{"id":27840,"date":"2023-01-17T06:00:00","date_gmt":"2023-01-17T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=27840"},"modified":"2024-04-24T11:35:41","modified_gmt":"2024-04-24T09:35:41","slug":"armenia-pierwszy-narod-chrzescijanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/","title":{"rendered":"Armenia - pierwszy nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski"},"content":{"rendered":"

Wyobra\u017amy sobie wielkie imperium, kt\u00f3re w I wieku naszej ery rozci\u0105ga si\u0119 od Morza \u015ar\u00f3dziemnego po Persj\u0119, a tak\u017ce dominuje nad Morzem Czarnym i Kaspijskim. <\/p>\n\n\n\n

To wielkie imperium, zamo\u017cne, bogate w kultur\u0119 i tradycje. Jej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w panowania Urartu (nazwa nadana g\u00f3rze znanej w Biblii jako Ararat, ze wzgl\u0119du na b\u0142\u0119dne t\u0142umaczenie asyryjskich \u017ar\u00f3de\u0142), a na jej rozleg\u0142ym terytorium znajduj\u0105 si\u0119 trzy wielkie jeziora: Jezioro Van, Jezioro Urmia i Jezioro Sewan.<\/p>\n\n\n\n

Imperium to pos\u0142ugiwa\u0142o si\u0119 staro\u017cytnym j\u0119zykiem indoeuropejskim, ormia\u0144skim, kt\u00f3rego obecny alfabet jest wynalazkiem \u015bwi\u0119tego Mesropa Masztotsa. Przet\u0142umaczy\u0142 Bibli\u0119<\/a> Ormian, umacniaj\u0105c w\u015br\u00f3d swojego narodu to\u017csamo\u015b\u0107 opart\u0105, przez prawie dwa tysi\u0105clecia, na nierozerwalnym zwi\u0105zku mi\u0119dzy wiar\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, j\u0119zykiem, kultur\u0105 i tradycjami.<\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144stwo faktycznie zosta\u0142o wprowadzone w Armenii ju\u017c w I wieku n.e. przez aposto\u0142\u00f3w Bart\u0142omieja i Tadeusza, ale dopiero za namiestnika Tridatesa III, nawr\u00f3conego i ochrzczonego przez \u015bw. Grzegorza z Asy\u017cu. iluminator<\/em>gdy sta\u0142a si\u0119 religi\u0105 pa\u0144stwow\u0105 w 301 roku, kilkadziesi\u0105t lat wcze\u015bniej ni\u017c w Rzymie!<\/p>\n\n\n\n

Apostolski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ormia\u0144ski nie uczestniczy\u0142 w Soborze Chalcedo\u0144skim (451), (tym, dla zrozumienia, na kt\u00f3rym stwierdzono, \u017ce Chrystus jest jedn\u0105 osob\u0105, w kt\u00f3rej wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 dwie natury, jedna ludzka i druga boska). Sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki podzieli\u0142 si\u0119 definitywnie w 554 roku.<\/p>\n\n\n\n

Ormia\u0144ski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Apostolski, cho\u0107 okre\u015blany przez wieki jako \"monofizycki\", uwa\u017ca\u0142 t\u0119 doktryn\u0119 za heretyck\u0105, preferuj\u0105c w zamian uznanie natury Chrystusa za wyj\u0105tkow\u0105, ale b\u0119d\u0105c\u0105 owocem zjednoczenia natur ludzkiej i boskiej, (Monofizytyzm natomiast, teoria rozwini\u0119ta w V wieku przez bizantyjskiego mnicha Eutychesa i pot\u0119piona przez Sob\u00f3r Chalcedo\u0144ski, neguje podw\u00f3jn\u0105 natur\u0119, bosk\u0105 i ludzk\u0105, Chrystusa, uznaj\u0105c w Nim jedynie natur\u0119 bosk\u0105).<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c os\u0142abiona i stopniowo rozcz\u0142onkowana, b\u0119d\u0105c na styku imperi\u00f3w takich jak rzymskie i perskie, a p\u00f3\u017aniej arabskie i tureckie, nawet w IX i X wieku n.e., Armenia pozostawa\u0142a dobrze prosperuj\u0105cym narodem, zw\u0142aszcza z religijnego i kulturowego punktu widzenia, do tego stopnia, \u017ce jej nowa stolica, Ani (obecnie zaledwie kilka metr\u00f3w od granicy tureckiej), zosta\u0142a nazwana \"miastem tysi\u0105ca ko\u015bcio\u0142\u00f3w\".<\/p>\n\n\n\n

