{"id":2450,"date":"2017-04-12T13:16:45","date_gmt":"2017-04-12T12:16:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.omnesmag.com\/?p=2450"},"modified":"2025-05-13T12:20:19","modified_gmt":"2025-05-13T10:20:19","slug":"a-globalna-referencja-ekumenizmu-finlandia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/","title":{"rendered":"\u015awiatowe odniesienie. Ekumenizm w Finlandii"},"content":{"rendered":"

\"Ale ten m\u00f3wca, to luteranin czy katolik? O to zapyta\u0142 niemiecki biskup lutera\u0144ski osob\u0119 siedz\u0105c\u0105 obok niego. Tak by\u0142o w przypadku ostatniego Mi\u0119dzynarodowego Sympozjum nt. Luter i sakramenty<\/em> odby\u0142a si\u0119 na Uniwersytecie Rzymskim Gregoriana <\/a>w lutym tego roku. Prelegentem w tym przypadku by\u0142 Jari Jolkkonen, lutera\u0144ski biskup fi\u0144skiego miasta Kuopio. Tematem jego wyk\u0142adu by\u0142 sakrament Eucharystii wed\u0142ug Lutra. Sympozjum by\u0142o sponsorowane m.in. przez Papiesk\u0105 Rad\u0119 ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan. Uczestniczy\u0142o w nim oko\u0142o 300 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie z Niemiec. W odpowiedzi na wyra\u017ane zaproszenie samej Papieskiej Rady wzi\u0119\u0142o w nim udzia\u0142 15 teolog\u00f3w z Finlandii z obu wyzna\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\"Ale ten m\u00f3wca, to luteranin czy katolik? Chocia\u017c pow\u00f3d tego wykrzyknika pochodzi z perypetii co najmniej odleg\u0142ej, wydaje mi si\u0119, \u017ce bardzo dobrze pokazuje on r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy obecn\u0105 niemieck\u0105 teologi\u0105 lutera\u0144sk\u0105 a fi\u0144sk\u0105 teologi\u0105 lutera\u0144sk\u0105. To pytanie jest w centrum pracy, kt\u00f3r\u0105 wykonujemy w oficjalnej grupie dialogu lutera\u0144sko-katolickiego w Finlandii. Od trzech lat sze\u015bciu lutera\u0144skich i sze\u015bciu katolickich teolog\u00f3w spotyka si\u0119, aby studiowa\u0107 i pog\u0142\u0119bia\u0107 nasze rozumienie Ko\u015bcio\u0142a, Eucharystii i pos\u0142ugi \u015bwi\u0119ce\u0144. Trwaj\u0105 prace nad wsp\u00f3lnym dokumentem. Naszym celem jest przedstawienie go Ojcu \u015awi\u0119temu w pa\u017adzierniku przysz\u0142ego roku.<\/p>\n\n\n\n

Ten czas rozmowy i osobistego kontaktu pom\u00f3g\u0142 nam u\u015bwiadomi\u0107 sobie, jak blisko jeste\u015bmy w wyznawaniu tej samej wiary, z pewnymi r\u00f3\u017cnicami wyja\u015bniaj\u0105cymi, kt\u00f3re nie oznaczaj\u0105 przeciwstawnych czy niezgodnych tre\u015bci. W \u015bwiadomo\u015bci naszych lutera\u0144skich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w uwa\u017caj\u0105 si\u0119 oni za bli\u017cszych katolikom ni\u017c samym niemieckim luteranom. I tak s\u0105. Sytuacja w naszym kraju jest wyj\u0105tkowa. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce por\u00f3wnania zwykle nie s\u0105 dobre, a w sferze ekumenicznej mo\u017ce tym bardziej, ale rzeczywisto\u015b\u0107 pokazuje, \u017ce dialog ekumeniczny z luteranami w krajach nordyckich jest o lata \u015bwietlne od tego w centrum Europy. W ramach kraj\u00f3w nordyckich Finlandia jest r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3lna, powiedzia\u0142bym, \u017ce wyj\u0105tkowa.<\/p>\n\n\n\n

