Joseph Ratzinger (1927-2022) od m\u0142odo\u015bci czu\u0142 g\u0142\u0119bokie powo\u0142anie akademickie. Kiedy w 1977 r. Jan Pawe\u0142 II mianowa\u0142 go arcybiskupem Monachium i Freisingu, trudno mu by\u0142o zrezygnowa\u0107 z pracy dydaktycznej na Uniwersytecie w Ratyzbonie. <\/p>\n\n\n\n
Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej, w 1982 roku, zosta\u0142 wezwany do Rzymu, by pracowa\u0107 z polskim papie\u017cem jako jeden z jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Zgodzi\u0142 si\u0119, ale nie by\u0142a to \u0142atwa decyzja. Kilkakrotnie prosi\u0142 o zwolnienie z obowi\u0105zk\u00f3w w Watykanie, a \u015bw. Jan Pawe\u0142 II w odpowiedzi potwierdza\u0142 go na stanowisku: potrzebowa\u0142 go blisko, do samego ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n
Po \u015bmierci Wojty\u0142y, 78-letni by\u0142y profesor z Ratyzbony zosta\u0142 19 kwietnia 2005 r. 264. nast\u0119pc\u0105 \u015bw. Piotra. Wybra\u0142 imi\u0119 Benedykt, w symbolicznej ci\u0105g\u0142o\u015bci z Benedyktem XV, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 katedr\u0119 w Rzymie w burzliwych czasach I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n
Widz\u0105c, \u017ce niewiarygodne si\u0119 spe\u0142nia, by\u0142 dla niego szokiem: \"By\u0142em przekonany, \u017ce s\u0105 lepsi i m\u0142odsi\". Z g\u0142\u0119bokiego wymiaru wiary, porzuci\u0142 siebie dla Boga. \"Musia\u0142bym powoli zapoznawa\u0107 si\u0119 z tym, co mog\u0119 zrobi\u0107, i zawsze ogranicza\u0142bym si\u0119 do nast\u0119pnego kroku\" - t\u0142umaczy\u0142 z prostot\u0105 po latach.<\/p>\n\n\n\n
Benedykt XVI na inauguracji swojego pontyfikatu nawi\u0105za\u0142 do tych, kt\u00f3rzy b\u0142\u0105kaj\u0105 si\u0119 po wsp\u00f3\u0142czesnych pustyniach: \"pustyni ub\u00f3stwa, pustyni g\u0142odu i pragnienia; pustyni opuszczenia, samotno\u015bci, z\u0142amanej mi\u0142o\u015bci (...), ciemno\u015bci Boga, pustki dusz, kt\u00f3re nie s\u0105 ju\u017c \u015bwiadome godno\u015bci i ukierunkowania osoby ludzkiej\". Od tego dnia a\u017c do swojej rezygnacji 28 lutego 2013 r. odda\u0142 swoj\u0105 ogromn\u0105 moc intelektualn\u0105 w s\u0142u\u017cb\u0119 otrzymanej misji. 24 razy odwiedzi\u0142 r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Ka\u017cda podr\u00f3\u017c by\u0142a dla niego sporym wysi\u0142kiem: \"zawsze stawiali mi du\u017ce wymagania\" - przyzna\u0142 z prostot\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u0119\u0107 lat po wyborach udzieli\u0142 dziennikarzowi Peterowi Seewaldowi obszernego wywiadu, opublikowanego pod tytu\u0142em \u015awiat\u0142o \u015bwiata. Rozmowa obejmuje szeroki zakres temat\u00f3w, w tym pontyfikat, kryzysy Ko\u015bcio\u0142a, drogi rozwoju, wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo i krajobraz kulturowy w przej\u015bciu z XX do XXI wieku. <\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli chodzi o jego misj\u0119 jako Papie\u017ca Rzymu, musia\u0142by on bardzo polega\u0107 na swoich wsp\u00f3\u0142pracownikach i pozostawi\u0107 wiele spraw w ich r\u0119kach, aby skupi\u0107 si\u0119 na tym, co konkretne: \"zachowa\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 wizj\u0119 ca\u0142o\u015bci, wspomnienie, z kt\u00f3rego nast\u0119pnie mo\u017ce wyp\u0142yn\u0105\u0107 wizja tego, co istotne\".<\/p>\n\n\n\n
