{"id":2314,"date":"2017-03-08T13:19:08","date_gmt":"2017-03-08T12:19:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.omnesmag.com\/?p=2314"},"modified":"2025-05-20T13:23:45","modified_gmt":"2025-05-20T11:23:45","slug":"chrzescijanstwo-emocje-sredniowiecze-amoris-laetitia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/","title":{"rendered":"Chrze\u015bcija\u0144stwo i emocjonalno\u015b\u0107: od \u015bredniowiecznych \u0142ez do Amoris Laetitia"},"content":{"rendered":"

Amoris Ostatnie badania ujawni\u0142y wp\u0142yw chrze\u015bcija\u0144stwa na zachodni\u0105 emocjonalno\u015b\u0107. Jego historia, zapomniana i labiryntowa, musi zosta\u0107 uratowana.<\/p>\n\n\n\n

Niewiele zda\u0144 mia\u0142o wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania ni\u017c napomnienie \u015bw. Paw\u0142a do Filipian \"Czy <\/em>na stronie <\/em>ty <\/em>the <\/em>ten sam <\/em>uczucia<\/em> kt\u00f3re mia\u0142 Jezus\". <\/em>(Fl 2, 5) Czy jest miejsce na analiz\u0119 historyczn\u0105 tej wyj\u0105tkowej propozycji?<\/p>\n\n\n\n

Siedemdziesi\u0105t lat temu Lucien Febvre okre\u015bli\u0142 histori\u0119 uczu\u0107 jako \"\u017ce<\/em> \u015bwietna<\/em> wyciszenie\".<\/em>a dekady p\u00f3\u017aniej Roland Barthes zastanawia\u0142 si\u0119: \"Kto b\u0119dzie robi\u0142 <\/em>W jakich spo\u0142ecze\u0144stwach, w jakich czasach ludzie p\u0142akali? Od kiedy m\u0119\u017cczy\u017ani (a nie kobiety) przestali p\u0142aka\u0107? Dlaczego \"wra\u017cliwo\u015b\u0107\" w pewnym momencie sta\u0142a si\u0119 \"sentymentalizmem\"?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po zwrocie kulturowym, kt\u00f3rego do\u015bwiadczy\u0142a historiografia w ostatnich dekadach, przed badaczami otworzy\u0142a si\u0119 nowa granica, kt\u00f3r\u0105 nazwano zwrotem emocjonalnym (emocjonalny<\/em> obr\u00f3t<\/em>). Historia b\u00f3lu, \u015bmiechu, strachu czy nami\u0119tno\u015bci, cho\u0107 jej kontury wci\u0105\u017c s\u0105 niewyra\u017ane, pozwoli\u0142aby nam pozna\u0107 korzenie naszej wra\u017cliwo\u015bci i dostrzec \u015blad tego, co w nas tkwi. Chrze\u015bcija\u0144stwo <\/a>w krajobrazie ludzkich uczu\u0107. W tym sensie okres \u015bredniowiecza okaza\u0142 si\u0119 uprzywilejowanym miejscem do badania przej\u015bcia od struktur psychicznych \u015bwiata staro\u017cytnego do form nowoczesnej wra\u017cliwo\u015bci. W tym celu konieczne by\u0142o zast\u0105pienie kategorii \"infantylizmu\" lub \"zaburzenia sentymentalnego\" przypisywanych cz\u0142owiekowi \u015bredniowiecza (M. Bloch i J. Huizinga) bardziej racjonalnym odczytaniem kodu emocjonalnego, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 zachodnie warto\u015bci (D. Boquet i P. Nagy).<\/p>\n\n\n\n

