{"id":22140,"date":"2022-07-26T06:00:00","date_gmt":"2022-07-26T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=22140"},"modified":"2026-05-07T13:04:56","modified_gmt":"2026-05-07T11:04:56","slug":"the-last-smile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/","title":{"rendered":"Ostatni u\u015bmiech"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Moje wspomnienie ostatnich miesi\u0119cy \u017cycia Marguerite jest mieszanin\u0105 smutku i \u0142agodno\u015bci. By\u0142a czu\u0142\u0105 i siln\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra mimo niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci \u017cycia mia\u0142a cnot\u0119 utrzymywania u\u015bmiechu na powierzchni. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rodrigo pozna\u0142 j\u0105 w 2016 roku. W tym czasie on by\u0142 studentem biznesu, ja studentem prawa i wraz z grup\u0105 przyjaci\u00f3\u0142 pr\u00f3bowali\u015bmy uruchomi\u0107 inicjatyw\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Chcieli\u015bmy umo\u017cliwi\u0107 m\u0142odym studentom uczelni kontakt z dziadkami, kt\u00f3rzy zostali porzuceni we w\u0142asnych domach. By\u0142oby to w<em>umowa typu in-win<\/em>My uczyliby\u015bmy si\u0119 z do\u015bwiadcze\u0144 starszych, a oni byliby uwolnieni od swojej samotno\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wybrali\u015bmy, aby zacz\u0105\u0107 w zagro\u017conym miejscu: mieszka\u0144cy La Pincoya, morze dom\u00f3w o powierzchni 60 metr\u00f3w kwadratowych ustawionych w\u015br\u00f3d asfaltowych, ale w\u0105skich ulic, kt\u00f3rych cynkowe dachy si\u0119gaj\u0105 do podn\u00f3\u017ca wzg\u00f3rz, kt\u00f3re zamykaj\u0105 Santiago de Chile od p\u00f3\u0142nocy. To w\u0142a\u015bnie tam udali\u015bmy si\u0119 na zwiedzanie. Na miejscowym posterunku policji poradzono nam, aby\u015bmy umawiali si\u0119 na wizyty w sobotnie poranki, gdy\u017c wtedy handel narkotykami jest w stanie spoczynku. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Proboszcz ze swojej strony zasugerowa\u0142, aby\u015bmy za\u0142o\u017cyli bia\u0142e koszulki, aby ludzie kojarzyli nasz\u0105 obecno\u015b\u0107 z wolontariuszami parafialnymi pracuj\u0105cymi przy innych inicjatywach, bo to zapewni nam wi\u0119ksze bezpiecze\u0144stwo. Nast\u0119pnie chodzili\u015bmy od drzwi do drzwi pytaj\u0105c, gdzie mieszkaj\u0105 dziadkowie, kt\u00f3rzy byliby zainteresowani przyj\u0119ciem go\u015bci na rozmow\u0119. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mimo pocz\u0105tkowych obaw, ludzie przyj\u0119li nas ciep\u0142o, zapoznali\u015bmy si\u0119 z okolic\u0105 i odkryli\u015bmy, \u017ce problem samotno\u015bci jest cz\u0119sty i przejmuj\u0105cy. Sobota po sobocie odwiedzali\u015bmy dziadk\u00f3w, aby ich wys\u0142ucha\u0107, pogratulowa\u0107 kt\u00f3remu\u015b z nich urodzin lub po\u015bwi\u0119ci\u0107 im chwil\u0119 rozmowy. Nie byli\u015bmy lekarzami, psychologami czy pracownikami socjalnymi, a jedynie niedo\u015bwiadczonymi m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy z ka\u017cdej wizyty wychodzili z pe\u0142nym sercem i poruszon\u0105 dusz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bardzo szybko Rodrigo pozna\u0142 Madame Margarit\u0119. Przedstawiono go Melowi, m\u0142odemu francuskiemu misjonarzowi, kt\u00f3ry od kilku miesi\u0119cy pracowa\u0142 w tym rejonie. Podczas tego spotkania Marguerite ch\u0119tnie rozmawia\u0142a, a Rodrigo powiedzia\u0142 jej, \u017ce wr\u00f3ci. Kiedy powiedzia\u0142a, \u017ce urodzi\u0142a si\u0119 w 1942 roku i ma 74 lata, by\u0142 zaskoczony, zar\u00f3wno z powodu jej pewno\u015bci siebie w udzielaniu im tej delikatnej informacji, jak i dlatego, \u017ce wygl\u0105da\u0142a na 15 czy 20 lat starsz\u0105. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142a niska i nieco pulchna, nosi\u0142a wysoko upi\u0119te w\u0142osy, kt\u00f3re na g\u0142owie kie\u0142kowa\u0142y jak \u0142an bia\u0142ej pszenicy, ubrana by\u0142a w lu\u017an\u0105 kurtk\u0119 z niebieskiego polaru i szalik (przy kolejnych wizytach zamieni\u0142a go na znacznie bardziej elegancki czarny sweter ze z\u0142otymi guzikami), mia\u0142a du\u017ce, wyraziste brwi i by\u0142a niewidoma na lewe oko. Chodzi\u0142a z trudem i skar\u017cy\u0142a si\u0119, \u017ce bol\u0105 j\u0105 mi\u0119\u015bnie po prawej stronie cia\u0142a. Jej najwi\u0119kszym problemem nie by\u0142 jednak b\u00f3l fizyczny, ale samotno\u015b\u0107. By\u0142a wdow\u0105 i mieszka\u0142a w swoim ma\u0142ym domku w towarzystwie dw\u00f3ch ma\u0142ych ps\u00f3w i jednego z sze\u015bciorga swoich dzieci, kt\u00f3rego niestety widywa\u0142a bardzo rzadko i kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c doprowadza\u0142 j\u0105 do p\u0142aczu z niepokoj\u0105c\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105, gdy\u017c by\u0142 ci\u0119\u017ckim alkoholikiem. Z pozosta\u0142ymi dzie\u0107mi widywa\u0142a si\u0119 \"p\u00f3\u017ano, \u017ale i nigdy\", gdy\u017c wszystkie opr\u00f3cz c\u00f3rki r\u00f3wnie\u017c by\u0142y alkoholiczkami.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dwie soboty p\u00f3\u017aniej Rodrigo wr\u00f3ci\u0142 w towarzystwie Jos\u00e9 Miguela. Margarita by\u0142a pod wra\u017ceniem tego, \u017ce m\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani dotrzymali obietnicy, podzi\u0119kowa\u0142a Bogu i z rado\u015bci\u0105 przyj\u0119\u0142a ich do swojego domu. Usiedli w niskich fotelach w salonie i szybko si\u0119 poznali. Najpierw opowiedzia\u0142 im o swoim dzieci\u0144stwie w mie\u015bcie Talca, a potem przeszed\u0142 do temat\u00f3w, kt\u00f3re bardziej go dotyczy\u0142y, a\u017c doszed\u0142 do swoich dzieci. Tam wreszcie otworzy\u0142a ca\u0142kowicie swoje serce i opowiedzia\u0142a im, dr\u017c\u0105cymi ustami i nie\u015bmia\u0142ymi s\u0142owami, o czarnym smutku: tydzie\u0144 wcze\u015bniej syn, kt\u00f3ry z ni\u0105 mieszka\u0142, zmar\u0142 na skutek zatrucia alkoholowego.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten biedny cz\u0142owiek cierpia\u0142 z powodu tego uzale\u017cnienia od dawna, ale kiedy powiedziano mu, \u017ce jego jedyny syn powiesi\u0142 si\u0119 z powodu problem\u00f3w z handlem narkotykami, straci\u0142 kontrol\u0119: sta\u0142 si\u0119 zdesperowany i trzyma\u0142 si\u0119 butelki jak rozbitek deski. Sp\u0119dzi\u0142 tak rok, pogr\u0105\u017cony w najstraszliwszej udr\u0119ce, a\u017c jego cia\u0142o nie mog\u0142o przyj\u0105\u0107 wi\u0119cej i zrezygnowa\u0142 z \u017cycia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Margarita opowiedzia\u0142a te nieszcz\u0119\u015bcia Rodrigo i Jos\u00e9 Miguelowi, jakby byli d\u0142ugoletnimi przyjaci\u00f3\u0142mi, d\u0142ugo i szczeg\u00f3\u0142owo: uda\u0142o jej si\u0119 m\u00f3wi\u0107, lamentowa\u0107 i p\u0142aka\u0107. Po p\u00f3\u0142toragodzinnym katharsis poczu\u0142a, \u017ce sko\u0144czy\u0142a: otar\u0142a \u0142zy chusteczk\u0105 i spojrza\u0142a moim przyjacio\u0142om w oczy, czy te\u017c to, co z nich zosta\u0142o, bo teraz byli ju\u017c jakby skamienieli z szoku. Marguerite u\u015bmiechn\u0119\u0142a si\u0119 dziecinnie i podzi\u0119kowa\u0142a im: \"Gdyby nie wy, nie mia\u0142abym komu si\u0119 wy\u0142adowa\u0107... teraz czuj\u0119 wi\u0119ksz\u0105 ulg\u0119. Dzi\u0119kuj\u0119. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odpowiedzieli kr\u00f3tko i zdali sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 sp\u00f3\u017anieni, wi\u0119c si\u0119 po\u017cegnali. Otwieraj\u0105c drzwi, mrugn\u0119\u0142a do nich zdrowym okiem i b\u0142agaj\u0105c oczami, by wr\u00f3cili, doda\u0142a: \"Nigdy mi si\u0119 z wami nie znudzi, obiecuj\u0119!\". Rozstali si\u0119, a ona posz\u0142a do kuchni, by przygotowa\u0107 obiad, u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119, podczas gdy zegar \u015bcienny wznowi\u0142 swoje zwyk\u0142e, powolne tempo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rodrigo wr\u00f3ci\u0142 dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej. Tym razem z t\u0105 niespodziank\u0105, \u017ce towarzyszy\u0142 mu Jos\u00e9 Tom\u00e1s, pyzaty i sympatyczny student, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Talca, tak jak Margarita! Rozmowa by\u0142a ujmuj\u0105ca i przeplatana \u015bmiechem i weso\u0142o\u015bci\u0105, wzi\u0119li nawet <em>selfie<\/em>. Ceremonia po\u017cegnania mia\u0142a bardziej uroczyste zako\u0144czenie: \"Moje drzwi s\u0105 dla was otwarte, a jeszcze bardziej, je\u015bli przyjdzie Talquino\" - powiedzia\u0142a im, promieniej\u0105c z rado\u015bci. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W nast\u0119pnych miesi\u0105cach odby\u0142y si\u0119 jeszcze trzy wizyty, w kt\u00f3rych Rodrigo zdo\u0142a\u0142 nak\u0142oni\u0107 do towarzyszenia mu wi\u0119cej student\u00f3w uniwersytetu: zrobiono jeszcze kilka zdj\u0119\u0107, pewnego dnia Jos\u00e9 Tom\u00e1s podarowa\u0142 Margaricie dwa z tych oprawionych w ramki zdj\u0119\u0107, ona za\u015b za\u017cartowa\u0142a z Talquino i po\u017cegna\u0142a si\u0119 czu\u0142ymi i r\u00f3\u017cnorodnymi zwrotami, takimi jak: \"Dzi\u0119kuj\u0119, \u017ce przysz\u0142y\u015bcie, dzieci, mam was za rodzin\u0119\" lub \"Musz\u0119 podzi\u0119kowa\u0107 Bogu za wys\u0142anie tych dzieci na uniwersytet\". <em>lolos<\/em> tak przystojny, by mnie zobaczy\u0107\".&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W pa\u017adzierniku do\u0142\u0105czy\u0142am do planu pierwsz\u0105 wizyt\u0119 na Margaricie. Wtedy by\u0142o nas ju\u017c sze\u015bciu w \u015bwicie. Pami\u0119tam, \u017ce zaparkowali\u015bmy przy miejscowym posterunku policji, jak to mieli\u015bmy w zwyczaju, i zacz\u0119li\u015bmy chodzi\u0107 po mie\u015bcie w naszych bia\u0142ych koszulkach. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142 bardzo b\u0142\u0119kitny i ciep\u0142y sobotni poranek, bezchmurny, gangi narkotykowe spa\u0142y mimo g\u0142o\u015bnego reggaetonu, kt\u00f3ry p\u0142yn\u0105\u0142 z niekt\u00f3rych dom\u00f3w jak muzyczne dysze, panie wysz\u0142y z dom\u00f3w pchaj\u0105c ma\u0142e p\u0142\u00f3cienne walizki na k\u00f3\u0142kach, \u017ceby kupi\u0107 warzywa na osiedlowym targu, dzieci gra\u0142y w pi\u0142k\u0119 na ulicy i zatrzymywa\u0142y pi\u0142k\u0119, \u017ceby spojrze\u0107 na nas z pewnym sceptycyzmem. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy dotarli\u015bmy do naro\u017cnika wychodz\u0105cego na alejk\u0119 naszej babci, zrozumieli\u015bmy, \u017ce co\u015b si\u0119 sta\u0142o. Na wielu drzwiach wej\u015bciowych s\u0105siedzi zawiesili bia\u0142e balony. W tle, przy domu z bia\u0142\u0105 bram\u0105, w kt\u00f3rym mieszka\u0142a Margarita, widzieli\u015bmy t\u0142um ludzi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rodrigo u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119, cho\u0107 niespokojnie: \"Powiedzia\u0142 mi, \u017ce jego c\u00f3rka wychodzi za m\u0105\u017c, ale nie wiedzia\u0142em, \u017ce to b\u0119dzie dzisiaj. Jed\u017amy!