Pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 koordynatora Mi\u0119dzynarodowej Komisji Komunikacji i Publikacji organizacji Augustian\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej (OALA-2006-2014); mistrza prenowicjuszy zakonu augustian\u00f3w (2011-2012); proboszcza parafii Matki Bo\u017cej z Montserrat w archidiecezji Trujillo (2012-2013); profesor teologii na Uniwersytecie Katolickim Benedykta XVI w archidiecezji Trujillo (2013-2015); przeor i mistrz profes\u00f3w zakonu augustian\u00f3w (2013-2017) oraz sekretarz generalny Organizacji Augustian\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej (OALA-2015-2019). Od kwietnia 2018 r. by\u0142 administratorem apostolskim pra\u0142atury terytorialnej Chuquibambilla; a 7 grudnia 2019 r. zosta\u0142 mianowany biskupem wspomnianej pra\u0142atury, w styczniu 2022 r. zosta\u0142 wybrany na przewodnicz\u0105cego Komisji Komunikacji Konferencji Episkopatu Peru.<\/p>\n\n\n\n
Monsignor, przewodniczysz Komisji Episkopatu ds. Synodu w Peru. Jak obecny Synod zosta\u0142 przyj\u0119ty we wszystkich diecezjach Peru, czy w czasie jego trwania by\u0142a zorganizowana i uczestnicz\u0105ca praca? <\/strong><\/h2>\n\n\n\n- Mieli\u015bmy dobry odzew, proces synodalny zosta\u0142 przeprowadzony w 46 jurysdykcjach ko\u015bcielnych Peru. Najpierw Rada Sta\u0142a Konferencji Episkopatu Peru (CEP) powo\u0142a\u0142a do \u017cycia Komisj\u0119 Narodow\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a animowa\u0107 synodalno\u015b\u0107 w Peru, zebrali\u015bmy wszystkie wytyczne i dokumenty przygotowane przez Sekretariat Generalny Synodu i dostosowali\u015bmy je do reali\u00f3w kraju. Nast\u0119pnie zaprosili\u015bmy ka\u017cd\u0105 jurysdykcj\u0119 ko\u015bcieln\u0105 do rozpocz\u0119cia synodu, ka\u017cd\u0105 z w\u0142asnej rzeczywisto\u015bci i kontekstu; a potem zaprosili\u015bmy biskupa do utworzenia swojej komisji diecezjalnej, kt\u00f3ra animowa\u0142a proces synodalny na swoim terytorium. Postulowano r\u00f3wnie\u017c, aby przy procesie s\u0142uchania istnia\u0142a parafialna komisja synodalna. <\/p>\n\n\n\n
Jaki by\u0142 cel tego ca\u0142ego procesu?<\/h2>\n\n\n\n
- Celem by\u0142o dotarcie do wszystkich miejsc, 95% jurysdykcji utworzy\u0142o swoj\u0105 Komisj\u0119 Diecezjaln\u0105. Pracowali\u015bmy w spos\u00f3b zorganizowany, organizuj\u0105c comiesi\u0119czne spotkania koordynacyjne. Peru odpowiedzia\u0142o na Synodalno\u015b\u0107, jest narodem katolickim i bardzo kocha swoich misjonarzy, czu\u0142o, \u017ce towarzysz\u0105 mu biskupi, kap\u0142ani, osoby zakonne i zaanga\u017cowani \u015bwieccy. <\/p>\n\n\n\n
W tym procesie s\u0142uchania lud odpowiedzia\u0142 z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 i hojno\u015bci\u0105, wierni czuj\u0105, \u017ce ich g\u0142os zosta\u0142 us\u0142yszany i doceniony. By\u0142 to r\u00f3wnie\u017c czas leczenia ran, w pewnym momencie wierni m\u00f3wili, \u017ce nie s\u0105 brani pod uwag\u0119, a teraz w tym czasie mogli wyrazi\u0107 swoje potrzeby, skargi czy nadzieje. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Synod jest w drodze, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 peruwia\u0144ski przyj\u0105\u0142 na siebie zobowi\u0105zanie, by i\u015b\u0107 razem z wyzwaniami, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 pojawi\u0105 si\u0119 po drodze.<\/p>\n\n\n\n
Po wys\u0142uchaniu krajowej ankiety, jakie kwestie interesuj\u0105 lub niepokoj\u0105 peruwia\u0144skich wiernych katolickich?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n- Przegl\u0105daj\u0105c syntezy jurysdykcji, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 sta\u0142e i priorytetowe tematy, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 w tej fazie s\u0142uchania, a s\u0105 to: sta\u0142a formacja ochrzczonych do podj\u0119cia zaanga\u017cowania eklezjalnego, duszpasterstwo rodzin poprzez formacj\u0119 katechetyczn\u0105, formacja \u015bwieckich w dziedzinie polityki, wymiar profetyczny o\u015bwiecony przez nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, ewangelizacja poprzez media oraz formacja nauczycieli religii poprzez Katolickie Biuro Edukacji. <\/p>\n\n\n\n
Wyra\u017cono tak\u017ce trosk\u0119 o celebracj\u0119 liturgii, wi\u0119ksz\u0105 jasno\u015b\u0107 i konkretno\u015b\u0107 w pos\u0142ugach \u015bwieckich, warto\u015b\u0107 pobo\u017cno\u015bci ludowej, prze\u017cywanie wiary przez lud zgodnie z jego rzeczywisto\u015bci\u0105, brak misjonarzy w odleg\u0142ych wioskach, promocj\u0119 powo\u0142aniow\u0105, opcj\u0119 na rzecz ubogich bez wykluczania kogokolwiek, wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 kobiet i m\u0142odzie\u017cy w Ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie, konsekwencje kowidu 19 i dialog ekumeniczny. <\/p>\n\n\n\n