Jan Pawe\u0142 II by\u0142 gigantem pod wieloma wzgl\u0119dami. Przez sam\u0105 swoj\u0105 obecno\u015b\u0107, g\u0142os i gesty, mia\u0142 szeroki rezonans medialny. Osobowo\u015b\u0107 niemieckiego papie\u017ca by\u0142a inna: \"Niekoniecznie masz ten sam wzrost, ani ten sam g\u0142os, czy to by\u0142 problem\" - zapyta\u0142 go Seewlad. Odpowied\u017a wskazuje na w\u0105tpliwo\u015bci co do jego wytrzyma\u0142o\u015bci: \"Czasami jestem zaniepokojony i zastanawiam si\u0119, czy z czysto fizycznego punktu widzenia b\u0119d\u0119 w stanie wytrzyma\u0107 do ko\u0144ca. <\/p>\n\n\n\n
Z tej prostej postawy wyni\u00f3s\u0142 determinacj\u0119 do wype\u0142nienia swojej misji: \"Po prostu powiedzia\u0142em sobie: jestem taki, jaki jestem. Nie staram si\u0119 by\u0107 kim\u015b innym. Co mog\u0119 da\u0107 to daj\u0119, a czego nie mog\u0119 da\u0107 to te\u017c nie staram si\u0119 da\u0107. Nie pr\u00f3buj\u0119 robi\u0107 z siebie czego\u015b, czym nie jestem, zosta\u0142em wybrany - kardyna\u0142owie s\u0105 temu winni - i robi\u0119 to, co mog\u0119\".<\/p>\n\n\n\n
Gdy dziennikarz zapyta\u0142 go o klucz do zrozumienia pontyfikatu, odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do swojego akademickiego powo\u0142ania: \"My\u015bl\u0119, \u017ce skoro B\u00f3g uczyni\u0142 papie\u017cem profesora, to chcia\u0142, aby w\u0142a\u015bnie ten aspekt refleksyjno\u015bci, a zw\u0142aszcza walka o jedno\u015b\u0107 wiary i rozumu, wysun\u0119\u0142y si\u0119 na pierwszy plan\".<\/p>\n\n\n\n
Jego siedem lat i dziesi\u0119\u0107 miesi\u0119cy na czele Ko\u015bcio\u0142a katolickiego przejdzie do historii jako pontyfikat rozumu. Realizuj\u0105c swoj\u0105 misj\u0119, skorzysta\u0142 z rady filozofa J\u00fcrgena Habermasa (D\u00fcsseldorf, 1929) podczas kolokwium, kt\u00f3re zorganizowali w Monachium w styczniu 2004 r.: przedstawi\u0107 propozycje, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 zrozumia\u0142e dla og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa. Dialog mi\u0119dzy dwoma intelektualistami na temat \"przedpolitycznych moralnych podstaw pa\u0144stwa liberalnego\" by\u0142 ju\u017c za nimi, ale sprzeczne idee by\u0142y aktualne jak nigdy dot\u0105d.<\/p>\n\n\n\n
W swoich wyst\u0105pieniach stara\u0142 si\u0119 przyczyni\u0107 do internalizacji idei, stawiaj\u0105c pytania i czyni\u0105c przyst\u0119pnymi dla swoich rozm\u00f3wc\u00f3w argumenty o wielkim skarbie, jakim jest bycie osob\u0105, oraz o duchowej przemianie \u015bwiata: \"Oto wielkie zadanie, jakie stoi przed nami w tym czasie. Mo\u017cemy mie\u0107 tylko nadziej\u0119, \u017ce wewn\u0119trzna si\u0142a wiary, kt\u00f3ra jest obecna w cz\u0142owieku, stanie si\u0119 wtedy pot\u0119\u017cna na arenie publicznej, kszta\u0142tuj\u0105c my\u015bl na poziomie publicznym i nie pozwalaj\u0105c, by spo\u0142ecze\u0144stwo po prostu spad\u0142o w przepa\u015b\u0107\". Podkre\u015bla\u0142, \u017ce cz\u0142owiek podlega wy\u017cszym standardom. To w\u0142a\u015bnie te wymagania umo\u017cliwiaj\u0105 wi\u0119ksze szcz\u0119\u015bcie: \"tylko dzi\u0119ki nim osi\u0105gamy szczyt i tylko wtedy mo\u017cemy do\u015bwiadczy\u0107 pi\u0119kna bytu\". Uwa\u017cam, \u017ce podkre\u015blenie tego ma ogromne znaczenie\".<\/p>\n\n\n\n
