Dlaczego chrze\u015bcijanie \u015bwi\u0119tuj\u0105 narodziny Jezusa Chrystusa 25 grudnia? Od czas\u00f3w renesansu powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce data ta zosta\u0142a wybrana tylko po to, by zast\u0105pi\u0107 staro\u017cytny kult \"Sol Invictus\", kt\u00f3rego uroczysto\u015b\u0107 przypada\u0142a w\u0142a\u015bnie na t\u0119 dat\u0119 (\"dies Solis Invicti\"), kt\u00f3ra w kalendarzu julia\u0144skim odpowiada\u0142a przesileniu zimowemu, czyli za\u015blubinom najd\u0142u\u017cszej nocy i najkr\u00f3tszego dnia w roku.<\/p>\n\n\n\n
Czym, a raczej kim, by\u0142 \u00f3w \"Sol Invictus\"? By\u0142 w\u0142a\u015bnie uosobieniem s\u0142o\u0144ca, uto\u017csamianym z Heliosem, Gebalem i ostatecznie z Mitr\u0105, w swoistej monoteistycznej asymilacji mi\u0119dzy b\u00f3stwem a s\u0142o\u0144cem. Kult \"Sol Invictus\" wywodzi si\u0119 ze Wschodu (szczeg\u00f3lnie z Egiptu i Syrii), gdzie obchody obrz\u0119du narodzin S\u0142o\u0144ca polega\u0142y na tym, \u017ce wierni wychodzili o p\u00f3\u0142nocy z sanktuari\u00f3w, w kt\u00f3rych si\u0119 gromadzili, aby og\u0142osi\u0107, \u017ce Dziewica urodzi\u0142a S\u0142o\u0144ce, przedstawione jako dziecko. Ze Wschodu kult rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na Rzym i Zach\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n
Czy to naprawd\u0119 jedyny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego obchodzimy \u015bwi\u0119ta o tej porze roku? Mo\u017ce nie. W rzeczywisto\u015bci odkrycia w Qumran pozwoli\u0142y ustali\u0107, \u017ce mamy pow\u00f3d, by obchodzi\u0107 Bo\u017ce Narodzenie 25 grudnia.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tajmy przede wszystkim, \u017ce Dionizy Mniejszy, mnich, kt\u00f3ry w roku 533 obliczy\u0142 rok pocz\u0105tku ery chrze\u015bcija\u0144skiej, cofn\u0105\u0142 narodziny Chrystusa o oko\u0142o sze\u015b\u0107 lat, kt\u00f3ry zatem przyszed\u0142by na \u015bwiat oko\u0142o 6 roku p.n.e. Czy mamy jakie\u015b inne wskaz\u00f3wki na ten temat? Tak, \u015bmier\u0107 Heroda Wielkiego w 4 r. p.n.e., poniewa\u017c zmar\u0142 on w tym czasie, a wiemy, \u017ce mi\u0119dzy narodzinami Jezusa a \u015bmierci\u0105 kr\u00f3la musia\u0142y up\u0142yn\u0105\u0107 oko\u0142o dwa lata, co zbieg\u0142oby si\u0119 z rokiem 6 p.n.e.<\/p>\n\n\n\n
Wiemy wi\u0119c, zn\u00f3w od ewangelisty \u0141ukasza (najbardziej szczeg\u00f3\u0142owa relacja o narodzinach Jezusa), \u017ce Maryja zasz\u0142a w ci\u0105\u017c\u0119, gdy jej kuzynka El\u017cbieta by\u0142a ju\u017c w sz\u00f3stym miesi\u0105cu ci\u0105\u017cy. Chrze\u015bcijanie zachodni zawsze obchodzili Zwiastowanie Maryi 25 marca, czyli dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy przed Bo\u017cym Narodzeniem. Natomiast chrze\u015bcijanie wschodni obchodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c Zwiastowanie Zachariaszowi (ojcu Jan Chrzciciel<\/a> i m\u0105\u017c El\u017cbiety) w dniu 23 wrze\u015bnia. \u0141ukasz wchodzi w szczeg\u00f3\u0142y, m\u00f3wi\u0105c nam, \u017ce w chwili, gdy Zachariasz<\/a> dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce jego \u017cona, teraz tak stara jak on, stanie si\u0119 brzemienna, s\u0142u\u017cy\u0142a w \u015bwi\u0105tyni, b\u0119d\u0105c z kasty kap\u0142a\u0144skiej, wed\u0142ug klasy