Osobliwa reformacja lutera\u0144ska w Finlandii<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ten wyj\u0105tek w Finlandii wynika w du\u017cej mierze z przyczyn historycznych. Wiara chrze\u015bcija\u0144ska pochodzi od \u015bw. Henryka, pierwszego biskupa wyznaczonego na w\u0142a\u015bciwy urz\u0105d w Finlandii na pocz\u0105tku XII wieku. Reformacja lutera\u0144ska wkroczy\u0142a do naszego kraju od kr\u00f3la Szwecji, do kt\u00f3rego korony nale\u017ca\u0142y ziemie fi\u0144skie. Wszyscy historycy lutera\u0144scy uznali, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy by\u0142y wzgl\u0119dy ekonomiczne i spo\u0142eczne. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Finlandii by\u0142 Ko\u015bcio\u0142em \u017cywym, zakorzenionym w sercach i sumieniach Fin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Reformacja lutera\u0144ska jako koncepcja teologiczna, liturgiczna i dyscyplinarna stopniowo przenika\u0142a do modus credendi et vivendi<\/em> fi\u0144skiego narodu i hierarchii. W rzeczywisto\u015bci udokumentowano, \u017ce jeszcze do roku 1600 tabernakula i kult eucharystyczny zachowa\u0142y si\u0119 w kilku ko\u015bcio\u0142ach rozrzuconych wzd\u0142u\u017c po\u0142udniowo-zachodniego wybrze\u017ca, gdzie mieszka\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci. Finowie nie musieli ostentacyjnie podkre\u015bla\u0107 swojej odr\u0119bno\u015bci od Rzymu, jak to mia\u0142o miejsce w Niemczech. Ludno\u015b\u0107 fi\u0144ska by\u0142a prosta i pobo\u017cna. Do dzi\u015b pozosta\u0142o ponad 80 kamiennych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 budowanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w by\u0142a wykonana z drewna i sp\u0142on\u0119\u0142a, liczba ta m\u00f3wi nam o powszechnej i g\u0142\u0119bokiej wierze: gdziekolwiek w ma\u0142ej wiosce mieszka\u0142o kilka rodzin, mia\u0142y one sw\u00f3j w\u0142asny ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Mikael Agrikola jest uwa\u017cany za pierwszego biskupa lutera\u0144skiego. Studiowa\u0142 w Niemczech, gdzie zapozna\u0142 si\u0119 z Lutrem i jego d\u0105\u017ceniem do reformy. Po powrocie do Finlandii po\u015bwi\u0119ci\u0142 wiele wysi\u0142ku na t\u0142umaczenie Pisma \u015awi\u0119tego, tekst\u00f3w liturgicznych i modlitw na j\u0119zyk fi\u0144ski. Zosta\u0142 wybrany na biskupa przez kr\u00f3la Szwecji, ju\u017c w separacji od Stolicy Piotrowej. Ale Agrykola nie by\u0142 \u0142askawy dla Ko\u015bcio\u0142a podporz\u0105dkowanego w\u0142adzy doczesnej. To niezadowolenie chcia\u0142 zainscenizowa\u0107 poprzez powr\u00f3t do szat liturgicznych u\u017cywanych w czasach katolickich i sporz\u0105dzi\u0142 msza\u0142 oparty na starokatolickim mszale zatwierdzonym dla Finlandii.<\/p>\n\n\n\n

W Finlandii zachowano bowiem lini\u0119 sukcesji biskupiej i liturgi\u0119, kt\u00f3ra rozwija\u0142a si\u0119 r\u00f3wnolegle do rzymskiej. W obecnym dialogu ekumenicznym badamy, czy zachowa\u0142y one r\u00f3wnie\u017c sukcesj\u0119 apostolsk\u0105. Luteranie twierdz\u0105, \u017ce to. Jest to delikatna kwestia, poniewa\u017c sukcesja apostolska nie jest rozumiana bez tradycji i bez powszechnej komunii w episcopatus unus et indivisus<\/em>. Pewne zasadnicze r\u00f3\u017cnice w dziedzinie moralno\u015bci, a tak\u017ce wprowadzenie w 1986 r. \u015bwi\u0119ce\u0144 kobiet, m\u00f3wi\u0105 nam o mo\u017cliwym g\u0142\u0119bokim rozd\u017awi\u0119ku nie tylko o charakterze duszpasterskim, ale i doktrynalnym. S\u0105 to sprawy, z kt\u00f3rymi mierzymy si\u0119 i b\u0119dziemy si\u0119 mierzy\u0107 ze szczero\u015bci\u0105, szacunkiem dla prawdy i ufno\u015bci\u0105 w \u0142ask\u0119 Bo\u017c\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Rada Ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Finlandii<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Nieco ponad 100 lat temu w Finlandii powsta\u0142a Ekumeniczna Rada Ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Od kilku lat Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Finlandii jest r\u00f3wnie\u017c pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem tej Rady. W jego komisji sta\u0142ej zawsze jest przedstawiciel Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Zrobiono wiele i poczyniono ogromne post\u0119py. Na przyk\u0142ad bez przesady mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Finlandia