{"id":27687,"date":"2023-01-08T06:00:00","date_gmt":"2023-01-08T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=27687"},"modified":"2025-11-28T13:46:17","modified_gmt":"2025-11-28T11:46:17","slug":"wolnosc-holizm-i-rozsadek-w-naukach-benedykta-xvi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/","title":{"rendered":"Wolno\u015b\u0107, \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i rozum w nauczaniu Benedykta XVI"},"content":{"rendered":"

Papie\u017c m\u00f3wi urbi et orbi<\/em>By\u0142 nie tylko biskupem Rzymu, ale tak\u017ce przewodnikiem moralnym dla ca\u0142ego \u015bwiata, dla ludzi wszystkich wyzna\u0144, tak\u017ce niewierz\u0105cych. I nigdy nie by\u0142o to bardziej widoczne ni\u017c w jego s\u0142ynnych przem\u00f3wieniach z Ratyzbony i w przem\u00f3wieniu do Bundestagu, niemieckiego parlamentu.<\/p>\n\n\n\n

Czytanie Ratzingera jest w pewnym sensie jak czytanie Pisma \u015awi\u0119tego. Jest on otwarty na wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 interpretacj\u0119. To, co nast\u0119puje, to moja interpretacja, bez pretensji do bycia jedyn\u0105, czy nawet najlepsz\u0105 z mo\u017cliwych. Zastrze\u017cenia, czytelniku!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wolno\u015b\u0107 \"od\" religii i wolno\u015b\u0107 \"przeciw\" religii w \u015bwiecie \u015bwieckim<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jaka jest \"religia obywatelska\", kt\u00f3ra \u0142\u0105czy wszystkich Europejczyk\u00f3w? Oczywi\u015bcie wierzymy w potrzeb\u0119 liberalnej demokracji jako ram, w kt\u00f3rych musi rozwija\u0107 si\u0119 nasze \u017cycie publiczne. Wolne wybory powszechne, ochrona podstawowych praw cz\u0142owieka i rz\u0105dy prawa stanowi\u0105 \"\u015bwi\u0119t\u0105 tr\u00f3jc\u0119\" tej obywatelskiej wiary.<\/p>\n\n\n\n

Wolno\u015b\u0107 \"od\" religii jest zapisana we wszystkich konstytucjach europejskich. Ale powszechnie przyjmuje si\u0119, i s\u0142usznie, \u017ce obejmuje ona r\u00f3wnie\u017c wolno\u015b\u0107 \"od\" religii. Jest to pozytywna i negatywna wolno\u015b\u0107 religijna w orzecznictwie Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Jednak wolno\u015b\u0107 \"od\" religii stanowi wyzwanie dla teorii liberalnej. Nie mamy podobnego poj\u0119cia, na przyk\u0142ad, o wolno\u015bci \"od\" socjalizmu. Albo o wolno\u015bci \"od\" neoliberalizmu. Je\u015bli rz\u0105d socjalistyczny zostanie wybrany w demokratycznych wyborach, oczekujemy polityki wynikaj\u0105cej i realizuj\u0105cej socjalistyczny \u015bwiatopogl\u0105d, oczywi\u015bcie z poszanowaniem praw mniejszo\u015bci. I czy nam si\u0119 to podoba, czy nie, oczekuje si\u0119 od nas przestrzegania praw, kt\u00f3re konkretyzuj\u0105 t\u0119 polityk\u0119, nawet je\u015bli nie jeste\u015bmy socjalistami. To samo dotyczy\u0142oby np. rz\u0105du neoliberalnego. Je\u015bli jednak wybrany zostanie rz\u0105d o orientacji katolickiej, to powa\u017cne potraktowanie wolno\u015bci \"od\" religii oznacza, \u017ce rz\u0105d ten ma zwi\u0105zane r\u0119ce, je\u015bli chodzi o uchwalanie praw wywodz\u0105cych si\u0119 z jego religijnego \u015bwiatopogl\u0105du.<\/p>\n\n\n\n

Rzeczywi\u015bcie, jeden z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w politycznych XX wieku, John Rawls, dowodzi\u0142, \u017ce sama nasza praktyka demokratyczna, niezale\u017cnie od tego, czy jest lewicowa czy prawicowa, musi zawsze opiera\u0107 si\u0119 na argumentach pochodz\u0105cych z ludzkiego rozumu, kt\u00f3rego zasady mog\u0105 by\u0107 podzielane przez wszystkich bez wzgl\u0119du na ich orientacj\u0119 ideologiczn\u0105, a wi\u0119c by\u0107 otwarta na perswazj\u0119 i zmian\u0119 pogl\u0105d\u00f3w. Religia, twierdzi\u0142 Rawls, nie przypisuj\u0105c jej dyskredytuj\u0105cej konotacji, opiera si\u0119 na prawdach niewsp\u00f3\u0142miernych i nienegocjowalnych, samoreferencyjnych i transcendentalnych. A co za tym idzie, nie nadaj\u0105ce si\u0119 na demokratyczny teren.<\/p>\n\n\n\n

