W tych katechezach papie\u017c przedstawia staro\u015b\u0107 jako dar, kt\u00f3ry nale\u017cy chroni\u0107 i wychowywa\u0107, aby\u015bmy wiedzieli, jak j\u0105 przyj\u0105\u0107 i piel\u0119gnowa\u0107, aby zaja\u015bnia\u0142a ludzka i chrze\u015bcija\u0144ska misja os\u00f3b starszych.<\/p>\n\n\n\n
Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od umieszczenia staro\u015bci w jednostkowych ramach protagonistycznych wiek\u00f3w \u017cycia. Obecnie osoby starsze s\u0105 liczniejsze ni\u017c w innych okresach historii, a jednocze\u015bnie od ubieg\u0142ego stulecia s\u0105 bardziej zagro\u017cone odrzuceniem: \"Wywy\u017cszanie m\u0142odo\u015bci jako jedynego wieku godnego uciele\u015bnienia idea\u0142u cz\u0142owieka, po\u0142\u0105czone z pogard\u0105 dla staro\u015bci postrzeganej jako s\u0142abo\u015b\u0107, degradacja lub kalectwo, by\u0142o dominuj\u0105cym znakiem XX-wiecznego totalitaryzmu\".<\/em> (Audiencja generalna, 23-II-2022). Dzi\u015b w dominuj\u0105cej kulturze nie docenia si\u0119 jako\u015bci duchowej os\u00f3b starszych, ich poczucia wsp\u00f3lnoty, ich dojrza\u0142o\u015bci i m\u0105dro\u015bci. A to, w oczach papie\u017ca, implikuje \"pustka my\u015bli, wyobra\u017ani, tw\u00f3rczo\u015bci\".<\/em>. <\/p>\n\n\n\n \"Z tymi katechezami na staro\u015b\u0107\".<\/em> -zadeklarowa\u0142a-. \"Chcia\u0142bym zach\u0119ci\u0107 wszystkich do inwestowania my\u015bli i uczu\u0107 w dary, kt\u00f3re przynosi ze sob\u0105 i dla innych wiek \u017cycia\".<\/em> (tam\u017ce) Starsi s\u0105 jak korzenie drzewa: sok, je\u015bli ta \"stru\u017cka\" - \u017ce tak powiem - nie wyp\u0142ynie z korzeni, nie b\u0119dzie ani kwiat\u00f3w, ani owoc\u00f3w (por. tam\u017ce).<\/p>\n\n\n\n Biblia pokazuje, \u017ce dojrzewanie cz\u0142owieka i jego duchowa jako\u015b\u0107 wymaga d\u0142ugiego czasu inicjacji, wsparcia mi\u0119dzy pokoleniami, przekazywania do\u015bwiadcze\u0144, jak d\u0142ugiej \"fermentacji\", dialogu mi\u0119dzy dziadkami i dzie\u0107mi, wyznaczaj\u0105cego skrajne epoki. Ale \"wsp\u00f3\u0142czesne miasto ma tendencj\u0119 do wrogo\u015bci wobec os\u00f3b starszych (nieprzypadkowo tak\u017ce wobec dzieci)\".<\/em> (Rozprawa og\u00f3lna, <\/em>2-III-2022). Dlatego bez dialogu mi\u0119dzypokoleniowego mamy \"spo\u0142ecze\u0144stwo ja\u0142owe, bez przysz\u0142o\u015bci, spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re nie patrzy na horyzont, ale patrzy na siebie\".<\/em> (ibid).<\/p>\n\n\n\n Staro\u015b\u0107, m\u00f3wi Franciszek, mo\u017ce uratowa\u0107 \u015bwiat, bo przychodzi przed dniem zniszczenia. Przypomnij sobie histori\u0119 Noego i potopu oraz rozwa\u017cania Jezusa (por. \u0141k 17, 26-27). To mo\u017ce nas spotka\u0107 bez ratowania przez roboty. Jezus ostrzega, \u017ce je\u015bli b\u0119dziemy dba\u0107 tylko o jedzenie i picie, a nie o podstawowe sprawy naszego \u017cycia - jako\u015b\u0107 duchow\u0105, trosk\u0119 o wsp\u00f3lny dom, sprawiedliwo\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107 - mo\u017cemy przyzwyczai\u0107 si\u0119 do zepsucia. <\/p>\n\n\n\n Dlatego Franciszek m\u00f3wi do os\u00f3b starszych: \"Macie obowi\u0105zek pot\u0119pi\u0107 ludzkie zepsucie, w kt\u00f3rym \u017cyjemy i w kt\u00f3rym trwa ten relatywistyczny spos\u00f3b \u017cycia, ca\u0142kowicie wzgl\u0119dny, jak gdyby wszystko by\u0142o zgodne z prawem. Prosz\u0119 bardzo. \u015awiat potrzebuje, potrzebuje silnych m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy p\u00f3jd\u0105 do przodu, i m\u0105drych starych ludzi\".