jest miejscem narodzin najbardziej afektywnego i skutecznego zbli\u017cenia ze wsp\u00f3lnot\u0105 zielono\u015bwi\u0105tkow\u0105 na \u015bwiecie. Tutaj odby\u0142o si\u0119 oficjalne spotkanie z przedstawicielami obu wyzna\u0144, w kt\u00f3rym uczestniczyli r\u00f3wnie\u017c delegaci wys\u0142ani przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105. Na tym spotkaniu sta\u0142o si\u0119 co\u015b wyj\u0105tkowego. Duch \u015awi\u0119ty dotyka\u0142 umys\u0142\u00f3w i serc wszystkich. Co\u015b jak zas\u0142ona, kt\u00f3ra utrudnia\u0142a zobaczenie twarzy drugiego partnera jako brata w Chrystusie, nagle znikn\u0119\u0142a. I to si\u0119 sta\u0142o w Finlandii.<\/p>\n\n\n\n

Prawos\u0142awny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Finlandii, podlegaj\u0105cy Patriarchatowi Konstantynopola, liczy oko\u0142o 60 000 cz\u0142onk\u00f3w (prawie 2 % ludno\u015bci). Mamy z nimi braterskie relacje, pe\u0142ne czu\u0142o\u015bci i zaufania. Pozwalaj\u0105 nam korzysta\u0107 ze swoich ko\u015bcio\u0142\u00f3w, aby odprawia\u0107 Msze \u015awi\u0119te w niedziele, ze wzgl\u0119du na brak parafii katolickich. Pewnego razu, po Boskiej Liturgii, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142em w ich katedrze w Helsinkach, zosta\u0142em otoczony przez ksi\u0119\u017cy i diakon\u00f3w, kt\u00f3rzy z \u017calem, ale i z nadziej\u0105 wo\u0142ali: \"Kiedy b\u0119dziemy jednym Ko\u015bcio\u0142em! Zgodzili\u015bmy si\u0119, \u017ce potrzebujemy wi\u0119cej modlitwy, oczyszczenia i dialogu. Rzeczywi\u015bcie, miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej zorganizowali\u015bmy konferencj\u0119 teologiczn\u0105, na kt\u00f3rej dyskutowali\u015bmy o sakramentach i pos\u0142udze Piotrowej. Wyj\u0105tkowym do\u015bwiadczeniem by\u0142o u\u015bwiadomienie sobie, \u017ce jeste\u015bmy praktycznie jednym i tym samym Ko\u015bcio\u0142em. Ustalono, \u017ce pos\u0142ug\u0105 Piotrow\u0105 zajmiemy si\u0119 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo w p\u00f3\u017aniejszym terminie. Nikt nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jest to g\u0142\u00f3wne potkni\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

Ekumenizm jest konieczny. Wielkim wyzwaniem, moim bardzo osobistym zdaniem, jest nie ogranicza\u0107 si\u0119 do m\u00f3wienia i zajmowania si\u0119 tylko tym, co nas \u0142\u0105czy. Wa\u017cne jest, aby wchodzi\u0107 w kwestie i aspekty, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cnice w ocenie. Prawdziwym ryzykiem, kt\u00f3re widzimy w Radzie Ekumenicznej, jest skupienie si\u0119 tylko na kwestiach spo\u0142ecznych, niesprawiedliwo\u015bci, imigracji, przemocy, wojnach. Musimy by\u0107 odwa\u017cni w konfrontacji z kwestiami teologicznymi, kt\u00f3re nas dziel\u0105, jak wielokrotnie podkre\u015blali Jan Pawe\u0142 II, Benedykt XVI i Franciszek. Bez obaw i uprzedze\u0144, ale mamy do czynienia z antropologi\u0105, sakramentologi\u0105, moralno\u015bci\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105, bioetyk\u0105 itd.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnie z Ewangelicko-Lutera\u0144skim Ko\u015bcio\u0142em Finlandii i Ko\u015bcio\u0142em Prawos\u0142awnym zamierzamy opracowa\u0107 program teologiczny na najbli\u017csze lata, w kt\u00f3rym b\u0119dziemy mogli lepiej si\u0119 pozna\u0107 i spr\u00f3bowa\u0107 zniwelowa\u0107 ewentualne r\u00f3\u017cnice. Na pewno liczymy w tym na \u015bwiat\u0142o Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\n\n\n\n

