\"Formu\u0142a ta, nazwana na cze\u015b\u0107 niemieckiego jurysty Gustava Radbrucha, g\u0142osi, \u017ce skrajnie niesprawiedliwym prawom mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 wa\u017cno\u015bci, poniewa\u017c skrajna niesprawiedliwo\u015b\u0107 nie jest i nie mo\u017ce by\u0107 prawem. Po latach Robert Alexy dog\u0142\u0119bnie zbada\u0142 wspomnian\u0105 formu\u0142\u0119, wykazuj\u0105c jej przydatno\u015b\u0107 w procesach prawnych. Odnotowujemy aktualno\u015b\u0107 tego wielkiego wk\u0142adu do my\u015bli prawniczej, zwracaj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na jego przydatno\u015b\u0107 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym media i og\u00f3lnie opinia publiczna pojmuj\u0105 niekt\u00f3re z dzisiejszych kontrowersyjnych kwestii spo\u0142ecznych w spos\u00f3b dwubiegunowy i zgodnie ze swoimi ideologiami.<\/p>\n\n\n\n
Ponad trzydzie\u015bci lat po upadku muru berli\u0144skiego i gdy jeste\u015bmy \u015bwiadkami rosyjskiej wojny inwazyjnej na Ukrainie, wydaje si\u0119 stosowne przypomnie\u0107 teori\u0119 negacji ra\u017c\u0105co niesprawiedliwego prawa opracowan\u0105 przez niemieckiego juryst\u0119 Gustava Radbrucha po jego nieszcz\u0119\u015bliwych do\u015bwiadczeniach z lat narodowego socjalizmu, drugiej wojny \u015bwiatowej i p\u00f3\u017aniejszego podzia\u0142u Europy na dwa bloki wraz z pocz\u0105tkiem zimnej wojny.<\/p>\n\n\n\n
Radbruch by\u0142 profesorem filozofii prawa i prawa karnego na uniwersytetach w Kilonii i Heidelbergu, ministrem sprawiedliwo\u015bci w upad\u0142ej Republice Weimarskiej (1921-1923) i jednym z g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w jej karty konstytucyjnej. Pocz\u0105tkowo, jak wielu innych, nale\u017ca\u0142 do partii nazistowskiej, ale w czasach nazizmu zosta\u0142 oczyszczony i pozbawiony katedry filozofii prawa w 1933 r. - w roku, w kt\u00f3rym Hitler zosta\u0142 mianowany kanclerzem Niemiec - oraz otrzyma\u0142 zakaz pe\u0142nienia jakichkolwiek funkcji publicznych, politycznych i dydaktycznych. Wraz z upadkiem tego ustroju odzyska\u0142 w 1945 r. katedr\u0119 i do \u015bmierci by\u0142 dziekanem w Heidelbergu.<\/p>\n\n\n\n
Okropno\u015bci II wojny \u015bwiatowej i bezbronno\u015b\u0107 spowodowana relatywizmem prawnym poprzednich dekad zmieni\u0142y jego spos\u00f3b my\u015blenia i w przeciwie\u0144stwie do pozytywistycznej wizji prawa jego rodaka Hansa Kelsena, zacz\u0105\u0142 pojmowa\u0107 \u015bwiat w dw\u00f3ch sferach, naturalnej i kulturowej. Zjawisko prawne by\u0142oby cz\u0119\u015bci\u0105 drugiego, naznaczonego poszukiwaniem Sprawiedliwo\u015bci, warto\u015bci nierozerwalnie z ni\u0105 zwi\u0105zanej. Na podstawie tej konstrukcji rozwin\u0105\u0142 swoj\u0105 koncepcj\u0119 Prawa jako rzeczywisto\u015bci kulturowej odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119 do warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jako umiarkowany naturalista, w swoim s\u0142ynnym dziele \"Arbitrariedad Legal y Derecho Supralegal\" (Arbitralno\u015b\u0107 prawna i prawo supralegalne), wprowadzi\u0142 sw\u00f3j wielki wk\u0142ad do my\u015bli prawniczej, formu\u0142\u0119 nosz\u0105c\u0105 jego imi\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 skrajnie niesprawiedliwym prawom mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 wa\u017cno\u015bci, poniewa\u017c skrajna niesprawiedliwo\u015b\u0107 nie jest prawem. Co istotne, w roku jego powrotu do Niemiec z wygnania odby\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142ynne procesy norymberskie, w kt\u00f3rych przyw\u00f3dcy nazistowscy zostali os\u0105dzeni i skazani za ludob\u00f3jcze zbrodnie pope\u0142nione w Niemczech i krajach okupowanych w czasie wojny, i w kt\u00f3rych ujawniono prawdziwe okrucie\u0144stwa. Te pr\u00f3by niew\u0105tpliwie wp\u0142yn\u0119\u0142yby na jego rozumowanie.<\/p>\n\n\n\n