<\/em> (ibid). <\/p>\n\n\n\n Papie\u017c przygl\u0105da si\u0119 tak\u017ce tzw. \"Kantykowi Moj\u017cesza\", kt\u00f3ry jest jakby duchowym testamentem tego, kt\u00f3ry by\u0142 przewodnikiem Narodu Wybranego (por. Deut 32 i nast.). Pi\u0119kne wyznanie wiary, kt\u00f3re przekazuje, jako cenne dziedzictwo, pami\u0119\u0107 o wierno\u015bci Boga wobec swojego ludu. R\u00f3wnie\u017c nasi starsi mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 t\u0119 jasno\u015b\u0107, t\u0119 m\u0105dro\u015b\u0107, kt\u00f3ra pochodzi z dobrze sp\u0119dzonych lat, a wi\u0119c zdolno\u015b\u0107 do przekazania (\"tradycji\") znaczenia historii, kt\u00f3ra min\u0119\u0142a. <\/p>\n\n\n\n \"W naszej kulturze<\/em> -Francisco zauwa\u017ca, \"Tak \"politycznie poprawna\", ta droga jest utrudniona na r\u00f3\u017cne sposoby: w rodzinie, w spo\u0142ecze\u0144stwie i w samej wsp\u00f3lnocie chrze\u015bcija\u0144skiej. Niekt\u00f3rzy proponuj\u0105 nawet zniesienie nauczania historii, jako zb\u0119dnych informacji o \u015bwiatach, kt\u00f3re nie maj\u0105 ju\u017c znaczenia, co zabiera \u015brodki na wiedz\u0119 o tera\u017aniejszo\u015bci. Tak jakby\u015bmy urodzili si\u0119 wczoraj!<\/em> (Rozprawa og\u00f3lna,<\/em> 23-III-2022)<\/p>\n\n\n\n Dlatego papie\u017c zaznacza: \"By\u0142oby dobrze, gdyby w planach katechezy od pocz\u0105tku znalaz\u0142 si\u0119 tak\u017ce nawyk s\u0142uchania prze\u017cytego do\u015bwiadczenia os\u00f3b starszych\".<\/em>W ten spos\u00f3b wchodz\u0105 do \"ziemi obiecanej\" (\u017cycia wiary), kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g przygotowuje dla ka\u017cdego pokolenia.<\/p>\n\n\n\n Franciszek m\u00f3wi, \u017ce do spo\u0142ecze\u0144stwa nale\u017cy wychowanie wszystkich do czci os\u00f3b starszych (por. Audiencja generalna 20-IV-2022). Biblia kondensuje ten obowi\u0105zek, gdy nakazuje \"czci\u0107 ojca i matk\u0119\", sugeruj\u0105c szersz\u0105 interpretacj\u0119. Cz\u0119sto jednak nie wywi\u0105zujemy si\u0119 z tego obowi\u0105zku. \"Honoru brakuje, gdy nadmierna pewno\u015b\u0107 siebie, zamiast przejawia\u0107 si\u0119 jako \u0142agodno\u015b\u0107 i czu\u0142o\u015b\u0107, czu\u0142o\u015b\u0107 i szacunek, staje si\u0119 nieuprzejmo\u015bci\u0105 i prekaryzacj\u0105. Kiedy s\u0142abo\u015b\u0107 jest wytykana, a nawet karana, jakby to by\u0142a wina. Gdy oszo\u0142omienie i zagubienie staj\u0105 si\u0119 okazj\u0105 do kpin i agresji\".<\/em> (ibid).<\/p>\n\n\n\n To, ostrzega nast\u0119pca Piotra, otwiera drog\u0119 do niewyobra\u017calnych eksces\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie. <\/p>\n\n\n\n Papie\u017c nalega\u0142 na piel\u0119gnowanie \"przymierza mi\u0119dzy pokoleniami\", aby otworzy\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 (por. Audiencja generalna, 27 kwietnia 2022 r.). Opiera si\u0119 na Ksi\u0119dze Rut, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca za komplementarn\u0105 wobec Pie\u015bni nad Pie\u015bniami w wyja\u015bnianiu warto\u015bci mi\u0142o\u015bci za\u015blubinowej, poniewa\u017c celebruje ona