Abia. Jednak sam \u0141ukasz, pisz\u0105c w czasie, gdy \u015awi\u0105tynia jeszcze funkcjonowa\u0142a, a klasy kap\u0142a\u0144skie kontynuowa\u0142y swoje wieloletnie rotacje, nie precyzuje, uznaj\u0105c to za oczywiste, czasu, w kt\u00f3rym s\u0142u\u017cy\u0142a klasa Abia. Ot\u00f3\u017c liczne fragmenty Ksi\u0119gi Jubileusz\u00f3w, znalezione w\u0142a\u015bnie w Qumran, pozwoli\u0142y uczonym takim jak Annie Jaubert czy izraelski \u017byd Shemarjahu Talmon precyzyjnie zrekonstruowa\u0107, \u017ce rota w Abii odbywa\u0142a si\u0119 dwa razy w roku: pierwszy od 8 do 14 dnia trzeciego miesi\u0105ca kalendarza hebrajskiego, drugi od 24 do 30 dnia \u00f3smego miesi\u0105ca tego samego kalendarza, a wi\u0119c odpowiadaj\u0105cy ostatnim dziesi\u0119ciu dniom wrze\u015bnia, w doskona\u0142ej harmonii ze wschodnim \u015bwi\u0119tem 23 wrze\u015bnia i sze\u015bciu miesi\u0119cy od 25 marca, co sugerowa\u0142oby, \u017ce narodziny Jezusa rzeczywi\u015bcie mia\u0142y miejsce w ostatnich dziesi\u0119ciu dniach grudnia i \u017ce w zwi\u0105zku z tym sensowne jest obchodzenie Bo\u017cego Narodzenia o tej porze roku, je\u015bli nie w tym dniu!<\/p>\n\n\n\n Z Ewangelii \u0141ukasza (rozdz. 2) wiemy, \u017ce narodziny Jezusa zbieg\u0142y si\u0119 ze spisem ludno\u015bci przeprowadzonym w ca\u0142ej ziemi przez Cezara Augusta:<\/p>\n\n\n\n \"W owych dniach dekret Cezara Augusta nakaza\u0142 przeprowadzenie spisu ludno\u015bci ca\u0142ej ziemi. Ten pierwszy spis zosta\u0142 sporz\u0105dzony, gdy Kwiryniusz by\u0142 namiestnikiem Syrii. Wszyscy poszli si\u0119 zarejestrowa\u0107, ka\u017cdy w swoim mie\u015bcie\".<\/p>\n\n\n\n Co wiemy na ten temat? Z tego, co czytamy w wierszach VII, VIII i X transkrypcji \"Res gestae\" Augusta znalezionej w \"Ara Pacis\" w Rzymie, dowiadujemy si\u0119, \u017ce Cezar Oktawian August trzykrotnie, w latach 28 p.n.e., 8 p.n.e. i 14 n.e., przeprowadzi\u0142 spis ca\u0142ej ludno\u015bci rzymskiej. To w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie nale\u017cy umie\u015bci\u0107 s\u0142ynny spis ludno\u015bci relacjonowany w Ewangelii \u0141ukasza (\u0141k 2,1).<\/p>\n\n\n\n W czasach staro\u017cytnych spisanie ca\u0142ej ziemi oczywi\u015bcie musia\u0142o zaj\u0105\u0107 troch\u0119 czasu, zanim spis zosta\u0142 zako\u0144czony. I tu kolejne wyja\u015bnienie ewangelisty \u0141ukasza daje nam wskaz\u00f3wk\u0119: Kwiryniusz by\u0142 namiestnikiem Syrii, gdy dokonywano tego \"pierwszego\" spisu. Sulpicjusz Kwiryniusz by\u0142 namiestnikiem Syrii prawdopodobnie w latach 6-7 n.e. W tej kwestii istniej\u0105 rozbie\u017cne opinie historyk\u00f3w: niekt\u00f3rzy przypuszczaj\u0105, \u017ce faktycznie, zgodnie z tzw. nagrobkiem z Tivoli (po \u0142acinie \"Lapis\" lub \"Titulus Tiburtinus\"), sam Kwiryniusz mia\u0142 wcze\u015bniejszy mandat w latach 8-6 p.n.e. (co by\u0142oby zgodne zar\u00f3wno z dat\u0105 spisu Augusta, jak i narodzin Jezusa); inni jednak t\u0142umacz\u0105 termin \"pierwszy\" (kt\u00f3ry w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim i greckim, b\u0119d\u0105c rodzaju nijakiego, mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c warto\u015b\u0107 przys\u0142\u00f3wkow\u0105) jako \"zanim Kwiryniusz by\u0142 namiestnikiem Syrii\". Obie hipotezy s\u0105 dopuszczalne, wi\u0119c to, co jest opowiedziane w Ewangeliach o przeprowadzeniu spisu ludno\u015bci w czasie narodzin Jezusa, jest wiarygodne.