{"id":25475,"date":"2022-10-15T05:50:00","date_gmt":"2022-10-15T04:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=25475"},"modified":"2022-10-15T09:38:03","modified_gmt":"2022-10-15T08:38:03","slug":"sienkiewicz-druga-czesc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/","title":{"rendered":"Sienkiewicz: jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107, osobowo\u015b\u0107 i koniec \u017cycia"},"content":{"rendered":"

Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u<\/a><\/p>\n\n\n\n

Wspomniana polska trylogia narodowa Sienkiewicza-. Krew i ogie\u0144<\/em>, Pow\u00f3d\u017a<\/em>, Polski bohater<\/em>to dla wielu najwi\u0119ksze dzie\u0142o pisarza. Sk\u0142ada si\u0119 z trzech powie\u015bci historycznych przetykanych postaciami fantasy. Najbardziej uderza g\u0142\u0119boka znajomo\u015b\u0107 XVII-wiecznej historii Polski - Sienkiewicz metodycznie si\u0119 dokumentowa\u0142 -, pos\u0142ugiwanie si\u0119 pi\u0119knym i archaicznym j\u0119zykiem, nami\u0119tna historia mi\u0142osna, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna w nich odnale\u017a\u0107, a tak\u017ce ich cykliczne publikowanie w rozdzia\u0142ach w czasopi\u015bmie S\u0142owo <\/em>w latach 1883 - 1886. S\u0105 to powie\u015bci historyczne, a poniewa\u017c dla wielu ludzi histori\u0119 tworz\u0105 wojny, stale obecne s\u0105 sceny batalistyczne, z wyja\u015bnieniami ich motyw\u00f3w, opisem krajobraz\u00f3w i psychologicznym przedstawieniem bohater\u00f3w. Przedstawione s\u0105 najwa\u017cniejsze momenty w historii Polski XVII wieku, jej bohaterowie narodowi, szlachta i rycerze. Wszystko pod has\u0142em \"ku pokrzepieniu serc\", czyli Sienkiewicz ma na celu zach\u0119cenie swoich czytelnik\u00f3w do obrony ojczyzny w XIX wieku, tak jak zrobili to ich przodkowie dwa wieki wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n

We krwi i ogniu - Ogiem i mieczem<\/em> (1883-1884) to powie\u015b\u0107 historyczna z czas\u00f3w wojen kozackich i z Ukrain\u0105 w rejonie Dniepru, w latach 1648-1654. Utrata tego, co mog\u0142o by\u0107 Rzeczpospolit\u0105 Trojga Narod\u00f3w (Polska, Litwa i Ukraina). Pierwszy wielki sukces Sienkiewicza, kt\u00f3ry ju\u017c wtedy stawia\u0142 go na czele listy polskich prozaik\u00f3w. Mi\u0142osne perypetie wojskowego szlachcica Skrzetuskiego wype\u0142niaj\u0105 ca\u0142\u0105 narracj\u0119 z porwaniem ukochanej - motywem, kt\u00f3ry powtarza w swoich utworach - z jej ci\u0105g\u0142ym poszukiwaniem i szcz\u0119\u015bliwym zako\u0144czeniem: \"Kr\u00f3l p\u0142aci bardzo dobrze za us\u0142ugi, ale kr\u00f3l kr\u00f3l\u00f3w p\u0142aci za nie najlepszymi darami\". Sienkiewicz widzi w kobiecie dar, dar z nieba.<\/p>\n\n\n\n

Na stronie <\/em>Potop (1884-1886), kt\u00f3ry opowiada o walce z najazdem szwedzkim i obronie w sanktuarium twierdzy Jasna G\u00f3ra<\/em> w Cz\u0119stochowie w 1655 roku. Niecierpliwie oczekiwane rozdzia\u0142y oraz ich zdumiewaj\u0105cy nak\u0142ad i czytelnictwo rozbudzi\u0142y \u015bwiadomo\u015b\u0107 patriotyczn\u0105 w\u015br\u00f3d ch\u0142op\u00f3w. Pami\u0119tajmy, \u017ce w tamtym czasie dziesi\u0119\u0107 procent ludno\u015bci stanowi\u0142a szlachta i mia\u0142a g\u0142\u0119bok\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 swojej polsko\u015bci. Reszta, czyli ch\u0142opi, by\u0142a ze wsi i niewiele ich obchodzi\u0142o, czy s\u0105 tam Rosjanie, Prusacy czy Austriacy, byle tylko pozwolono im \u017cy\u0107 dobrze i ze swoimi zwyczajami. Ale czytanie Pow\u00f3d\u017a<\/em> obudzi\u0142 w wielu z nich ich to\u017csamo\u015b\u0107, do tego stopnia, \u017ce powiedzia\u0142 do Sienkiewicza: zrobi\u0142e\u015b z nas Polak\u00f3w!<\/p>\n\n\n\n

Publikuj\u0105c rozdzia\u0142 po rozdziale Pow\u00f3d\u017a<\/em>W 1885 roku pisarz zmaga si\u0119 z wyniszczaj\u0105c\u0105 chorob\u0105 swojej ukochanej \u017cony Marii, kt\u00f3ra umiera w pa\u017adzierniku 1885 roku w wieku trzydziestu jeden lat w Balneario de Reichenhall<\/em> w Bawarii. Henryk jest zdruzgotany, ale musi dalej pisa\u0107, zgodnie z w\u0105tkiem narracyjnym, strony pe\u0142ne nadziei.<\/p>\n\n\n\n