moc, poezj\u0119 i si\u0142\u0119 mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w wi\u0119zach rodziny i pokrewie\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Opieraj\u0105c si\u0119 na innej historii biblijnej, o starcu Eleazarze (por. 2 M, 18 i nast.), Franciszek wyja\u015bnia, jak wierno\u015b\u0107 w staro\u015bci ukazuje \"honor\", jaki jeste\u015bmy winni wierze i jaki jej oddajemy, gdy \u017cyjemy ni\u0105 do ko\u0144ca, nawet gdy musimy i\u015b\u0107 pod pr\u0105d (por. Audiencja generalna, 4 maja 2022). <\/p>\n\n\n\n Przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 stanowisku gnostyckiemu (wiara czysto teoretyczna i spirytualistyczna, kt\u00f3ra nie jest \"ska\u017cona\" \u017cyciem i nie ma wp\u0142ywu na spo\u0142ecze\u0144stwo), Franciszek o\u015bwiadcza, \u017ce \"Praktyka wiary nie jest symbolem naszej s\u0142abo\u015bci, ale znakiem jej si\u0142y.<\/em> (tam\u017ce).<\/p>\n\n\n\n I tak: \"Poka\u017cemy z ca\u0142\u0105 pokor\u0105 i stanowczo\u015bci\u0105, w\u0142a\u015bnie na staro\u015b\u0107, \u017ce wiara nie jest czym\u015b 'dla starych ludzi', ale czym\u015b \u017cywotnym. Uwierz w Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry czyni wszystko nowym, a On ch\u0119tnie nam pomo\u017ce\".<\/em>. \u017bywa wiara jest dziedzictwem staro\u015bci. <\/p>\n\n\n\n Z biblijnej postaci Judyty - bohaterki, kt\u00f3ra ratuje sw\u00f3j lud dzi\u0119ki sile i odwadze swojej mi\u0142o\u015bci - Franciszek wyci\u0105ga inne wa\u017cne wnioski (por. Audiencja generalna, 11 maja 2022 r.).<\/p>\n\n\n\n \"Ma\u0142e dzieci ucz\u0105 si\u0119 si\u0142y czu\u0142o\u015bci i szacunku dla krucho\u015bci: niezast\u0105pione lekcje, kt\u00f3re \u0142atwiej przekaza\u0107 i otrzyma\u0107 u dziadk\u00f3w. Dziadkowie ze swej strony ucz\u0105 si\u0119, \u017ce czu\u0142o\u015b\u0107 i krucho\u015b\u0107 to nie tylko oznaki dekadencji: dla m\u0142odych s\u0105 to przej\u015bcia, kt\u00f3re czyni\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 cz\u0142owiekiem. <\/em><\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119ga Hioba uczy, \u017ce staro\u015b\u0107 mo\u017ce z wiar\u0105 pokona\u0107 pr\u00f3by - pandemie, choroby, wojny - i w ten spos\u00f3b otworzy\u0107 nadziej\u0119 dla wszystkich (por. Audiencja generalna, \"Ksi\u0119ga Hioba\").,<\/em> 18-V-2022). Wobec powa\u017cnych pr\u00f3b, kt\u00f3re B\u00f3g dopuszcza, i pozornego \"milczenia\" Boga, Hiob nie kurczy si\u0119 i manifestuje swoj\u0105 wiar\u0119: \"Wiem, \u017ce \u017cyje m\u00f3j Odkupiciel i \u017ce wreszcie powstanie z prochu: po zdarciu mojej sk\u00f3ry i odej\u015bciu mojego cia\u0142a zobacz\u0119 Boga. Ja sam go zobacz\u0119, i \u017caden inny; moje w\u0142asne oczy go zobacz\u0105\".<\/em> (19, 25-27).<\/p>\n\n\n\n Papie\u017c zwraca si\u0119 tak\u017ce do Ksi\u0119gi Eklezjastesa czyli Eklezjastesa. Uczy, jak pokona\u0107 rozczarowanie, kt\u00f3re przychodzi ze staro\u015bci\u0105 (\"wszystko jest pr\u00f3\u017cno\u015bci\u0105\".