{"id":29357,"date":"2023-03-22T06:00:00","date_gmt":"2023-03-22T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=29357"},"modified":"2023-03-06T13:47:37","modified_gmt":"2023-03-06T12:47:37","slug":"heretycy-chesterton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/","title":{"rendered":"\"Heretycy\" Chestertona i nasi"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedna z pierwszych pr\u00f3b <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/kultura\/chesterton-centenary-conversion\/\">Gilbert Keith Chesterton<\/a> jest <em>Heretycy<\/em> (1905). Natomiast w <em>Ortodoksja<\/em> (1908) najlepiej identyfikuje nowoczesne pr\u0105dy atakuj\u0105ce chrze\u015bcija\u0144stwo. To w\u0142a\u015bnie u\u015bwiadomienie sobie, \u017ce te krytyki i alternatywy s\u0105 nierozs\u0105dne, doprowadzi\u0142o go do wiary chrze\u015bcija\u0144skiej i do prawos\u0142awia.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlaczego Chesterton jest tak aktualny? Mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce wiele my\u015bli, z kt\u00f3rymi mierzy si\u0119 z takim polotem, jest aktualnych do dzi\u015b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chesterton mia\u0142 szczeg\u00f3lny wdzi\u0119k w pokonywaniu ich ze skuteczn\u0105 i wsp\u00f3\u0142czuj\u0105c\u0105 si\u0142\u0105, co jest rzeczywi\u015bcie trudnym po\u0142\u0105czeniem, ale bardzo chrze\u015bcija\u0144skim i aktualnym nawet w naszych czasach.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od czasu, gdy Chesterton napisa\u0142 sw\u00f3j <em>Ortodoksja<\/em> (1908) do naszej, ponad sto lat p\u00f3\u017aniej. A wydarzy\u0142o si\u0119 wiele. G\u0142\u00f3wnym w \u015bwiecie idei by\u0142o rozwini\u0119cie si\u0119 i upadek marksizmu w sensie geograficznym, a tak\u017ce mentalnym, z kilkoma bolesnymi epigonami (Korea P\u00f3\u0142nocna, Kuba, Nikaragua, Chiny, Wietnam...). Ale \u015bwiatowa klasa intelektualna nie jest ju\u017c w wi\u0119kszo\u015bci marksistowska, jak to by\u0142o (zadziwiaj\u0105co i paradoksalnie) pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu. Z tego powodu to, co mamy przed sob\u0105, przypomina raczej to, co mia\u0142 Chesterton. I w\u0142a\u015bnie dlatego tak pomocna jest jego lektura.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Anglii Chestertona, w nast\u0119pstwie fali wolnomy\u015blicieli w XVIII wieku, emancypacja i alienacja od chrze\u015bcija\u0144stwa uderzy\u0142y w ulice. Stara powszechna i tradycyjna wiara chrze\u015bcija\u0144ska, do tego czasu duchowa podstawa narodu, by\u0142a krytykowana z r\u00f3\u017cnych stron w przestrzeni publicznej i pojawia\u0142y si\u0119 entuzjastyczne alternatywy, kt\u00f3re j\u0105 zast\u0119powa\u0142y.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z wszystkimi niezb\u0119dnymi zastrze\u017ceniami mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce kryzys intelektualny, na ulicy, sumienia chrze\u015bcija\u0144skiego wyprzedzi\u0142 w anglika\u0144skiej Anglii katolick\u0105 Europ\u0119 o ponad p\u00f3\u0142 wieku. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Monizm materialistyczny<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chesterton mia\u0142 przed sob\u0105 kilka pr\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142y si\u0119 miesza\u0107 lub \u0142\u0105czy\u0107 w tych samych ludziach. Po pierwsze, post\u0119p nauki, wzmocniony przez teori\u0119 ewolucji (Darwin, <em>Pochodzenie gatunku<\/em>1859), \u0142atwo kszta\u0142towa\u0142 materialistyczn\u0105 mentalno\u015b\u0107. Skoro ca\u0142y wszech\u015bwiat, w tym