W naszym wielokulturowym spo\u0142ecze\u0144stwie wierz\u0105cych i niewierz\u0105cych stoimy zatem przed dwoma wyzwaniami. <\/p>\n\n\n\n

Pierwszy: jak teoria liberalna mo\u017ce wyja\u015bni\u0107 i uzasadni\u0107 wolno\u015b\u0107 \"od\" religii? Oczywi\u015bcie, istnieje wiele pr\u00f3b racjonalizacji tego pytania w ramach liberalnych. \u017badna z nich tak naprawd\u0119 mnie nie przekonuje. Ostatecznie, je\u015bli socjalista ma prawo narzuca\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu sw\u00f3j \u015bwiatopogl\u0105d, to dlaczego katolik ma by\u0107 pozbawiony tego samego?<\/p>\n\n\n\n

I druga, rawlsowska: jakie roszczenie maj\u0105 grupy wierz\u0105cych do uczestnictwa w \u017cyciu demokratycznym - jako ludzie wiary - je\u015bli istotnie \u015bwiatopogl\u0105d religijny jest (i jest) zwi\u0105zany z prawdami nienegocjowalnymi, samoreferencyjnymi, transcendentalnymi?<\/p>\n\n\n\n

Moim zdaniem Benedykt swoimi przem\u00f3wieniami w Ratyzbonie i w Bundestagu da\u0142 najbardziej przekonuj\u0105c\u0105 odpowied\u017a na te dwa wyzwania.<\/p>\n\n\n\n

II. <\/strong>Jan Pawe\u0142 II, a po nim Benedykt, mieli zwyczaj twierdzi\u0107, \u017ce wolno\u015b\u0107 wyznania jest najbardziej podstawow\u0105 ze wszystkich wolno\u015bci. W naszej \u015bwieckiej kulturze twierdzenie to witano na og\u00f3\u0142 z pob\u0142a\u017cliwym u\u015bmiechem: \"Jakiej wolno\u015bci spodziewa\u0142by\u015b si\u0119 po papie\u017cu?\", interpretuj\u0105c takie stwierdzenie w sensie korporacyjnym, tak jakby papie\u017c by\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 zwi\u0105zku zawodowego zajmuj\u0105cym si\u0119 zapewnieniem korzy\u015bci swoim cz\u0142onkom. Nie ma nic szlachetnego w pasterzu opiekuj\u0105cym si\u0119 swoj\u0105 trzod\u0105, ale taka interpretacja mija si\u0119 z prawdziwym znaczeniem stanowiska papie\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

To, na co nie zwr\u00f3cono wystarczaj\u0105cej uwagi, w ca\u0142ym zamieszaniu wywo\u0142anym przez komentarze z Papie\u017c w Regensburgu<\/a>W wolno\u015bci religijnej, do kt\u00f3rej nawi\u0105za\u0142 Papie\u017c, uwaga koncentrowa\u0142a si\u0119 przede wszystkim na wolno\u015bci wyznania. w obliczu<\/em> Religia: wolno\u015b\u0107 wyznawania wybranej przez siebie religii. albo nie by\u0107 w og\u00f3le religijnym<\/em>. Benedykt z moc\u0105 wyartyku\u0142owa\u0142 to wszystko i pokaza\u0142 wyra\u017anie to, co by\u0142o ju\u017c wyra\u017cone w Dignitatis Humanae<\/em> <\/a>Vaticanum II, co podkre\u015bla\u0142 Jan Pawe\u0142 II i co z pewno\u015bci\u0105 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c do magisterium papie\u017ca Franciszka.<\/p>\n\n\n\n