Nie zabrak\u0142o te\u017c refleksji na temat klerykalizmu, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na \u017cycie wiernych, nadu\u017cy\u0107 seksualnych w sferze ko\u015bcielnej, towarzyszenia osobom starszym, handlu lud\u017ami i migrantom, potrzeby organicznego i uporz\u0105dkowanego planu duszpasterskiego w ka\u017cdej jurysdykcji, formacji w synodalno\u015bci dla przysz\u0142ych kap\u0142an\u00f3w, konflikt\u00f3w w g\u00f3rnictwie, troski o wsp\u00f3lny dom i Amazoni\u0119, troski o kultury tubylcze, przyjmowania os\u00f3b wykluczonych. <\/p>\n\n\n\n
S\u0105 to sta\u0142e tematy, kt\u00f3re przejawiaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci jurysdykcji ko\u015bcielnych, nad kt\u00f3rymi zastanawia\u0142 si\u0119 lud Bo\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Na podstawie tej lektury, jakie s\u0105 wyzwania dla Ko\u015bcio\u0142a w Peru?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n- Po pierwsze, sta\u0142a formacja \u015bwieckich. Pojawi\u0142o si\u0119 to we wszystkich jurysdykcjach ko\u015bcielnych. Zadajemy sobie pytanie, jakiej formacji chc\u0105 i naprawd\u0119 potrzebuj\u0105 nasi wierni: jakie s\u0105 podstawowe kwestie, w kt\u00f3rych lud Bo\u017cy potrzebuje formacji? Jest to rozeznanie, kt\u00f3rego musi dokona\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142, oczywi\u015bcie zawsze maj\u0105c na uwadze centralno\u015b\u0107 tajemnicy Jezusa Chrystusa; w tym sensie proces s\u0142uchania jest bardzo przydatny. <\/p>\n\n\n\n
Formacja ta musi prowadzi\u0107 tak\u017ce do zaanga\u017cowania eklezjalnego. W Aparecidzie widoczna by\u0142a s\u0142aba wiara ludzi z niewielkim zaanga\u017cowaniem ko\u015bcielnym; a wynika to z braku formacji. Ta kwestia jest bardzo wa\u017cna i musi by\u0107 podj\u0119ta w g\u0142\u0119bokim rozeznaniu.<\/p>\n\n\n\n
Rozumiem, a jakie inne kwestie s\u0105 poruszane?<\/h2>\n\n\n\n
- Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jest szkolenie \u015bwieckich w zakresie polityki. <\/strong>Jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 mamy wielki skarb wiedzy w Magisterium, papie\u017c Franciszek opublikowa\u0142 swoj\u0105 trzeci\u0105 encyklik\u0119 \"Fratelli Tutti\", kt\u00f3ra zaprasza nas do wej\u015bcia na pole polityki, musimy formowa\u0107 naszych wiernych i uczy\u0107 ich, \u017ce polityka jest dobra, polityka sama w sobie jest szukaniem dobra wsp\u00f3lnego. Jak zach\u0119ci\u0107 naszych wiernych do wej\u015bcia w t\u0119 dziedzin\u0119, to z pewno\u015bci\u0105 wielkie wyzwanie. <\/p>\n\n\n\nKo\u015bci\u00f3\u0142 musi by\u0107 uwa\u017cny na potrzeby \u015bwiata, rozeznawa\u0107 znaki czasu, og\u0142asza\u0107 Magisterium Nauki Spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a. \u015awieccy musz\u0105 uczestniczy\u0107 w dziedzinie polityki; jest to wielka szansa dla integralnego wzrostu naszych narod\u00f3w. W polityce zawsze b\u0119dzie si\u0119 szuka\u0107 dobra wsp\u00f3lnego i jestem przekonany, \u017ce dobrze wykszta\u0142cony laik mo\u017ce wiele wnie\u015b\u0107 do rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa i osoby ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
A co z pobo\u017cno\u015bci\u0105 ludow\u0105?<\/h2>\n\n\n\n
- Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa <\/strong>to si\u0142a naszego kraju, ale jednocze\u015bnie wyzwanie. Do nas jako biskup\u00f3w nale\u017cy towarzyszenie Ludowi Bo\u017cemu, maj\u0105c na uwadze kultur\u0119 ludu, musimy j\u0105 tak\u017ce szanowa\u0107 i ceni\u0107. Wcze\u015bniej m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o oczyszczaniu i wyt\u0119pianiu, teraz trzeba towarzyszy\u0107 i uczy\u0107 si\u0119 z tego wyrazu wiary. Oczywi\u015bcie musimy zadba\u0107 tak\u017ce o to, co istotne: o wiar\u0119 ludu, o formacj\u0119 doktrynaln\u0105; to znaczy, \u017ce pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa musi nas prowadzi\u0107 tak\u017ce do \u017cycia sakramentalnego i zaanga\u017cowania eklezjalnego. <\/p>\n\n\n\nNaszym zadaniem, jako duszpasterzy, jest towarzyszenie \u015bwi\u0119temu ludowi Bo\u017cemu, kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci\u0105 jeste\u015bmy tak\u017ce jako ochrzczeni, i formowanie go w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, Tradycji, Magisterium i Sensus Fidei. Zawsze doceniaj\u0105c bogactwo, kt\u00f3re istnieje w ka\u017cdym cz\u0142owieku. Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa jest skarbem Ko\u015bcio\u0142a. W Ameryce \u0141aci\u0144skiej, w Peru, nasz lud zachowa\u0142 swoj\u0105 wiar\u0119 poprzez pobo\u017cno\u015b\u0107 ludow\u0105, poprzez prost\u0105 wiar\u0119. Jest wyzwaniem, jak towarzyszy\u0107 tym do\u015bwiadczeniom wiary, aby zawsze prowadzi\u0142y nas do osobistego spotkania z Panem, do praktyki \u017cycia sakramentalnego i do zaanga\u017cowania ko\u015bcielnego.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/image-1-2.jpg\")
