{"id":21262,"date":"2022-06-04T09:38:34","date_gmt":"2022-06-04T08:38:34","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=21262"},"modified":"2025-11-04T13:59:51","modified_gmt":"2025-11-04T11:59:51","slug":"fermin-labarga-the-anachronism-is-lethal-for-judging-history","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/","title":{"rendered":"<b>Ferm\u00edn Labarga<\/b>Anachronizm to \u015bmiertelny spos\u00f3b oceniania historii\"."},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">\"Dzi\u015b mamy wielk\u0105 pokus\u0119, by wszystko, co wydarzy\u0142o si\u0119 w historii, ocenia\u0107 wed\u0142ug naszych kryteri\u00f3w, kryteri\u00f3w XXI wieku. To jest anachroniczne. Nie mog\u0119 ocenia\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa z XVI wieku, z XIII wieku, czy z IV wieku p.n.e., za pomoc\u0105 kryteri\u00f3w, kt\u00f3re mam dzisiaj. Je\u015bli b\u0119dziemy post\u0119powa\u0107 w ten spos\u00f3b, kt\u00f3ry jest niestety tak powszechny, nigdy nie b\u0119dziemy w stanie prawid\u0142owo zrozumie\u0107 rozwoju historii. Anachronizm, ocenianie wydarze\u0144 jednej epoki wed\u0142ug kryteri\u00f3w innej, jest \u015bmiertelnym niebezpiecze\u0144stwem dla tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 ocenia\u0107 histori\u0119 wed\u0142ug dzisiejszych kryteri\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takiego zdania jest dr Ferm\u00edn Labarga, profesor z La Rioja, dyrektor m.in. <a href=\"https:\/\/www.unav.edu\/web\/instituto-superior-de-ciencias-religiosas\">Wy\u017cszy Instytut Nauk Religijnych (ISCR) <\/a>Uniwersytetu Nawarry, z kt\u00f3rym rozmawiali\u015bmy o Historii Ko\u015bcio\u0142a i historii w og\u00f3le, ale wcze\u015bniej oczywi\u015bcie o ISCR, na kt\u00f3rego stronie internetowej uruchamia kilka s\u0142\u00f3w <a href=\"https:\/\/www.unav.edu\/web\/instituto-superior-de-ciencias-religiosas\/conocenos\">witamy<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wita\u0107 si\u0119 z kim? W szczeg\u00f3lno\u015bci do student\u00f3w, \u015bwieckich profesjonalist\u00f3w ze wszystkich \u015brodowisk; do tych w sektorze edukacji, w szkoleniach i kwalifikacjach, do kobiet i m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy do\u0142\u0105czaj\u0105 lub chc\u0105 do\u0142\u0105czy\u0107 do \u0142odzi jako\u015bci szkolenia z ca\u0142ego \u015bwiata w Instytucie, kt\u00f3ry otworzy\u0142 sw\u00f3j okres przyj\u0119\u0107 1 maja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Omnes m\u00f3wi\u0142 ju\u017c o tym Instytucie Nauk Religijnych. Uczyni\u0142a to ze swoim zast\u0119pc\u0105 dyrektora, prof. <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/tomasz-trigo-bez-nadziei-na-niebo-bedziemy-niepowstrzymani\/\">Tom\u00e1s Trigo,<\/a> zapytali\u015bmy <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/studiowac-teologie-dzis\/\">uczniowie<\/a> Teraz, po jakim\u015b czasie, rozmawiamy z dr Ferm\u00ednem Labarg\u0105, jej dyrektorem. Teolog i historyk, kt\u00f3rego specjalno\u015bci\u0105 jest historia i badanie przejaw\u00f3w pobo\u017cno\u015bci ludowej, takich jak bractwa, \"wielki skarb gromadzony przez wieki, poniewa\u017c wpisuje si\u0119 on r\u00f3wnie\u017c w co\u015b tak wa\u017cnego jak inkulturacja wiary\" - m\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ISCR Uniwersytetu Nawarry<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zacznijmy od twoich danych. Jeste\u015b s\u0142ug\u0105. Z kt\u00f3rej pi\u0105tki jeste\u015b? Gdzie studiowa\u0142e\u015b i kiedy otrzyma\u0142e\u015b \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie? Od jak dawna jest Pan dyrektorem ISCR?