\", i podni\u00f3s\u0142 tempo. Poszli\u015bmy za nim i gdy tylko dotarli\u015bmy do frontowych schod\u00f3w, zobaczyli\u015bmy otwarte drzwi i oko\u0142o 15 bardzo powa\u017cnych, swobodnie ubranych, ale dostojnych ludzi, kt\u00f3rzy patrzyli na nas. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W \u015brodku grupy wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzna w \u015brednim wieku, kt\u00f3ry opieraj\u0105c si\u0119 na ramionach pozosta\u0142ych obserwowa\u0142 nas ze szczeg\u00f3ln\u0105 intensywno\u015bci\u0105. By\u0142 \u0142ysy, ubrany w sportow\u0105 kurtk\u0119 i spodnie oraz brudne trena\u017cery. Szybkim ruchem zdj\u0105\u0142 okulary przeciws\u0142oneczne i wychyli\u0142 si\u0119, by lepiej przyjrze\u0107 si\u0119 nam swoimi zaczerwienionymi oczami. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nas rozpozna\u0142, przepchn\u0105\u0142 si\u0119 przez t\u0142um i zszed\u0142 po trzech stopniach, kt\u00f3re nas dzieli\u0142y, by powita\u0107 nas z grymasem goryczy, wyrzut\u00f3w sumienia i wdzi\u0119czno\u015bci: \"Przyszli\u015bcie, przyszli\u015bcie, nie mog\u0119 uwierzy\u0107, \u017ce przyszli\u015bcie te\u017c na styp\u0119 mojej matki, dzi\u0119kuj\u0119, dzi\u0119kuj\u0119\" - wykrzykn\u0105\u0142, serdecznie podaj\u0105c r\u0119k\u0119 ka\u017cdemu z nas, gdy przetwarzali\u015bmy, co si\u0119 dzieje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Weszli\u015bmy do domu, a on przedstawi\u0142 nas swoim braciom, trzem grubym, \u017ale ogolonym m\u0119\u017cczyznom, kt\u00f3rych p\u0142askie twarze zdradza\u0142y g\u0119sty, krypto-smutek, oraz szerokiej kobiecie, kt\u00f3ra wydawa\u0142a si\u0119 bardziej empatyczna. Przywitali nas spojrzeniem pe\u0142nym g\u0142\u0119bokiego szacunku i nagle znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w pierwszym rz\u0119dzie, otaczaj\u0105c trumn\u0119, w kt\u00f3rej Se\u00f1ora Margarita spoczywa\u0142a w pokoju. Niespodzianka, kt\u00f3r\u0105 dostali\u015bmy by\u0142a ogromna, zupe\u0142nie si\u0119 jej nie spodziewali\u015bmy!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez szyb\u0119, kt\u00f3ra pokazywa\u0142a twarz zmar\u0142ej, widzia\u0142em, \u017ce si\u0119 u\u015bmiecha\u0142a, po raz ostatni. Wyra\u017ca\u0142a czyst\u0105 rado\u015b\u0107, jakby chcia\u0142a nam zostawi\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119, swoje zaufanie do Boga, swoj\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za \u017cycie. Krewni obserwowali nas ze \u015bcian, ale my pozostawali\u015bmy zaabsorbowani, wpatrzeni w te zamkni\u0119te oczy, te spokojne brwi i ten szczery u\u015bmiech. Syn, kt\u00f3ry nas powita\u0142, zmagaj\u0105c si\u0119 ze \u0142zami, kt\u00f3re wci\u0105\u017c ucieka\u0142y jak \u017ale zakr\u0119cony kran, prze\u0142ama\u0142 lody. Poufnym tonem, ale z oczywistym zamiarem, by wszyscy go us\u0142yszeli, powiedzia\u0142 do nas:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Nie by\u0142em u matki od dw\u00f3ch czy trzech lat. Rozmawiali\u015bmy przez telefon, ale bardzo sporadycznie. Przez ostatnie miesi\u0105ce opowiada\u0142a mi tylko r\u00f3\u017cne rzeczy o tobie i pyta\u0142a, czy wiem, kiedy ch\u0142opcy z uczelni zn\u00f3w j\u0105 odwiedz\u0105...