Zdj\u0119cie: Monsignor Farf\u00e1n w procesji maryjnej w Chuquibambilla<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nW ostatnich latach du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o piel\u0119gnacji rodzimych kultur. Jak wygl\u0105da sytuacja w Peru?<\/h2>\n\n\n\n
- Amazonia i dba\u0142o\u015b\u0107 o wsp\u00f3lny dom i rodzime kultury to pilne wezwanie. Papie\u017c Franciszek wielokrotnie zaprasza nas do wi\u0119kszej \u015bwiadomo\u015bci troski o nasz wsp\u00f3lny dom. Wida\u0107 to w \"Laudato Si\", \"Drodze Amazonii\", \"Fratelli Tuti\", tak\u017ce w Magisterium Ameryki \u0141aci\u0144skiej: w Medellin, Puebla, Santo Domingo, Aparecida, a ostatnio w proroczym g\u0142osie Pierwszego Zgromadzenia Eklezjalnego Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Karaib\u00f3w, nie mo\u017cemy zamyka\u0107 oczu: przyroda nadal jest atakowana. <\/p>\n\n\n\n
W 2019 r. odby\u0142 si\u0119 Synod Amazonii, nasi biskupi amazo\u0144scy s\u0105 g\u0142osem proroczym dla naszych lud\u00f3w amazo\u0144skich, czuj\u0105 we w\u0142asnym ciele z\u0142e traktowanie ziemi, trosk\u0119 o zanieczyszczone wody, b\u00f3l niekt\u00f3rych wsp\u00f3lnot tubylczych, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 poza swoimi ziemiami, poniewa\u017c te zosta\u0142y zdegradowane. Biskupi Amazonii chodz\u0105 ze swoimi lud\u017ami i znaj\u0105 ich potrzeby. Je\u015bli jednak chodzi o nas wszystkich, nie wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce \"musimy si\u0119 troszczy\u0107\" lub \"musimy ceni\u0107 i dba\u0107 o kultury rodzime lub tubylcze\", musimy wyszkoli\u0107 si\u0119 we wra\u017cliwo\u015bci, aby m\u00f3c dzia\u0142a\u0107. Obowi\u0105zkiem ka\u017cdego z nas jest zdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia wi\u0119kszego zaanga\u017cowania w r\u00f3\u017cnych obszarach dzia\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n
Czy m\u00f3g\u0142by\u015b poda\u0107 konkretny przyk\u0142ad?<\/h2>\n\n\n\n
Mieszkam w miejscu, gdzie nieustannie dochodzi do konflikt\u00f3w g\u00f3rniczych zwi\u0105zanych z kwesti\u0105 zanieczyszczenia \u015brodowiska. To w\u0142a\u015bnie w regionie Apur\u00edmac znajduje si\u0119 najwi\u0119ksza firma wydobywaj\u0105ca mied\u017a w Peru - \"Las Bambas\". Mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bciami ch\u0142opskimi a firm\u0105 g\u00f3rnicz\u0105 dochodzi do ci\u0105g\u0142ych konflikt\u00f3w. Jednak du\u017cym problemem w tym regionie jest wzrost wydobycia nieformalnego. Zanieczyszczenie \u015brodowiska jest alarmuj\u0105ce, wzg\u00f3rza si\u0119 zapadaj\u0105, woda jest zanieczyszczona, a ludzie codziennie choruj\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Co powinni\u015bmy zrobi\u0107 w obliczu tej twardej rzeczywisto\u015bci? Naszym moralnym obowi\u0105zkiem jest podj\u0119cie konkretnych krok\u00f3w w celu zadbania o nasz wsp\u00f3lny dom; to wo\u0142anie z peruwia\u0144skiego wybrze\u017ca, d\u017cungli i wy\u017cyn. Proces s\u0142uchania synodu umo\u017cliwi\u0142 ludowi Bo\u017cemu dialog na temat tej niepokoj\u0105cej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ry powinien doprowadzi\u0107 nas do podj\u0119cia konkretnych kierunk\u00f3w duszpasterskich.<\/p>\n\n\n\n
Zmie\u0144my temat. Klerykalizm to kolejna kwestia, kt\u00f3ra niepokoi papie\u017ca Franciszka.<\/h2>\n\n\n\n
- Tak, i to te\u017c by\u0142a kwestia, kt\u00f3ra ca\u0142y czas si\u0119 pojawia\u0142a, jest to wyzwanie, bo nie mo\u017cemy trzyma\u0107 \u015bwieckich na etapie infantylnym, relegowa\u0107 ich i nie bra\u0107 pod uwag\u0119 w decyzjach. Dzi\u015b naprawd\u0119 musimy i\u015b\u0107 razem. Wszyscy nale\u017cymy do Ludu Bo\u017cego, poniewa\u017c przyj\u0119li\u015bmy sakrament chrztu: biskupi, klerycy, osoby zakonne i wierni \u015bwieccy. Kap\u0142an nie powinien musie\u0107 zawsze rozkazywa\u0107 i dowodzi\u0107, musimy nauczy\u0107 si\u0119 rozdziela\u0107 i delegowa\u0107 obowi\u0105zki jako Lud Bo\u017cy. Nie chodzi o to, by \u015bwieccy robili to, co robi ksi\u0105dz, a ksi\u0105dz robi\u0142 to, co robi\u0105 \u015bwieccy, ale raczej o to, by\u015bmy razem, z naszego powo\u0142ania i pos\u0142ugi, przyczyniali si\u0119 do wzrostu Ko\u015bcio\u0142a i jego misji. <\/p>\n\n\n\n
Co ma na my\u015bli papie\u017c Franciszek, gdy m\u00f3wi o Ludzie Bo\u017cym lub \u015bwi\u0119tym Ludzie Bo\u017cym? <\/h2>\n\n\n\n