Zauwa\u017c dobrze: jego uzasadnienie i obrona wolno\u015bci \"od\" religii nie by\u0142a wyrazem, ani ust\u0119pstwem na rzecz liberalnych poj\u0119\u0107 tolerancji i wolno\u015bci. To by\u0142 wyraz g\u0142\u0119bokiej propozycji. mniszka<\/em>. \"Nie narzucamy nikomu naszej wiary. Taki prozelityzm jest sprzeczny z chrze\u015bcija\u0144stwem. Wiara mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 tylko w wolno\u015bci - m\u00f3wi\u0142 papie\u017c w Ratyzbonie, zwracaj\u0105c si\u0119 do swoich wiernych i ca\u0142ego \u015bwiata. Tak wi\u0119c u podstaw wolno\u015bci religijnej le\u017cy wolno\u015b\u0107 do m\u00f3wienia \"nie\" nawet Bogu.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, wolno\u015b\u0107 ta musi mie\u0107 wymiar zewn\u0119trzny: pa\u0144stwo musi zagwarantowa\u0107 prawnie wszystkim wolno\u015b\u0107 \"od\" religii i wolno\u015b\u0107 \"przeciw\" religii. Ale nie mniej wa\u017cna, jak zrozumia\u0142em jego przes\u0142anie, by\u0142a wewn\u0119trzna wolno\u015b\u0107. My \u017bydzi m\u00f3wimy: \"Wszystko jest w r\u0119kach Boga, opr\u00f3cz strachu przed Bogiem\". Tak chcia\u0142 B\u00f3g, pozostawiaj\u0105c nam wyb\u00f3r. Prawdziwa religijno\u015b\u0107, prawdziwe \"tak\" dla Boga, mo\u017ce pochodzi\u0107 od istoty, kt\u00f3ra ma nie tylko zewn\u0119trzne warunki materialne, ale tak\u017ce wewn\u0119trzn\u0105 duchow\u0105 zdolno\u015b\u0107 do zrozumienia, \u017ce wyb\u00f3r, tak lub nie, oraz odpowiedzialno\u015b\u0107 za ten wyb\u00f3r, nale\u017cy do nas.<\/p>\n\n\n\n

Benedykt uczyni\u0142 w ten spos\u00f3b wolno\u015b\u0107 \"od\" religii propozycj\u0105 teologiczn\u0105. To jest przecie\u017c sedno Soboru Watyka\u0144skiego II i wk\u0142adu Ratzingera w ten Sob\u00f3r i jego p\u00f3\u017aniejsz\u0105 interpretacj\u0119. To z kolei ma g\u0142\u0119bokie znaczenie antropologiczne. Wolno\u015b\u0107 religijna dotyka najg\u0142\u0119bszego poj\u0119cia cz\u0142owieka jako autonomicznego podmiotu posiadaj\u0105cego zdolno\u015b\u0107 moralnego wyboru, tak\u017ce w odniesieniu do w\u0142asnego Stw\u00f3rcy. Kiedy hebraizm i chrze\u015bcija\u0144stwo wyra\u017caj\u0105 relacj\u0119 mi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem w kategoriach przymierza, celebruj\u0105 t\u0119 podw\u00f3jn\u0105 suwerenno\u015b\u0107: suwerenno\u015b\u0107 boskiej ofiary i suwerenno\u015b\u0107 jednostki, kt\u00f3rej jest ona ofiarowana.<\/p>\n\n\n\n

Wierz\u0119, \u017ce wszyscy, zar\u00f3wno wierz\u0105cy jak i niewierz\u0105cy, mog\u0105 zrozumie\u0107, \u017ce je\u015bli kto\u015b akceptuje istnienie wszechmocnego Stw\u00f3rcy, to naleganie, jako nieod\u0142\u0105czna propozycja religijna, na wolno\u015b\u0107 powiedzenia \"nie\" takiemu Stw\u00f3rcy jest fundamentalne dla samego zrozumienia naszej ludzkiej kondycji. W tym sensie jest rzecz\u0105 nadrz\u0119dn\u0105, \u017ce Jan Pawe\u0142 II i Benedykt XVI bronili prymatu wolno\u015bci religijnej: jest ona emblematem samej ontologii kondycji ludzkiej. O tym, co to znaczy by\u0107 cz\u0142owiekiem.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna p\u00f3j\u015b\u0107 o krok dalej. Cytuj\u0105c Jakuba, Benedykt XVI wyja\u015bnia w homilii w Ratyzbonie (kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119cono zbyt ma\u0142o uwagi), \u017ce \"prawo regalne\", prawo kr\u00f3lewsko\u015bci Boga, jest tak\u017ce \"prawem wolno\u015bci\". Jest to zastanawiaj\u0105ce: je\u015bli korzystaj\u0105c z tej wolno\u015bci, cz\u0142owiek akceptuje transcendentalne prawo regalne, to jak mo\u017ce to stanowi\u0107 rzeczywiste poszerzenie jego wolno\u015bci? Czy prawo, ze swej natury, nie oznacza akceptacji ogranicze\u0144 naszej wolno\u015bci?<\/p>\n\n\n\n