Rozdarty mi\u0119dzy narodami<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Mimo rozkwitu kultury Armenia by\u0142a podzielona mi\u0119dzy nowo powsta\u0142e Imperium Osma\u0144skie i Perskie Imperium Safawid\u00f3w, zw\u0142aszcza po zdobyciu przez Turk\u00f3w Konstantynopola (1453). Jednak od kilku wiek\u00f3w, z powodu najazd\u00f3w Turk\u00f3w seld\u017cuckich na ich terytorium, wielu ormia\u0144skich poddanych uciek\u0142o na wybrze\u017ce Morza \u015ar\u00f3dziemnego i tam powsta\u0142o ormia\u0144skie kr\u00f3lestwo Cylicji, rozci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 na znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wschodniej Anatolii. Kr\u00f3lestwo to znane by\u0142o r\u00f3wnie\u017c jako Lesser Armenia lub Little Armenia.<\/p>\n\n\n\n

Od tego momentu podzia\u0142 na Ormian wschodnich i zachodnich sta\u0142 si\u0119 wydarzeniem o niebagatelnym znaczeniu, zw\u0142aszcza w momencie ostatniego i najwa\u017cniejszego rozbioru mi\u0119dzy mocarstwami tego ludu, kt\u00f3ry zawsze znajdowa\u0142 si\u0119 w r\u00f3wnowadze mi\u0119dzy mocarstwami silniejszymi od siebie.<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci, po wojnach rosyjsko-tureckich, zw\u0142aszcza tej toczonej w latach 1877-1878, i p\u00f3\u017aniejszym traktacie w St. Stephen, terytorium odpowiadaj\u0105ce dzisiejszej Republice Armenii zosta\u0142o przy\u0142\u0105czone do Imperium Rosyjskiego.<\/p>\n\n\n\n

Ormianie w Imperium Osma\u0144skim<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o Ma\u0142\u0105 Armeni\u0119, to pozostawa\u0142a ona pod kontrol\u0105 Osman\u00f3w, kt\u00f3rzy zreszt\u0105 oficjalnie zarz\u0105dzali ni\u0105 od 1639 r., czyli od daty ostatecznego rozdzielenia Armenii Zachodniej i Wschodniej, usankcjonowanego traktatem z Zuhab, kt\u00f3ry ko\u0144czy\u0142 wojn\u0119 osma\u0144sko-safafick\u0105 z lat 1623-1639, przyznaj\u0105c Zachodni\u0105 Gruzj\u0119, Zachodni\u0105 Armeni\u0119 i Mezopotami\u0119 Imperium Osma\u0144skiemu, a zachowuj\u0105c Wschodni\u0105 Armeni\u0119 i Wschodni\u0105 Gruzj\u0119, a tak\u017ce Azerbejd\u017can, pod panowaniem Safawid\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy Armeni\u0105 Zachodni\u0105 i Wschodni\u0105 nabra\u0142o jednak znaczenia tak\u017ce z kulturowego punktu widzenia, gdy\u017c sam j\u0119zyk ormia\u0144ski dzieli si\u0119 na dwie ga\u0142\u0119zie - ormia\u0144ski zachodni (dzi\u015b ju\u017c niemal wymar\u0142y, po unicestwieniu niemal wszystkich jego u\u017cytkownik\u00f3w w wyniku wielkiego ludob\u00f3jstwa dokonanego przez Turk\u00f3w) i ormia\u0144ski wschodni, b\u0119d\u0105cy j\u0119zykiem urz\u0119dowym Republiki Armenii.<\/p>\n\n\n\n