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Urodzi\u0142em si\u0119 w 1969 r. w Logro\u00f1o, studiowa\u0142em na Uniwersytecie Nawarry, mam doktorat z teologii i historii, jestem ksi\u0119dzem od 1 pa\u017adziernika 1994 r.; jestem kap\u0142anem diecezji Calahorra i La Calzada-Logro\u00f1o, a 3 lipca 2020 r. zosta\u0142em mianowany dyrektorem Wy\u017cszego Instytutu Nauk Religijnych (ISCR) Uniwersytetu Nawarry.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>By\u0142e\u015b ju\u017c zaznajomiony z ISCR, czy mia\u0142e\u015b na my\u015bli jakie\u015b specjalne cele?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Jestem profesorem na Wydziale Teologicznym od wielu, wielu lat. Tak naprawd\u0119 nie postawi\u0142em sobie \u017cadnego celu poza kontynuowaniem pracy, kt\u00f3ra ju\u017c zosta\u0142a wykonana, poniewa\u017c wydaje mi si\u0119, \u017ce fundamentalne znaczenie, gdy przychodzi kierowa\u0107 czym\u015b takim jak ISCR, ma dodanie do tego, co zosta\u0142o zrobione, poniewa\u017c w poprzednich latach nast\u0105pi\u0142 wielki rozw\u00f3j jego dzia\u0142alno\u015bci. Dlatego moim celem by\u0142o nic innego, jak utrzymanie tego, co ju\u017c zosta\u0142o zrobione i, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, przyczynienie si\u0119 do jego dalszej poprawy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co musieli\u015bmy zrobi\u0107? Aby zapewni\u0107 coraz lepsze nauczanie i aby to dotar\u0142o do jak najwi\u0119kszej liczby os\u00f3b, bo jest to szansa dla wielu os\u00f3b, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce nie mog\u0105 uczestniczy\u0107 w zaj\u0119ciach osobi\u015bcie, ze wzgl\u0119du na brak czasu lub dlatego, \u017ce nie odbywaj\u0105 si\u0119 one w miejscu zamieszkania. C\u00f3\u017c, tutaj masz mo\u017cliwo\u015b\u0107 posiadania <a href=\"https:\/\/www.unav.edu\/web\/instituto-superior-de-ciencias-religiosas\/estudios-oficiales\/diploma-online-de-teologia-moral\">szkolenie<\/a> Jako\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wielu absolwent\u00f3w ISCR, z kt\u00f3rymi rozmawiali\u015bmy, wyrazi\u0142o swoje uznanie. Jak my\u015blisz, dlaczego s\u0105 tak zadowoleni?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Przekonali\u015bmy si\u0119 o tym r\u00f3wnie\u017c podczas badania student\u00f3w. Studenci przychodz\u0105 na szkolenie prowadzone przez Instytut Nauk Religijnych Uniwersytetu Nawarry zasadniczo z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, instytucja, czyli marka Uniwersytetu Nawarry ma presti\u017c, zar\u00f3wno w Hiszpanii, jak i na arenie mi\u0119dzynarodowej. A po drugie, studenci, kt\u00f3rzy przychodz\u0105, szukaj\u0105 rygorystycznego i powa\u017cnego szkolenia; i w tym przypadku daje im du\u017ce bezpiecze\u0144stwo \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nauczanie jest, jak nie mo\u017ce by\u0107 inaczej w instytucji takiej jak ta, zgodne z doktryn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z drugiej strony uczniowie odchodz\u0105 zadowoleni, bo maj\u0105 poczucie, \u017ce dobrze wykorzystali sw\u00f3j czas, \u017ce si\u0119 nauczyli, \u017ce poznali ciekawych ludzi, nie tylko w\u015br\u00f3d nauczycieli, ale i w\u015br\u00f3d innych uczni\u00f3w, i \u017ce byli dobrze traktowani. S\u0105 to wa\u017cne klucze dla studenta, aby uko\u0144czy\u0107 studia i by\u0107 dumnym z tego, \u017ce zainwestowa\u0142 czas i pieni\u0105dze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czy wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych opracowa\u0144 jest dost\u0119pna w sieci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Zale\u017cy. Instytut Nauk Religijnych oferuje wszystkie studia