W jednym z list\u00f3w do Goethego Juan Crist\u00f3bal Federico Schiller (1759-1805) m\u00f3wi: \"Chrze\u015bcija\u0144stwo jest przejawem pi\u0119kna moralnego, wcieleniem tego, co \u015bwi\u0119te i \u015bwi\u0119te w ludzkiej naturze, jedyn\u0105 prawdziwie estetyczn\u0105 religi\u0105. Men\u00e9ndez Pelayo m\u00f3wi, \u017ce Schiller na ka\u017cdym kroku okazywa\u0142 si\u0119 chrze\u015bcijaninem przez sentyment i wyobra\u017ani\u0119\" (\"Historia de las ideas est\u00e9ticas en Espa\u00f1a\", T. IV, s. 53, Santander 1940).<\/p>\n\n\n\n
Men\u00e9ndez Pelayo przytacza s\u0142owa Schillera: \"\u017byj ze swoim stuleciem (m\u00f3wi do artysty), ale nie b\u0105d\u017a jego wykonawc\u0105; pracuj dla swoich wsp\u00f3\u0142czesnych, ale r\u00f3b to, czego oni potrzebuj\u0105, a nie to, co chwal\u0105. Nie zapuszczaj si\u0119 w niebezpieczne towarzystwo prawdziwych, zanim nie zapewnisz sobie we w\u0142asnym sercu kr\u0119gu idealnej natury. Id\u017a do serca swoich bli\u017anich: nie zwalczaj bezpo\u015brednio ich maksym, nie pot\u0119piaj ich dzia\u0142a\u0144; ale wygnaj z ich przyjemno\u015bci to, co kapry\u015bne, frywolne, brutalne, a w ten spos\u00f3b nie\u015bwiadomie wygniesz ich z ich czyn\u00f3w, a w ko\u0144cu z ich uczu\u0107. Mno\u017c\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich wielkie, szlachetne, pomys\u0142owe formy, symbole tego, co doskona\u0142e, a\u017c wygl\u0105d zatriumfuje nad rzeczywisto\u015bci\u0105, a sztuka zdominuje natur\u0119\".<\/p>\n\n\n\n
Jego ojciec, Juan Gaspar (1723-96), by\u0142 niestrudzonym pracownikiem, g\u0142\u0119boko religijnym i optymistycznym. Jego matka, Isabel Dorotea (1732-1802), by\u0142a c\u00f3rk\u0105 karczmarza i tahonero.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze pouczenie Schillera pochodzi\u0142o od proboszcza z Loch, Mosera, kt\u00f3remu poeta po\u015bwi\u0119ci\u0142 memoria\u0142 w \"Bandytach\". W latach 1766-1773 uczy\u0142 si\u0119 w szkole \u0142aci\u0144skiej w Ludwigsburgu. W 1773 roku wst\u0105pi\u0142 do szko\u0142y wojskowej w Solit\u00fcde, kt\u00f3ra w 1775 roku zosta\u0142a przeniesiona do Stuttgartu jako akademia wojskowa Ksi\u0119stwa.<\/p>\n\n\n\n
Schiller pocz\u0105tkowo chcia\u0142 studiowa\u0107 teologi\u0119, ale zrezygnowa\u0142 z niej po wst\u0105pieniu do Akademii i wybra\u0142 prawo, a p\u00f3\u017aniej medycyn\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze sk\u0142onno\u015bci Schillera do poezji zrodzi\u0142y si\u0119 wraz z lektur\u0105 Mesjasza Klopstocka. By\u0142 te\u017c pod wp\u0142ywem dramat\u00f3w Klingera i Gotza Goethego. Jednak wi\u0119kszy wp\u0142yw na niego mieli Plutarch i J.J. Rousseau.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tkowo przyjaciel rewolucji francuskiej, po egzekucji Ludwika XVI honorowo zdystansowa\u0142 si\u0119 od niej. 23 sierpnia 1794 roku napisa\u0142 list do Goethego, w kt\u00f3rym ujawni\u0142 swoj\u0105 wielk\u0105 znajomo\u015b\u0107 sztuki, a we wrze\u015bniu odwiedzi\u0142 go w jego domu.<\/p>\n\n\n\n