<\/em>), z zami\u0142owaniem do sprawiedliwo\u015bci; a jest to znak wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci (por. Audiencja generalna, <\/em>25-V-2022). Zamiast cynizmu i letnio\u015bci (acedia), kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 wiedz\u0119 i nieodpowiedzialno\u015b\u0107, udana staro\u015b\u0107 staje si\u0119 antidotum na rozczarowanie, sceptycyzm i parali\u017cuj\u0105ce zniech\u0119cenie. <\/p>\n\n\n\n To wymaga modlitwy. Czerpi\u0105c z Psalmu 71, Franciszek wskazuje na pewne cechy modlitwy w staro\u015bci. \"Wszyscy jeste\u015bmy kuszeni, by ukrywa\u0107 nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, by ukrywa\u0107 nasz\u0105 chorob\u0119, nasz wiek i nasz\u0105 staro\u015b\u0107, poniewa\u017c obawiamy si\u0119, \u017ce s\u0105 one wst\u0119pem do utraty naszej godno\u015bci. <\/em>(Rozprawa og\u00f3lna,<\/em> 1-VI-2022).<\/p>\n\n\n\n Starzec odkrywa na nowo modlitw\u0119 i \u015bwiadczy o jej mocy. \"Osoby starsze, poprzez swoj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107, mog\u0105 uczy\u0107 tych w innych wiekach \u017cycia, \u017ce wszyscy potrzebujemy porzuci\u0107 si\u0119 Panu, przywo\u0142a\u0107 Jego pomoc. W tym sensie wszyscy musimy uczy\u0107 si\u0119 od staro\u015bci: tak, jest dar w staro\u015bci rozumianej jako oddanie si\u0119 pod opiek\u0119 innych, poczynaj\u0105c od samego Boga\".<\/em> (Ibidem).<\/p>\n\n\n\n To powoduje, \u017ce \"magisterium krucho\u015bci<\/em>nie ukrywa\u0107 s\u0142abo\u015bci staro\u015bci, to lekcja od os\u00f3b starszych dla nas wszystkich. <\/p>\n\n\n\n W Ewangelii Jana Nikodem pyta Jezusa: \"Jak mo\u017cna urodzi\u0107 si\u0119 starym?\"<\/em> (J 3:4). A Jezus wyja\u015bnia mu, \u017ce staro\u015b\u0107 jest okazj\u0105 do duchowego odrodzenia i niesienia or\u0119dzia przysz\u0142o\u015bci, mi\u0142osierdzia i m\u0105dro\u015bci (por. Audiencja generalna, 8-VI-2022).<\/p>\n\n\n\n Dzisiaj, m\u00f3wi papie\u017c, \"Staro\u015b\u0107 jest szczeg\u00f3lnym czasem rozwi\u0105zania przysz\u0142o\u015bci technokratycznej iluzji biologicznego i robotycznego przetrwania, ale przede wszystkim dlatego, \u017ce otwiera na czu\u0142o\u015b\u0107 tw\u00f3rczego i generatywnego \u0142ona Boga\".<\/em> (tam\u017ce). <\/p>\n\n\n\n I tak uczy: \"Starzy ludzie s\u0105 pos\u0142a\u0144cami przysz\u0142o\u015bci, starzy ludzie s\u0105 pos\u0142a\u0144cami czu\u0142o\u015bci, starzy ludzie s\u0105 pos\u0142a\u0144cami m\u0105dro\u015bci prze\u017cytego \u017cycia\".<\/em> (tam\u017ce).<\/p>\n\n\n\n Na podstawie opowiadania o uzdrowieniu te\u015bciowej Szymona (por. Mk 1, 29-31) Franciszek rozwa\u017ca: \"Kiedy jeste\u015b stary, nie jeste\u015b ju\u017c odpowiedzialny za swoje cia\u0142o. Trzeba nauczy\u0107 si\u0119 akceptowa\u0107 swoje ograniczenia, to, czego ju\u017c nie mo\u017cna robi\u0107\".<\/em> (por.. <\/em>Audytorium og\u00f3lne 15-VI-2022: \"Ja te\u017c musz\u0119 teraz chodzi\u0107 z lask\u0105\".<\/em>). <\/p>\n\n\n\n te\u015bciowa Piotra \"Wsta\u0142 i zacz\u0105\u0142 im s\u0142u\u017cy\u0107\". <\/em>M\u00f3wi papie\u017c: \"Starsi, kt\u00f3rzy zachowuj\u0105 dyspozycj\u0119 do uzdrawiania, pocieszania, wstawiania si\u0119 za swoimi bra\u0107mi - czy to uczniami, setnikami, lud\u017ami n\u0119kanymi przez z\u0142e duchy, lud\u017ami odrzuconymi... - s\u0105 mo\u017ce najwy\u017cszym \u015bwiadectwem czysto\u015bci tej wdzi\u0119czno\u015bci, kt\u00f3ra towarzyszy wierze\".