\" Otar\u0142 \u0142zy r\u0119kawem dresu, westchn\u0105\u0142 jakby dla z\u0142apania oddechu i kontynuowa\u0142, cho\u0107 patrz\u0105c w pod\u0142og\u0119, z j\u0119kiem: \"Porzucili\u015bmy j\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bracia te\u017c spojrzeli w d\u00f3\u0142, odczekali\u015bmy kilka sekund, a on z trudem kontynuowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-I kiedy my byli\u015bmy zaj\u0119ci robieniem w\u0142asnych rzeczy, ty przyszed\u0142e\u015b nas zast\u0105pi\u0107. Dali\u015bcie naszej mamie rodzin\u0119 w jej ostatnich miesi\u0105cach \u017cycia. Dlatego chcieli\u015bmy...\" Spojrza\u0142 na swoich braci, ci przytakn\u0119li, a on wskaza\u0142 na ma\u0142y stolik w rogu pokoju, kt\u00f3rego wcze\u015bniej nie zauwa\u017cy\u0142em. Ahem, chcieli\u015bmy umie\u015bci\u0107 tutaj, u st\u00f3p Dziewicy, dwa zdj\u0119cia, kt\u00f3re zrobi\u0142e\u015b z moj\u0105 mam\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142a tam, faktycznie, przed gipsow\u0105 figurk\u0105 Matki Boskiej z Lourdes i zdj\u0119ciem m\u0119\u017ca oraz innym, zmar\u0142ego syna, w pierwszym rz\u0119dzie, we dwoje na \u015brodku sali. <em>selfie<\/em> oprawione zdj\u0119cia, kt\u00f3re Jos\u00e9 Tom\u00e1s podarowa\u0142 Margaricie jaki\u015b czas temu, stoj\u0105ce przed trumn\u0105. Nie wiedzieli\u015bmy, co powiedzie\u0107, gard\u0142o nam si\u0119 zacisn\u0119\u0142o i nie mogli\u015bmy odpowiedzie\u0107: Rodrigo p\u0142aka\u0142 jako pierwszy, potem Jos\u00e9 Tom\u00e1s te\u017c si\u0119 za\u0142ama\u0142 i wszyscy sko\u0144czyli\u015bmy p\u0142acz\u0105c, my i dzieci Margarity, zjednoczeni z reszt\u0105 cz\u0142onk\u00f3w rodziny, kt\u00f3rzy byli \u015bwiadkami rozmowy, wszyscy trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce wok\u00f3\u0142 trumny. Odm\u00f3wili\u015bmy Ojcze nasz, Zdrowa\u015b Mario i Chwa\u0142a Ojcu, wszyscy razem w niezapomnianej chwili komunii, podczas gdy my kontemplowali\u015bmy twarz zmar\u0142ej Margarity, tak udr\u0119czon\u0105, jak i u\u015bmiechni\u0119t\u0105, ten u\u015bmiech, kt\u00f3ry przyci\u0105ga\u0142 wszystkie oczy i pociesza\u0142 nas my\u015bl\u0105, \u017ce jest w lepszym miejscu, uwolniona w ko\u0144cu od cierpie\u0144 ziemskich, obj\u0119ta by\u0107 mo\u017ce przez m\u0119\u017ca, syna i wnuka w za\u015bwiatach; tyle b\u00f3lu nagle przemieni\u0142o si\u0119 w szcz\u0119\u015bcie, jak r\u00f3\u017ca otwiera si\u0119 po podlaniu \u0142zami i krwi\u0105. Jej u\u015bmiech dodawa\u0142 nam otuchy: \"Przybyli\u015bcie! -wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce chce wykrzykn\u0105\u0107 z niewyobra\u017caln\u0105 rado\u015bci\u0105, \"przyszli\u015bcie nawet na moje czuwanie, dzieci, dzi\u0119kuj\u0119! Swoj\u0105 drog\u0105, wygl\u0105dam rewelacyjnie. Kiedy przysz\u0142am tu po raz pierwszy, widzia\u0142am Boga tylko oczami duszy, ale potem bardzo przystojny seraf u\u017cyczy\u0142 mi niekt\u00f3rych oczu, kt\u00f3re nosi w swoich skrzyd\u0142ach, i nie wyobra\u017cacie sobie, jak dobrze tu widz\u0119! Przyjd\u017acie wkr\u00f3tce, dzieci, i nie przejmujcie si\u0119 zbytnio b\u00f3lem, kt\u00f3ry znosicie w \u017cyciu, bo wszystko to znajduje tu swoj\u0105 pociech\u0119. Przyjd\u017acie te\u017c i mnie tu zobaczy\u0107, nie b\u0105d\u017acie d\u0142ugo!