Z. apatheia <\/em>Greka do ewangelickich nowinek (I-V w.)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Historia \u015bredniowiecznych sentyment\u00f3w zaczyna si\u0119 od \"chrystianizacji afekt\u00f3w\" w poga\u0144skich spo\u0142ecze\u0144stwach p\u00f3\u017anego antyku. Nie mog\u0142o by\u0107 bardziej drastycznego zderzenia mi\u0119dzy stoickim idea\u0142em apatheia<\/em> (wyzwolenie od wszelkiej nami\u0119tno\u015bci pojmowanej w kategoriach negatywnych) i nowego Boga, kt\u00f3rego chrze\u015bcijanie okre\u015blali jednym uczuciem: Mi\u0142o\u015bci\u0105. Mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 Ojciec objawi\u0142 ludzko\u015bci, daj\u0105c w\u0142asnego Syna, Jezusa Chrystusa, kt\u00f3ry nie ukrywa\u0142 swoich \u0142ez, czu\u0142o\u015bci ani pasji dla swoich bli\u017anich. \u015awiadomi tego intelektuali\u015bci chrze\u015bcija\u0144scy promowali afektywny wymiar cz\u0142owieka, stworzonego na obraz i podobie\u0144stwo Boga, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce t\u0142umienie afekt\u00f3w to \"kastracja cz\u0142owieka\" (castrare<\/em> hominem<\/em>), jak stwierdza Laktancjusz w wyrazistej metaforze.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie \u015bw. Augustyn - ojciec \u015bredniowiecznej afektywno\u015bci - najlepiej zintegrowa\u0142 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 nowo\u015b\u0107 i my\u015bl klasyczn\u0105 swoj\u0105 teori\u0105 \"rz\u0105du\" uczu\u0107: uczucia mia\u0142y podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 duszy rozumnej, aby oczy\u015bci\u0107 nieporz\u0105dek wprowadzony przez grzech pierworodny i odr\u00f3\u017cni\u0107 pragnienia prowadz\u0105ce do cnoty od tych, kt\u00f3re prowadz\u0105 do wady. Jej konsekwencj\u0105 w instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa by\u0142o w\u0142\u0105czenie cielesnego po\u017c\u0105dania - pot\u0119pionego przez Ebionit\u00f3w - do mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej (Klemens Aleksandryjski) oraz obrona wi\u0119zi przed tendencjami dezintegruj\u0105cymi j\u0105 (cudzo\u0142\u00f3stwo, rozw\u00f3d, ponowne ma\u0142\u017ce\u0144stwo).<\/p>\n\n\n\n

Nie by\u0142a to surowo\u015b\u0107 moralna mniej lub bardziej podziwiana przez pogan. By\u0142a to droga do \"czysto\u015bci serca\", kt\u00f3ra wynios\u0142a dziewice i celibatariuszy na najwy\u017csze szczyty chrze\u015bcija\u0144skiego przyw\u00f3dztwa poprzez zwi\u0105zane z ni\u0105 opanowanie siebie i reorientacj\u0119 woli.<\/p>\n\n\n\n

Eros<\/strong> niszczyciel<\/strong> i jednocz\u0105cy Eros (V-VII w.)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Nowa r\u00f3wnowaga psychologiczna ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki pierwszym regu\u0142om, kt\u00f3re promowa\u0142y \u0107wiczenia ascetyczne i praktyk\u0119 mi\u0142osierdzia w tych \"\u017cywych utopiach braterskich\", jakimi by\u0142y pierwsze klasztory. Klerycy i mnisi d\u0105\u017cyli do odwzorowania procesu przemiany emocji, a tak\u017ce do odtworzenia struktury ludzkiej osobowo\u015bci poprzez dzia\u0142anie na cia\u0142o: cia\u0142o nie by\u0142o wrogiem, kt\u00f3rego nale\u017cy pokona\u0107, ale pojazdem do zjednoczenia stworzenia ze Stw\u00f3rc\u0105 (P. Brown).<\/p>\n\n\n\n

Idea\u0142 dziewictwa, oparty na zjednoczeniu z Bogiem, nie by\u0142 tak odleg\u0142y od idea\u0142u chrze\u015bcija\u0144skiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, opartego na wierno\u015bci i odpornego na praktyki rozwodowe i poliandryczne rozpowszechnione w germa\u0144skich spo\u0142ecze\u0144stwach Zachodu. Ujawnia to sojusz irlandzkich klasztor\u00f3w z arystokracj\u0105 Merowing\u00f3w, kt\u00f3rzy na swoich nagrobkach wyryli s\u0142owa carissimus (-a)<\/em> o dulcissimus<\/em> (-a)<\/em> odnosz\u0105ce si\u0119 do m\u0119\u017ca, \u017cony lub dziecka; znak chrze\u015bcija\u0144skiej impregnacji tych \"wsp\u00f3lnot emocjonalnych\", kt\u00f3re szuka\u0142y ucieczki od gniewu i prawa do zemsty (phaide<\/em>) (B. H. Rosenwein).<\/a><\/p>\n\n\n\n