prowadz\u0105ce do uzyskania tytu\u0142u licencjata w dziedzinie nauk religijnych. To wymaga wi\u0119kszej obecno\u015bci. Ale opr\u00f3cz tego mamy jeszcze Dyplomy, kt\u00f3re s\u0105 ca\u0142kowicie online. S\u0105 to w\u0142asne dyplomy Uniwersytetu Nawarry i w tym przypadku s\u0105 one dost\u0119pne dla wielu os\u00f3b z ca\u0142ego \u015bwiata, i og\u00f3lnie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce z do\u015b\u0107 wysokimi kwalifikacjami zawodowymi; studia, jak powiedzia\u0142em, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do rozwoju wiedzy w niekt\u00f3rych dziedzinach teologii, takich jak teologia moralna, teologia biblijna, co zawsze jest bardzo udanym dyplomem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest te\u017c taki, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 r\u00f3\u017cnymi aspektami teologii, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest to jakby dyplom z teologii podstawowej, a nast\u0119pnie mamy taki z pedagogiki w wierze, kt\u00f3ry jest ukierunkowany na tych, kt\u00f3rzy s\u0105 bardziej zainteresowani nauczaniem, czy to dlatego, \u017ce zamierzaj\u0105 uczy\u0107 religii, czy te\u017c dlatego, \u017ce s\u0105 katechetami lub wykonuj\u0105 inn\u0105 pos\u0142ug\u0119 tego typu. Mamy te\u017c bardzo interesuj\u0105cy na temat Filozofii, Nauki i Religii, gdzie mamy spor\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b zainteresowanych t\u0105 bardzo owocn\u0105 relacj\u0105, mo\u017cna powiedzie\u0107, mi\u0119dzy \u015bwiatem filozoficznym, \u015bwiatem naukowym, a religi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra musi by\u0107 r\u00f3wnie\u017c obecna w tej debacie na poziomie akademickim. S\u0105 to dyplomy ca\u0142kowicie internetowe, kt\u00f3re ciesz\u0105 si\u0119 zainteresowaniem wielu os\u00f3b. Prawda jest taka, \u017ce mamy student\u00f3w praktycznie na ka\u017cdym kontynencie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Chcia\u0142bym si\u0119 zatrzyma\u0107 nad jego specjalno\u015bci\u0105 - histori\u0105 Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- W\u0142a\u015bnie wydali\u015bmy <a href=\"https:\/\/www.eunsa.es\/libro\/historia-de-la-iglesia-antigua-y-medieval_136342\/\">R\u0119cznie<\/a> Staro\u017cytnej i \u015aredniowiecznej Historii Ko\u015bcio\u0142a. ISCR posiada zbi\u00f3r podr\u0119cznik\u00f3w, a 33. z nich to w\u0142a\u015bnie Historia Ko\u015bcio\u0142a staro\u017cytnego i \u015bredniowiecznego, a nast\u0119pnie Historia Ko\u015bcio\u0142a nowo\u017cytnego i wsp\u00f3\u0142czesnego.  Podr\u0119czniki s\u0105 pisane przez ka\u017cdego nauczyciela swojego przedmiotu. Napisa\u0142em Histori\u0119 Ko\u015bcio\u0142a staro\u017cytnego i \u015bredniowiecznego, numer 33. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 tych podr\u0119cznik\u00f3w, pisanych przez profesor\u00f3w poszczeg\u00f3lnych przedmiot\u00f3w, jest pr\u00f3ba zebrania w przyst\u0119pnym podr\u0119czniku ca\u0142ej odpowiadaj\u0105cej im tematyki, przy czym cel jest bardzo pedagogiczny: s\u0105 tam schematy, podsumowania itp.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoPortadaManualHistoriaIglesiaAntiguaMedievalLabarga-726x1024.jpg\" alt=\"podr\u0119cznik historia ko\u015bcio\u0142a\" class=\"wp-image-21264\" width=\"225\" height=\"317\" srcset=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoPortadaManualHistoriaIglesiaAntiguaMedievalLabarga-726x1024.jpg 726w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoPortadaManualHistoriaIglesiaAntiguaMedievalLabarga-600x847.jpg 600w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoPortadaManualHistoriaIglesiaAntiguaMedievalLabarga-496x700.jpg 496w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoPortadaManualHistoriaIglesiaAntiguaMedievalLabarga-213x300.jpg 213w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoPortadaManualHistoriaIglesiaAntiguaMedievalLabarga-768x1084.jpg 768w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoPortadaManualHistoriaIglesiaAntiguaMedievalLabarga.