Delegacja ekumeniczna w Rzymie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Od prawie 30 lat w uroczysto\u015b\u0107 \u015bw. Henryka, patrona Finlandii, organizowana jest pielgrzymka do Rzymu. videre Petrum<\/em>. Ta ekumeniczna delegacja spotyka si\u0119 z papie\u017cem ka\u017cdego stycznia bez przerwy. Jest to ma\u0142a delegacja, zaledwie 10 os\u00f3b. Ze strony katolickiej obecny jest biskup Helsinek, kt\u00f3rego diecezja obejmuje ca\u0142y kraj, w towarzystwie ksi\u0119dza, kt\u00f3ry co roku wyst\u0119puje na zmian\u0119 z innymi. Po stronie lutera\u0144skiej obecny jest biskup, r\u00f3wnie\u017c na zmian\u0119 z kilkoma pastorami. To oficjalne przyj\u0119cie papie\u017ca jest wyj\u0105tkowe. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 to po podr\u00f3\u017cy Jana Paw\u0142a II do Finlandii w 1989 roku. Wr\u00f3ci\u0142 pod wielkim wra\u017ceniem tego, co tu zobaczy\u0142. Po powrocie do Rzymu wykaza\u0142 zainteresowanie wzmocnieniem dialogu z Ewangelickim Ko\u015bcio\u0142em Lutera\u0144skim Finlandii.<\/p>\n\n\n\n

Atmosfera na tych spotkaniach jest bardzo przyjazna i rodzinna. S\u0105 oczywi\u015bcie oficjalne wyst\u0105pienia. Ale atmosfera wcale nie jest \"oficjalna\". Po tym spotkaniu z papie\u017cem lub przed nim nast\u0119puje wizyta z przewodnikiem przy grobie \u015bw. Piotra, gdzie modlimy si\u0119 o jedno\u015b\u0107. Ponadto co roku odprawiana jest na przemian msza katolicka i lutera\u0144skie nabo\u017ce\u0144stwo liturgiczne, zwane te\u017c \"msz\u0105\". Za specjalnym pozwoleniem Stolicy Apostolskiej, na Mszy katolickiej homili\u0119 g\u0142osi biskup lutera\u0144ski, a na Mszy lutera\u0144skiej biskup katolicki. Dodatkowo w te dni modlimy si\u0119 wsp\u00f3lnie Liturgi\u0105 Godzin.<\/p>\n\n\n\n

To prywatne spotkanie z papie\u017cem, wraz z wizyt\u0105 w Papieskiej Radzie ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan, gdzie odbyli\u015bmy rozmow\u0119 z jej przewodnicz\u0105cym, s\u0105 kolejnym dowodem na wyj\u0105tkow\u0105 sytuacj\u0119, z jak\u0105 mamy do czynienia w Finlandii.<\/p>\n\n\n\n

Dialog: Ko\u015bci\u00f3\u0142, Eucharystia i pos\u0142uga<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do dwustronnego dialogu teologicznego z Ko\u015bcio\u0142em Ewangelicko-Lutera\u0144skim. Ostatni\u0105 sesj\u0119 mieli\u015bmy w Rzymie tu\u017c przed wspomnianym sympozjum. Poprzednio kardyna\u0142 Kurt Koch odwiedzi\u0142 nas w Helsinkach w 2015 r. Zaproponowa\u0142 nam pewne wytyczne, kt\u00f3rymi mogli\u015bmy si\u0119 kierowa\u0107 przy opracowywaniu dokumentu. I tam z wielkim entuzjazmem wyruszyli\u015bmy. Wychodz\u0105c od tajemnicy Ko\u015bcio\u0142a i jego sakramentalno\u015bci, mogliby\u015bmy skupi\u0107 si\u0119 na sakramencie Eucharystii. Chodzi o to, by z teologiczn\u0105 uczciwo\u015bci\u0105 i dog\u0142\u0119bnie zbada\u0107, co oznacza Eucharystia, jej liturgiczna celebracja jako pami\u0105tka odkupie\u0144czej ofiary Chrystusa na krzy\u017cu, jako Komunia oraz jako rzeczywista i istotna obecno\u015b\u0107 Chrystusa. Wobec tak ogromnej tajemnicy nale\u017ca\u0142oby zapyta\u0107, czy istnieje inna tajemnica<\/em>kolejny sacramento<\/em> kt\u00f3ra sprawia, \u017ce Eucharystia jest mo\u017cliwa. W tym celu studiowaliby\u015bmy pos\u0142ug\u0119 \u015bwi\u0119ce\u0144 i jej apostolsko\u015b\u0107, episkopat i jego sakramentalno\u015b\u0107, pos\u0142ug\u0119 jedno\u015bci i jej konieczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie przewiduj\u0119 wynik\u00f3w. Prosz\u0119 tylko o modlitw\u0119. Kardyna\u0142 Koch w swoim przem\u00f3wieniu otwieraj\u0105cym wspomniane sympozjum okre\u015bli\u0142 nasz fi\u0144ski dialog jako \u015bwiatowy dokument odniesienia. W\u015br\u00f3d nas, Fin\u00f3w, narodzi\u0142 si\u0119 rodzaj zdrowej dumy, a tak\u017ce poczucie ogromnej odpowiedzialno\u015bci. Jak dot\u0105d zrobili\u015bmy kilka gigantycznych krok\u00f3w w doktrynalnym zbli\u017ceniu mi\u0119dzy naszymi dwoma Ko\u015bcio\u0142ami, ale co b\u0119dzie, je\u015bli z Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0105 odwa\u017cymy si\u0119 na kolejny skok do przodu? B\u0119dzie to widoczne jeszcze przed przysz\u0142ymi \u015bwi\u0119tami.<\/p>\n\n\n\n