Powszechna mentalno\u015b\u0107 nie ewoluowa\u0142a tak szybko. Ko\u015bcielne zakazy uprowadze\u0144, kazirodztwa, czyli tego, co dzi\u015b nazwaliby\u015bmy \"przemoc\u0105 domow\u0105\", przyj\u0119\u0142y si\u0119 dopiero w X wieku.<\/p>\n\n\n\n

W \u017cadnym tek\u015bcie, ani \u015bwieckim, ani duchownym, nie pada s\u0142owo \"klerykalny\". mi\u0142o\u015b\u0107<\/em> w pozytywnym sensie. Jego tre\u015b\u0107 semantyczna by\u0142a obci\u0105\u017cona zaborcz\u0105 i destrukcyjn\u0105 nami\u0119tno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a do zbrodni opisanych przez Grzegorza z Tours.<\/p>\n\n\n\n

Niewiele wiedziano wtedy o dziwnym wyrazie charitas coniugalis<\/em>u\u017cyty przez papie\u017ca Innocentego I (411-417) na okre\u015blenie czu\u0142o\u015bci i przyja\u017ani, kt\u00f3re charakteryzowa\u0142y \u0142ask\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105. Dychotomia dw\u00f3ch \"mi\u0142o\u015bci\" znajduje odzwierciedlenie w zapiskach tego jedenastowiecznego uczonego: \"<\/em>mi\u0142o\u015b\u0107,<\/em> Chcia\u0142bym<\/em> \u017ce<\/em> jest<\/em> z<\/em> gromadzi\u0107 go<\/em> wszystkie; <\/em>organizacja charytatywna,<\/em> oferta<\/em> jednostka\"<\/em> (M. Roche). Idea ta pojawia si\u0119 ponownie w Amoris<\/em> laetitia<\/em>: \"The<\/em> mi\u0142o\u015b\u0107<\/em> matri<\/em>monial<\/em> niesie<\/em> stara\u0107 si\u0119<\/em> \u017ce ca\u0142e \u017cycie emo<\/em>tiva<\/em> staje si\u0119 atutem dla rodziny i spo\u0142eczno\u015bci. <\/em>jest<\/em> w s\u0142u\u017cbie wsp\u00f3lnego \u017cycia\". <\/em>(n. 146).<\/p>\n\n\n\n

\u0141zy karoli\u0144skie <\/strong>(s. <\/strong>VIII-IX)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Opieraj\u0105c si\u0119 na chrze\u015bcija\u0144skim optymizmie antropologicznym, karoli\u0144scy reformatorzy z niemal rewolucyjnym uporem domagali si\u0119 r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci, uznaj\u0105c ma\u0142\u017ce\u0144stwo za jedyne dobro, jakie Adam i Ewa zachowali z czas\u00f3w pobytu w raju (P. Toubert).<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie pojawi\u0142a si\u0119 nowa religijno\u015b\u0107 \u015bwiecka, kt\u00f3ra zaprasza\u0142a do mniej \"rytualnej\" i bardziej intymnej relacji z Bogiem, \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119 z najlepsz\u0105 modlitw\u0105 augustia\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u017bal lub skrucha za pope\u0142nione grzechy zacz\u0119\u0142y by\u0107 cenione, prowadz\u0105c do tak pompatycznych gest\u00f3w, jak publiczna pokuta Ludwika Pobo\u017cnego za zab\u00f3jstwo swojego bratanka Bernarda (822). Doprowadzi\u0142o to do pojawienia si\u0119 mszy \"z petycji na \u0142zy\" (Pro<\/em> petycja<\/em> lacrimarum<\/em>): \u0142zy Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re poruszaj\u0105 serce grzesznika i oczyszczaj\u0105 jego przesz\u0142e grzechy.<\/p>\n\n\n\n