Rozumiem, \u017ce Benedykt m\u00f3wi\u0142, \u017ce post\u0119puj\u0105c poza wi\u0119zami prawa Bo\u017cego staj\u0119 si\u0119 po prostu niewolnikiem swojej ludzkiej kondycji, swoich ludzkich pragnie\u0144. Ambro\u017cego: \"Quoam multos dominos habet qui unum refugerit! Przyj\u0119cie prawa Bo\u017cego, jako \"prawa rz\u0105dz\u0105cego\", prawa Tego, kt\u00f3ry przekracza ten \u015bwiat, jest potwierdzeniem mojej wewn\u0119trznej wolno\u015bci wobec kogokolwiek i czegokolwiek na tym \u015bwiecie. Nie ma lepszego antidotum na wszelkie formy totalitaryzmu na tym \u015bwiecie. To jest prawdziwa wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

III<\/strong>Co zatem z drugim wyzwaniem, tym rawlsowskim? W moim rozumieniu wyst\u0105pienia w Bundestagu, Benedykt nie odrzuci\u0142 przes\u0142anek Rawlsowskich. Nie wymieniaj\u0105c go z nazwy, Ratzinger nie podwa\u017ca\u0142 przes\u0142anek Rawlsa, ale jego b\u0142\u0119dne rozumienie chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy katolik - przekonywa\u0142 Benedykt - wkracza w przestrze\u0144 publiczn\u0105, by wysuwa\u0107 propozycje dotycz\u0105ce normatywno\u015bci publicznej, kt\u00f3re mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 wi\u0105\u017c\u0105ce w prawie, nie sk\u0142ada tych propozycji na podstawie objawienia i wiary czy religii (cho\u0107 mog\u0105 si\u0119 z nimi pokrywa\u0107). Jak widzieli\u015bmy, cz\u0119\u015bci\u0105 antropologii chrze\u015bcija\u0144skiej jest to, \u017ce istoty ludzkie s\u0105 obdarzone wsp\u00f3lnym dla ludzko\u015bci dzia\u0142em rozumu, kt\u00f3ry ponadto stanowi uprawniony j\u0119zyk og\u00f3lnej normatywno\u015bci publicznej. Tre\u015b\u0107 pytania chrze\u015bcija\u0144skiego w ramach sfery publicznej b\u0119dzie wi\u0119c nale\u017ca\u0142a do sfery rozumu praktycznego: moralno\u015bci i etyki wyra\u017canej cz\u0119sto poprzez prawo naturalne. Je\u015bli mog\u0119 poda\u0107 przyk\u0142ad, to kiedy Kain zabi\u0142 Abla, nie odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 i nie powiedzia\u0142 do Pana: nigdy mi nie m\u00f3wi\u0142e\u015b, \u017ce zabijanie jest zabronione. Takiego zarzutu nie stawia te\u017c czytelnik Pisma \u015awi\u0119tego. Przyjmuje si\u0119, \u017ce na mocy swojego stworzenia (dla wierz\u0105cych na obraz Boga) wszyscy mamy zdolno\u015b\u0107 odr\u00f3\u017cniania sprawiedliwych od niesprawiedliwych i nie potrzebujemy do tego boskiego objawienia.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest to te\u017c ust\u0119pstwo na rzecz \u015bwiecko\u015bci. Jest to nieunikniony rezultat propozycji religijnych, kt\u00f3re informowa\u0142y o dyskursie regensburskim. Przyj\u0119cie publicznie wi\u0105\u017c\u0105cej normy opartej wy\u0142\u0105cznie na wierze i objawieniu naruszy\u0142oby w\u0142a\u015bnie to g\u0142\u0119bokie, religijnie uzasadnione zobowi\u0105zanie do wolno\u015bci religijnej, dla kt\u00f3rego przymusowa wiara jest sprzeczna i sprzeczna z wol\u0105 bosk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jest to r\u00f3wnie\u017c odwa\u017cna propozycja. Tak, z jednej strony stanowi ona bilet wst\u0119pu katolika na normatywny plac publiczny na r\u00f3wnych prawach. Jednocze\u015bnie nak\u0142ada na wsp\u00f3lnot\u0119 wiary powa\u017cn\u0105 i surow\u0105 dyscyplin\u0119. Dyscyplina rozumu mog\u0142aby zmusi\u0107 do rewizji stanowisk moralnych. Nie masz ju\u017c tego jokera w talii: \"Tak nakaza\u0142 B\u00f3g\". Nie jest to cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3lnej publicznej racji. Je\u015bli przyjmuje si\u0119 jaki\u015b j\u0119zyk, to trzeba si\u0119 nim poprawnie pos\u0142ugiwa\u0107, \u017ceby by\u0107 zrozumianym i \u017ceby by\u0107 przekonuj\u0105cym. I dotyczy to r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyka rozumu.<\/p>\n\n\n\n