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tej dotycz\u0105cej Staro\u017cytnej i \u015aredniowiecznej Historii Ko\u015bcio\u0142a, opr\u00f3cz tekst\u00f3w do komentarza, znajduje si\u0119 przewodnik po samym komentarzu, a dla lepszego zrozumienia historii Ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142y opracowane mapy. I stara\u0142em si\u0119 w ka\u017cdym tenie zaproponowa\u0107 trzy rodzaje bibliografii: jedn\u0105, aby przed\u0142u\u017cy\u0107 studia, z przyst\u0119pnymi ksi\u0105\u017ckami; drug\u0105, aby pog\u0142\u0119bi\u0107 tematyk\u0119 tego tematu, z ksi\u0105\u017ckami klasycznymi, ju\u017c przemy\u015blanymi; i trzeci\u0105 dziedzin\u0119 z przyjemnymi lekturami, czyli powie\u015bciami, kt\u00f3re maj\u0105 zwi\u0105zek z badanym okresem i kt\u00f3re pomagaj\u0105 zrozumie\u0107, mo\u017ce w bardziej zabawny spos\u00f3b, badany okres.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czy podr\u0119czniki zostan\u0105 przet\u0142umaczone na inne j\u0119zyki?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Kolekcja podr\u0119cznik\u00f3w cieszy si\u0119 du\u017cym powodzeniem, dzia\u0142a ju\u017c od \u0142adnych paru lat, jest ich ponad trzydzie\u015bci, s\u0105 t\u0142umaczone na j\u0119zyk angielski, polski i chi\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kultura i edukacja w stylu Woke<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wydaje si\u0119, \u017ce teraz jest ch\u0119\u0107 zaciemnienia historii, w og\u00f3le, w <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/the-philosophy-import\/\">edukacja m\u0142odzie\u017cy<\/a>. Ponadto. <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/alexander-rodriguez-woke\/\">kultura obudzona<\/a>', odwo\u0142anie epok, autor\u00f3w, ludzi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- W podr\u0119czniku, we wst\u0119pie, jest szereg ostrze\u017ce\u0144, kt\u00f3re daj\u0119 tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 studiowa\u0107 histori\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, poniewa\u017c istnieje szereg niebezpiecze\u0144stw. Pierwszym z nich, i stawiam go grubymi, du\u017cymi literami, jest anachronizm, kt\u00f3ry polega na ocenianiu wydarze\u0144 jednego okresu wed\u0142ug kryteri\u00f3w innego. Dzisiaj mamy wielk\u0105 pokus\u0119, aby wszystko, co wydarzy\u0142o si\u0119 na przestrzeni dziej\u00f3w, rozgrywa\u0107 wed\u0142ug naszych kryteri\u00f3w, kryteri\u00f3w XXI wieku. To jest anachroniczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie mog\u0119 ocenia\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa XVI wieku, XIII wieku czy IV wieku p.n.e. wed\u0142ug kryteri\u00f3w, kt\u00f3re mam dzisiaj. Je\u015bli b\u0119dziemy post\u0119powa\u0107 w ten spos\u00f3b, co jest niestety tak powszechne, nigdy nie b\u0119dziemy w stanie prawid\u0142owo zrozumie\u0107 rozwoju historii, zaznaczam w Podr\u0119czniku. Na przyk\u0142ad nie mo\u017cemy zrozumie\u0107 prawdziwego znaczenia wypraw krzy\u017cowych, je\u015bli podchodzimy do nich przy pomocy wsp\u00f3\u0142czesnych kryteri\u00f3w praw i wolno\u015bci, takich jak wolno\u015b\u0107 religijna, uznana przez wielkie traktaty... osiemna\u015bcieset lat p\u00f3\u017aniej! Musimy bardzo uwa\u017ca\u0107 na anachronizm, jest on \u015bmiertelnym zagro\u017ceniem dla tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 ocenia\u0107 histori\u0119 wed\u0142ug dzisiejszych kryteri\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ale uznajecie, \u017ce z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 z\u0142e.