By\u0142 g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce szcz\u0119\u015bcie jest wyzwaniem i celem dost\u0119pnym dla wszystkich, ale musi znale\u017a\u0107 drog\u0119: \"Bycie cz\u0142owiekiem jest jak wyprawa g\u00f3rska, kt\u00f3ra obejmuje kilka uci\u0105\u017cliwych stok\u00f3w. Jednak po dotarciu na szczyt jeste\u015bmy w stanie po raz pierwszy do\u015bwiadczy\u0107, jak pi\u0119knie jest tam by\u0107. Podkre\u015blenie tego jest dla mnie szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce\". Wygoda nie jest najlepszym sposobem na \u017cycie, ani te\u017c dobre samopoczucie nie jest jedyn\u0105 tre\u015bci\u0105 szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n
Benedykt XVI nie stroni\u0142 od skomplikowanych kwestii, a pytania zawsze stawia\u0142 w spos\u00f3b pozytywny. Wysoko celowa\u0142 w swoich wywodach na temat natury i przeznaczenia ludzi oraz moralnych wymaga\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwa. Swoje drzwi otworzy\u0142y przed nim najr\u00f3\u017cniejsze areopagi wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, co mia\u0142o ogromny wp\u0142yw na opini\u0119 publiczn\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Mam niezatarte wspomnienie jego s\u0142\u00f3w w Auschwitz<\/a> (2006) o milczeniu Boga, kt\u00f3rego s\u0142ucha\u0142em, kontempluj\u0105c z bliska jego cierpi\u0105ce oblicze. <\/p>\n\n\n\n W tym samym roku zosta\u0142 zaproszony do swojej dawnej alma mater, lUniwersytet w Regensburgu<\/a>. Sw\u00f3j wyk\u0142ad po\u015bwi\u0119ci\u0142 wyja\u015bnieniu relacji mi\u0119dzy religi\u0105 a rozumem. W przem\u00f3wieniu, kt\u00f3re przygotowa\u0142 na otwarcie roku akademickiego na Uniwersytecie La Sapienza (2008) w Rzymie, zada\u0142 sobie pytanie, co papie\u017c m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107 na publicznej uczelni. <\/p>\n\n\n\n Odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do powstania \u015bredniowiecznego uniwersytetu jako refleksji nad prawd\u0105 osoby w poszczeg\u00f3lnych dyscyplinach. Podstawy praw cz\u0142owieka by\u0142y przedmiotem jego wyst\u0105pienia przed Zgromadzeniem Og\u00f3lnym ONZ (2008), a w Coll\u00e8ge des Bernardins de Paris <\/a>dzieli\u0142 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ami kultury europejskiej z francusk\u0105 inteligencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wizyta Benedykta XVI w Wielkiej Brytanii we wrze\u015bniu 2010 roku mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c niew\u0105tpliwy wymiar polityczny. Szczeg\u00f3lnym momentem by\u0142o jego przem\u00f3wienie w Westminster Hall,<\/a> gdzie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do spo\u0142ecze\u0144stwa brytyjskiego z najstarszego parlamentu na \u015bwiecie: 1800 go\u015bci, reprezentuj\u0105cych \u015bwiat polityczny, spo\u0142eczny, akademicki, kulturalny i biznesowy Wielkiej Brytanii, wraz z korpusem dyplomatycznym oraz cz\u0142onkami obu Izb Parlamentu, Lords i Commons. <\/p>\n\n\n\n W tym samym miejscu, gdzie w 1535 roku s\u0105dzono i skazano na \u015bmier\u0107 Lorda Kanclerza Thomasa More'a, spotka\u0142 si\u0119 z ciep\u0142ym przyj\u0119ciem. \u015awiadomy chwili i otoczenia, po\u015bwi\u0119ci\u0142 swoje wyst\u0105pienie na podkre\u015blenie znaczenia sta\u0142ego dialogu mi\u0119dzy wiar\u0105 a rozumem oraz roli religii w procesie politycznym.<\/p>\n\n\n\n\u0179r\u00f3d\u0142a kultury europejskiej<\/h2>\n\n\n\n