cz\u0142owiek, jest wykonany z tej samej rzeczy i powsta\u0142 z do\u0142u w wyniku jednego procesu, nie potrzeba \u017cadnego innego wyja\u015bnienia. Jest to monizm materialistyczny, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c obowi\u0105zuje, bardzo silny, je\u015bli nie bardzo subtelny, poniewa\u017c nie zdaje sobie sprawy, \u017ce inteligentne prawa i programy - \"oprogramowanie\" wszech\u015bwiata i ka\u017cdej jego cz\u0119\u015bci - nie mog\u0142y powsta\u0107 same z siebie, chyba \u017ce sam wszech\u015bwiat jest inteligencj\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142o to my\u015blenie pot\u0119\u017cnych przyrodnik\u00f3w i eseist\u00f3w naukowych, takich jak Herbert Spencer (1820-1903), Thomas Huxley (1825-1895) i Ernst Haeckel (1834-1919). Tak\u017ce poeci i pisarze, tacy jak John Davidson i H. G. Wells. Byli oni pewni, \u017ce wszystko w \u015bwiecie mo\u017cna wyja\u015bni\u0107, sprowadzaj\u0105c go do jego materialnych sk\u0142adnik\u00f3w, w\u0105tpili w specyfik\u0119 ludzkiego ducha i jego wolno\u015b\u0107, a z teorii ewolucji wyci\u0105gali wnioski dla \u017cycia spo\u0142ecznego (i eugeniki). Wydaje mu si\u0119 to my\u015bl\u0105 osobliwie \"szalon\u0105\" i autodestrukcyjn\u0105, poniewa\u017c bezpo\u015brednio dyskwalifikuje sam\u0105 my\u015bl (kt\u00f3ra mog\u0142aby by\u0107 tylko kombinacj\u0105 materialnych impuls\u00f3w), nie mo\u017ce te\u017c t\u0142umaczy\u0107 z\u0142o\u017cono\u015bci wszech\u015bwiata, no i oczywi\u015bcie wolno\u015bci. Tak jest do dzi\u015b, cho\u0107 ewolucyjne zastosowania do \u017cycia spo\u0142ecznego zosta\u0142y od\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142k\u0119, gdy nazi\u015bci, kt\u00f3rzy si\u0119 nimi usprawiedliwiali i chcieli czerpa\u0107 z nich zyski, przegrali II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Woluntaryzm i relatywizm moralny<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla Chestertona warto\u015b\u0107 rozumu by\u0142a oczywista, ale tak\u017ce to, \u017ce czysty racjonalizm, rozum w izolacji, prowadzi do szale\u0144stwa; poniewa\u017c rozum potrzebuje zestawu zasob\u00f3w, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na zdrowy rozs\u0105dek, poczucie proporcji, postrzeganie tego, co wygodne. Dlatego m\u00f3wi\u0142, \u017ce szale\u0144cem nie jest ten, kto straci\u0142 rozum, ale ten, kto straci\u0142 wszystko opr\u00f3cz rozumu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co\u015b podobnego dzieje si\u0119 z wol\u0105. Cz\u0142owiek nie jest te\u017c czyst\u0105 wol\u0105 czy wolno\u015bci\u0105, jak twierdzi\u0142 Schopenhauer, a podj\u0105\u0142 Nietzsche. Wola bez rozumu jest \u015blepa i w\u0119druje w pr\u00f3\u017cni. Chesterton identyfikuje si\u0142\u0119 Nietzschego. Podoba mu si\u0119 jego nieustraszono\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 przezwyci\u0119\u017cenia przeci\u0119tno\u015bci, ale uwa\u017ca go za leniwego i niesp\u00f3jnego w d\u0105\u017ceniu do przezwyci\u0119\u017cenia moralno\u015bci. Co wi\u0119cej, w chwili, gdy moralno\u015b\u0107 zostaje pozostawiona w gestii jednostki, znika jakikolwiek standard pozwalaj\u0105cy oceni\u0107 jedno dzia\u0142anie jako lepsze od drugiego. Ani tyran nie mo\u017ce by\u0107 pot\u0119piony, ani wolnomy\u015bliciel pochwalony. Post\u0119p nie jest mo\u017cliwy, poniewa\u017c bez ustalonych standard\u00f3w nie ma sposobu, by wiedzie\u0107, czym jest post\u0119p.