W Arbitrariedad Legal y Derecho Supralegal ustanowiono og\u00f3lny obowi\u0105zek stosowania zawsze prawa pozytywnego, chyba \u017ce jest ono skrajnie niesprawiedliwe do tego stopnia, \u017ce denaturalizuje samo prawo. Przyjmuje si\u0119, \u017ce nie jest to formu\u0142a maj\u0105ca zastosowanie do ka\u017cdego rodzaju niesprawiedliwo\u015bci w prawie, gdy\u017c jej uog\u00f3lnienie mog\u0142oby prowadzi\u0107 do chaosu prawnego. <\/p>\n\n\n\n
Zastanawiamy si\u0119, czy te idee ze sfery prawnej nie mog\u0142yby by\u0107 interesuj\u0105ce dzisiaj, w czasach, gdy media i og\u00f3lnie opinia publiczna cz\u0119sto maj\u0105 tendencj\u0119 do podchodzenia do wa\u017cnych debat etycznych w spos\u00f3b dwubiegunowy, ustanawiaj\u0105c ramy \"dobrych i z\u0142ych\", kt\u00f3re nie zawsze respektuj\u0105 elementarne zasady sprawiedliwo\u015bci, gdy prawda zagra\u017ca status quo i solidno\u015bci w\u0142asnych przekona\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug Democracy Index 2021 tylko Kanada, Kostaryka, Urugwaj, Islandia, Szwecja, Norwegia, Dania, Finlandia, Holandia, Wielka Brytania, Irlandia, Niemcy, Austria, Szwajcaria, Australia, Nowa Zelandia, Japonia, Korea Po\u0142udniowa i Tajwan s\u0105 pe\u0142nymi demokracjami. W krajach tych obowi\u0105zuj\u0105 ustawy zezwalaj\u0105ce na zabijanie nienarodzonych w zaawansowanym stadium ci\u0105\u017cy, egzekucje os\u00f3b skazanych na \u015bmier\u0107, eliminowanie nieuleczalnie lub psychicznie chorych poprzez ustawy o eutanazji, narzucanie poprzez ustawy o\u015bwiatowe pewnych kontrowersyjnych ideologicznie postaw, jak np. postulaty ideologii gender, powa\u017cnie naruszaj\u0105ce wolno\u015b\u0107 nauczania i my\u015bli, odbieranie niekt\u00f3rym ludziom prawa do bycia adoptowanym przez ojca i matk\u0119 poprzez ustawy adopcyjne, zakazywanie symboli religijnych funkcjonariuszom publicznym z pogwa\u0142ceniem wolno\u015bci religijnej, nieudzielanie azylu ludziom uciekaj\u0105cym przed autorytarnymi i skrajnie niesprawiedliwymi re\u017cimami, pozostawianie ich bezbronnymi i na \u0142asce satrap\u00f3w dzi\u0119ki niekt\u00f3rym ustawom o cudzoziemcach itd.<\/p>\n\n\n\n
Czy wspomniane ustawy mo\u017cna uzna\u0107 za powa\u017cnie niesprawiedliwe, do tego stopnia, \u017ce mo\u017cna by w pewnym momencie rozwa\u017cy\u0107 zastosowanie formu\u0142y Radbrucha, kt\u00f3ra mog\u0142aby uzna\u0107 je za bezprawne? Takiego zdania jest wielu obywateli, rz\u0105d\u00f3w i komunikator\u00f3w w r\u00f3\u017cnych krajach. <\/p>\n\n\n\n
Zostanie powiedziane, \u017ce s\u0105 to bardzo z\u0142o\u017cone kwestie, w kt\u00f3rych \u015bcieraj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne koncepcje moralne obywateli, i jest to niew\u0105tpliwie prawda. Ale prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce fakt, i\u017c te ustawodawstwa rozkwita\u0142y w ostatnich dekadach w r\u00f3\u017cnych narodach ciesz\u0105cych si\u0119 presti\u017cem pe\u0142nych demokracji - wspieranych przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 lub przynajmniej legislacyjn\u0105 - nie nadaje im automatycznie statusu sprawiedliwych. <\/p>\n\n\n\n