- Odpowied\u017a znajdujemy w Eklezjologii Soboru Watyka\u0144skiego II, w rozdziale II: \"Lud Bo\u017cy\" Konstytucji dogmatycznej o Ko\u015bciele \"Lumen Gentium\" Kto tworzy Lud Bo\u017cy? Wszyscy ochrzczeni, czyli zanim b\u0119dziemy biskupami, kap\u0142anami, jeste\u015bmy przede wszystkim ludem Bo\u017cym, naszym dowodem to\u017csamo\u015bci jest nasz Chrzest. Cz\u0119sto b\u0142\u0119dnie rozumiano, \u017ce Lud Bo\u017cy to tylko \u015bwieccy. Jest to zagadnienie, kt\u00f3re wymaga dalszego zbadania. W wyzwaniach i kierunkach duszpasterskich Pierwszego Zgromadzenia Eklezjalnego Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Karaib\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 on jako priorytet, kt\u00f3rym nale\u017cy si\u0119 pilnie zaj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jak zamierzasz pracowa\u0107 nad kwesti\u0105 nadu\u017cy\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
- Innym aktualnym wyzwaniem dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 nadu\u017cycia w sferze eklezjalnej. Ka\u017cda Konferencja Biskup\u00f3w na \u015bwiecie podejmuje kroki poprzez Biura S\u0142uchania. Ludzie prosz\u0105 o wys\u0142uchanie i oczywi\u015bcie trzeba towarzyszy\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy zostali dotkni\u0119ci. My\u015bl\u0119, \u017ce trzeba to zrobi\u0107 w spos\u00f3b bardziej powa\u017cny i odpowiedzialny. Podejmujemy kroki jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Peru. Jako Konferencja Episkopatu uznali\u015bmy wag\u0119 tego problemu za priorytet: towarzyszy\u0107 przez ca\u0142y czas osobom, kt\u00f3re zosta\u0142y dotkni\u0119te i \u017ale potraktowane. <\/p>\n\n\n\n
Niezb\u0119dna jest r\u00f3wnie\u017c profesjonalna pomoc, kt\u00f3ra b\u0119dzie towarzyszy\u0107 w konkretnych przypadkach. Wiele my\u015bli po\u015bwi\u0119cili\u015bmy tej kwestii, nie mo\u017cemy zamyka\u0107 oczu na t\u0119 bolesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Niekt\u00f3re bolesne sytuacje s\u0105 widoczne, dlatego ta przestrze\u0144 towarzyszenia jest konieczna, aby uzdrowi\u0107 rany, tak\u017ce te zadane przez sprawc\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Jak przebiega\u0142o do\u015bwiadczenie synodalno\u015bci w trakcie procesu? Jakie mo\u017cliwo\u015bci na przysz\u0142o\u015b\u0107 otwieraj\u0105 si\u0119 w ramach tej modalno\u015bci pracy w Ko\u015bciele?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
- Przegl\u0105daj\u0105c syntezy jurysdykcji, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 sta\u0142e i priorytetowe tematy, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 w tej fazie s\u0142uchania, a s\u0105 to: sta\u0142a formacja ochrzczonych do podj\u0119cia zaanga\u017cowania eklezjalnego, duszpasterstwo rodzin poprzez formacj\u0119 katechetyczn\u0105, formacja \u015bwieckich w dziedzinie polityki, wymiar profetyczny o\u015bwiecony przez nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, ewangelizacja poprzez media oraz formacja nauczycieli religii poprzez Katolickie Biuro Edukacji. <\/p>\n\n\n\n
Wyra\u017cono tak\u017ce trosk\u0119 o celebracj\u0119 liturgii, wi\u0119ksz\u0105 jasno\u015b\u0107 i konkretno\u015b\u0107 w pos\u0142ugach \u015bwieckich, warto\u015b\u0107 pobo\u017cno\u015bci ludowej, prze\u017cywanie wiary przez lud zgodnie z jego rzeczywisto\u015bci\u0105, brak misjonarzy w odleg\u0142ych wioskach, promocj\u0119 powo\u0142aniow\u0105, opcj\u0119 na rzecz ubogich bez wykluczania kogokolwiek, wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 kobiet i m\u0142odzie\u017cy w Ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie, konsekwencje kowidu 19 i dialog ekumeniczny. <\/p>\n\n\n\n
Nie zabrak\u0142o te\u017c refleksji na temat klerykalizmu, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na \u017cycie wiernych, nadu\u017cy\u0107 seksualnych w sferze ko\u015bcielnej, towarzyszenia osobom starszym, handlu lud\u017ami i migrantom, potrzeby organicznego i uporz\u0105dkowanego planu duszpasterskiego w ka\u017cdej jurysdykcji, formacji w synodalno\u015bci dla przysz\u0142ych kap\u0142an\u00f3w, konflikt\u00f3w w g\u00f3rnictwie, troski o wsp\u00f3lny dom i Amazoni\u0119, troski o kultury tubylcze, przyjmowania os\u00f3b wykluczonych. <\/p>\n\n\n\n
S\u0105 to sta\u0142e tematy, kt\u00f3re przejawiaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci jurysdykcji ko\u015bcielnych, nad kt\u00f3rymi zastanawia\u0142 si\u0119 lud Bo\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Na podstawie tej lektury, jakie s\u0105 wyzwania dla Ko\u015bcio\u0142a w Peru?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n- Po pierwsze, sta\u0142a formacja \u015bwieckich. Pojawi\u0142o si\u0119 to we wszystkich jurysdykcjach ko\u015bcielnych. Zadajemy sobie pytanie, jakiej formacji chc\u0105 i naprawd\u0119 potrzebuj\u0105 nasi wierni: jakie s\u0105 podstawowe kwestie, w kt\u00f3rych lud Bo\u017cy potrzebuje formacji? Jest to rozeznanie, kt\u00f3rego musi dokona\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142, oczywi\u015bcie zawsze maj\u0105c na uwadze centralno\u015b\u0107 tajemnicy Jezusa Chrystusa; w tym sensie proces s\u0142uchania jest bardzo przydatny. <\/p>\n\n\n\n