\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyszli\u015bmy na ulic\u0119 w milczeniu, w towarzystwie braci z powag\u0105 procesji Wielkiego Tygodnia. Spojrzeli\u015bmy na siebie i nie wiedzieli\u015bmy jak si\u0119 po\u017cegna\u0107. Najpierw u\u015bcisk, potem kolejny. Obietnice modlitwy, nowe podzi\u0119kowania, zdj\u0119cie. W ko\u0144cu uda\u0142o nam si\u0119 rozdzieli\u0107 i w milczeniu wr\u00f3cili\u015bmy do samochodu, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce zawsze b\u0119dziemy nosi\u0107 w sercu Margarit\u0119 i jej u\u015bmiech. Nie byli\u015bmy ani lekarzami, ani psychologami, ani pracownikami socjalnymi, to prawda, \u017ce nie mogli\u015bmy udzieli\u0107 jej fachowej pomocy, ale mieli\u015bmy to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce zostali\u015bmy adoptowani przez Margarit\u0119 jako jej wnuki i takimi pozostaniemy na zawsze.&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En mi recuerdo sobre los \u00faltimos meses de la vida de Margarita se mezclan el dolor y la dulzura. Era una mujer tierna y fuerte que, a pesar de las inclementes circunstancias de su vida, ten\u00eda la virtud de mantener su sonrisa a flote. &nbsp; Rodrigo la conoci\u00f3 en el a\u00f1o 2016. En ese entonces [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1030,"featured_media":22142,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,42],"tags":[],"class_list":["post-22140","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-experiencias"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>La \u00faltima sonrisa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Una historia real, la de Margarita, para un dia como hoy en la que celebramos la festividad de San Joaquin y Santa Ana.\u00a0\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/doswiadczenia\/the-last-smile\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La \u00faltima sonrisa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Una historia real, la de Margarita, para un dia como hoy en la que celebramos la festividad de San Joaquin y Santa Ana.\u00a0\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/doswiadczenia\/the-last-smile\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-07-26T05:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-07T11:04:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/ultima-sonrisa.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2f94a76c834ca4372af4839375eaaf87\"},\"headline\":\"La \u00faltima sonrisa\",\"datePublished\":\"2022-07-26T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-07T11:04:56+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/\"},\"wordCount\":2317,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/ultima-sonrisa.jpg\",\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Experiencias\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/\",\"name\":\"La \u00faltima sonrisa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/ultima-sonrisa.jpg\",\"datePublished\":\"2022-07-26T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-07T11:04:56+00:00\",\"description\":\"Una historia real, la de Margarita, para un dia como hoy en la que celebramos la festividad de San Joaquin y Santa Ana.\u00a0\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/ultima-sonrisa.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/ultima-sonrisa.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"ultima sonrisa\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/experiencias\\\/la-ultima-sonrisa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La \u00faltima sonrisa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2f94a76c834ca4372af4839375eaaf87\",\"name\":\"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/02\\\/IMG_9912-copia-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/02\\\/IMG_9912-copia-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/02\\\/IMG_9912-copia-100x100.jpg\",\"caption\":\"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner\"},\"description\":\"Abogado de la Pontificia Universidad Cat\u00f3lica de Chile, Licenciado en Teolog\u00eda de la Pontificia Universidad de la Santa Cruz (Roma) y Doctor en Teolog\u00eda de la Universidad de Navarra (Espa\u00f1a).