\"Cum Petro\", bez wahania. \"Sub Petro\", otwarta mo\u017cliwo\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ewangelicko-Lutera\u0144ski Finlandii ma swoj\u0105 siedzib\u0119 w Turku, dawnej stolicy Finlandii, b\u0119d\u0105cej w\u00f3wczas pod panowaniem Kr\u00f3lestwa Szwecji. By\u0142o to pierwsze biskupstwo, z kt\u00f3rego \u015bw. Henryk promowa\u0142 ewangelizacj\u0119 kraju. Dzi\u015b wi\u0119cej ni\u017c kilku lutera\u0144skich arcybiskup\u00f3w w tym mie\u015bcie przedstawia si\u0119 jako nast\u0119pcy \u015bw. Henryka. Mo\u017ce to brzmi jak tytu\u0142 honorowy lub zwyk\u0142a anegdota, ale faktem jest, \u017ce w hierarchii lutera\u0144skiej panuje powszechne przekonanie, \u017ce obecny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ewangelicko-Lutera\u0144ski jest kontynuacj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego w Finlandii. Z jednej strony jest to wyra\u017anie nie na miejscu. I to powoduje pewne nieporozumienia. Ale z drugiej strony m\u00f3wi to wiele o podstawowej idei: czuj\u0105, \u017ce s\u0105 w ci\u0105g\u0142o\u015bci z Ko\u015bcio\u0142em katolickim XVI wieku i w pewien spos\u00f3b w komunii z Piotrem.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj ka\u017cdy chrze\u015bcijanin w sferze ekumenicznej zaakceptowa\u0142by celowo\u015b\u0107 pos\u0142ugi jedno\u015bci dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego. Wielu nawet z rado\u015bci\u0105 przyj\u0119\u0142oby temat takiej pos\u0142ugi u papie\u017ca. Finlandia, jak zawsze, wyprzedza schematy. Taka pos\u0142uga jedno\u015bci jest nie tylko po\u017c\u0105dana, ale i konieczna. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ewangelicko-Lutera\u0144ski przyjmuje pos\u0142ug\u0119 jedno\u015bci, a by\u0142aby to pos\u0142uga Piotrowa. Komunia zum Petro<\/em> jest konieczne, aby by\u0107 w komunii z Ko\u015bcio\u0142em powszechnym. Pojawia si\u0119 pytanie, co to znaczy by\u0107 w komunii z Ko\u015bcio\u0142em powszechnym. sub Petro<\/em>. W dialogu wsp\u00f3lnie pr\u00f3bujemy odpowiedzie\u0107 na to kluczowe pytanie. Jak B\u00f3g da, odpowied\u017a zostanie udzielona w dokumencie z warunkami fi\u0144skiego luteranizmu dotycz\u0105cymi przyj\u0119cia sub Petro.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w drodze<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Lubi\u0119 rozwa\u017ca\u0107, i powiedzia\u0142em to osobi\u015bcie papie\u017cowi Franciszkowi w zesz\u0142ym miesi\u0105cu, \u017ce ostatnim s\u0142owem, jakie Jezus wypowiedzia\u0142 przed wst\u0105pieniem do nieba, by\u0142o \"Finlandia\"<\/em>. \"B\u0119d\u0119 z tob\u0105 a\u017c do sko\u0144czenia \u015bwiata\".<\/em>. Na dwuwymiarowej mapie ziemi, przynajmniej w Europie, Finlandia znajduje si\u0119 na samej g\u00f3rze. \u015anieg i l\u00f3d separacyjny topnieje. Poprzez modlitw\u0119, dialog i wsp\u00f3ln\u0105 prac\u0119 ta boska woda b\u0119dzie nawadnia\u0107 tak\u017ce inne kraje i dialogi ekumeniczne.<\/p>\n\n\n\n

Nadszed\u0142 czas, aby wsp\u00f3lnie g\u0142osi\u0107 Ewangeli\u0119. Nie ma ju\u017c czasu do stracenia. \u015awiat, zaduszony tyloma osobistymi i spo\u0142ecznymi chorobami, wo\u0142a o nawodnienie, dotlenienie i duchowe od\u017cywienie. Wsp\u00f3lne \u015bwiadectwo S\u0142owa Bo\u017cego, podtrzymywane wsp\u00f3ln\u0105 modlitw\u0105, doprowadzi nas do jedno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Przy okazji d\u0142ugiej podr\u00f3\u017cy do p\u00f3\u0142nocnej Finlandii sp\u0119dzi\u0142em noc w domu mojego dobrego znajomego, lutera\u0144skiego pastora. Nast\u0119pnego dnia rano, oczywi\u015bcie za jego zgod\u0105, odprawi\u0142em Msz\u0119 \u015bw. w salonie. Bardzo pobo\u017cnie uczestniczy\u0142 w odpowiadaniu na r\u00f3\u017cne modlitwy. Na zako\u0144czenie Mszy \u015bw. podzi\u0119kowa\u0142em mu za mo\u017cliwo\u015b\u0107 odprawienia Mszy \u015bw. Z oczami mokrymi od \u0142ez odpowiedzia\u0142, \u017ce to on dzi\u0119kuje mi za odprawienie Mszy, bo \"Po raz pierwszy Jezus by\u0142 fizycznie w moim domu\".