Formacja ta musi prowadzi\u0107 tak\u017ce do zaanga\u017cowania eklezjalnego. W Aparecidzie widoczna by\u0142a s\u0142aba wiara ludzi z niewielkim zaanga\u017cowaniem ko\u015bcielnym; a wynika to z braku formacji. Ta kwestia jest bardzo wa\u017cna i musi by\u0107 podj\u0119ta w g\u0142\u0119bokim rozeznaniu.<\/p>\n\n\n\n
Rozumiem, a jakie inne kwestie s\u0105 poruszane?<\/h2>\n\n\n\n
- Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jest szkolenie \u015bwieckich w zakresie polityki. <\/strong>Jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 mamy wielki skarb wiedzy w Magisterium, papie\u017c Franciszek opublikowa\u0142 swoj\u0105 trzeci\u0105 encyklik\u0119 \"Fratelli Tutti\", kt\u00f3ra zaprasza nas do wej\u015bcia na pole polityki, musimy formowa\u0107 naszych wiernych i uczy\u0107 ich, \u017ce polityka jest dobra, polityka sama w sobie jest szukaniem dobra wsp\u00f3lnego. Jak zach\u0119ci\u0107 naszych wiernych do wej\u015bcia w t\u0119 dziedzin\u0119, to z pewno\u015bci\u0105 wielkie wyzwanie. <\/p>\n\n\n\nKo\u015bci\u00f3\u0142 musi by\u0107 uwa\u017cny na potrzeby \u015bwiata, rozeznawa\u0107 znaki czasu, og\u0142asza\u0107 Magisterium Nauki Spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a. \u015awieccy musz\u0105 uczestniczy\u0107 w dziedzinie polityki; jest to wielka szansa dla integralnego wzrostu naszych narod\u00f3w. W polityce zawsze b\u0119dzie si\u0119 szuka\u0107 dobra wsp\u00f3lnego i jestem przekonany, \u017ce dobrze wykszta\u0142cony laik mo\u017ce wiele wnie\u015b\u0107 do rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa i osoby ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
A co z pobo\u017cno\u015bci\u0105 ludow\u0105?<\/h2>\n\n\n\n
- Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa <\/strong>to si\u0142a naszego kraju, ale jednocze\u015bnie wyzwanie. Do nas jako biskup\u00f3w nale\u017cy towarzyszenie Ludowi Bo\u017cemu, maj\u0105c na uwadze kultur\u0119 ludu, musimy j\u0105 tak\u017ce szanowa\u0107 i ceni\u0107. Wcze\u015bniej m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o oczyszczaniu i wyt\u0119pianiu, teraz trzeba towarzyszy\u0107 i uczy\u0107 si\u0119 z tego wyrazu wiary. Oczywi\u015bcie musimy zadba\u0107 tak\u017ce o to, co istotne: o wiar\u0119 ludu, o formacj\u0119 doktrynaln\u0105; to znaczy, \u017ce pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa musi nas prowadzi\u0107 tak\u017ce do \u017cycia sakramentalnego i zaanga\u017cowania eklezjalnego. <\/p>\n\n\n\nNaszym zadaniem, jako duszpasterzy, jest towarzyszenie \u015bwi\u0119temu ludowi Bo\u017cemu, kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci\u0105 jeste\u015bmy tak\u017ce jako ochrzczeni, i formowanie go w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, Tradycji, Magisterium i Sensus Fidei. Zawsze doceniaj\u0105c bogactwo, kt\u00f3re istnieje w ka\u017cdym cz\u0142owieku. Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa jest skarbem Ko\u015bcio\u0142a. W Ameryce \u0141aci\u0144skiej, w Peru, nasz lud zachowa\u0142 swoj\u0105 wiar\u0119 poprzez pobo\u017cno\u015b\u0107 ludow\u0105, poprzez prost\u0105 wiar\u0119. Jest wyzwaniem, jak towarzyszy\u0107 tym do\u015bwiadczeniom wiary, aby zawsze prowadzi\u0142y nas do osobistego spotkania z Panem, do praktyki \u017cycia sakramentalnego i do zaanga\u017cowania ko\u015bcielnego.<\/p>\n\n\n\nZdj\u0119cie: Monsignor Farf\u00e1n w procesji maryjnej w Chuquibambilla<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nW ostatnich latach du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o piel\u0119gnacji rodzimych kultur. Jak wygl\u0105da sytuacja w Peru?<\/h2>\n\n\n\n
- Amazonia i dba\u0142o\u015b\u0107 o wsp\u00f3lny dom i rodzime kultury to pilne wezwanie. Papie\u017c Franciszek wielokrotnie zaprasza nas do wi\u0119kszej \u015bwiadomo\u015bci troski o nasz wsp\u00f3lny dom. Wida\u0107 to w \"Laudato Si\", \"Drodze Amazonii\", \"Fratelli Tuti\", tak\u017ce w Magisterium Ameryki \u0141aci\u0144skiej: w Medellin, Puebla, Santo Domingo, Aparecida, a ostatnio w proroczym g\u0142osie Pierwszego Zgromadzenia Eklezjalnego Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Karaib\u00f3w, nie mo\u017cemy zamyka\u0107 oczu: przyroda nadal jest atakowana. <\/p>\n\n\n\n