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Oczywi\u015bcie. Na przyk\u0142ad, morderstwo zawsze by\u0142o morderstwem. Bez wzgl\u0119du na okres historyczny. Nie oznacza to, \u017ce mamy i\u015b\u0107 na kompromis, \u017ce tak powiem, z tym, co by\u0142o z\u0142e. Daleko od tego. Ale prawd\u0105 jest, \u017ce konieczna jest kontekstualizacja, aby zrozumie\u0107 ka\u017cdy moment historyczny. Dzi\u015b niewolnictwo wydaje nam si\u0119 straszne, ale pi\u0119\u0107set lat temu nie wydawa\u0142o si\u0119 takie prawie nikomu. Konieczne jest zrozumienie ka\u017cdego momentu historycznego z jego historycznymi wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnymi i kontekstualizacja wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To sprawi, \u017ce nie b\u0119dziemy kierowa\u0107 si\u0119 ruchami, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historycznego rewizjonizmu, kt\u00f3ry czasami przynosi nam wi\u0119cej szkody ni\u017c po\u017cytku, poniewa\u017c w rzeczywisto\u015bci rzeczy s\u0105 takie, jakie s\u0105. I nie mo\u017cemy pr\u00f3bowa\u0107 manipulowa\u0107 histori\u0105. To jest co\u015b, co jest charakterystyczne dla wszystkich czas\u00f3w, nie tylko teraz. Manipulacja histori\u0105. Manipulowanie histori\u0105 nie przynosi nam korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musimy umie\u0107 rozpozna\u0107 \u015bwiat\u0142a i cienie poszczeg\u00f3lnych okres\u00f3w historycznych. A potem, gdy przychodzi do oceny bohater\u00f3w, musimy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie mo\u017cemy dokona\u0107 manichejskiego rozbioru. Albo m\u00f3wi\u0105c inaczej, jak w filmach o dobrym facecie\/z\u0142ym facecie. Nie wszystko jest tu czarno-bia\u0142e. Jest du\u017ca skala szaro\u015bci. Prawdopodobnie znajdziemy ludzi, kt\u00f3rzy zrobili bardzo dobre rzeczy, a tak\u017ce zrobili z\u0142e rzeczy. Rzeczy godne pochwa\u0142y i rzeczy godne pot\u0119pienia. To powinno pom\u00f3c nam by\u0107 bardziej wywa\u017conym, ostro\u017cnym, przy ocenie wydarze\u0144. I zawsze publiczne, bo historia nie bardzo ocenia to, co nie jest publiczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zaznaczasz te\u017c w tym wst\u0119pie, \u017ce Historia Ko\u015bcio\u0142a nie jest dla \u0142atwo skandalizuj\u0105cych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Chcia\u0142bym przypomnie\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest jedyn\u0105 instytucj\u0105 na \u015bwiecie, kt\u00f3ra przeprosi\u0142a lub przeprasza za niekt\u00f3re b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re niekt\u00f3rzy jej cz\u0142onkowie pope\u0142nili na przestrzeni dziej\u00f3w. Gdyby\u015bmy mieli dokona\u0107 og\u00f3lnej oceny, to dobro, kt\u00f3re Ko\u015bci\u00f3\u0142 uczyni\u0142 na przestrzeni dziej\u00f3w, jest niesko\u0144czenie wi\u0119ksze ni\u017c z\u0142o, kt\u00f3re niekt\u00f3rzy jego cz\u0142onkowie mogli pope\u0142ni\u0107 w pewnych okresach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mimo to Jan Pawe\u0142 II, przy okazji roku 2000, mia\u0142 odwag\u0119 prosi\u0107 o przebaczenie. A z drugiej strony Stolica Apostolska od dawna ma to zobowi\u0105zanie do prawdy polegaj\u0105ce na otwarciu archiw\u00f3w, \u0107wiczeniu w przejrzysto\u015bci, kt\u00f3re sprawia, \u017ce archiwa watyka\u0144skie i wszystkie inne s\u0105 dost\u0119pne dla opinii