Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie ma potrzeby wyd\u0142u\u017ca\u0107 d\u0142ugiej listy podzi\u0119kowa\u0144, na jakie w ostatnich dniach z okazji \u015bmierci papie\u017ca Benedykta zas\u0142u\u017cy\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 teologiczna i duszpasterska. Nie b\u0119d\u0119 te\u017c marnowa\u0142 ani minuty na odpowiadanie na wrzaski tych, kt\u00f3rzy go krytykuj\u0105, nie znaj\u0105c prawie jego pism i nie spotkawszy go osobi\u015bcie. <\/p>\n\n\n\n
Wydaje mi si\u0119 o wiele bardziej w\u0142a\u015bciwe podkre\u015blenie innego wymiaru jego my\u015bli - mo\u017ce nie centralnego, ale z pewno\u015bci\u0105 wa\u017cnego - kt\u00f3ry jest bliski mojemu sercu. B\u0119dzie to zatem skromny ho\u0142d i wdzi\u0119czno\u015b\u0107 dla wielkiego intelektualisty, cz\u0142owieka m\u0105drego i dobrego, kt\u00f3remu przypad\u0142o w udziale zadanie poprowadzenia Ko\u015bcio\u0142a w ostatnich 40 latach - najpierw jako fundamentalnego wsparcia \u015bw. Jana Paw\u0142a II, a nast\u0119pnie jako Biskupa Rzymu - w kierunku autentycznej odnowy Ko\u015bcio\u0142a w XXI wieku, z uwzgl\u0119dnieniem najbardziej poka\u017anych i owocnych aspekt\u00f3w Soboru, \u0142\u0105cz\u0105c Tradycj\u0119 z otwarciem na nowoczesno\u015b\u0107, w dynamicznej wierno\u015bci, kt\u00f3ra zawsze stawia pytanie o to, czego Jezus Chrystus za\u017c\u0105da\u0142by od nas, gdyby mia\u0142 g\u0142osi\u0107 je naszym wsp\u00f3\u0142czesnym.<\/p>\n\n\n\n
Mam na my\u015bli pogl\u0105dy Benedykta XVI na tak gor\u0105co dyskutowane dzi\u015b kwestie ekologiczne. Stanowisko Benedykta XVI w tej sprawie jest dla mnie szczeg\u00f3lnie poci\u0105gaj\u0105ce, poniewa\u017c bardzo dobrze ilustruje t\u0119 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy kim\u015b, kto jest otwarty na dzisiejszy \u015bwiat, doceniaj\u0105c to, co w nim pozytywne, a jednocze\u015bnie umie o\u015bwietli\u0107 problemy i oczekiwania wsp\u00f3\u0142czesnych \u015bwiat\u0142em najbardziej autentycznego chrze\u015bcija\u0144stwa. <\/p>\n\n\n\n
Dla wielu chrze\u015bcijan s\u0105 to kwestie, kt\u00f3re s\u0105 - w najlepszym razie - obce naszej wierze, je\u015bli nie s\u0105 okazj\u0105 do podwa\u017cenia chrze\u015bcija\u0144skiego przes\u0142ania za pomoc\u0105 z\u0142udnych lub otwarcie poga\u0144skich interes\u00f3w. Dla innych Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017ce milcze\u0107 w \u017cadnej kwestii, kt\u00f3ra ma znaczenie intelektualne i szeroki interes spo\u0142eczny. <\/p>\n\n\n\n
Trajektoria magisterium ko\u015bcielnego w zakresie tzw. kwestii ekologicznej wydaje si\u0119 na pierwszy rzut oka bardzo aktualna, cho\u0107 istniej\u0105 bardzo ciekawe odniesienia do zachwytu i otwarcia na przyrod\u0119 u tak istotnych autor\u00f3w jak \u015bw. Bazyli, \u015bw. Augustyn czy \u015bw. Benedykt. <\/p>\n\n\n\n