Polski bohater<\/em> (1887-1888)  <\/em>tytu\u0142 orygina\u0142u to. Pan Wo\u0142odyjowski (pose\u0142).<\/em> Opowiada o losach tego wojskowego rycerza w wojnie tureckiej i ko\u0144czy si\u0119 zwyci\u0119stwem Sobieskiego nad Turkami pod Chocimiem (1673). Poniewa\u017c \u00f3wczesna Rzeczpospolita mia\u0142a kr\u00f3la wybieranego przez szlacht\u0119, co by\u0142o ewenementem w skali Europy, Jan III Sobieski zosta\u0142 wybrany kr\u00f3lem i ponownie pokona\u0142 Turk\u00f3w w bitwie pod Wiedniem (1683), a parafrazuj\u0105c Juliusza Cezara powiedzia\u0142: venimus, vedimus, Deus vicit<\/em>. Niemniej w tej ostatniej cz\u0119\u015bci trylogii Sienkiewicz mniej opowiada, a zamiast tego rysuje romans przygodowy.<\/p>\n\n\n\n

Trylogia da\u0142a polskim czytelnikom umocnienie serc, nadziei na odzyskanie pa\u0144stwa, artystyczn\u0105 lekcj\u0119 patriotyzmu, wiar\u0119 w warto\u015b\u0107 cz\u0142owieka i bohaterstwa. W jego opowie\u015bciach zwykli ludzie staj\u0105 si\u0119 bohaterami godnymi na\u015bladowania, obro\u0144cami sprawiedliwo\u015bci, zwyci\u0119zcami nad wrogami, lud\u017ami modlitwy i wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, pobo\u017cnymi obserwatorami prawa Bo\u017cego i ko\u015bcielnego. Dzi\u0119ki Trylogii Sienkiewicz zacz\u0105\u0142 by\u0107 wielk\u0105 postaci\u0105 narodow\u0105, sta\u0142 si\u0119 uznanym autorytetem literackim i politycznym, niekt\u00f3rzy widzieli w nim duchowego przyw\u00f3dc\u0119 narodu. Nikt lepiej nie dopasowa\u0142 si\u0119 do poczucia dumy narodowej polskich czytelnik\u00f3w wszystkich klas i pokole\u0144. Jego ksi\u0105\u017cki by\u0142y szeroko czytane wtedy i do dzi\u015b. Trylogia to lektura p\u0142yn\u0105ca, czytana z przyjemno\u015bci\u0105 i bez wysi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n

Quo vadis<\/em><\/h2>\n\n\n\n

Ciekawie jest zastanowi\u0107 si\u0119, z czego sk\u0142ada si\u0119 ksi\u0105\u017cka, klasyczne dzie\u0142o literackie. To nie tylko co\u015b materialnego czy teraz ze wsparciem elektronicznym w wielu r\u00f3\u017cnych jego formatach. Dzie\u0142o literackie istnieje naprawd\u0119, gdy cz\u0142owiek je czyta i prze\u017cywa. Dlatego jest tyle odczyt\u00f3w i interpretacji, ilu jest czytelnik\u00f3w. Ka\u017cdy z nas pami\u0119ta moment w swoim \u017cyciu, kiedy przeczyta\u0142 dzie\u0142o literatury \u015bwiatowej, kt\u00f3re g\u0142\u0119boko nas poruszy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Moje pierwsze wspomnienie Quo vadis<\/em> si\u0119ga czerwca 1975 roku, miesi\u0105ca wielu egzamin\u00f3w na moim trzecim roku matematyki na Uniwersytecie Complutense w Madrycie. W tym czasie osobi\u015bcie zmaga\u0142em si\u0119 z przedmiotem Statystyka matematyczna, kt\u00f3ry uda\u0142o mi si\u0119 zaliczy\u0107 w czerwcu. Potwierdza to, \u017ce nauka, opr\u00f3cz tego, \u017ce jest zadaniem inteligencji, to przede wszystkim wysi\u0142ek woli, by chcie\u0107 si\u0119 uczy\u0107. Kiedy\u015b ci\u0119\u017cko uczy\u0142em si\u0119 w bibliotece, gdzie by\u0142 student prawa, kt\u00f3ry czyta\u0142 Quo vadis<\/em> bez zatrzymywania si\u0119. -Czy nie masz egzamin\u00f3w w czerwcu? - Tak, ale nie mog\u0119 przesta\u0107 czyta\u0107 tej powie\u015bci. Doszed\u0142em do wniosku, \u017ce Prawo mo\u017cna zda\u0107 bez studi\u00f3w i \u017ce ta powie\u015b\u0107 musi by\u0107 ekscytuj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

Zima 1995 roku w Krakowie by\u0142a najmro\u017aniejsz\u0105 zim\u0105, jak\u0105 kiedykolwiek sp\u0119dzi\u0142em w Polsce. Przez kilka miesi\u0119cy termometr waha\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy minus dwadzie\u015bcia a minus dziesi\u0119\u0107. Pami\u0119tam jeden dzie\u0144, kiedy przez ca\u0142y dzie\u0144 by\u0142o minus pi\u0119\u0107 i by\u0142o super. W tym czasie w akademiku, w kt\u00f3rym mieszka\u0142em, zepsu\u0142o si\u0119 ogrzewanie i dop\u00f3ki nie zdecydowano si\u0119 na zakup grzejnika elektrycznego, przez dwa tygodnie by\u0142o ch\u0142odno. By\u0142em w swoim pokoju siedz\u0105c przy biurku, w p\u0142aszczu, r\u0119kawiczkach, we\u0142nianej czapce i podw\u00f3jnych skarpetach na nogach, czytaj\u0105c po polsku po raz pierwszy w \u017cyciu, Quo vadis<\/em>. Kierownik domu przyjecha\u0142 z termometrem i powiedzia\u0142: \"Ojcze, nie mo\u017cesz narzeka\u0107, tw\u00f3j pok\u00f3j ma zero stopni, ani gor\u0105cy, ani zimny. Nie obchodzi\u0142o mnie to, bo by\u0142em poch\u0142oni\u0119ty w swoim pokoju, zaabsorbowany Quo vadis<\/em>. Ekscytuj\u0105ca lektura. Zostawmy jednak osobiste wspomnienia i wr\u00f3\u0107my do artyku\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z do\u015bwiadczeniem Trylogii i jej sukcesem Sienkiewicz zmienia sceneri\u0119: zamiast historii Polski w drugiej po\u0142owie XVII wieku, przenosimy si\u0119 do Rzymu, do ostatnich lat cesarza Nerona (63-68). System dzia\u0142a jednak tak samo: historia prawdziwa i fikcyjna splataj\u0105 si\u0119 w ni\u0107 mi\u0142osn\u0105, kt\u00f3ra nadaje lekturze ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107, sp\u00f3jno\u015b\u0107 i napi\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