Ten sentyment, \u017c\u0105dany jako \u0142aska, le\u017cy u podstaw don <\/em>z<\/em> \u0142zy<\/em>uwa\u017cany za znak na\u015bladowania Chrystusa, kt\u00f3ry w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym p\u0142aka\u0142 trzy razy: po \u015bmierci \u0141azarza, przed Jerozolim\u0105 i w Ogrodzie Oliwnym. Zas\u0142uga lub dar, cnota lub \u0142aska, habitus <\/em>(\"przepis<\/em> regularny\"<\/em> wed\u0142ug \u015bw. Tomasza z Akwinu) lub charyzmatu, pobo\u017cni ludzie udaj\u0105 si\u0119 na poszukiwanie \u0142ez, kt\u00f3re od XI wieku staj\u0105 si\u0119 kryterium \u015bwi\u0119to\u015bci (ks. Nagy).<\/p>\n\n\n\n

Na stronie<\/strong> rewolucja<\/strong> z<\/strong> mi\u0142o\u015b\u0107<\/em><\/strong> (s.<\/strong> XII)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Najbardziej zuchwa\u0142e odkrycia psychologiczne mia\u0142y miejsce w dw\u00f3ch pozornie antytetycznych dziedzinach. Podczas gdy kanoni\u015bci bronili swobodnej wymiany zgody na wa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, w s\u0105dach prowansalskich fin d'amors <\/em>(\"mi\u0142o\u015b\u0107 dworska\") - cz\u0119sto cudzo\u0142o\u017cna - kt\u00f3ra wykorzystywa\u0142a uczucia rado\u015bci, wolno\u015bci lub udr\u0119ki, w przeciwie\u0144stwie do ma\u0142\u017ce\u0144stw narzuconych przez r\u00f3d. Klerycy i arystokraci drugiej kategorii odkryli wtedy mi\u0142o\u015b\u0107 do wyboru (dylekcja<\/em>), gdzie drugi jest kochany w swojej inno\u015bci za to, jaki jest, a nie za to, co wnosi do wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka czy klanu. Mi\u0142o\u015b\u0107 wolna i wy\u0142\u0105czna, kt\u00f3ra u\u0142atwia\u0142a oddanie cia\u0142 i dusz, wyra\u017cona przez Andrea Capellanusa i do\u015bwiadczona przez tych trubadur\u00f3w okcyta\u0144skich, kt\u00f3rzy przeszli od mi\u0142o\u015bci ludzkiej do boskiej, sk\u0142adaj\u0105c profesj\u0119 w klasztorze (J. Leclercq).<\/p>\n\n\n\n

Nowe odkrycia d\u0142ugo przenika\u0142y do instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3ra by\u0142a podporz\u0105dkowana politycznym i ekonomicznym interesom rodu. Mi\u0119dzy XI a XIV wiekiem rodzina rozszerzona (pokrewie\u0144stwo r\u00f3\u017cnych pokole\u0144) zosta\u0142a stopniowo zast\u0105piona przez kom\u00f3rk\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 (ma\u0142\u017conkowie z dzie\u0107mi), w du\u017cej mierze dzi\u0119ki triumfowi chrze\u015bcija\u0144skiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa podniesionego teraz do rangi sakramentu. Bardziej \u015bmiali kanoni\u015bci rozwin\u0119li poj\u0119cie \"uczucia ma\u0142\u017ce\u0144skiego\" (affectio<\/em> mari<\/em>talis<\/em>), kt\u00f3ra rozwa\u017ca\u0142a wierno\u015b\u0107 i wzajemne zobowi\u0105zania zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego, wykraczaj\u0105ce poza przypisan\u0105 mu funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Droga do \u015bwi\u0119to\u015bci by\u0142a wolniejsza. Jego impulsem sta\u0142a si\u0119 w XIII w. kanonizacja czterech \u017conatych \u015bwieckich (\u015bw. Homobona z Cremony, \u015bw. El\u017cbiety W\u0119gierskiej, \u015bw. Jadwigi \u015al\u0105skiej i \u015bw. Ludwika Francuskiego), kt\u00f3rzy podj\u0119li \u015bwieck\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 staro\u017cytnego chrze\u015bcija\u0144stwa, cho\u0107 idea\u0142 oblubie\u0144czy nie znalaz\u0142 odzwierciedlenia w procesach zachowanych jako specyficzna droga do doskona\u0142o\u015bci (A. Vauchez).<\/p>\n\n\n\n