publicznej, z dost\u0119pem do dokument\u00f3w, kt\u00f3re jasno pokazuj\u0105, co si\u0119 sta\u0142o. To jest bardzo wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142, czy konkretny nar\u00f3d, czy wsp\u00f3lnota, musi umie\u0107 pogodzi\u0107 si\u0119 ze swoj\u0105 histori\u0105. Ze swoimi \u015bwiat\u0142ami i cieniami. Bo je\u015bli nie, to mo\u017ce si\u0119 nam przydarzy\u0107 tak, jak przydarza si\u0119 ludziom, kt\u00f3rzy czasem nie s\u0105 w stanie przyj\u0105\u0107 cz\u0119\u015bci swojej historii, na przyk\u0142ad traumatycznej, i ko\u0144czy si\u0119 to ogromnymi problemami psychologicznymi. Mo\u017ce si\u0119 to zdarzy\u0107 r\u00f3wnie\u017c instytucjom, czy narodom, je\u015bli nie b\u0119dziemy w stanie pogodzi\u0107 si\u0119 z nasz\u0105 histori\u0105, z jej \u015bwiat\u0142ami i cieniami. Chyba nie ma takiej ludzkiej zbiorowo\u015bci, kt\u00f3ra nie mia\u0142aby \u015bwiate\u0142 i cieni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zeszli\u015bmy ze \u015bcie\u017cek historii, a czasu ju\u017c prawie nie ma. Komentarz do religijno\u015bci ludowej i <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/bractwa-czaruja-tysiace-ludzi-i-prowadza-ich-do-wiary\/\">bractwa<\/a>...<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- Ca\u0142e badanie religijno\u015bci ludowej mo\u017cna w zasadzie zaliczy\u0107 do bardziej wsp\u00f3\u0142czesnych tendencji historii. W dzisiejszych czasach historia to nie tyle studiowanie wielkich postaci, wielkich wydarze\u0144, ale tego, co robili anna\u0142owie, historia anna\u0142\u00f3w, na przyk\u0142ad we Francji, w latach 60. i 70. to studiowanie tego, co robili zwykli ludzie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Ko\u015bciele zbyt wielk\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zali\u015bmy do postaci papie\u017cy, kt\u00f3rych ma, i biskup\u00f3w... I wydaje si\u0119, \u017ce pomylili\u015bmy episkopologi\u0119 diecezji z jej prawdziw\u0105 histori\u0105. Historia diecezji kszta\u0142towana jest przez to, co robili biskupi, ale tak\u017ce przez to, co robili duchowni, zakonnicy i oczywi\u015bcie wierny lud. W tym sensie studiowanie ludu wiernego nie jest \u0142atwe, bo nie pozostawi\u0142 on wielu \u015blad\u00f3w historycznych. Ale mo\u017cna studiowa\u0107 ich przejawy pobo\u017cno\u015bci, wszystko, co ma zwi\u0105zek z pobo\u017cno\u015bci\u0105 ludow\u0105, kt\u00f3ra jest wielkim skarbem gromadzonym przez wieki, poniewa\u017c stanowi r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 czego\u015b tak wa\u017cnego jak inkulturacja wiary. Wiara katolicka, wiara chrze\u015bcija\u0144ska, zosta\u0142a inkulturowana wsz\u0119dzie tam, gdzie dotar\u0142a. Ciekawe jest to, \u017ce inkulturacja w Ameryce nie jest dok\u0142adnie taka sama jak inkulturacja w Azji czy Afryce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W naszym przypadku, kt\u00f3ry najbardziej bada\u0142em w Hiszpanii, istnieje bardzo stara, bardzo akceptowana inkulturacja wiary, z bardzo bogatymi przejawami. Wystarczy spojrze\u0107 na Tydzie\u0144 Wielkanocny, czy w\u0142a\u015bnie teraz, na pielgrzymki i festiwale odbywaj\u0105ce si\u0119 ku czci Matki Bo\u017cej. Mamy tam bowiem \u015blady tego, czego Lud Bo\u017cy dokona\u0142 na przestrzeni wiek\u00f3w. Na podstawie dokument\u00f3w historycznych bractw mo\u017cemy na przyk\u0142ad analizowa\u0107 to, co - jak powiedzia\u0142em - jest skarbem Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry trzeba ceni\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce w ostatnich latach tak si\u0119 dzieje i staje si\u0119 to jasne w wyniku wielu