Obecno\u015b\u0107 Ormian w Anatolii, jak widzieli\u015bmy, jest jednak znacznie starsza ni\u017c wspomniane oficjalne podzia\u0142y. W rzeczywisto\u015bci jest on dobrze udokumentowany ju\u017c w VI wieku p.n.e., czyli oko\u0142o 1500 lat przed przybyciem Turk\u00f3w seld\u017cuckich.<\/p>\n\n\n\n

W czasach Imperium Osma\u0144skiego, podobnie jak inne mniejszo\u015bci, Ormianie r\u00f3wnie\u017c znale\u017ali si\u0119 w podleg\u0142o\u015bci wobec podmiotu pa\u0144stwowego ufundowanego na podstawach religijnych, a nie etnicznych: su\u0142tan by\u0142 jednocze\u015bnie \"ksi\u0119ciem wiernych\", a wi\u0119c kalifem muzu\u0142man\u00f3w dowolnej narodowo\u015bci (Arab\u00f3w, Turk\u00f3w, Kurd\u00f3w itp.), kt\u00f3rzy byli uwa\u017cani za obywateli \u015bwiata. ), uznawanych za obywateli pierwszej kategorii, podczas gdy chrze\u015bcijanie r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 (greccy prawos\u0142awni, Ormianie, katolicy i inni) oraz \u017bydzi podlegali specjalnemu re\u017cimowi, tj. proso<\/em>kt\u00f3ra przewidywa\u0142a, \u017ce ka\u017cda niemuzu\u0142ma\u0144ska wsp\u00f3lnota religijna zostanie uznana za \"nar\u00f3d\" w ramach imperium, ale o ni\u017cszym statusie prawnym (zgodnie z islamsk\u0105 zasad\u0105 dhimma). Chrze\u015bcijanie i \u017bydzi nie uczestniczyli wi\u0119c w zarz\u0105dzaniu miastem, p\u0142acili zwolnienie ze s\u0142u\u017cby wojskowej w postaci podatku pog\u0142\u00f3wnego (d\u017cizya) i podatku gruntowego (kharaj), a g\u0142ow\u0105 ka\u017cdej wsp\u00f3lnoty by\u0142 jej przyw\u00f3dca religijny. Biskupi i patriarchowie, innymi s\u0142owy, byli wi\u0119c urz\u0119dnikami pa\u0144stwowymi podlegaj\u0105cymi bezpo\u015brednio su\u0142tanowi.<\/p>\n\n\n\n

W XIX wieku wesz\u0142a jednak w \u017cycie seria reform maj\u0105cych na celu \"modernizacj\u0119\" Imperium Osma\u0144skiego, m.in. poprzez wi\u0119ksz\u0105 integracj\u0119 obywateli niemuzu\u0142ma\u0144skich i nietureckich, ochron\u0119 ich praw poprzez stosowanie zasady r\u00f3wno\u015bci wobec prawa. Reformy te, znane jako Tanzimat, by\u0142y uchwalane od 1839 roku (za czas\u00f3w su\u0142tana Abd\u00fcla Mejida I) do 1876 roku.<\/p>\n\n\n\n

I w\u0142a\u015bnie w tym okresie, z og\u00f3lnej liczby oko\u0142o 17 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w, na terytorium osma\u0144skim mieszka\u0142a du\u017ca liczba chrze\u015bcijan r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci i wyzna\u0144. Zw\u0142aszcza Ormianie liczyli co najmniej dwa miliony. Patriarchat ormia\u0144ski szacowa\u0142 oko\u0142o 1914 roku, \u017ce istnieje oko\u0142o 2 925 ormia\u0144skich miast i wsi, z czego 2 084 w samej tylko wschodniej Anatolii. <\/p>\n\n\n\n