Warto\u015b\u0107 \u015bwi\u0119to\u015bci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

IV. <\/strong>Przejd\u0119 teraz do tego, co uwa\u017cam za niezwyk\u0142e nauczanie skierowane specjalnie do wsp\u00f3lnoty wiernych, a kt\u00f3re znajduje si\u0119 odpowiednio w homilii ratyzbo\u0144skiej, a nie w s\u0142ynnym przem\u00f3wieniu do spo\u0142eczno\u015bci akademickiej.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zek mi\u0119dzy og\u00f3ln\u0105 normatywno\u015bci\u0105 a rozumem jest uwodzicielski i w pewnym sensie konstytutywny dla chrze\u015bcija\u0144skiej to\u017csamo\u015bci. Ale tu le\u017cy interesuj\u0105ce niebezpiecze\u0144stwo dla homo religiosus<\/em>. Na tym polega niebezpiecze\u0144stwo sprowadzenia swojej religijno\u015bci do etyki, jak to si\u0119 cz\u0119sto wyra\u017ca w prawie naturalnym, jakkolwiek jest ono wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

\"Sprawy spo\u0142eczne i Ewangelia s\u0105 nieroz\u0142\u0105czne\" - to jedno z centralnych przes\u0142a\u0144 homilii w Ratyzbonie. To pot\u0119\u017cny zwrot. Dla mnie ciekawsze jest pytanie: dlaczego papie\u017c uzna\u0142 za konieczne przypomnie\u0107 swojej trzodzie, \u017ce troska o sprawy spo\u0142eczne i Ewangelia s\u0105 nieroz\u0142\u0105czne?<\/p>\n\n\n\n

Zaczn\u0119 teraz odpowiada\u0107 na to pytanie, z oczywist\u0105 pokor\u0105 i nieufno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z faktu, \u017ce ja, outsider, wkraczam na teren wsp\u00f3lnoty wiary, do kt\u00f3rej nie nale\u017c\u0119. Je\u015bli si\u0119 myl\u0119, ch\u0119tnie zostan\u0119 poprawiony.<\/p>\n\n\n\n

Papie\u017c przestrzeg\u0142 nas, wierz\u0105cych w og\u00f3le, a konkretnie swoj\u0105 katolick\u0105 trzod\u0119, przed niebezpiecze\u0144stwem uznania, \u017ce chrze\u015bcija\u0144ski postulat normatywno\u015bci publicznej, wyra\u017cony za pomoc\u0105 j\u0119zyka og\u00f3lnego rozumu, obowi\u0105zuj\u0105cego wszystkich ludzi, wyczerpuje sens \u017cycia religijnego, a nawet normatywno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

Kwestie spo\u0142eczne\", jako wyraz moralno\u015bci i etyki, s\u0105 centralnym elementem religii Abrahamowych, ale same w sobie nie okre\u015blaj\u0105 wra\u017cliwo\u015bci religijnej, impulsu religijnego ani znaczenia religijnego. Przecie\u017c religia nie ma monopolu na moralno\u015b\u0107 i etyk\u0119. Ateista mo\u017ce prowadzi\u0107 etyczne \u017cycie i interesowa\u0107 si\u0119 sprawami spo\u0142ecznymi nie mniej szlachetnie ni\u017c osoby wierz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Kategori\u0105 religijn\u0105 par excellence, t\u0105, kt\u00f3ra w \u015bwieckim \u015bwiatopogl\u0105dzie nie ma \u017cadnego odpowiednika, \u017cadnej korespondencji, jest \u015bwi\u0119to\u015b\u0107. Sprowadzenie religii wy\u0142\u0105cznie do kwestii spo\u0142eczno-etycznych, jakkolwiek wa\u017cne by one nie by\u0142y, prowadzi do fatalnego pomniejszenia znaczenia \u015bwi\u0119to\u015bci. Oczywi\u015bcie \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 nie jest oddzielona od etyki i moralno\u015bci. Moralno\u015b\u0107 i etyka s\u0105 warunkami koniecznymi, ale nie wystarczaj\u0105cymi do \u015bwi\u0119to\u015bci. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 nie wyczerpuje si\u0119 w etyce i moralno\u015bci. Oznacza co\u015b wi\u0119cej: blisko\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci Boga do nas i naszej mi\u0142o\u015bci do Niego, Jego obecno\u015b\u0107 w ca\u0142ym naszym istnieniu.<\/p>\n\n\n\n