dochodze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 prowadzone w tej dziedzinie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozmowa mog\u0142aby toczy\u0107 si\u0119 dalej, bo Wy\u017cszy Instytut Nauk Religijnych Uniwersytetu Nawarry generuje ogromn\u0105 aktywno\u015b\u0107. A poniewa\u017c pobie\u017cna lektura wst\u0119pu do podr\u0119cznika staro\u017cytnej i \u015bredniowiecznej historii Ko\u015bcio\u0142a, autorstwa dr. Ferm\u00edna Labargi, pozwala na przegl\u0105d innych niebezpiecze\u0144stw, kt\u00f3re autor formu\u0142uje, na przyk\u0142ad \"naiwno\u015bci\". Dyrektor ISCR podkre\u015bla te\u017c, \u017ce \"\u015bwi\u0119ci s\u0105 prawdziwymi bohaterami historii Ko\u015bcio\u0142a\". Mo\u017cna to przeczyta\u0107 w jego Podr\u0119czniku.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cHoy estamos muy tentados a juzgar todo lo que ha sucedido a lo largo de la historia con nuestros criterios, los criterios del siglo XXI. Esto es anacr\u00f3nico. Yo no puedo juzgar a la sociedad del siglo XVI, del siglo XIII, o del siglo IV antes de Cristo, con los criterios que tengo hoy. Si [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":21263,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[552,548],"tags":[233,396,455,496],"class_list":["post-21262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-educacion","category-foco","tag-entrevistas","tag-papa-francisco","tag-sacerdotes","tag-teologia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Una llamada a la prudencia al enjuiciar la historia, y a contextualizar cada momento hist\u00f3rico. Es la propuesta del Dr. Ferm\u00edn Labarga.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/fermin-labarga-the-anachronism-is-lethal-for-judging-history\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Una llamada a la prudencia al enjuiciar la historia, y a contextualizar cada momento hist\u00f3rico. Es la propuesta del Dr. Ferm\u00edn Labarga.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/fermin-labarga-the-anachronism-is-lethal-for-judging-history\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-06-04T08:38:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-04T11:59:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoFerminLabarga.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Maria Jos\u00e9 Atienza\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Maria Jos\u00e9 Atienza\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Maria Jos\u00e9 Atienza\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef\"},\"headline\":\"Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d\",\"datePublished\":\"2022-06-04T08:38:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-04T11:59:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/\"},\"wordCount\":2672,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/FotoFerminLabarga.jpg\",\"keywords\":[\"Entrevistas\",\"Papa Francisco\",\"Sacerdotes\",\"Teolog\u00eda\"],\"articleSection\":[\"Educaci\u00f3n\",\"Foco\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/\",\"name\":\"Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/FotoFerminLabarga.jpg\",\"datePublished\":\"2022-06-04T08:38:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-04T11:59:51+00:00\",\"description\":\"Una llamada a la prudencia al enjuiciar la historia, y a contextualizar cada momento hist\u00f3rico. Es la propuesta del Dr. Ferm\u00edn Labarga.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/FotoFerminLabarga.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/FotoFerminLabarga.