Ormianie w wielu miejscach, w kt\u00f3rych mieszkali, byli mniejszo\u015bci\u0105, ale w niekt\u00f3rych dzielnicach przewy\u017cszali nawet Turk\u00f3w (w innych cz\u0119\u015bciach Anatolii podobnie by\u0142o z Grekami i Asyryjczykami). <\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 osma\u0144skich Ormian by\u0142a ch\u0142opami, cz\u0119\u015b\u0107 z nich stanowi\u0142a elit\u0119 handlow\u0105 Osman\u00f3w Wysublimowane drzwi<\/em>zw\u0142aszcza w najwa\u017cniejszych o\u015brodkach miejskich. Ich si\u0142a ekonomiczna nie odzwierciedla\u0142a jednak ich reprezentacji i wp\u0142yw\u00f3w politycznych, kt\u00f3re by\u0142y raczej s\u0142abe i czyni\u0142y je szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwymi.<\/p>\n\n\n\n

Masakry w Hamid: pocz\u0105tki ludob\u00f3jstwa<\/h2>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie Rosja, wykorzystuj\u0105c s\u0142abo\u015b\u0107 Imperium Osma\u0144skiego i jego ostatnie nabytki terytorialne, a tak\u017ce pragn\u0105c zapewni\u0107 sobie uj\u015bcie do Morza \u015ar\u00f3dziemnego, postanowi\u0142a rozszerzy\u0107 swoje wp\u0142ywy na terytoria zamieszkiwane przez Ormian zachodnich, kt\u00f3re wci\u0105\u017c wchodzi\u0142y w sk\u0142ad Porty. Ci ostatni, ku swojemu ubolewaniu, byli coraz cz\u0119\u015bciej uznawani przez w\u0142adze w Konstantynopolu za prorosyjskich i, zach\u0119cani przez Rosjan oraz pomimo reform uchwalanych od 1839 r., zacz\u0119li buntowa\u0107 si\u0119 przeciwko osma\u0144skiemu panowaniu, wysuwaj\u0105c \u017c\u0105dania samostanowienia i roszczenia terytorialne oraz zak\u0142adaj\u0105c dwa ruchy rewolucyjne: H\u00ebnchak (po ormia\u0144sku \"dzwon\") i Dashnaktsutyun (\"zwi\u0105zek\").<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem su\u0142tan Abd\u00fclhamid, chc\u0105c st\u0142umi\u0107 wszelkie nastroje nacjonalistyczne w\u015br\u00f3d mniejszo\u015bci etnicznych w swoim imperium, drastycznie podni\u00f3s\u0142 podatki na swoich etnicznych ormia\u0144skich poddanych, co r\u00f3wnie\u017c podsyci\u0142o siln\u0105 niech\u0119\u0107 jego kurdyjskich s\u0105siad\u00f3w. W konsekwencji, wobec buntu bardziej radykalnych cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci ormia\u0144skiej, plemiona kurdyjskie dokona\u0142y w 1894 roku masakry tysi\u0119cy Ormian, pal\u0105c i grabi\u0105c ich wioski.<\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105c nadziej\u0119 na zwr\u00f3cenie uwagi \u015bwiata na swoj\u0105 spraw\u0119, ormia\u0144scy rewolucjoni\u015bci zaj\u0119li w 1896 roku bank w Stambule, prowokuj\u0105c reakcj\u0119 su\u0142tana. W zamieszkach, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y po tym wydarzeniu, znanych jako masakry w Hamidianie, przemoc rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 szybko i dotkn\u0119\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zamieszka\u0142ych przez Ormian miast w Imperium Osma\u0144skim. Najgorsze okrucie\u0144stwa dotkn\u0119\u0142y m.in. katedr\u0119 w Urfie, gdzie schroni\u0142o si\u0119 3 tys. chrze\u015bcija\u0144skich cywil\u00f3w i zosta\u0142o spalonych \u017cywcem.<\/p>\n\n\n\n