<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, ekumenizm to wpuszczenie Jezusa do naszego domu, do ka\u017cdego serca, ka\u017cdej wsp\u00f3lnoty, ka\u017cdego Ko\u015bcio\u0142a. Tylko On z moc\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego mo\u017ce zrealizowa\u0107 w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119 do Ojca: \"ut unum sint<\/em>. A w Finlandii Duch mocno wieje. n<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3re odniesienia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  • St Henry (Henryk).<\/strong> Aposto\u0142 i pierwszy biskup z siedzib\u0105 w Finlandii, \u017cy\u0142 w XII wieku. W dniu jego \u015bwi\u0119ta (19 stycznia) do Rzymu udaje si\u0119 delegacja ekumeniczna.<\/li>\n\n\n\n
  • Gustaw I Szwedzki (Gustaw Waza).<\/strong> Panowa\u0142 w Szwecji od 1523 r. Ustanowi\u0142 w kraju protestantyzm.<\/li>\n\n\n\n
  • Mikael Agrikola.<\/strong> Pierwszy biskup lutera\u0144ski, zm. 1557 r. Uwa\u017cany jest za pierwszego pisarza w j\u0119zyku fi\u0144skim.<\/li>\n\n\n\n
  • Procenty.<\/strong> 73,7 % Fin\u00f3w to luteranie, 2 % to prawos\u0142awni, a 0,2 % to katolicy.<\/li>\n<\/ul>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u201cPero \u00e9ste que habla, \u00bfes luterano o cat\u00f3lico?\u201d. As\u00ed preguntaba extra\u00f1ado un obispo luterano alem\u00e1n a la persona sentada a su lado. Esto ocurr\u00eda en el reciente Simposio internacional sobre Lutero y los sacramentos celebrado en la romana Universidad Gregoriana en febrero de este a\u00f1o. El conferenciante en este caso era Jari Jolkkonen, obispo luterano […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6858,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[549,548],"tags":[217],"class_list":["post-2450","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-evangelizacion","category-foco","tag-ecumenismo"],"yoast_head":"\nUna referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"El grupo oficial de Di\u00e1logo luterano-cat\u00f3lico en Finlandia ultima un documento conjunto sobre la Iglesia, la Eucarist\u00eda.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/a-globalna-referencja-ekumenizmu-finlandia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Una referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"El grupo oficial de Di\u00e1logo luterano-cat\u00f3lico en Finlandia ultima un documento conjunto sobre la Iglesia, la Eucarist\u00eda.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/a-globalna-referencja-ekumenizmu-finlandia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-04-12T12:16:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-13T10:20:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/EcumenismoFinlandia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"531\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Omnes\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Omnes\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\"},\"headline\":\"Una referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia\",\"datePublished\":\"2017-04-12T12:16:45+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-13T10:20:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/\"},\"wordCount\":2626,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/04\\\/EcumenismoFinlandia.jpg\",\"keywords\":[\"Ecumenismo\"],\"articleSection\":[\"Evangelizaci\u00f3n\",\"Foco\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/\",\"name\":\"Una referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/04\\\/EcumenismoFinlandia.jpg\",\"datePublished\":\"2017-04-12T12:16:45+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-13T10:20:19+00:00\",\"description\":\"El grupo oficial de Di\u00e1logo luterano-cat\u00f3lico en Finlandia ultima un documento conjunto sobre la Iglesia, la Eucarist\u00eda.