Od emocji mistycznych do debat nowoczesno\u015bci (XIV-XX w.)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Kryzys spo\u0142eczno-gospodarczy XIV wieku zmieni\u0142 kartografi\u0119 sentymentaln\u0105 Europy Zachodniej. Pobo\u017cno\u015b\u0107 religijna zacz\u0119\u0142a uto\u017csamia\u0107 si\u0119 z emocjami, kt\u00f3re uosabia\u0142a. To by\u0142o mistyczne podbicie emocji. \u015awieckie kobiety, takie jak Maria d'Oignies (\u2020 1213), Angela da Foligno (\u2020 1309) czy Klara z Rimini (\u2020 1324-29), rozwija\u0142y demonstracyjn\u0105 i zmys\u0142ow\u0105 religijno\u015b\u0107, na\u0142adowan\u0105 pe\u0142nym zachwytu mistycyzmem. Starali si\u0119 widzie\u0107, wyobra\u017ca\u0107 sobie i wciela\u0107 w \u017cycie cierpienia Chrystusa, gdy\u017c Jego M\u0119ka sta\u0142a si\u0119 centralnym punktem ich nabo\u017ce\u0144stw. Nigdy wcze\u015bniej \u0142zy nie by\u0142y tak plastyczne, nie by\u0142y te\u017c przedstawiane z si\u0142\u0105 Giotta czy Van der Weydena.<\/p>\n\n\n\n

\u015aredniowieczne emocje pozostawi\u0142y g\u0142\u0119bok\u0105 bruzd\u0119 na twarzy wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Protestantyzm zradykalizowa\u0142 bardziej pesymistyczne nuty augustia\u0144skie, a kalwinizm st\u0142umi\u0142 ich przejawy surow\u0105 moralno\u015bci\u0105 skupion\u0105 na pracy i bogactwie (M. Weber). Na tym antropologicznym skrzy\u017cowaniu uczucia oscylowa\u0142y mi\u0119dzy racjonalistyczn\u0105 pogard\u0105 a romantyczn\u0105 egzaltacj\u0105, a edukacja by\u0142a rozdarta mi\u0119dzy Rousseauowskim naturalizmem a rygoryzmem, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 do bajek dla dzieci has\u0142o \"dzieci nie p\u0142acz\u0105\".<\/p>\n\n\n\n