Analiza najnowszego magisterium zaczyna si\u0119 jednak od pewnych aluzji w tekstach \u015bw. Jana XXIII, \u015bw. Paw\u0142a VI, niekt\u00f3rych bardziej szczeg\u00f3\u0142owych pism \u015bw. Jana Paw\u0142a II i Benedykta XVI, by zako\u0144czy\u0107 si\u0119 na encyklice po\u015bwi\u0119conej temu tematowi przez papie\u017ca Franciszka w 2015 r. Tekst obecnego papie\u017ca jest bardzo g\u0142\u0119boki i trafny, zawiera pewne oryginalne uwagi, ale nie wychodzi z pr\u00f3\u017cni: czerpie z pism jego poprzednik\u00f3w, a tak\u017ce z dokument\u00f3w opracowanych przez r\u00f3\u017cne konferencje biskup\u00f3w. Chcia\u0142bym teraz skupi\u0107 si\u0119 na wk\u0142adzie papie\u017ca Benedykta w t\u0119 trajektori\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce Benedykt XVI by\u0142 Niemcem, a w Niemczech wra\u017cliwo\u015b\u0107 ekologiczna jest podstawowym elementem \u017cycia codziennego (warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce jest to jeden z niewielu kraj\u00f3w na \u015bwiecie, w kt\u00f3rym istnieje partia Zielonych z szerok\u0105 reprezentacj\u0105 parlamentarn\u0105).<\/p>\n\n\n\n
Jego odniesienia do \"kwestii ekologicznej\" s\u0105 zar\u00f3wno cz\u0119ste, jak i g\u0142\u0119bokie. Na przyk\u0142ad w czterech latach swojego o\u015bmioletniego pontyfikatu po\u015bwi\u0119ca temu tematowi centralne odniesienia w Or\u0119dziach na \u015awiatowy Dzie\u0144 Pokoju. <\/p>\n\n\n\n
W wydaniu z 2007 roku wprowadza niezwykle wa\u017cny temat, jakim jest poj\u0119cie ekologii ludzkiej, nadaj\u0105c mu interpretacj\u0119 moraln\u0105 i doktrynaln\u0105: \"Ludzko\u015b\u0107, je\u015bli jest naprawd\u0119 zainteresowana pokojem, musi zawsze pami\u0119ta\u0107 o wzajemnych powi\u0105zaniach mi\u0119dzy ekologi\u0105 naturaln\u0105, czyli poszanowaniem przyrody, a ekologi\u0105 ludzk\u0105. Do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce ka\u017cdy lekcewa\u017c\u0105cy stosunek do \u015brodowiska naturalnego prowadzi do szk\u00f3d we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu ludzi i odwrotnie\" (n. 8). <\/p>\n\n\n\n
Benedykt XVI jest r\u00f3wnie\u017c pierwszym, kt\u00f3ry bezpo\u015brednio po\u0142\u0105czy\u0142 sprawiedliwo\u015b\u0107 ekologiczn\u0105 z przysz\u0142ymi pokoleniami, co obecnie jest w pe\u0142ni uwzgl\u0119dnione w prawodawstwie mi\u0119dzynarodowym jako zasada moralna, nawet je\u015bli jej stosowanie jest prawnie skomplikowane. Przypominaj\u0105c, \u017ce... \"Poszanowanie \u015brodowiska nie oznacza, \u017ce przyroda materialna czy zwierz\u0119ca jest wa\u017cniejsza od cz\u0142owieka\", stwierdzi\u0142, \u017ce nie mo\u017cemy wykorzystywa\u0107 przyrody \"...w spos\u00f3b egoistyczny, w pe\u0142ni dysponuj\u0105c w\u0142asnymi interesami, poniewa\u017c przysz\u0142e pokolenia r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 prawo do korzystania ze stworzenia, korzystaj\u0105c w nim z tej samej odpowiedzialnej wolno\u015bci, kt\u00f3rej domagamy si\u0119 dla siebie\" (Benedykt XVI, Or\u0119dzie na \u015awiatowy Dzie\u0144 Pokoju, 2008, n. 7).<\/p>\n\n\n\n