9 maja 1805 roku, mi\u0119dzy godzin\u0105 pi\u0105t\u0105 a sz\u00f3st\u0105 wieczorem, spokojna \u015bmier\u0107 zako\u0144czy\u0142a \u017cycie poety, zanim osi\u0105gn\u0105\u0142 on wiek 46 lat. W 1826 r. Goethe napisa\u0142 wiersz \"Im ernsten Beinhares war's wo ich erschante\", b\u0119d\u0105cy \u015bwiadectwem jego mi\u0142ej pami\u0119ci o szlachetnym przyjacielu.<\/p>\n\n\n\n
Najwybitniejsz\u0105 cech\u0105 ducha Schillera jest idealizm jego koncepcji \u015bwiata. \"Wszystko jest nieumiarkowane, ogromne i monstrualne\" w jego wczesnych dzie\u0142ach, takich jak \"Zb\u00f3jcy\" i \"Kaba\u0142a i mi\u0142o\u015b\u0107\": idealizm rz\u0105dzi ponad wszystko (Men\u00e9ndez y Pelayo). Jest to prawdziwa literatura \"napa\u015bci i zrywu\" (\"Storm und Drang\"), jak to nazywaj\u0105 w Niemczech (Men\u00e9ndez y Pelayo).<\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pnie \"Goethe da\u0142 Schillerowi spok\u00f3j i obiektywizm, kt\u00f3rego mu brakowa\u0142o\". \"Jaki\u017c szereg arcydzie\u0142 ilustrowa\u0142 ten ostatni okres \u017cycia Schillera (1798 - 1805): Wallenstein, Maria Stuart, Joanna d'Arc, Oblubienica z Messyny, Wilhelm Tell (1804), Pie\u015b\u0144 o dzwonach\".<\/p>\n\n\n\n
\"Wilhelm Tell... jest dzie\u0142em ca\u0142kowicie harmonijnym i przez wielu preferowanym w stosunku do pozosta\u0142ych utwor\u00f3w poety... w kt\u00f3rym istnieje doskona\u0142a harmonia mi\u0119dzy akcj\u0105 a krajobrazem, nie mniej doskona\u0142e przenikanie si\u0119 dramatu indywidualnego i dramatu, kt\u00f3ry mogliby\u015bmy nazwa\u0107 epickim lub o transcendentalnym zainteresowaniu, oraz potok poezji lirycznej, tak \u015bwie\u017cy, przejrzysty i czysty jak woda, kt\u00f3ra sp\u0142ywa z tych samych dzikich szczyt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dzwon by\u0142by pierwsz\u0105 liryk\u0105 XIX wieku, gdyby nie zosta\u0142 napisany w przedostatnim roku XVIII wieku i nie nosi\u0142 w sobie ducha tej epoki, cho\u0107 w swej najbardziej idealnej i szlachetnej cz\u0119\u015bci ca\u0142a poezja ludzkiego \u017cycia skondensowana jest w tych wersach o tak metalicznym brzmieniu, o tak rozrzutnym i gi\u0119tkim rytmie. Je\u015bli chcesz wiedzie\u0107, co warta jest poezja jako dzie\u0142o cywilizacyjne, przeczytaj Campan\u0119 Schillera (Men\u00e9ndez y Pelayo).<\/p>\n\n\n\n
Schiller jest poet\u0105 idealizmu moralnego, kt\u00f3rego filozofem by\u0142 Kant... Kantowski imperatyw... zostaje przekszta\u0142cony przez ducha Schillera w ogromn\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 i lito\u015b\u0107, w powszechne mi\u0142osierdzie, kt\u00f3re ani nie umniejszaj\u0105, ani nie os\u0142abiaj\u0105, ale wzmacniaj\u0105 heroiczn\u0105 si\u0142\u0119 duszy, panuj\u0105cej nad sob\u0105, pos\u0142usznej nakazom prawa moralnego... by wyj\u015b\u0107 zwyci\u0119sko z ka\u017cdego konfliktu nami\u0119tno\u015bci\".<\/p>\n\n\n\n