Quo vadis<\/em> Wed\u0142ug legendarnej tradycji, podczas prze\u015bladowania chrze\u015bcijan przez Nerona, Piotr ucieka\u0142 z Rzymu Drog\u0105 Appijsk\u0105. Zobaczy\u0142 wtedy zmartwychwsta\u0142ego Pana id\u0105cego w przeciwnym kierunku, w stron\u0119 Rzymu, i powiedzia\u0142 do niego: \"Dok\u0105d idziesz? Quo vadis, Domine?<\/em> Na co Jezus odpowiada: \"Po raz drugi b\u0119d\u0119 ukrzy\u017cowany w Rzymie, bo opu\u015bcili\u015bcie moj\u0105 trzod\u0119\". Wstydz\u0105c si\u0119 swojego tch\u00f3rzostwa, Piotr wraca do Rzymu, by zmierzy\u0107 si\u0119 ze swoim przeznaczeniem: m\u0119cze\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n

Quo vadis<\/em> mistrzowsko opowiada o tym, czym by\u0142 Rzym w pierwszym wieku. W\u0105tek historyczny powie\u015bci skupia si\u0119 na osobie rzymskiego cesarza Nerona oraz prze\u015bladowaniu i szerzeniu si\u0119 wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. Przedstawiono kontrast mi\u0119dzy Imperium Rzymskim a wczesnymi chrze\u015bcijanami. Wida\u0107 tu kontrast mi\u0119dzy poga\u0144sk\u0105 rozpust\u0105 pa\u0142acu cesarskiego a pot\u0119g\u0105 racji moralnych wyznawc\u00f3w Chrystusa, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej stan\u0105 si\u0119 podstaw\u0105 budowy cywilizacji europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym w\u0105tkiem powie\u015bci jest historia mi\u0142o\u015bci mi\u0119dzy Markiem Winicjuszem a Ligi\u0105. Nale\u017c\u0105 do dw\u00f3ch odr\u0119bnych \u015bwiat\u00f3w: Winicjusz jest rzymskim patrycjuszem, cz\u0142onkiem armii, Ligia nale\u017cy do barbarzy\u0144skiego plemienia i jest zak\u0142adniczk\u0105 w rzymskiej i chrze\u015bcija\u0144skiej rodzinie. W\u0105tek mi\u0142osny, logicznie fikcyjny, ma decyduj\u0105cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j akcji, w kt\u00f3rej na pierwszy plan wysuwa si\u0119 ucieczka Ligii, poszukiwanie przez Winicjusza ukochanej, pr\u00f3ba porwania, przemiana i chrzest Winicjusza oraz cudowne ocalenie Ligii w cyrku. Punktem kulminacyjnym fabu\u0142y jest konfrontacja Ursusa, obro\u0144cy Ligii, z bykiem. Zwyci\u0119stwo cz\u0142owieka nad zwierz\u0119ciem na arenie cyrkowej symbolizuje szcz\u0119\u015bliwe zako\u0144czenie akcji, gdy\u017c Ligia, Winicjusz i sam Ursus s\u0105 teraz w r\u0119kach ludu rzymskiego. Jest to kluczowe wydarzenie, gdy\u017c w tym w\u0142a\u015bnie momencie lud odwraca si\u0119 od Nerona i deklaruje si\u0119 na korzy\u015b\u0107 chrze\u015bcijan.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 w sztuce jest Petroniusz, rzymski patrycjusz, bliski doradca Nerona, kt\u00f3ry jest przyk\u0142adem smaku i elegancji klasycznego antyku, Petroniusz jest arbiter elegantiae<\/em>Petroniusz, symbolizuje klasyczn\u0105 kultur\u0119 przesz\u0142o\u015bci, okaza\u0142\u0105 w por\u00f3wnaniu do tej, kt\u00f3ra panuje za czas\u00f3w Nerona, kultury w ci\u0105g\u0142ym upadku. Przez ci\u0105g\u0142\u0105 walk\u0119 mi\u0119dzy \u017cyciem a \u015bmierci\u0105 Petroniusz krytykuje ide\u0119 cesarza i przegrywa.<\/p>\n\n\n\n

Najbardziej tragiczn\u0105 i komiczn\u0105 postaci\u0105 jest Chilon Chilonides, sceptyczny sofista pozbawiony zasad moralnych. Udaje chrze\u015bcijanina, aby ich zdradzi\u0107. Sprzedaje jako niewolnik\u00f3w rodzin\u0119 Glaucusa, chrze\u015bcija\u0144skiego lekarza greckiego pochodzenia, kt\u00f3ry, r\u00f3wnie\u017c zdradzony, umiera jako m\u0119czennik, wybaczaj\u0105c Chilonowi. Dzi\u0119ki temu przyk\u0142adowi nikczemny sofista przeszed\u0142 radykaln\u0105 przemian\u0119 i w ko\u0144cu umar\u0142 na krzy\u017cu w obronie tych, kt\u00f3rych zdradzi\u0142: chrze\u015bcijan.<\/p>\n\n\n\n