Ekologia cz\u0142owieka proponowana przez Benedykta XVI idzie jednak dalej. Odwo\u0142uje si\u0119 do g\u0142\u0119bokiego zwi\u0105zku mi\u0119dzy r\u00f3wnowag\u0105 w przyrodzie a r\u00f3wnowag\u0105 w cz\u0142owieku, proponuj\u0105c, by\u015bmy kierowali si\u0119 prawem naturalnym, \u0142\u0105cz\u0105c natur\u0119 ludzk\u0105 z natur\u0105 \"naturaln\u0105\", bo jeste\u015bmy przecie\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 tego samego substratu przyrodniczego. Prawda o cz\u0142owieku i przyrodzie prowadzi do postawy szacunku i troski: nie s\u0105 to odr\u0119bne aspekty. <\/p>\n\n\n\n
W tym sensie sekunduje temu, na co zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 ju\u017c \u015bw. Jan Pawe\u0142 II, \u017ce degradacja \u015brodowiska naturalnego \u0142\u0105czy si\u0119 z moraln\u0105 degradacj\u0105 cz\u0142owieka, gdy\u017c obie oznaczaj\u0105 pogard\u0119 dla stw\u00f3rczego zamys\u0142u Boga, ale Benedykt XVI rozszerza to na r\u00f3\u017cne aspekty dzia\u0142ania moralnego: \"Je\u015bli nie szanuje si\u0119 prawa do \u017cycia i naturalnej \u015bmierci, je\u015bli pocz\u0119cie, ci\u0105\u017c\u0119 i narodziny cz\u0142owieka czyni si\u0119 sztucznymi, je\u015bli ludzkie embriony po\u015bwi\u0119ca si\u0119 dla bada\u0144 naukowych, to powszechne sumienie ko\u0144czy si\u0119 utrat\u0105 poj\u0119cia ekologii ludzkiej, a wraz z ni\u0105 ekologii \u015brodowiskowej. To sprzeczno\u015b\u0107, by prosi\u0107 nowe pokolenia o poszanowanie \u015brodowiska naturalnego, gdy edukacja i prawo nie pomagaj\u0105 im szanowa\u0107 samych siebie. <\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0119ga natury jest jedna i niepodzielna, czy dotyczy \u017cycia, seksualno\u015bci, ma\u0142\u017ce\u0144stwa, rodziny, relacji spo\u0142ecznych, jednym s\u0142owem integralnego rozwoju cz\u0142owieka\" (Caritas in veritate, 2009, n. 51). Z tego wynika rozwini\u0119ta ostatnio przez papie\u017ca Franciszka koncepcja ekologii integralnej, kt\u00f3ra odnosi si\u0119 do troski o przyrod\u0119 i o ludzi, bo przecie\u017c ta planeta jest naszym wsp\u00f3lnym domem. <\/p>\n\n\n\n
Mi\u0119dzy tymi dwoma aspektami nie mo\u017ce by\u0107 nieci\u0105g\u0142o\u015bci, ani na jednym, ani na drugim biegunie. Ci, kt\u00f3rzy troszcz\u0105 si\u0119 o \u015brodowisko, a jednocze\u015bnie oczerniaj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy w nim \u017cyj\u0105, byliby w takim samym b\u0142\u0119dzie jak ci, kt\u00f3rzy bezinteresownie degraduj\u0105 \u015brodowisko, aby rzekomo sprzyja\u0107 ludziom. Jest tylko jeden kryzys - o czym tak cz\u0119sto wspomina papie\u017c Franciszek - zar\u00f3wno spo\u0142eczny, jak i \u015brodowiskowy.<\/p>\n\n\n\n
Rozwi\u0105zanie problemu ekologicznego jest wi\u0119c nie tylko techniczne, ale i moralne. Ka\u017cdy potrzebuje odkry\u0107, kt\u00f3re aspekty swojego \u017cycia mo\u017ce odnowi\u0107. Takie s\u0105 ramy koncepcji nawr\u00f3cenia ekologicznego, kt\u00f3re tak bardzo podoba si\u0119 papie\u017cowi Franciszkowi, a kt\u00f3re zaproponowa\u0142 Jan Pawe\u0142 II, a rozszerzy\u0142 Benedykt XVI, konkretyzuj\u0105c je w zmianach osobowych: \"Potrzebujemy skutecznej zmiany mentalno\u015bci, kt\u00f3ra prowadzi nas do przyj\u0119cia nowych styl\u00f3w \u017cycia, \"w kt\u00f3rych poszukiwanie prawdy, pi\u0119kna i dobra, a tak\u017ce komunia z innymi dla wsp\u00f3lnego wzrostu, s\u0105 elementami decyduj\u0105cymi o wyborach konsumpcji, oszcz\u0119dno\u015bci i inwestycji\" (Benedykt XVI, Caritas in veritate, 2009, n. 51). 51).<\/p>\n\n\n\n