W 2019 r. odby\u0142 si\u0119 Synod Amazonii, nasi biskupi amazo\u0144scy s\u0105 g\u0142osem proroczym dla naszych lud\u00f3w amazo\u0144skich, czuj\u0105 we w\u0142asnym ciele z\u0142e traktowanie ziemi, trosk\u0119 o zanieczyszczone wody, b\u00f3l niekt\u00f3rych wsp\u00f3lnot tubylczych, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 poza swoimi ziemiami, poniewa\u017c te zosta\u0142y zdegradowane. Biskupi Amazonii chodz\u0105 ze swoimi lud\u017ami i znaj\u0105 ich potrzeby. Je\u015bli jednak chodzi o nas wszystkich, nie wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce \"musimy si\u0119 troszczy\u0107\" lub \"musimy ceni\u0107 i dba\u0107 o kultury rodzime lub tubylcze\", musimy wyszkoli\u0107 si\u0119 we wra\u017cliwo\u015bci, aby m\u00f3c dzia\u0142a\u0107. Obowi\u0105zkiem ka\u017cdego z nas jest zdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia wi\u0119kszego zaanga\u017cowania w r\u00f3\u017cnych obszarach dzia\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n
Czy m\u00f3g\u0142by\u015b poda\u0107 konkretny przyk\u0142ad?<\/h2>\n\n\n\n
Mieszkam w miejscu, gdzie nieustannie dochodzi do konflikt\u00f3w g\u00f3rniczych zwi\u0105zanych z kwesti\u0105 zanieczyszczenia \u015brodowiska. To w\u0142a\u015bnie w regionie Apur\u00edmac znajduje si\u0119 najwi\u0119ksza firma wydobywaj\u0105ca mied\u017a w Peru - \"Las Bambas\". Mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bciami ch\u0142opskimi a firm\u0105 g\u00f3rnicz\u0105 dochodzi do ci\u0105g\u0142ych konflikt\u00f3w. Jednak du\u017cym problemem w tym regionie jest wzrost wydobycia nieformalnego. Zanieczyszczenie \u015brodowiska jest alarmuj\u0105ce, wzg\u00f3rza si\u0119 zapadaj\u0105, woda jest zanieczyszczona, a ludzie codziennie choruj\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Co powinni\u015bmy zrobi\u0107 w obliczu tej twardej rzeczywisto\u015bci? Naszym moralnym obowi\u0105zkiem jest podj\u0119cie konkretnych krok\u00f3w w celu zadbania o nasz wsp\u00f3lny dom; to wo\u0142anie z peruwia\u0144skiego wybrze\u017ca, d\u017cungli i wy\u017cyn. Proces s\u0142uchania synodu umo\u017cliwi\u0142 ludowi Bo\u017cemu dialog na temat tej niepokoj\u0105cej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ry powinien doprowadzi\u0107 nas do podj\u0119cia konkretnych kierunk\u00f3w duszpasterskich.<\/p>\n\n\n\n
Zmie\u0144my temat. Klerykalizm to kolejna kwestia, kt\u00f3ra niepokoi papie\u017ca Franciszka.<\/h2>\n\n\n\n
- Tak, i to te\u017c by\u0142a kwestia, kt\u00f3ra ca\u0142y czas si\u0119 pojawia\u0142a, jest to wyzwanie, bo nie mo\u017cemy trzyma\u0107 \u015bwieckich na etapie infantylnym, relegowa\u0107 ich i nie bra\u0107 pod uwag\u0119 w decyzjach. Dzi\u015b naprawd\u0119 musimy i\u015b\u0107 razem. Wszyscy nale\u017cymy do Ludu Bo\u017cego, poniewa\u017c przyj\u0119li\u015bmy sakrament chrztu: biskupi, klerycy, osoby zakonne i wierni \u015bwieccy. Kap\u0142an nie powinien musie\u0107 zawsze rozkazywa\u0107 i dowodzi\u0107, musimy nauczy\u0107 si\u0119 rozdziela\u0107 i delegowa\u0107 obowi\u0105zki jako Lud Bo\u017cy. Nie chodzi o to, by \u015bwieccy robili to, co robi ksi\u0105dz, a ksi\u0105dz robi\u0142 to, co robi\u0105 \u015bwieccy, ale raczej o to, by\u015bmy razem, z naszego powo\u0142ania i pos\u0142ugi, przyczyniali si\u0119 do wzrostu Ko\u015bcio\u0142a i jego misji. <\/p>\n\n\n\n
Co ma na my\u015bli papie\u017c Franciszek, gdy m\u00f3wi o Ludzie Bo\u017cym lub \u015bwi\u0119tym Ludzie Bo\u017cym? <\/h2>\n\n\n\n
- Odpowied\u017a znajdujemy w Eklezjologii Soboru Watyka\u0144skiego II, w rozdziale II: \"Lud Bo\u017cy\" Konstytucji dogmatycznej o Ko\u015bciele \"Lumen Gentium\" Kto tworzy Lud Bo\u017cy? Wszyscy ochrzczeni, czyli zanim b\u0119dziemy biskupami, kap\u0142anami, jeste\u015bmy przede wszystkim ludem Bo\u017cym, naszym dowodem to\u017csamo\u015bci jest nasz Chrzest. Cz\u0119sto b\u0142\u0119dnie rozumiano, \u017ce Lud Bo\u017cy to tylko \u015bwieccy. Jest to zagadnienie, kt\u00f3re wymaga dalszego zbadania. W wyzwaniach i kierunkach duszpasterskich Pierwszego Zgromadzenia Eklezjalnego Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Karaib\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 on jako priorytet, kt\u00f3rym nale\u017cy si\u0119 pilnie zaj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jak zamierzasz pracowa\u0107 nad kwesti\u0105 nadu\u017cy\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
- Innym aktualnym wyzwaniem dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 nadu\u017cycia w sferze eklezjalnej. Ka\u017cda Konferencja Biskup\u00f3w na \u015bwiecie podejmuje kroki poprzez Biura S\u0142uchania. Ludzie prosz\u0105 o wys\u0142uchanie i oczywi\u015bcie trzeba towarzyszy\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy zostali dotkni\u0119ci. My\u015bl\u0119, \u017ce trzeba to zrobi\u0107 w spos\u00f3b bardziej powa\u017cny i odpowiedzialny. Podejmujemy kroki jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Peru. Jako Konferencja Episkopatu uznali\u015bmy wag\u0119 tego problemu za priorytet: towarzyszy\u0107 przez ca\u0142y czas osobom, kt\u00f3re zosta\u0142y dotkni\u0119te i \u017ale potraktowane. <\/p>\n\n\n\n