W tej \u015bwietnej powie\u015bci warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, jak dobrze przedstawiony i napisany jest Rzym z pierwszego wieku. Sienkiewicz by\u0142 bardzo dobrze udokumentowany. Jest wielka pochwa\u0142a wielko\u015bci Imperium Rzymskiego z jego zaletami i wadami. Po drugie jak dobrze przedstawia wczesnych chrze\u015bcijan. M\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety zapaleni dla Chrystusa: cnoty sprawiedliwo\u015bci, honoru i godno\u015bci, czysto\u015bci i ub\u00f3stwa s\u0105 w nich godne podziwu. Byli chrze\u015bcijanami, kt\u00f3rzy wierzyli i modlili si\u0119. W dobrej recenzji tej powie\u015bci autor zastanawia\u0142 si\u0119, czy opis tych wczesnych chrze\u015bcijan, ich wzorowego \u017cycia, jest rzeczywi\u015bcie wymys\u0142em Sienkiewicza, czy te\u017c rzeczywi\u015bcie tak by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Jest to narracja pe\u0142na warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich. Chyba pierwsz\u0105 z nich jest mi\u0142o\u015b\u0107 Winicjusza i Ligii. Winicjusz, kt\u00f3ry pozna\u0142 Ligi\u0119 w rzymskiej rodzinie, kt\u00f3rej jest zak\u0142adnikiem, go\u015bciem, a nawet krewnym, zakochuje si\u0119 do szale\u0144stwa. Chce j\u0105 posi\u0105\u015b\u0107, maltretuj\u0105c j\u0105 w orgiach Nerona, ale Ligia nie jest ch\u0119tna. Winicjusz stopniowo odkrywa, \u017ce kocha Ligi\u0119, bo jest w niej jaka\u015b tajemnica, co\u015b, co czyni j\u0105 siln\u0105, czyst\u0105, sprawiedliw\u0105. Winicjusz odkrywa wielki sekret Ligii: jest ona chrze\u015bcijank\u0105. Marcus Vinicius rozpaczliwie poszukuje Ligii i chce zdoby\u0107 jej mi\u0142o\u015b\u0107, dlatego zaczyna poznawa\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo. To, co odkrywa, zadziwia go: zupe\u0142nie nowy \u015bwiat, nowy spos\u00f3b my\u015blenia, \u017cycia i traktowania ludzi. Winicjusz, szukaj\u0105c i kochaj\u0105c Ligi\u0119, jakby nie\u015bwiadomie szuka i kocha jej tajemnic\u0119: Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

Dla tych, kt\u00f3rzy jeszcze nie czytali Quo vadis<\/em>Polecam lektur\u0119 rozdzia\u0142u VIII, trzy strony w mojej polskiej wersji, co przy spokojnym czytaniu zajmuje dziesi\u0119\u0107 minut, oraz rozdzia\u0142u XXXIII, pi\u0119\u0107 stron, oko\u0142o pi\u0119tnastu minut, co jest zasadniczym brakiem, ale chcia\u0142bym potwierdzi\u0107, \u017ce jest to powie\u015b\u0107 o klasycznej literaturze i g\u0142\u0119bokich warto\u015bciach chrze\u015bcija\u0144skich. Rozdzia\u0142 \u00f3smy opisuje wra\u017cenie Akte, by\u0142ej kochanki Nerona, gdy widzi modl\u0105c\u0105 si\u0119 Ligi\u0119, kt\u00f3ra jest w rozpaczliwej sytuacji. Akte nigdy nie widzia\u0142a nikogo modl\u0105cego si\u0119 w ten spos\u00f3b i czuje, \u017ce kieruje swoje s\u0142owa do Kogo\u015b, kto j\u0105 widzi i \u017ce tylko On mo\u017ce jej pom\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n

W rozdziale trzydziestym trzecim znajduje si\u0119 wyznanie mi\u0142o\u015bci Winicjusza i Ligii wraz z aposto\u0142ami Piotrem i Paw\u0142em. Niekt\u00f3rzy z chrze\u015bcijan ostro krytykuj\u0105 Ligi\u0119 za to, \u017ce zakocha\u0142a si\u0119 w poganinie, ale \"Piotr przyszed\u0142 do niej i powiedzia\u0142: 'Ligia, czy naprawd\u0119 kochasz go na wieki? Nast\u0105pi\u0142a chwila ciszy. Jej usta zacz\u0119\u0142y dr\u017ce\u0107 jak wargi dziecka, kt\u00f3re zaraz ma wybuchn\u0105\u0107 p\u0142aczem, kt\u00f3re wiedz\u0105c, \u017ce jest winne, zdaje sobie jednocze\u015bnie spraw\u0119, \u017ce musi uzna\u0107 swoj\u0105 win\u0119. -Odpowiedz mi! nalega\u0142 aposto\u0142. Potem pokornie, dr\u017c\u0105cym g\u0142osem i szeptem ukl\u0119k\u0142a przed Piotrem: \"Tak, to prawda...\" Winicjusz w tej samej chwili ukl\u0119kn\u0105\u0142 tak\u017ce przed ni\u0105. Piotr wyci\u0105gn\u0105\u0142 r\u0119ce i po\u0142o\u017cy\u0142 je na ich g\u0142owach, m\u00f3wi\u0105c: \"Mi\u0142ujcie si\u0119 wzajemnie w Panu i dla Jego chwa\u0142y, nie ma grzechu w waszej mi\u0142o\u015bci\".<\/p>\n\n\n\n