\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/juan-ignacio-izquierdo-hubner\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ostatni u\u015bmiech","description":"Prawdziwa historia, ta o Margaricie, na taki dzie\u0144 jak dzi\u015b, kiedy obchodzimy \u015bwi\u0119to \u015bw. Joachima i \u015bw. Anny.\u00a0","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/doswiadczenia\/the-last-smile\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"La \u00faltima sonrisa","og_description":"Una historia real, la de Margarita, para un dia como hoy en la que celebramos la festividad de San Joaquin y Santa Ana.\u00a0","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/doswiadczenia\/the-last-smile\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2022-07-26T05:00:00+00:00","article_modified_time":"2026-05-07T11:04:56+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/ultima-sonrisa.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/"},"author":{"name":"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/2f94a76c834ca4372af4839375eaaf87"},"headline":"La \u00faltima sonrisa","datePublished":"2022-07-26T05:00:00+00:00","dateModified":"2026-05-07T11:04:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/"},"wordCount":2317,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/ultima-sonrisa.jpg","articleSection":["Actualidad","Experiencias"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/","name":"Ostatni u\u015bmiech","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/ultima-sonrisa.jpg","datePublished":"2022-07-26T05:00:00+00:00","dateModified":"2026-05-07T11:04:56+00:00","description":"Prawdziwa historia, ta o Margaricie, na taki dzie\u0144 jak dzi\u015b, kiedy obchodzimy \u015bwi\u0119to \u015bw. Joachima i \u015bw. Anny.\u00a0","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/ultima-sonrisa.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/ultima-sonrisa.jpg","width":920,"height":526,"caption":"ultima sonrisa"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/experiencias\/la-ultima-sonrisa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La \u00faltima sonrisa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/2f94a76c834ca4372af4839375eaaf87","name":"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_9912-copia-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_9912-copia-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/IMG_9912-copia-100x100.jpg","caption":"Juan Ignacio Izquierdo H\u00fcbner"},"description":"Prawnik na Papieskim Uniwersytecie Katolickim w Chile, licencjat z teologii na Papieskim Uniwersytecie \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca (Rzym) i doktorat z teologii na Uniwersytecie Nawarry (Hiszpania).","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/juan-ignacio-izquierdo-hubner\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1030"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22140"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61175,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22140\/revisions\/61175"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}