<\/p>\n\n\n\n Betlejem jest dzi\u015b miastem na Zachodnim Brzegu i nie ma w sobie nic bukolicznego ani \u017c\u0142\u00f3bkowego. Dwa tysi\u0105ce lat temu by\u0142o to jednak ma\u0142e miasteczko, znane mimo wszystko jako siedziba kr\u00f3la Dawida. St\u0105d, jak m\u00f3wi\u0142o Pismo, mia\u0142 przyj\u015b\u0107 oczekiwany przez lud izraelski mesjasz (Micheasz, rozdz. 5).<\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz czasu wiadomo by\u0142o zatem tak\u017ce, gdzie \u00f3w mesjasz, oczekiwany, jak widzieli\u015bmy, przez nar\u00f3d \u017cydowski i jego s\u0105siad\u00f3w na Wschodzie, mia\u0142 si\u0119 narodzi\u0107. <\/p>\n\n\n\n Ciekawe, \u017ce nazwa tego miejsca, z\u0142o\u017cona z dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych hebrajskich termin\u00f3w, oznacza po hebrajsku: \"dom chleba\" (\u05d1\u05b5\u05bc\u05bd\u05d9\u05ea = bayt lub be\u1e6f: dom; \u05dc\u05b6\u05a3\u05d7\u05b6\u05dd = le\u1e25em: chleb); 'dom mi\u0119sa' w j\u0119zyku arabskim (\ufe91\ufef4\ufe96 = bayt lub beyt, dom; \u0644\u064e\u062d\u0652\u0645\u064d = la\u1e25m, mi\u0119so); 'dom ryb' w starych j\u0119zykach po\u0142udniowoarabskich. Wszystkie wymienione j\u0119zyki s\u0105 pochodzenia semickiego, a w tych j\u0119zykach z tego samego trzyliterowego korzenia mo\u017cna wyprowadzi\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 s\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z pierwotnym znaczeniem korzenia pochodzenia. W naszym przypadku - rzeczownika z\u0142o\u017conego Bel\u00e9n<\/a>mamy dwa korzenie: b-y-t, kt\u00f3ry daje pocz\u0105tek Bayt lub Beth; l-\u1e25-m, kt\u00f3ry daje pocz\u0105tek Le\u1e25em lub La\u1e25m.<\/p>\n\n\n\n We wszystkich przypadkach Bayt\/Beth oznacza dom, ale La\u1e25m\/Le\u1e25em zmienia swoje znaczenie w zale\u017cno\u015bci od j\u0119zyka. <\/p>\n\n\n\n Odpowied\u017a le\u017cy w pochodzeniu populacji, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 te j\u0119zyki. Hebrajczycy, podobnie jak Aramejczycy i inne ludy semickie p\u00f3\u0142nocnego zachodu, zamieszkiwali tzw. \u017byzny P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyc, czyli rozleg\u0142y obszar mi\u0119dzy Palestyn\u0105 a Mezopotami\u0105, gdzie mo\u017cna by\u0142o uprawia\u0107 rolnictwo, co czyni\u0142o ich ludem osiad\u0142ym. Ich g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania by\u0142 wi\u0119c chleb. Arabowie, koczowniczy lub p\u00f3\u0142koczowniczy lud z p\u00f3\u0142nocy i centrum przewa\u017cnie pustynnego P\u00f3\u0142wyspu Arabskiego, czerpali swoje g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania z polowa\u0144 i rolnictwa, czyni\u0105c mi\u0119so swoim po\u017cywieniem par excellence. Wreszcie Arabowie Po\u0142udniowi, kt\u00f3rzy zamieszkiwali po\u0142udniowe wybrze\u017ca P\u00f3\u0142wyspu Arabskiego, za g\u0142\u00f3wny pokarm mieli ryby. St\u0105d mo\u017cemy zrozumie\u0107, dlaczego to samo s\u0142owo, w trzech r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach semickich, oznacza trzy r\u00f3\u017cne pokarmy.<\/p>\n\n\n\nSpis ludno\u015bci Cezara Augusta<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
W Betlejem Judei<\/strong><\/h2>\n\n\n\n