Narracja ko\u0144czy si\u0119 \u015bmierci\u0105 Nerona i ostatnim epitafium: \"I tak Neron odszed\u0142, jak przemijaj\u0105 wiatr i burza, ogie\u0144 i plagi, ale Bazylika \u015bw. Piotra nadal dominuje nad miastem i \u015bwiatem ze wzg\u00f3rza watyka\u0144skiego\". Tam, gdzie kiedy\u015b sta\u0142a brama Capena, stoi teraz ma\u0142a kapliczka z niewyra\u017anym napisem: Quo vadis, Domine?<\/em>\"Aktualne pytanie, kt\u00f3re Sienkiewicz \u0142\u0105czy z. Quo vadis, homine?<\/em>Dok\u0105d zmierza cz\u0142owiek, gdy traci swoje cz\u0142owiecze\u0144stwo? Ale jest jeszcze nadzieja, a cierpienie i m\u0119cze\u0144stwo chrze\u015bcijan rodzi owoce, podobnie jak cierpienie polskich bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Powie\u015b\u0107 szybko odnios\u0142a niebywa\u0142y sukces na ca\u0142ym \u015bwiecie. Ponad sto wyda\u0144 ukaza\u0142o si\u0119 w j\u0119zyku francuskim i w\u0142oskim. Do 1916 roku, kiedy Sienkiewicz zmar\u0142, nak\u0142ad m.in. Quo vadis<\/em> W samych Stanach Zjednoczonych sprzeda\u0142 si\u0119 w ponad 1,5 mln egzemplarzy. Zosta\u0142a przet\u0142umaczona na ponad czterdzie\u015bci j\u0119zyk\u00f3w i do dzi\u015b cieszy si\u0119 wyj\u0105tkow\u0105 popularno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Osobowo\u015b\u0107 Sienkiewicza<\/h2>\n\n\n\n

Wielu twierdzi, \u017ce Henryk Sienkiewicz \u015bci\u015ble uto\u017csamia si\u0119 z postaci\u0105 Petroniusza, arbiter elegantiae<\/em>jej Quo vadis<\/em>kt\u00f3ry naprawd\u0119 istnia\u0142. Kulturalny, zdystansowany, elegancki, nieco sceptyczny, gustuj\u0105cy w pi\u0119knie, zw\u0142aszcza u kobiet, ale zawsze z delikatnym, pe\u0142nym szacunku podej\u015bciem. Stosuje ironiczn\u0105 i humorystyczn\u0105 krytyk\u0119 rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu Trylogii Sienkiewicz wyda\u0142 dwie powie\u015bci wsp\u00f3\u0142czesne: Bez dogmatu<\/em> - Bez dogmat\u00f3w<\/em> y Rodzina Po\u0142anieckich<\/em> - Rodzina Po\u0142anieckich<\/em>. W formie pami\u0119tnika zawieraj\u0105 wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w autobiograficznych. Bez dogmat\u00f3w<\/em> to pami\u0119tnik my\u015bli bogatego polskiego hrabiego mieszkaj\u0105cego z ojcem w Rzymie, cz\u0119stego bywalca europejskich salon\u00f3w, przyk\u0142ad \"s\u0142owia\u0144skiej bezproduktywno\u015bci\" w nieustannym analizowaniu pi\u0119kna i ludzkiego ducha.<\/p>\n\n\n\n

Kto\u015b mnie ostatnio zapyta\u0142, czy Sienkiewicz by\u0142 wierz\u0105cy. Nie wiedzia\u0142em jak mu odpowiedzie\u0107, ani na pytanie czy jest praktykuj\u0105cym katolikiem, na to drugie \u0142atwiej znale\u017a\u0107 odpowied\u017a, bo jest to fakt empiryczny. Z jego dzie\u0142 jasno wynika, \u017ce historii Polski nie mo\u017cna zrozumie\u0107 bez chrze\u015bcija\u0144stwa, tak jak Sienkiewicz nie mo\u017ce zrozumie\u0107 w\u0142asnego \u017cycia bez wiary katolickiej i kultu Matki Bo\u017cej. Jego my\u015bl jest katolicka, ale teologicznie nie do ko\u0144ca przemy\u015blana. Wydaje mi si\u0119, \u017ce \u00f3wczesne pr\u0105dy filozoficzne, kt\u00f3rych by\u0142 r\u00f3wnie\u017c bardzo pilnym czytelnikiem, doprowadzi\u0142y go do sceptycyzmu, kt\u00f3ry chcia\u0142 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 woluntaryzmem: chc\u0119 wierzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Napisz w Bez dogmat\u00f3w<\/em>Czekam, aby zosta\u0142 mi dany taki stan duszy, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 wierzy\u0107 mocno i bez \u017cadnej mieszaniny w\u0105tpliwo\u015bci, wierzy\u0107 tak, jak wierzy\u0142em, gdy by\u0142em dzieckiem. Mam szlachetne pobudki, nie szukam \u017cadnego osobistego interesu, bo wygodniej by\u0142oby mi by\u0107 szcz\u0119\u015bliwym i utuczonym zwierz\u0119ciem (...) W tym wielkim \"nie wiem\" mojej duszy staram si\u0119 spe\u0142nia\u0107 wszystkie normy religijne i nie uwa\u017cam si\u0119 za cz\u0142owieka nieszczerego. By\u0142bym, gdyby zamiast m\u00f3wi\u0107 \"nie wiem\" m\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107: wiem, \u017ce nic nie ma. Ale nasz sceptycyzm nie jest otwartym zaprzeczeniem, jest raczej bolesn\u0105 i bolesn\u0105 intuicj\u0105, \u017ce mo\u017ce nie ma nic, jest g\u0119st\u0105 mg\u0142\u0105, kt\u00f3ra otacza nasz\u0105 g\u0142ow\u0119, uciska na piersi i zas\u0142ania nas przed \u015bwiat\u0142em. Wyci\u0105gam wi\u0119c r\u0119ce w stron\u0119 tego s\u0142o\u0144ca, kt\u00f3re prze\u015bwieca przez mg\u0142\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce nie jestem w tej mojej sytuacji osamotniony, \u017ce modlitw\u0119 wielu, wielu z tych, kt\u00f3rzy chodz\u0105 w niedziel\u0119 na msz\u0119, mo\u017cna by stre\u015bci\u0107 w tych s\u0142owach: Panie, rozprosz mg\u0142\u0119!\".<\/p>\n\n\n\n