<\/em>. Wszystko to, jak zauwa\u017ca, nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie kobiet. Ale kobiety mog\u0105 uczy\u0107 m\u0119\u017cczyzn wdzi\u0119czno\u015bci i czu\u0142o\u015bci wiary, kt\u00f3r\u0105 czasem trudniej im zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n W dialogu mi\u0119dzy Jezusem zmartwychwsta\u0142ym a Piotrem na ko\u0144cu Ewangelii Jana (21, 15-23, por. Audiencja generalna 22-VI-2022) Franciszek znajduje r\u00f3wnie\u017c podstaw\u0119 swojej rady dla os\u00f3b starszych: <\/p>\n\n\n\n \"Trzeba by\u0107 \u015bwiadkiem dla Jezusa nawet w s\u0142abo\u015bci, w chorobie i w \u015bmierci\".<\/em>. Ponadto Pan zawsze przemawia do nas w zale\u017cno\u015bci od naszego wieku. A nasi nast\u0119pcy musz\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 pozwala\u0107 sobie na pouczanie i formowanie przez nasz\u0105 w\u0142asn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107, nasz\u0105 bezsilno\u015b\u0107, nasz\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od innych, nawet w naszym ubraniu, w naszym chodzie.<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie \u017cycie duchowe daje nam t\u0119 si\u0142\u0119 i m\u0105dro\u015b\u0107, aby wiedzie\u0107 jak si\u0119 po\u017cegna\u0107 <\/em>z u\u015bmiechem: \"Radosne po\u017cegnanie: prze\u017cy\u0142em swoje \u017cycie, zachowa\u0142em wiar\u0119\".<\/em>. <\/p>\n\n\n\n To do innych, zw\u0142aszcza m\u0142odych, nale\u017cy pomoc osobom starszym, aby \u017cy\u0142y i wyra\u017ca\u0142y t\u0119 m\u0105dro\u015b\u0107, a tak\u017ce umia\u0142y j\u0105 przyj\u0105\u0107. <\/p>\n\n\n\n W tym samym duchu, pod koniec katechezy, Papie\u017c zaprasza nas do ponownego odczytania po\u017cegnania Jezusa (por. J 14): \"Gdy odejd\u0119 i przygotuj\u0119 wam miejsce, przyjd\u0119 ponownie i przyjm\u0119 was do siebie, aby\u015bcie, gdzie Ja jestem, tam i wy byli.<\/em> (14, 3). <\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pca Piotra potwierdza: \"Czas \u017cycia na ziemi jest \u0142ask\u0105 tego przej\u015bcia. Domniemanie zatrzymania czasu - pragnienie wiecznej m\u0142odo\u015bci, nieograniczonego dobrobytu, w\u0142adzy absolutnej - jest nie tylko niemo\u017cliwe, jest urojone\".<\/em> (por. Audiencja generalna, 10-VIII-2022). <\/p>\n\n\n\n Tu na dole \u017cycie jest inicjacj\u0105, niedoskona\u0142o\u015bci\u0105 na drodze do pe\u0142niejszego \u017cycia. I Franciszek korzysta z okazji, by to powiedzie\u0107, w naszym przepowiadaniu, gdzie obfituje b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, \u015bwiat\u0142o i mi\u0142o\u015b\u0107, \"mo\u017ce brakuje mu troch\u0119 \u017cycia\".<\/em>. <\/p>\n\n\n\n W zwi\u0105zku z tym jest oryginalna katecheza papie\u017ca nt. \"bia\u0142ow\u0142osy staruszek\"<\/em> kt\u00f3ra pojawia si\u0119 w Ksi\u0119dze Daniela (7, 9; por. Audiencja generalna, 17-VIII-2022). W ten spos\u00f3b zwykle przedstawia si\u0119 Boga Ojca. Ale to - zauwa\u017ca Franciszek \"to nie jest g\u0142upi symbol\".<\/em> kt\u00f3re powinny by\u0107 zdemaskowane. Jest symbolem wiecznego istnienia, wieczno\u015bci Boga, zawsze starego i zawsze nowego, z jego si\u0142\u0105 i jego blisko\u015bci\u0105; \"bo B\u00f3g zawsze zaskakuje nas swoj\u0105 nowo\u015bci\u0105, zawsze wychodzi nam na spotkanie, ka\u017cdego dnia w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny, na ten moment, dla nas\".