Warto te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na aluzje Benedykta XVI do kwestii ekologicznej w pami\u0119tnym przem\u00f3wieniu w niemieckim parlamencie. Wskazywa\u0142 tam, \u017ce szacunek dla przyrody jest tak\u017ce sposobem uznania obiektywnej prawdy, kt\u00f3rej nie tworzymy, ale kt\u00f3rej jeste\u015bmy winni uznanie. <\/p>\n\n\n\n
Dlatego wskazywa\u0142, \u017ce: \"Musimy ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w j\u0119zyk natury i sp\u00f3jnie na niego odpowiedzie\u0107\", \u0142\u0105cz\u0105c to rozpoznanie z rozpoznaniem samej natury ludzkiej: \"Cz\u0142owiek nie jest tylko wolno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 sam sobie stwarza. Cz\u0142owiek sam siebie nie tworzy. Jest duchem i wol\u0105, ale tak\u017ce natur\u0105, a jego wola jest sprawiedliwa, gdy szanuje natur\u0119, s\u0142ucha jej i gdy akceptuje siebie za to, czym jest, i przyznaje, \u017ce sam siebie nie stworzy\u0142. W ten spos\u00f3b, i tylko w ten spos\u00f3b, realizuje si\u0119 prawdziwa wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka\".<\/p>\n\n\n\n
Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, w bardzo szerokim magisterium Benedykta XVI wymiar ekologiczny jest proponowany jako centralny dla do\u015bwiadczenia chrze\u015bcija\u0144skiego, wychodz\u0105c od koncepcji Boga Stw\u00f3rcy, kt\u00f3ry upi\u0119kszy\u0142 otaczaj\u0105cy nas \u015bwiat ogromn\u0105 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105, Boga Odkupiciela, kt\u00f3ry zechcia\u0142 dzieli\u0107 nasz\u0105 ludzk\u0105 natur\u0119, \u017cyj\u0105c w harmonii ze swoim \u015brodowiskiem, oraz Boga U\u015bwi\u0119ciciela, kt\u00f3ry u\u017cywa materii naturalnej jako no\u015bnika \u0141aski w sakramentach. <\/p>\n\n\n\n
Przypomnia\u0142 nam o tym papie\u017c Franciszek w swojej encyklice i licznych aluzjach w swoim magisterium, ale tak\u017ce poprzedni papie\u017ce, zw\u0142aszcza Benedykt XVI, zas\u0142uguj\u0105 na honorowe miejsce w\u015br\u00f3d precedens\u00f3w tego magisterium.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Me parece que no es necesario ampliar la larga lista de reconocimientos que la labor teol\u00f3gica y pastoral del Papa Benedicto ha merecido en los \u00faltimos d\u00edas con motivo de su fallecimiento. Tampoco voy a perder un minuto en contestar a los desvar\u00edos de quienes le critican sin apenas conocer sus escritos y sin haberle […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":27512,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[553,548],"tags":[871],"class_list":["post-27523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ecologia-integral","category-foco","tag-benedicto-xvi"],"yoast_head":"\n