Rodzina Po\u0142anieckich<\/em> to obrona spo\u0142ecznej roli szlachty i mieszcza\u0144stwa, a tak\u017ce otwarta apoteoza katolickiego tradycjonalizmu. Bohaterem powie\u015bci jest zubo\u017ca\u0142y szlachcic prowadz\u0105cy interesy w Warszawie. Podczas pisania tej powie\u015bci pozna\u0142 Mari\u0119 Romanowsk\u0105, adoptowan\u0105 c\u00f3rk\u0119 bogatego cz\u0142owieka z Odessy. Henryk ma teraz czterdzie\u015bci sze\u015b\u0107 lat, Maria osiemna\u015bcie. Obie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, ale matka, zafascynowana lektur\u0105 m.in. Bez dogmat\u00f3w<\/em>Wywiera\u0142 presj\u0119 na c\u00f3rk\u0119, by wysz\u0142a za m\u0105\u017c. \u015alub odby\u0142 si\u0119 w Krakowie w 1893 roku, a udzieli\u0142 im go biskup krakowski kard. Te\u015bciowa przesz\u0142a od fascynacji Sienkiewiczem do wyrzutu. Podj\u0119\u0142a dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do uniewa\u017cnienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa przez Watykan, co uda\u0142o si\u0119 w niespe\u0142na rok po ceremonii \u015blubnej. Sienkiewicz przyj\u0105\u0142 papieskie potwierdzenie nieistnienia sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa z \u017calem i smutkiem. Niemi\u0142a przygoda te\u015bciowej, kt\u00f3ra robi i rozbiera, zosta\u0142a przedstawiona na \u0142amach Rodzina Po\u0142anieckich<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Krzy\u017cowcy<\/h2>\n\n\n\n

Nied\u0142ugo potem pisarz zaplanowa\u0142 wizyt\u0119 w obozach grunwaldzkich - pisa\u0142 m.in. Krzy<\/em>\u017cacy - krzy\u017cowcy<\/em>Historia Krzy\u017cak\u00f3w w XV wieku - ale nie dosta\u0142 pozwolenia od pruskiej policji. Zamiast tego pozna\u0142 inn\u0105 Mari\u0119: \"Pi\u0119kn\u0105 Wielkopolank\u0119, pann\u0119 Radziejewsk\u0105, kt\u00f3ra zrobi\u0142a na mnie piorunuj\u0105ce wra\u017cenie. Ona by\u0142a dziennikark\u0105, wtedy dwudziestotrzyletni\u0105, Sienkiewicz pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciotrzyletni\u0105. By\u0142a to bardzo pi\u0119kna i inteligentna kobieta, ale Henryk, cho\u0107 by\u0142 w niej bardzo zakochany, odkry\u0142 w niej jak\u0105\u015b anomali\u0119 psychiczn\u0105. Po smutnych do\u015bwiadczeniach z drugiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa pisarka postanowi\u0142a zerwa\u0107 zwi\u0105zek. Po latach tragicznie potwierdzi\u0142a si\u0119 nier\u00f3wnowaga tej czwartej Marii.<\/p>\n\n\n\n

Po\u0142\u0105czenie rycerskiej przygody i romansu mo\u017cna znale\u017a\u0107 w Krzy\u017cowcy<\/em> (1900). Jest to du\u017cy obraz historyczny o szerszej, g\u0142\u0119bszej i dok\u0142adniejszej tre\u015bci ni\u017c kt\u00f3rekolwiek z jego poprzednich dzie\u0142. Epopeja opowiada o walkach polsko-krzy\u017cackich, pe\u0142na silnych uczu\u0107 patriotycznych, jest odpowiedzi\u0105 Sienkiewicza na pruskie nadu\u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Pomys\u0142 na pisanie Krzy\u017cowcy<\/em> powsta\u0142 z obserwacji nadu\u017cy\u0107 pope\u0142nianych przez w\u0142adze pruskie wobec ludno\u015bci polskiej. Najbardziej dotkliwe by\u0142y okrutne prze\u015bladowania dzieci i ich rodzic\u00f3w we Wrze\u015bni, miasteczku ko\u0142o dzisiejszego Poznania, kt\u00f3rzy protestowali przeciwko nauczaniu religii w j\u0119zyku niemieckim w szkole. W szkole nie wolno by\u0142o m\u00f3wi\u0107 po polsku, ale fakt, \u017ce religii katolickiej uczono po niemiecku, by\u0142 dla Polak\u00f3w ostatni\u0105 kropk\u0105. Henryk bra\u0142 czynny udzia\u0142 w akcjach protestacyjnych przeciwko nim. Ko\u0144cowy opis zwyci\u0119skiej bitwy pod Grunwaldem (1410) sprawi\u0142, \u017ce powie\u015b\u0107 od pocz\u0105tku przyj\u0119to jako dzie\u0142o o politycznej aktualno\u015bci, a p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia historyczne - z kl\u0119sk\u0105 Niemiec w obu wojnach \u015bwiatowych - uczyni\u0142y j\u0105 niemal prorocz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnia Maria i jej aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna<\/h2>\n\n\n\n

W 1904 roku 58-letni Sienkiewicz o\u017ceni\u0142 si\u0119 z 42-letni\u0105 Mari\u0105 Babsk\u0105. Kobieta ta by\u0142a jego kuzynk\u0105 i od dawna by\u0142a w nim zakochana, gdy\u017c znali si\u0119 jako krewni od dawna. \u015alub by\u0142 kameralny, tylko w gronie najbli\u017cszych. Sienkiewiczowie po\u0142\u0105czyli si\u0119 i \u017cyli razem przez dwana\u015bcie szcz\u0119\u015bliwych lat, a\u017c do \u015bmierci pisarza.<\/p>\n\n\n\n