Niezb\u0119dna jest r\u00f3wnie\u017c profesjonalna pomoc, kt\u00f3ra b\u0119dzie towarzyszy\u0107 w konkretnych przypadkach. Wiele my\u015bli po\u015bwi\u0119cili\u015bmy tej kwestii, nie mo\u017cemy zamyka\u0107 oczu na t\u0119 bolesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Niekt\u00f3re bolesne sytuacje s\u0105 widoczne, dlatego ta przestrze\u0144 towarzyszenia jest konieczna, aby uzdrowi\u0107 rany, tak\u017ce te zadane przez sprawc\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Jak przebiega\u0142o do\u015bwiadczenie synodalno\u015bci w trakcie procesu? Jakie mo\u017cliwo\u015bci na przysz\u0142o\u015b\u0107 otwieraj\u0105 si\u0119 w ramach tej modalno\u015bci pracy w Ko\u015bciele?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi by\u0107 uwa\u017cny na potrzeby \u015bwiata, rozeznawa\u0107 znaki czasu, og\u0142asza\u0107 Magisterium Nauki Spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a. \u015awieccy musz\u0105 uczestniczy\u0107 w dziedzinie polityki; jest to wielka szansa dla integralnego wzrostu naszych narod\u00f3w. W polityce zawsze b\u0119dzie si\u0119 szuka\u0107 dobra wsp\u00f3lnego i jestem przekonany, \u017ce dobrze wykszta\u0142cony laik mo\u017ce wiele wnie\u015b\u0107 do rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa i osoby ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
A co z pobo\u017cno\u015bci\u0105 ludow\u0105?<\/h2>\n\n\n\n
- Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa <\/strong>to si\u0142a naszego kraju, ale jednocze\u015bnie wyzwanie. Do nas jako biskup\u00f3w nale\u017cy towarzyszenie Ludowi Bo\u017cemu, maj\u0105c na uwadze kultur\u0119 ludu, musimy j\u0105 tak\u017ce szanowa\u0107 i ceni\u0107. Wcze\u015bniej m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o oczyszczaniu i wyt\u0119pianiu, teraz trzeba towarzyszy\u0107 i uczy\u0107 si\u0119 z tego wyrazu wiary. Oczywi\u015bcie musimy zadba\u0107 tak\u017ce o to, co istotne: o wiar\u0119 ludu, o formacj\u0119 doktrynaln\u0105; to znaczy, \u017ce pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa musi nas prowadzi\u0107 tak\u017ce do \u017cycia sakramentalnego i zaanga\u017cowania eklezjalnego. <\/p>\n\n\n\n Naszym zadaniem, jako duszpasterzy, jest towarzyszenie \u015bwi\u0119temu ludowi Bo\u017cemu, kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci\u0105 jeste\u015bmy tak\u017ce jako ochrzczeni, i formowanie go w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, Tradycji, Magisterium i Sensus Fidei. Zawsze doceniaj\u0105c bogactwo, kt\u00f3re istnieje w ka\u017cdym cz\u0142owieku. Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludowa jest skarbem Ko\u015bcio\u0142a. W Ameryce \u0141aci\u0144skiej, w Peru, nasz lud zachowa\u0142 swoj\u0105 wiar\u0119 poprzez pobo\u017cno\u015b\u0107 ludow\u0105, poprzez prost\u0105 wiar\u0119. Jest wyzwaniem, jak towarzyszy\u0107 tym do\u015bwiadczeniom wiary, aby zawsze prowadzi\u0142y nas do osobistego spotkania z Panem, do praktyki \u017cycia sakramentalnego i do zaanga\u017cowania ko\u015bcielnego.<\/p>\n\n\n\n - Amazonia i dba\u0142o\u015b\u0107 o wsp\u00f3lny dom i rodzime kultury to pilne wezwanie. Papie\u017c Franciszek wielokrotnie zaprasza nas do wi\u0119kszej \u015bwiadomo\u015bci troski o nasz wsp\u00f3lny dom. Wida\u0107 to w \"Laudato Si\", \"Drodze Amazonii\", \"Fratelli Tuti\", tak\u017ce w Magisterium Ameryki \u0141aci\u0144skiej: w Medellin, Puebla, Santo Domingo, Aparecida, a ostatnio w proroczym g\u0142osie Pierwszego Zgromadzenia Eklezjalnego Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Karaib\u00f3w, nie mo\u017cemy zamyka\u0107 oczu: przyroda nadal jest atakowana. <\/p>\n\n\n\n W 2019 r. odby\u0142 si\u0119 Synod Amazonii, nasi biskupi amazo\u0144scy s\u0105 g\u0142osem proroczym dla naszych lud\u00f3w amazo\u0144skich, czuj\u0105 we w\u0142asnym ciele z\u0142e traktowanie ziemi, trosk\u0119 o zanieczyszczone wody, b\u00f3l niekt\u00f3rych wsp\u00f3lnot tubylczych, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 poza swoimi ziemiami, poniewa\u017c te zosta\u0142y zdegradowane. Biskupi Amazonii chodz\u0105 ze swoimi lud\u017ami i znaj\u0105 ich potrzeby. Je\u015bli jednak chodzi o nas wszystkich, nie wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce \"musimy si\u0119 troszczy\u0107\" lub \"musimy ceni\u0107 i dba\u0107 o kultury rodzime lub tubylcze\", musimy wyszkoli\u0107 si\u0119 we wra\u017cliwo\u015bci, aby m\u00f3c dzia\u0142a\u0107. Obowi\u0105zkiem ka\u017cdego z nas jest zdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia wi\u0119kszego zaanga\u017cowania w r\u00f3\u017cnych obszarach dzia\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n Mieszkam w miejscu, gdzie nieustannie dochodzi do konflikt\u00f3w g\u00f3rniczych zwi\u0105zanych z kwesti\u0105 zanieczyszczenia \u015brodowiska. To w\u0142a\u015bnie w regionie Apur\u00edmac znajduje si\u0119 najwi\u0119ksza