukacj\u0119 i nawracanie.<\/p>\n\n\n\nHistoryk Jacques Rouillard w\u0105tpi, \u017ce dosz\u0142o do zab\u00f3jstw student\u00f3w<\/h4>\n\n\n\n