Henryk Sienkiewicz by\u0142 wielkim spo\u0142ecznikiem, promowa\u0142 i finansowa\u0142 wiele inicjatyw spo\u0142ecznych: muzea, fundacje propaguj\u0105ce kultur\u0119, badania naukowe czy promocj\u0119 m\u0142odych pisarzy. Promowa\u0142 sanktuaria dla dzieci chorych na gru\u017alic\u0119 i finansowa\u0142 budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w. W ostatnich latach \u017cycia z pomoc\u0105 \u017cony zintensyfikowa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w projektach spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Wybuch I wojny \u015bwiatowej (1914) zaskoczy\u0142 Sienkiewicza w Obl\u0119gorku, jego pa\u0142acowa rezydencja - Dworek - pod Warszaw\u0105, sk\u0105d przez Krak\u00f3w i Wiede\u0144 wyjecha\u0142 do Szwajcarii. Z udzia\u0142em Ignacego Jana Paderewskiego zorganizowa\u0142 w Vevey Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, wysy\u0142aj\u0105c do zniszczonego przez walcz\u0105ce armie kraju pieni\u0105dze, lekarstwa, \u017cywno\u015b\u0107 i odzie\u017c.<\/p>\n\n\n\n

Jego ostatnia wielka powie\u015b\u0107: Przez d\u017cungl\u0119 i stepy.<\/h2>\n\n\n\n

Powie\u015b\u0107 dla m\u0142odzie\u017cy W pustyni i w puszczy - Przez las i stepy<\/em> (1911) to ostatnia wielka powie\u015b\u0107 przygodowa, kt\u00f3r\u0105 zako\u0144czy\u0142 swoj\u0105 ponad czterdziestoletni\u0105 karier\u0119 pisarsk\u0105. Ten przygodowy romans, w kt\u00f3rym wida\u0107 wp\u0142ywy Julesa Verne'a, opowiada o podr\u00f3\u017cy dw\u00f3jki dzieci porwanych przez muzu\u0142man\u00f3w podczas powstania Mahdiego w Sudanie (1881-1885). Udaje im si\u0119 uciec i przemierzy\u0107 ca\u0142y kontynent afryka\u0144ski tylko po to, by zosta\u0107 odnalezionym, ju\u017c na skraju \u015bmierci, przez ekip\u0119 ratunkow\u0105. Autor wykorzystuje w\u0142asne do\u015bwiadczenia z podr\u00f3\u017cy do Afryki. Ma w sobie ca\u0142y kunszt jego wielkich dzie\u0142, bardzo \u0142atwy do czytania, zw\u0142aszcza dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0142o\u015b\u0107 do ojczyzny i \u015bmier\u0107 w Szwajcarii<\/h2>\n\n\n\n

W 1905 roku, w odpowiedzi na wywiad udzielony paryskiej gazecie Le Courrier Europ\u00e9en<\/em>Powiedzia\u0142: \"Trzeba kocha\u0107 ojczyzn\u0119 ponad wszystko i my\u015ble\u0107 przede wszystkim o jej szcz\u0119\u015bciu. Ale jednocze\u015bnie pierwszym obowi\u0105zkiem prawdziwego patrioty jest dbanie o to, by idea jego ojczyzny nie tylko nie sprzeciwia\u0142a si\u0119 szcz\u0119\u015bciu ludzko\u015bci, ale sta\u0142a si\u0119 jednym z jego fundament\u00f3w. Tylko w tych warunkach istnienie i rozw\u00f3j Ojczyzny stanie si\u0119 przedmiotem troski ca\u0142ej ludzko\u015bci. Innymi s\u0142owy, has\u0142o wszystkich patriot\u00f3w musi brzmie\u0107: za Ojczyzn\u0119 dla cz\u0142owieka, a nie: za Ojczyzn\u0119 przeciwko cz\u0142owiekowi\".<\/p>\n\n\n\n

Henryk Sienkiewicz umar\u0142 tak jak \u017cy\u0142, pracuj\u0105c za granic\u0105. Jego ostatnim dzie\u0142em jest powie\u015b\u0107 z epoki napoleo\u0144skiej. Legiony<\/em> \u2013 Legiony<\/em>dzie\u0142o, kt\u00f3re zosta\u0142o wydane po\u015bmiertnie. Zmar\u0142 w swojej tymczasowej rezydencji w Vevey w Szwajcarii na atak serca. W 1924 roku, w wolnej Polsce, prochy pisarza zosta\u0142y uroczy\u015bcie sprowadzone z Vevey do kraju. Jego szcz\u0105tki spoczywaj\u0105 w katedrze \u015bw. Jana w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie podkre\u015blmy, \u017ce miar\u0105 talentu literackiego Henryka Sienkiewicza jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 s\u0142owami zapo\u017cyczonymi z j\u0119zyka minionych epok, z u\u017cyciem okre\u015ble\u0144, kt\u00f3re stanowi\u0105 o niepowtarzalno\u015bci stylu tego pisarza. Ponadto autor Trylogii wni\u00f3s\u0142 decyduj\u0105cy wk\u0142ad w kszta\u0142towanie \u015bwiadomo\u015bci narodowej XIX-wiecznych Polak\u00f3w. Witold Gombrowicz, znany pisarz i krytyk literatury polskiej, napisa\u0142 w swoim Dzienniku (1953 - 1956) takie s\u0142owa: \"Kto z w\u0142asnej woli czyta\u0142 Mickiewicza, kto zna\u0142 S\u0142owackiego? Ale Sienkiewicz to wino, kt\u00f3rym naprawd\u0119 si\u0119 upijamy. Tu bije nasze serce... i z kimkolwiek porozmawiasz, z lekarzem, robotnikiem, nauczycielem, ziemianinem, pracownikiem biurowym, zawsze spotkasz Sienkiewicza. Sienkiewicz to ostatnia i najbardziej intymna tajemnica polskiego smaku: marzenie o polskiej urodzie\".<\/p>\n\n\n\n