Dane liczbowe wskazuj\u0105, w konsekwencji masakr w Hamidianie, na ponad 50 tysi\u0119cy Ormian zmasakrowanych przez grupy tureckich muzu\u0142man\u00f3w i Kurd\u00f3w, kt\u00f3rych dzia\u0142ania jednak, podobnie jak w p\u00f3\u017aniejszym Wielkim Ludob\u00f3jstwie (o kt\u00f3rym b\u0119dzie mowa w p\u00f3\u017aniejszym artykule), by\u0142y koordynowane przez wojska rz\u0105dowe.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Imaginemos un gran imperio que, en el siglo I d.C., se extiende desde el Mediterr\u00e1neo hasta Persia y domina tambi\u00e9n el Mar Negro y el Mar Caspio. Es un gran imperio, pr\u00f3spero y rico en cultura y tradiciones. Sus or\u00edgenes se remontan al reinado de Urartu (nombre dado a la monta\u00f1a conocida en la Biblia […]<\/p>\n","protected":false},"author":2244,"featured_media":27844,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39],"tags":[],"class_list":["post-27840","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura"],"yoast_head":"\nArmenia, la primera naci\u00f3n cristiana.- Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La historia de la naci\u00f3n armenia sorprende por su inagotable riqueza y el devenir de la que fuera una de las primeras tierras evangelizadas.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/armenia-pierwszy-narod-chrzescijanski\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Armenia, la primera naci\u00f3n cristiana.- Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La historia de la naci\u00f3n armenia sorprende por su inagotable riqueza y el devenir de la que fuera una de las primeras tierras evangelizadas.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/armenia-pierwszy-narod-chrzescijanski\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-17T05:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-24T09:35:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1280px-Kohrvirab.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\"},\"headline\":\"Armenia, la primera naci\u00f3n cristiana\",\"datePublished\":\"2023-01-17T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-24T09:35:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/\"},\"wordCount\":1543,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/1280px-Kohrvirab.jpg\",\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Cultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/\",\"name\":\"Armenia, la primera naci\u00f3n cristiana.- Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/1280px-Kohrvirab.jpg\",\"datePublished\":\"2023-01-17T05:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-24T09:35:41+00:00\",\"description\":\"La historia de la naci\u00f3n armenia sorprende por su inagotable riqueza y el devenir de la que fuera una de las primeras tierras evangelizadas.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/1280px-Kohrvirab.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/1280px-Kohrvirab.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"armenia\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Armenia, la primera naci\u00f3n cristiana\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\",\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"caption\":\"Gerardo Ferrara\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/gerardo-ferrara\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Armenia, pierwszy nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski - Omnes","description":"Historia narodu ormia\u0144skiego zaskakuje swoim niewyczerpanym bogactwem i rozwojem tego, co by\u0142o jedn\u0105 z pierwszych ziem ewangelizowanych.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/armenia-pierwszy-narod-chrzescijanski\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Armenia, la primera naci\u00f3n cristiana.- Omnes","og_description":"La historia de la naci\u00f3n armenia sorprende por su inagotable riqueza y el devenir de la que fuera una de las primeras tierras evangelizadas.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/armenia-pierwszy-narod-chrzescijanski\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2023-01-17T05:00:00+00:00","article_modified_time":"2024-04-24T09:35:41+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1280px-Kohrvirab.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Gerardo Ferrara","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Gerardo Ferrara","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/"},"author":{"name":"Gerardo Ferrara","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9"},"headline":"Armenia, la primera naci\u00f3n cristiana","datePublished":"2023-01-17T05:00:00+00:00","dateModified":"2024-04-24T09:35:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/"},"wordCount":1543,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1280px-Kohrvirab.jpg","articleSection":["Actualidad","Cultura"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/","name":"Armenia, pierwszy nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1280px-Kohrvirab.jpg","datePublished":"2023-01-17T05:00:00+00:00","dateModified":"2024-04-24T09:35:41+00:00","description":"Historia narodu ormia\u0144skiego zaskakuje swoim niewyczerpanym bogactwem i rozwojem tego, co by\u0142o jedn\u0105 z pierwszych ziem ewangelizowanych.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1280px-Kohrvirab.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1280px-Kohrvirab.jpg","width":920,"height":526,"caption":"armenia"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/armenia-la-primera-nacion-cristiana\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Armenia, la primera naci\u00f3n cristiana"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9","name":"Gerardo Ferrara","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","caption":"Gerardo Ferrara"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/gerardo-ferrara\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2244"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27840"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27840\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38924,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27840\/revisions\/38924"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}