Nie trwa\u0142o to d\u0142ugo. Mi\u0142osny romantyzm zmi\u00f3t\u0142 mieszcza\u0144ski purytanizm z instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa, tak \u017ce do 1880 roku narzucone zwi\u0105zki - tak bardzo przeciwstawiane przez \u015bredniowiecznych teolog\u00f3w - sta\u0142y si\u0119 reliktem przesz\u0142o\u015bci. Sentyment sta\u0142 si\u0119 gwarantem zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego stopniowo \u0142amanego przez mentalno\u015b\u0107 rozwodow\u0105 i uczuciowo\u015b\u0107 ska\u017con\u0105 hedonizmem, kt\u00f3ry zatriumfowa\u0142 w maju '68. Zagubienie emocjonalne nastolatk\u00f3w, w\u0142\u00f3cz\u0119gostwo seksualne i wzrost liczby aborcji s\u0105 konsekwencj\u0105 tego idealistycznego systemu i naif<\/em>  co ust\u0105pi\u0142o miejsca kolejnemu realistycznemu i nikczemnemu wezwaniu do przemy\u015blenia sensu swoich podboj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Na stronie Amoris<\/em> laetitia<\/em> jest zaproszeniem, by uczyni\u0107 to poprzez ws\u0142uchiwanie si\u0119 w g\u0142os tych uczu\u0107, kt\u00f3re chrze\u015bcija\u0144stwo uratowa\u0142o z klasycznej atonii, ukierunkowa\u0142o na zjednoczenie rodziny i rzutowa\u0142o na wy\u017cyny mistycznego wzruszenia. Paradoksalnie, wielko\u015b\u0107 jej historii odbija si\u0119 w powierzchni jej cieni: \u0142ez wody i soli, odkrytych przez tych samych Karoling\u00f3w, kt\u00f3rzy podbudowali zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski. Papie\u017c Franciszek chcia\u0142 ich ratowa\u0107, by\u0107 mo\u017ce \u015bwiadomy tych s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re Tolkien w\u0142o\u017cy\u0142 w usta Gandalfa: \"Nie<\/em> os<\/em> di<\/em>r\u00e9:<\/em> nie p\u0142aczcie, bo nie wszystkie \u0142zy s\u0105 <\/em>gorzki\".<\/em>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Amoris Recientes investigaciones han revelado la influencia del cristianismo en la emotividad occidental. Su historia, olvidada y laber\u00edntica, debe rescatarse. Pocas frases han tenido mayor repercusi\u00f3n que la exhortaci\u00f3n de san Pablo a los Filipenses \u201cTened entre vosotros los mismos sentimientos que tuvo Jes\u00fas\u201d (Fl 2, 5). \u00bfCabe un an\u00e1lisis hist\u00f3rico de esta singular propuesta? […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":20823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[551,548],"tags":[396],"class_list":["post-2314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-familia","category-foco","tag-papa-francisco"],"yoast_head":"\nDe las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Investigaciones recientes han mostrado la influencia del cristianismo en la emotividad occidental, una historia olvidada que Amoris Laetitia.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/chrzescijanstwo-emocje-sredniowiecze-amoris-laetitia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"De las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Investigaciones recientes han mostrado la influencia del cristianismo en la emotividad occidental, una historia olvidada que Amoris Laetitia.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/chrzescijanstwo-emocje-sredniowiecze-amoris-laetitia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-03-08T12:19:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-20T11:23:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/la\u0301grimas.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Omnes\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Omnes\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\"},\"headline\":\"Cristianismo y emotividad: de las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia\",\"datePublished\":\"2017-03-08T12:19:08+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-20T11:23:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/\"},\"wordCount\":1946,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/la\u0301grimas.jpg\",\"keywords\":[\"Papa Francisco\"],\"articleSection\":[\"Familia\",\"Foco\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/\",\"name\":\"De las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/la\u0301grimas.jpg\",\"datePublished\":\"2017-03-08T12:19:08+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-20T11:23:45+00:00\",\"description\":\"Investigaciones recientes han mostrado la influencia del cristianismo en la emotividad occidental, una historia olvidada que Amoris Laetitia.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/la\u0301grimas.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/03\\\/la\u0301grimas.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"la\u0301grimas\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cristianismo y emotividad: de las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\",\"name\":\"Omnes\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"caption\":\"Omnes\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/omnes\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Od \u015bredniowiecznych \u0142ez do Amoris Laetitia","description":"Ostatnie badania wykaza\u0142y wp\u0142yw chrze\u015bcija\u0144stwa na zachodni\u0105 emocjonalno\u015b\u0107, zapomnian\u0105 histori\u0119 Amoris Laetitia.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/chrzescijanstwo-emocje-sredniowiecze-amoris-laetitia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"De las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia","og_description":"Investigaciones recientes han mostrado la influencia del cristianismo en la emotividad occidental, una historia olvidada que Amoris Laetitia.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/chrzescijanstwo-emocje-sredniowiecze-amoris-laetitia\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2017-03-08T12:19:08+00:00","article_modified_time":"2025-05-20T11:23:45+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/la\u0301grimas.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Omnes","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Omnes","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/"},"author":{"name":"Omnes","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5"},"headline":"Cristianismo y emotividad: de las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia","datePublished":"2017-03-08T12:19:08+00:00","dateModified":"2025-05-20T11:23:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/"},"wordCount":1946,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/la\u0301grimas.jpg","keywords":["Papa Francisco"],"articleSection":["Familia","Foco"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/","name":"Od \u015bredniowiecznych \u0142ez do Amoris Laetitia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/la\u0301grimas.jpg","datePublished":"2017-03-08T12:19:08+00:00","dateModified":"2025-05-20T11:23:45+00:00","description":"Ostatnie badania wykaza\u0142y wp\u0142yw chrze\u015bcija\u0144stwa na zachodni\u0105 emocjonalno\u015b\u0107, zapomnian\u0105 histori\u0119 Amoris Laetitia.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/la\u0301grimas.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/la\u0301grimas.jpg","width":920,"height":526,"caption":"la\u0301grimas"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/cristianismo-emotividad-las-lagrimas-medievales-amoris-laetitia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cristianismo y emotividad: de las l\u00e1grimas medievales a Amoris Laetitia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5","name":"Omnes","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","caption":"Omnes"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/omnes\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48423,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2314\/revisions\/48423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}