Henryk Sienkiewicz do dzi\u015b uwa\u017cany jest za klasyka powie\u015bci historycznej, jednego z najwi\u0119kszych pisarzy w historii literatury polskiej i niezr\u00f3wnanego stylist\u0119. Mi\u0119dzynarodowe zestawienia bibliograficzne dowodz\u0105, \u017ce Sienkiewicz jest jednym z najpopularniejszych polskich pisarzy na \u015bwiecie. Jego prace nadal ukazuj\u0105 si\u0119 w reprintach i nowych przek\u0142adach.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Primera parte del art\u00edculo La ya mencionada trilog\u00eda nacional polaca de Sienkiewicz\u2013 A sangre y fuego, El diluvio, Un h\u00e9roe polaco, es para muchos la obra cumbre del este escritor. Son tres novelas hist\u00f3ricas hiladas con figuras de fantas\u00eda. Lo que m\u00e1s llama la atenci\u00f3n es el conocimiento profundo de la historia polaca del siglo […]<\/p>\n","protected":false},"author":939,"featured_media":25547,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39,45],"tags":[594],"class_list":["post-25475","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura","category-libros","tag-libros"],"yoast_head":"\nSienkiewicz: obras, personalidad y el final de su vida - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Segunda parte del art\u00edculo sobre el Nobel de origen polaco, abordando en esta ocasi\u00f3n sus obras m\u00e1s conocidas y el final de su vida.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/sienkiewicz-druga-czesc\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sienkiewicz: obras, personalidad y el final de su vida - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Segunda parte del art\u00edculo sobre el Nobel de origen polaco, abordando en esta ocasi\u00f3n sus obras m\u00e1s conocidas y el final de su vida.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/sienkiewicz-druga-czesc\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-10-15T04:50:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-15T08:38:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sienkiewicz.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ignacy Soler\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ignacy Soler\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ignacy Soler\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/dfd55644ce96b7611fe6030da3b4f692\"},\"headline\":\"Sienkiewicz: sus obras, su personalidad y el final de su vida\",\"datePublished\":\"2022-10-15T04:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-15T08:38:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/\"},\"wordCount\":4342,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Sienkiewicz.jpg\",\"keywords\":[\"Libros\"],\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Cultura\",\"Libros\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/\",\"name\":\"Sienkiewicz: obras, personalidad y el final de su vida - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Sienkiewicz.jpg\",\"datePublished\":\"2022-10-15T04:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-15T08:38:03+00:00\",\"description\":\"Segunda parte del art\u00edculo sobre el Nobel de origen polaco, abordando en esta ocasi\u00f3n sus obras m\u00e1s conocidas y el final de su vida.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Sienkiewicz.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/Sienkiewicz.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"Sienkiewicz\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/sienkiewicz-segunda-parte\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sienkiewicz: sus obras, su personalidad y el final de su vida\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/dfd55644ce96b7611fe6030da3b4f692\",\"name\":\"Ignacy Soler\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7b7258addb154508fbe8e00c2bd8dd7b99045fb8616a02e83cf659226fe8b03c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7b7258addb154508fbe8e00c2bd8dd7b99045fb8616a02e83cf659226fe8b03c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/7b7258addb154508fbe8e00c2bd8dd7b99045fb8616a02e83cf659226fe8b03c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Ignacy Soler\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/ignacy-soler\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sienkiewicz: dzie\u0142a, osobowo\u015b\u0107 i koniec \u017cycia - Omnes","description":"Druga cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u o urodzonym w Polsce nobli\u015bcie, tym razem traktuj\u0105ca o jego najbardziej znanych dzie\u0142ach i ko\u0144c\u00f3wce \u017cycia.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/sienkiewicz-druga-czesc\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Sienkiewicz: obras, personalidad y el final de su vida - Omnes","og_description":"Segunda parte del art\u00edculo sobre el Nobel de origen polaco, abordando en esta ocasi\u00f3n sus obras m\u00e1s conocidas y el final de su vida.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/sienkiewicz-druga-czesc\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2022-10-15T04:50:00+00:00","article_modified_time":"2022-10-15T08:38:03+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sienkiewicz.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Ignacy Soler","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Ignacy Soler","Szacowany czas czytania":"19 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/"},"author":{"name":"Ignacy Soler","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/dfd55644ce96b7611fe6030da3b4f692"},"headline":"Sienkiewicz: sus obras, su personalidad y el final de su vida","datePublished":"2022-10-15T04:50:00+00:00","dateModified":"2022-10-15T08:38:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/"},"wordCount":4342,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sienkiewicz.jpg","keywords":["Libros"],"articleSection":["Actualidad","Cultura","Libros"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/","name":"Sienkiewicz: dzie\u0142a, osobowo\u015b\u0107 i koniec \u017cycia - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sienkiewicz.jpg","datePublished":"2022-10-15T04:50:00+00:00","dateModified":"2022-10-15T08:38:03+00:00","description":"Druga cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u o urodzonym w Polsce nobli\u015bcie, tym razem traktuj\u0105ca o jego najbardziej znanych dzie\u0142ach i ko\u0144c\u00f3wce \u017cycia.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sienkiewicz.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Sienkiewicz.jpg","width":920,"height":526,"caption":"Sienkiewicz"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/sienkiewicz-segunda-parte\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sienkiewicz: sus obras, su personalidad y el final de su vida"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/dfd55644ce96b7611fe6030da3b4f692","name":"Ignacy Soler","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b7258addb154508fbe8e00c2bd8dd7b99045fb8616a02e83cf659226fe8b03c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b7258addb154508fbe8e00c2bd8dd7b99045fb8616a02e83cf659226fe8b03c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7b7258addb154508fbe8e00c2bd8dd7b99045fb8616a02e83cf659226fe8b03c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ignacy Soler"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/ignacy-soler\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/939"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}