Chc\u0119 podzieli\u0107 si\u0119 s\u0142ynnym fragmentem Pisma \u015awi\u0119tego, znajduj\u0105cym si\u0119 zar\u00f3wno w Starym, jak i Nowym Testamencie - Kochaj bli\u017aniego swego jak siebie samego - kt\u00f3ry, jak s\u0105dz\u0119, doskonale pasuje do nalega\u0144 Benedykta w jego homilii, \u017ce kwestie spo\u0142eczne i Ewangelia s\u0105 nieroz\u0142\u0105czne.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie ten fragment znajduje si\u0119 po raz pierwszy? Jest w Ksi\u0119dze Kap\u0142a\u0144skiej, rozdzia\u0142 19. Bardzo szczeg\u00f3lny rozdzia\u0142 w ca\u0142ej Biblii, poniewa\u017c zajmuje si\u0119 wyra\u017anie poj\u0119ciem \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"Pan ponownie powiedzia\u0142 do Moj\u017cesza: 'Przem\u00f3w do ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci Izraelit\u00f3w i przyka\u017c im: 'B\u0105d\u017acie \u015bwi\u0119tymi, bo Ja, Pan, B\u00f3g wasz, jestem \u015bwi\u0119ty'\" (Kp\u0142 19,1-2).<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie w tym rozdziale znajduje si\u0119 przykazanie \"Kochaj bli\u017aniego swego\". Wszyscy jednak mamy tendencj\u0119 do zapominania o zako\u0144czeniu tego fragmentu. To nie jest po prostu \"Kochaj bli\u017aniego swego jak siebie samego\", ale \"Kochaj bli\u017aniego swego jak siebie samego\", Ja jestem Pan<\/em>\". I to w\u0142a\u015bnie ta ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 wprowadza. homo religiousus<\/em> w poj\u0119ciu \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3re wykracza poza powszechn\u0105 moralno\u015b\u0107 ca\u0142ej ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Chc\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce moim zdaniem \"warto\u015b\u0107 dodana\" \u015bwi\u0119to\u015bci nie czyni zakonnika lepszym od jego \u015bwieckich braci i si\u00f3str. To po prostu czyni go innym.<\/p>\n\n\n\n

Pozwol\u0119 sobie zbada\u0107 g\u0142\u0119bsze znaczenie s\u0142\u00f3w \"Kochaj bli\u017aniego swego jak siebie samego - Ja jestem Pan\" i zaproponowa\u0107 interpretacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim recepta na mi\u0142o\u015b\u0107 wykracza poza nasze normalne rozumienie zachowa\u0144 etycznych, kt\u00f3re mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 na prawo naturalne. Nikt nie pomy\u015bla\u0142by o przeniesieniu do prawa \u015bwieckiego obowi\u0105zku mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Jest to raczej przejaw normatywno\u015bci katolickiej, znakomicie wyra\u017conej w Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Mateusza: \"A je\u015bli kto\u015b prosi ci\u0119, by\u015b poszed\u0142 z nim jedn\u0105 mil\u0119, id\u017a z nim dwie\".<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 - Ja jestem Pan - wyja\u015bnia, dlaczego ten s\u0142ynny fragment znajduje si\u0119 w rozdziale, kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 od nakazu d\u0105\u017cenia do \u015bwi\u0119to\u015bci. Kiedy wype\u0142niamy obowi\u0105zek mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, wyra\u017camy nie tylko mi\u0142o\u015b\u0107 do bli\u017aniego i siebie. Jego spe\u0142nienie jest r\u00f3wnie\u017c wyrazem naszej mi\u0142o\u015bci do Pana. I w tym miejscu rezyduje \u015bwi\u0119to\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam za znacz\u0105ce, \u017ce Benedykt przekaza\u0142 nam to nauczanie w kontek\u015bcie celebracji eucharystycznej. Bo tak jak je rozumiem, r\u00f3\u017cne sakramenty, modlitwa, Msza \u015bw. w og\u00f3le i celebracja eucharystyczna w szczeg\u00f3lno\u015bci, a tak\u017ce wszystkie inne podobne praktyki, s\u0105 \u015brodkami, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 oferuje wierz\u0105cemu mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyra\u017cenia mi\u0142o\u015bci i oddania si\u0119 Panu. A to z pewno\u015bci\u0105 wykracza poza zwyk\u0142e prowadzenie etycznego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli w tej interpretacji jest jaka\u015b zas\u0142uga, to taka, \u017ce zawiera ona niezwyk\u0142\u0105 historyczn\u0105 ironi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W czasach prorok\u00f3w takich jak Amos i Izajasz, a tak\u017ce oczywi\u015bcie w Ewangelii, trzeba by\u0142o przypomina\u0107 wiernym, \u017ce wiary i \u015bwi\u0119to\u015bci nie mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 po prostu przez przestrzeganie sakrament\u00f3w i obrz\u0119d\u00f3w, je\u015bli nie towarzyszy im zachowanie etyczne i kr\u00f3lewskie prawo mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b sytuacja jest odwrotna i wierz\u0105cym trzeba przypomina\u0107, \u017ce bogactwo zmys\u0142u religijnego nie wyczerpuje si\u0119 przez samo prowadzenie etycznego i solidarnego \u017cycia. Prowadzenie \u017cycia etycznego jest warunkiem koniecznym, ale na pewno nie wystarczaj\u0105cym. Etycznemu post\u0119powaniu i solidarno\u015bci musi towarzyszy\u0107 relacja z bosko\u015bci\u0105, poprzez modlitw\u0119, poprzez sakramenty, szukanie r\u0119ki Stw\u00f3rcy w stworzonym przez Niego \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Jest to cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej kondycji, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce wielu wiernych niemal wstydzi si\u0119 Ewangelii, sakrament\u00f3w, a tak\u017ce wypowiedzi, u\u017cywanych s\u0142\u00f3w i praktyk, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 sakramentalne aspekty ich religii i wiary. Tomaszowi z Akwinu lub Augustynowi!) I to zjawisko jest powszechne w\u015br\u00f3d wszystkich dzieci Jakuba\/Izraela.<\/p>\n\n\n\n