<\/em>. <\/p>\n\n\n\n Franciszek zako\u0144czy\u0142 swoj\u0105 katechez\u0119 o staro\u015bci kontemplacj\u0105 tajemnicy Wniebowzi\u0119cia Maryi Panny (por. Audiencja generalna, 24-VIII 2022). Na Zachodzie - przypomnia\u0142 - kontemplujemy J\u0105 uniesion\u0105 wysoko, otulon\u0105 chwalebnym \u015bwiat\u0142em; na Wschodzie przedstawiana jest w pozycji le\u017c\u0105cej, \u015bpi\u0105cej, otoczona przez modl\u0105cych si\u0119 Aposto\u0142\u00f3w, podczas gdy Zmartwychwsta\u0142y nosi J\u0105 na r\u0119kach jak dziecko. Papie\u017c zwraca uwag\u0119, \u017ce nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 zwi\u0105zek Wniebowzi\u0119cia Matki Bo\u017cej ze Zmartwychwstaniem Pa\u0144skim, z kt\u00f3rym zwi\u0105zane jest nasze w\u0142asne. <\/p>\n\n\n\n Maryja poprzedza nas w swoim wniebowzi\u0119ciu do nieba, tak\u017ce jako figura Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry b\u0119dzie w ko\u0144cu: przed\u0142u\u017ceniem zmartwychwsta\u0142ego cia\u0142a Chrystusa, uczynionym rodzin\u0105. Jezus m\u00f3wi o tym - o pe\u0142ni \u017cycia, kt\u00f3ra czeka nas w Kr\u00f3lestwie Niebieskim - za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych obraz\u00f3w: uczta weselna, uczta z przyjaci\u00f3\u0142mi, bogate \u017cniwo, owoce, kt\u00f3re przychodz\u0105, nie bez b\u00f3lu. <\/p>\n\n\n\n Z tego wszystkiego i dla dobra innych - zaproponowa\u0142 Franciszek, w\u0142\u0105czaj\u0105c siebie do grupy - my, ludzie starsi, musimy by\u0107 ziarnem, \u015bwiat\u0142em, a tak\u017ce niepokojem tej pe\u0142ni \u017cycia, kt\u00f3ra nas czeka. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" En estas catequesis, el Papa presenta la ancianidad como don que importa proteger y educar, para que sepamos acogerlo y cuidarlo, de modo que brille la misi\u00f3n humana y cristiana de los ancianos. La ancianidad como don y bendici\u00f3n Comenz\u00f3 situando la vejez en el marco unitario de las edades de la vida protagonistas. Hoy […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":23439,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[59,537],"tags":[396,4],"class_list":["post-23438","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ensenanzas-del-papa","category-recursos","tag-papa-francisco","tag-roma"],"yoast_head":"\nSzansa na uczynienie \u015bwiata bardziej ludzkim<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"Pami\u0119\u0107\" i \"\u015bwiadectwo\" prze\u017cytej wierno\u015bci <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Ochrona os\u00f3b starszych, kszta\u0142cenie w zakresie opieki nad osobami starszymi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Most mi\u0119dzy m\u0142odymi i starymi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Hojno\u015b\u0107 os\u00f3b starszych jest owocem i gwarancj\u0105 godnej podziwu m\u0142odo\u015bci.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Mi\u0142o\u015b\u0107 do sprawiedliwo\u015bci, modlitwa i \"magisterium krucho\u015bci\".<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Ludzkie i chrze\u015bcija\u0144skie pos\u0142annictwo os\u00f3b starszych <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Szko\u0142a akceptacji i s\u0142u\u017cby<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Czas da\u0107 \u015bwiadectwo \u017cyciu, kt\u00f3re ju\u017c nie umiera<\/strong><\/h2>\n\n\n\n