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"Labarga iscr navarra\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef\",\"name\":\"Maria Jos\u00e9 Atienza\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/mjduo-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/mjduo-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/mjduo-100x100.jpg\",\"caption\":\"Maria Jos\u00e9 Atienza\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/mjose\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ferm\u00edn Labarga: \"Anachronizm jest zab\u00f3jczy dla oceny historii\" - Omnes","description":"Wezwanie do rozwagi w ocenianiu historii i do kontekstualizacji ka\u017cdego momentu historycznego. Tak\u0105 propozycj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 dr Ferm\u00edn Labarga.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/fermin-labarga-the-anachronism-is-lethal-for-judging-history\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d - Omnes","og_description":"Una llamada a la prudencia al enjuiciar la historia, y a contextualizar cada momento hist\u00f3rico. Es la propuesta del Dr. Ferm\u00edn Labarga.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/fermin-labarga-the-anachronism-is-lethal-for-judging-history\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2022-06-04T08:38:34+00:00","article_modified_time":"2025-11-04T11:59:51+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoFerminLabarga.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Maria Jos\u00e9 Atienza","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Maria Jos\u00e9 Atienza","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/"},"author":{"name":"Maria Jos\u00e9 Atienza","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef"},"headline":"Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d","datePublished":"2022-06-04T08:38:34+00:00","dateModified":"2025-11-04T11:59:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/"},"wordCount":2672,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoFerminLabarga.jpg","keywords":["Entrevistas","Papa Francisco","Sacerdotes","Teolog\u00eda"],"articleSection":["Educaci\u00f3n","Foco"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/","name":"Ferm\u00edn Labarga: \"Anachronizm jest zab\u00f3jczy dla oceny historii\" - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoFerminLabarga.jpg","datePublished":"2022-06-04T08:38:34+00:00","dateModified":"2025-11-04T11:59:51+00:00","description":"Wezwanie do rozwagi w ocenianiu historii i do kontekstualizacji ka\u017cdego momentu historycznego. Tak\u0105 propozycj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 dr Ferm\u00edn Labarga.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoFerminLabarga.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/FotoFerminLabarga.jpg","width":920,"height":526,"caption":"Labarga iscr navarra"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/fermin-labarga-el-anacronismo-es-letal-para-juzgar-la-historia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ferm\u00edn Labarga: \u201cEl anacronismo es letal para juzgar la historia\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef","name":"Maria Jos\u00e9 Atienza","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/mjduo-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/mjduo-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/mjduo-100x100.jpg","caption":"Maria Jos\u00e9 Atienza"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/mjose\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21262"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54663,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21262\/revisions\/54663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}