\"NAGRODA
Benedykt XVI z laureatami Nagrody Ratzingera 2022: Josephem H. Weilerem i Michelem F\u00e9dou 1 grudnia 2022 r. \u00a9CNS photo\/courtesy Joseph Ratzinger-Benedykt XVI Fundacja Watyka\u0144ska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prorok Micheasz g\u0142osi\u0142: \"Cz\u0142owieku, nauczono ci\u0119, co jest dobre i czego Pan od ciebie wymaga: praktykowa\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107, kocha\u0107 pobo\u017cno\u015b\u0107, chodzi\u0107 pokornie z twoim Bogiem\" (Mic 6,8). Chodzi\u0107 pokornie, nie w ukryciu!<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym zako\u0144czy\u0107 osobist\u0105 uwag\u0105. Mia\u0142em zaszczyt spotka\u0107 papie\u017ca Benedykta przy trzech okazjach. Raz by\u0142o w 2013 roku, kr\u00f3tko przed jego emerytur\u0105, do\u015b\u0107 kr\u00f3tkie spotkanie, w kt\u00f3rym przedstawi\u0142em go dw\u00f3m moim c\u00f3rkom. Druga okazja mia\u0142a miejsce kilka lat p\u00f3\u017aniej, kiedy na jego pro\u015bb\u0119 zosta\u0142em zaproszony - ku mojemu zaskoczeniu, poniewa\u017c nigdy formalnie nie by\u0142em studentem Ratzingera - do wyg\u0142oszenia wyk\u0142adu przewodniego na s\u0142ynnym \"Ratzinger Sch\u00fclerkreis\", czyli Kr\u0119gu Jego Uczni\u00f3w, po kt\u00f3rym mia\u0142em czyst\u0105 przyjemno\u015b\u0107 d\u0142ugiej rozmowy w cztery oczy z papie\u017cem emerytem: czysta teologia. I wreszcie nasze ostatnie spotkanie mia\u0142o miejsce oko\u0142o miesi\u0105ca temu, wraz z ojcami Fedou, Lombardi i G\u00e4nswein, z okazji. Ratzinger Prize 2022. <\/a>Te spotkania pozosta\u0142y niezatarte w mojej pami\u0119ci. Wymowne i wzruszaj\u0105ce by\u0142y jego s\u0142owa rozstania: \"Prosz\u0119 o pozdrowienia dla c\u00f3rek\".<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Un Papa habla urbi et orbi, como obispo de Roma, pero tambi\u00e9n como gu\u00eda moral para todo el mundo, para las personas pertenecientes a todas las confesiones, incluidas las no creyentes. Y nunca fue esto m\u00e1s evidente que en sus famosos discursos de Ratisbona y en su alocuci\u00f3n ante el Bundestag, el parlamento alem\u00e1n. Leer […]<\/p>\n","protected":false},"author":1538,"featured_media":27458,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[537],"tags":[871,629,985],"class_list":["post-27687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recursos","tag-benedicto-xvi","tag-libertad","tag-premio-ratzinger"],"yoast_head":"\nLibertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"El ganador del Premio Ratzinger 2022 realiza en este art\u00edculo una reflexi\u00f3n sobre la concepci\u00f3n de la libertad y la religi\u00f3n de Benedicto XVI.\u00a0\u00a0\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/wolnosc-holizm-i-rozsadek-w-naukach-benedykta-xvi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Libertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"El ganador del Premio Ratzinger 2022 realiza en este art\u00edculo una reflexi\u00f3n sobre la concepci\u00f3n de la libertad y la religi\u00f3n de Benedicto XVI.\u00a0\u00a0\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/wolnosc-holizm-i-rozsadek-w-naukach-benedykta-xvi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-08T05:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-28T11:46:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Joseph Weiler\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Joseph Weiler\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Joseph Weiler\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/760bcafb99199985ad91f65b2c996150\"},\"headline\":\"Libertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI\",\"datePublished\":\"2023-01-08T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-28T11:46:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/\"},\"wordCount\":3368,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg\",\"keywords\":[\"Benedicto XVI\",\"Libertad\",\"Premio Ratzinger\"],\"articleSection\":[\"Recursos\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/\",\"name\":\"Libertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg\",\"datePublished\":\"2023-01-08T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-28T11:46:17+00:00\",\"description\":\"El ganador del Premio Ratzinger 2022 realiza en este art\u00edculo una reflexi\u00f3n sobre la concepci\u00f3n de la libertad y la religi\u00f3n de Benedicto XVI.