Roszczenie Alexy'ego do poprawno\u015bci prawa to nic innego jak roszczenie do sprawiedliwo\u015bci. System prawny, kt\u00f3ry aspiruje do bycia poprawnym, czyli do dobrego spe\u0142niania swojej funkcji, musi aspirowa\u0107 do bycia sprawiedliwym, a przynajmniej - je\u015bli p\u00f3jdziemy za doktryn\u0105 Radbrucha - do tego, by nie by\u0107 skrajnie niesprawiedliwym. A zasady Prawa, kt\u00f3re gwarantuj\u0105 Sprawiedliwo\u015b\u0107 to, jak uczy\u0142 nas wiele wiek\u00f3w temu rzymski jurysta Ulpian: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere <\/em>(\u017cy\u0107 honorowo, dawa\u0107 ka\u017cdemu to, co jego, i nie krzywdzi\u0107 innych).\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n Aby poda\u0107 dwa aktualne przyk\u0142ady, krajowy sonda\u017c przeprowadzony przez Uniwersytet Harvarda i firm\u0119 sonda\u017cow\u0105 Harris potwierdza, \u017ce 75% Amerykan\u00f3w popiera obalenie przez S\u0105d Najwy\u017cszy 24 czerwca 2022 r. wyroku w sprawie Roe v. Wade, potwierdzaj\u0105c, \u017ce nie istnieje konstytucyjne prawo do aborcji. Mogliby\u015bmy te\u017c porozmawia\u0107, na innym spektrum ideologicznym, o niesprawiedliwo\u015bci imigracyjnego weta na\u0142o\u017conego przez prezydenta Donalda Trumpa na obywateli pi\u0119ciu kraj\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich, kt\u00f3rym zakazano wjazdu do Stan\u00f3w Zjednoczonych, a nast\u0119pnie podtrzyma\u0142 go S\u0105d Najwy\u017cszy USA. Albo dalsze istnienie kary \u015bmierci w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n Czy obywatel ameryka\u0144ski, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 pr\u00f3b\u0119 aborcji, m\u00f3g\u0142by domaga\u0107 si\u0119 odszkodowania na podstawie klauzuli Radbrucha za nast\u0119pstwa pr\u00f3by zab\u00f3jstwa, czy obywatel Iraku lub Somalii, kt\u00f3remu zakazano wjazdu do Stan\u00f3w Zjednoczonych, powoduj\u0105c w ten spos\u00f3b powa\u017cn\u0105 szkod\u0119 na osobie, czy te\u017c rodzina osoby skazanej na kar\u0119 \u015bmierci za nieodwracaln\u0105 szkod\u0119 spowodowan\u0105 jej egzekucj\u0105?<\/p>\n\n\n\n Czy sprawiedliwo\u015b\u0107 jest dziedzictwem okre\u015blonej grupy ideologicznej, czy te\u017c raczej warto\u015bci\u0105, do kt\u00f3rej odkrycia i praktykowania powinny d\u0105\u017cy\u0107 wszystkie istoty ludzkie oraz wszystkie instytucje polityczne i grupy medialne? Czy prawa cz\u0142owieka s\u0105 jak \"czarownice i jednoro\u017cce\", jak twierdzi szkocki filozof Alasdair MacIntyre, czy te\u017c czym\u015b wymy\u015blonym przez partie polityczne w zale\u017cno\u015bci od spo\u0142ecznych aspiracji ka\u017cdego momentu w historii, czy te\u017c raczej czym\u015b obiektywnym, co mo\u017cna odkry\u0107, je\u015bli uczciwie i obiektywnie bada si\u0119 konkretne przypadki?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00abLa f\u00f3rmula, que toma su nombre del jurista alem\u00e1n Gustav Radbruch, afirma que se puede negar la validez de las leyes extremadamente injustas, pues la injusticia extrema no es ni puede ser Derecho. A\u00f1os despu\u00e9s, Robert Alexy estudi\u00f3 a fondo la citada f\u00f3rmula demostrando su utilidad en los procesos jur\u00eddicos. Constatamos la actualidad de esta […]<\/p>\n","protected":false},"author":975,"featured_media":22161,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[47],"tags":[190,677,599],"class_list":["post-22157","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-firmas","tag-derecho","tag-derecho-a-la-vida","tag-familia"],"yoast_head":"\n