firma wydobywaj\u0105ca mied\u017a w Peru - \"Las Bambas\". Mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bciami ch\u0142opskimi a firm\u0105 g\u00f3rnicz\u0105 dochodzi do ci\u0105g\u0142ych konflikt\u00f3w. Jednak du\u017cym problemem w tym regionie jest wzrost wydobycia nieformalnego. Zanieczyszczenie \u015brodowiska jest alarmuj\u0105ce, wzg\u00f3rza si\u0119 zapadaj\u0105, woda jest zanieczyszczona, a ludzie codziennie choruj\u0105. <\/p>\n\n\n\n Co powinni\u015bmy zrobi\u0107 w obliczu tej twardej rzeczywisto\u015bci? Naszym moralnym obowi\u0105zkiem jest podj\u0119cie konkretnych krok\u00f3w w celu zadbania o nasz wsp\u00f3lny dom; to wo\u0142anie z peruwia\u0144skiego wybrze\u017ca, d\u017cungli i wy\u017cyn. Proces s\u0142uchania synodu umo\u017cliwi\u0142 ludowi Bo\u017cemu dialog na temat tej niepokoj\u0105cej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ry powinien doprowadzi\u0107 nas do podj\u0119cia konkretnych kierunk\u00f3w duszpasterskich.<\/p>\n\n\n\n - Tak, i to te\u017c by\u0142a kwestia, kt\u00f3ra ca\u0142y czas si\u0119 pojawia\u0142a, jest to wyzwanie, bo nie mo\u017cemy trzyma\u0107 \u015bwieckich na etapie infantylnym, relegowa\u0107 ich i nie bra\u0107 pod uwag\u0119 w decyzjach. Dzi\u015b naprawd\u0119 musimy i\u015b\u0107 razem. Wszyscy nale\u017cymy do Ludu Bo\u017cego, poniewa\u017c przyj\u0119li\u015bmy sakrament chrztu: biskupi, klerycy, osoby zakonne i wierni \u015bwieccy. Kap\u0142an nie powinien musie\u0107 zawsze rozkazywa\u0107 i dowodzi\u0107, musimy nauczy\u0107 si\u0119 rozdziela\u0107 i delegowa\u0107 obowi\u0105zki jako Lud Bo\u017cy. Nie chodzi o to, by \u015bwieccy robili to, co robi ksi\u0105dz, a ksi\u0105dz robi\u0142 to, co robi\u0105 \u015bwieccy, ale raczej o to, by\u015bmy razem, z naszego powo\u0142ania i pos\u0142ugi, przyczyniali si\u0119 do wzrostu Ko\u015bcio\u0142a i jego misji. <\/p>\n\n\n\n - Odpowied\u017a znajdujemy w Eklezjologii Soboru Watyka\u0144skiego II, w rozdziale II: \"Lud Bo\u017cy\" Konstytucji dogmatycznej o Ko\u015bciele \"Lumen Gentium\" Kto tworzy Lud Bo\u017cy? Wszyscy ochrzczeni, czyli zanim b\u0119dziemy biskupami, kap\u0142anami, jeste\u015bmy przede wszystkim ludem Bo\u017cym, naszym dowodem to\u017csamo\u015bci jest nasz Chrzest. Cz\u0119sto b\u0142\u0119dnie rozumiano, \u017ce Lud Bo\u017cy to tylko \u015bwieccy. Jest to zagadnienie, kt\u00f3re wymaga dalszego zbadania. W wyzwaniach i kierunkach duszpasterskich Pierwszego Zgromadzenia Eklezjalnego Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Karaib\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 on jako priorytet, kt\u00f3rym nale\u017cy si\u0119 pilnie zaj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n - Innym aktualnym wyzwaniem dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 nadu\u017cycia w sferze eklezjalnej. Ka\u017cda Konferencja Biskup\u00f3w na \u015bwiecie podejmuje kroki poprzez Biura S\u0142uchania. Ludzie prosz\u0105 o wys\u0142uchanie i oczywi\u015bcie trzeba towarzyszy\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy zostali dotkni\u0119ci. My\u015bl\u0119, \u017ce trzeba to zrobi\u0107 w spos\u00f3b bardziej powa\u017cny i odpowiedzialny. Podejmujemy kroki jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Peru. Jako Konferencja Episkopatu uznali\u015bmy wag\u0119 tego problemu za priorytet: towarzyszy\u0107 przez ca\u0142y czas osobom, kt\u00f3re zosta\u0142y dotkni\u0119te i \u017ale potraktowane. <\/p>\n\n\n\n Niezb\u0119dna jest r\u00f3wnie\u017c profesjonalna pomoc, kt\u00f3ra b\u0119dzie towarzyszy\u0107 w konkretnych przypadkach. Wiele my\u015bli po\u015bwi\u0119cili\u015bmy tej kwestii, nie mo\u017cemy zamyka\u0107 oczu na t\u0119 bolesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Niekt\u00f3re bolesne sytuacje s\u0105 widoczne, dlatego ta przestrze\u0144 towarzyszenia jest konieczna, aby uzdrowi\u0107 rany, tak\u017ce te zadane przez sprawc\u0119. <\/p>\n\n\n\nW ostatnich latach du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o piel\u0119gnacji rodzimych kultur. Jak wygl\u0105da sytuacja w Peru?<\/h2>\n\n\n\n
Czy m\u00f3g\u0142by\u015b poda\u0107 konkretny przyk\u0142ad?<\/h2>\n\n\n\n
Zmie\u0144my temat. Klerykalizm to kolejna kwestia, kt\u00f3ra niepokoi papie\u017ca Franciszka.<\/h2>\n\n\n\n
Co ma na my\u015bli papie\u017c Franciszek, gdy m\u00f3wi o Ludzie Bo\u017cym lub \u015bwi\u0119tym Ludzie Bo\u017cym? <\/h2>\n\n\n\n
Jak zamierzasz pracowa\u0107 nad kwesti\u0105 nadu\u017cy\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Jak przebiega\u0142o do\u015bwiadczenie synodalno\u015bci w trakcie procesu? Jakie mo\u017cliwo\u015bci na przysz\u0142o\u015b\u0107 otwieraj\u0105 si\u0119 w ramach tej modalno\u015bci pracy w Ko\u015bciele?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n