\u00a0\u00a0\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"Pope Benedict XVI waves to the crowd during a general audience in St. Peter's Square at the Vatican Nov. 17, 2010. (CNS photo\\\/Paul Haring)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Libertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/760bcafb99199985ad91f65b2c996150\",\"name\":\"Joseph Weiler\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/weiler-100x100.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/weiler-100x100.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/weiler-100x100.png\",\"caption\":\"Joseph Weiler\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/joseph-weiler\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wolno\u015b\u0107, \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i rozum w nauczaniu Benedykta XVI","description":"W tym artykule laureat Nagrody Ratzingera 2022 zastanawia si\u0119 nad koncepcj\u0105 wolno\u015bci i religii Benedykta XVI.\u00a0\u00a0","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/wolnosc-holizm-i-rozsadek-w-naukach-benedykta-xvi\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Libertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI","og_description":"El ganador del Premio Ratzinger 2022 realiza en este art\u00edculo una reflexi\u00f3n sobre la concepci\u00f3n de la libertad y la religi\u00f3n de Benedicto XVI.\u00a0\u00a0","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/wolnosc-holizm-i-rozsadek-w-naukach-benedykta-xvi\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2023-01-08T05:00:00+00:00","article_modified_time":"2025-11-28T11:46:17+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Joseph Weiler","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Joseph Weiler","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/"},"author":{"name":"Joseph Weiler","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/760bcafb99199985ad91f65b2c996150"},"headline":"Libertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI","datePublished":"2023-01-08T05:00:00+00:00","dateModified":"2025-11-28T11:46:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/"},"wordCount":3368,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg","keywords":["Benedicto XVI","Libertad","Premio Ratzinger"],"articleSection":["Recursos"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/","name":"Wolno\u015b\u0107, \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i rozum w nauczaniu Benedykta XVI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg","datePublished":"2023-01-08T05:00:00+00:00","dateModified":"2025-11-28T11:46:17+00:00","description":"W tym artykule laureat Nagrody Ratzingera 2022 zastanawia si\u0119 nad koncepcj\u0105 wolno\u015bci i religii Benedykta XVI.\u00a0\u00a0","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/20221229T1230-OBIT-BENEDICT-1753630.jpg","width":920,"height":526,"caption":"Pope Benedict XVI waves to the crowd during a general audience in St. Peter's Square at the Vatican Nov. 17, 2010. (CNS photo\/Paul Haring)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/libertad-santidad-y-razon-en-la-ensenanza-de-benedicto-xvi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Libertad, santidad y raz\u00f3n en la ense\u00f1anza de Benedicto XVI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/760bcafb99199985ad91f65b2c996150","name":"J\u00f3zef Weiler","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/weiler-100x100.png","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/weiler-100x100.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/weiler-100x100.png","caption":"Joseph Weiler"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/joseph-weiler\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1538"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54895,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27687\/revisions\/54895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}