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/04\\\/EcumenismoFinlandia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/04\\\/EcumenismoFinlandia.jpg\",\"width\":800,\"height\":531},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Una referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\",\"name\":\"Omnes\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"caption\":\"Omnes\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/omnes\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u015awiatowe odniesienie. Ekumenizm w Finlandii - Omnes","description":"Oficjalna grupa dialogu lutera\u0144sko-katolickiego w Finlandii ko\u0144czy prace nad wsp\u00f3lnym dokumentem na temat Ko\u015bcio\u0142a i Eucharystii.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/a-globalna-referencja-ekumenizmu-finlandia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Una referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia - Omnes","og_description":"El grupo oficial de Di\u00e1logo luterano-cat\u00f3lico en Finlandia ultima un documento conjunto sobre la Iglesia, la Eucarist\u00eda.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/a-globalna-referencja-ekumenizmu-finlandia\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2017-04-12T12:16:45+00:00","article_modified_time":"2025-05-13T10:20:19+00:00","og_image":[{"width":800,"height":531,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/EcumenismoFinlandia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Omnes","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Omnes","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/"},"author":{"name":"Omnes","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5"},"headline":"Una referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia","datePublished":"2017-04-12T12:16:45+00:00","dateModified":"2025-05-13T10:20:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/"},"wordCount":2626,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/EcumenismoFinlandia.jpg","keywords":["Ecumenismo"],"articleSection":["Evangelizaci\u00f3n","Foco"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/","name":"\u015awiatowe odniesienie. Ekumenizm w Finlandii - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/EcumenismoFinlandia.jpg","datePublished":"2017-04-12T12:16:45+00:00","dateModified":"2025-05-13T10:20:19+00:00","description":"Oficjalna grupa dialogu lutera\u0144sko-katolickiego w Finlandii ko\u0144czy prace nad wsp\u00f3lnym dokumentem na temat Ko\u015bcio\u0142a i Eucharystii.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/EcumenismoFinlandia.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/EcumenismoFinlandia.jpg","width":800,"height":531},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/una-referencia-mundial-ecumenismo-finlandia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Una referencia mundial. Ecumenismo en Finlandia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5","name":"Omnes","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","caption":"Omnes"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/omnes\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48144,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2450\/revisions\/48144"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6858"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}