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Mesjanizm socjalistyczny<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chesterton, g\u0142\u0119boko zakorzeniony w klasach \u015brednich, nie sympatyzowa\u0142 z tikami i uprzedzeniami angielskiej szlachty. Z drugiej strony, szczerze sympatyzowa\u0142 z niekt\u00f3rymi aspektami socjalistycznych d\u0105\u017ce\u0144. Opowiada\u0142 si\u0119 za powszechnym prawem wyborczym, poniewa\u017c bardziej ufa\u0142 zdrowemu rozs\u0105dkowi zwyk\u0142ych ludzi ni\u017c elit gospodarczych czy intelektualnych. Chcia\u0142 te\u017c wi\u0119kszej r\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznej za pomoc\u0105 swojego \"dystrybucjonizmu\". Krytykowa\u0142 jednak utopijno\u015b\u0107 i brak realizmu wielu teorii i wyrazicieli socjalizmu (na przyk\u0142ad Fabianizmu, kt\u00f3ry lubi\u0142 Bernard Shaw czy H.G. Wells). Wskazywa\u0142 na ich nieznajomo\u015b\u0107 grzechu pierworodnego, a tym samym niezdolno\u015b\u0107 do wykrycia i rozwi\u0105zania rzeczywistych problem\u00f3w. Krytykowa\u0142 te\u017c ich tendencje materialistyczne i deterministyczne, kt\u00f3re niszczy\u0142y wolno\u015bci i grozi\u0142y przekszta\u0142ceniem spo\u0142ecze\u0144stwa w kurnik.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mia\u0142 przed sob\u0105 bardzo entuzjastycznych i wojowniczych eksponent\u00f3w socjalizmu. G\u0142\u00f3wnym z nich by\u0142 Robert Blatchford (1851-1943), kt\u00f3ry ze swoj\u0105 gazet\u0105 Clarion (1891) chcia\u0142 uczyni\u0107 Angli\u0119 socjalistyczn\u0105 w ci\u0105gu siedmiu lat. Jest ma\u0142o znany poza wyspami, ale tworzy\u0142 czasopisma i artyku\u0142y redakcyjne, by zwalcza\u0107 wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, promowa\u0107 agnostycyzm i generowa\u0107 ruch socjalistyczny. I pom\u00f3g\u0142 w utworzeniu angielskiej Partii Pracy. Chesterton w r\u00f3\u017cnych momentach z nim polemizowa\u0142, cho\u0107 chwali\u0142 jego otwarto\u015b\u0107 i dobr\u0105 wol\u0119 i zachowa\u0142 sympati\u0119.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten aspekt zmieni\u0142 si\u0119 najbardziej. Po upadku re\u017cim\u00f3w socjalistycznych na Wschodzie to, co pozosta\u0142o z rewolucyjnej my\u015bli socjalistycznej, to nostalgie, strz\u0119py teorii i tiki-taki, cho\u0107 funkcjonuj\u0105 one jeszcze w polityce poprzez niemal marginalne partie wchodz\u0105ce w kombinacje parlamentarne. Tak jakby zabrak\u0142o dowcipu i ch\u0119ci, by przezwyci\u0119\u017cy\u0107 stare pozy i klisze. Pomijaj\u0105c fakt, \u017ce nie zrobili matematyki.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Alternatywy \"duchowe<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak\u017ce tutaj sytuacja w Anglii Chestertona by\u0142a zupe\u0142nie inna od naszej. Dyskredytacji chrze\u015bcija\u0144stwa towarzyszy\u0142 swoisty zapa\u0142 do religijnych nowo\u015bci, kt\u00f3ry ogarn\u0105\u0142 ni\u017csze i wy\u017csze warstwy spo\u0142ecze\u0144stwa. Chesterton widzia\u0142 swoich wsp\u00f3\u0142czesnych jako owce bez pasterza, gotowe p\u00f3j\u015b\u0107 za wszystkim, co si\u0119 rusza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z jednej strony by\u0142 spirytualizm, scjentologia, Towarzystwo Teozoficzne w Londynie kierowane przez Annie Besant (1848-1933), prawdziw\u0105 posta\u0107, i fizyka sir Olivera Lodge'a (1841-1940). Mieszali oni wszelkie do\u015bwiadczenia ezoteryczne, \u0142\u0105czyli religie, zw\u0142aszcza wschodnie, wierzyli \u015blepo w reinkarnacj\u0119 i jedno\u015b\u0107 wszystkich duch\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chesterton jest szczeg\u00f3lnie krytyczny wobec wszystkich kultywuj\u0105cych \"wewn\u0119trzne \u015bwiat\u0142o\", a rozumie przez to tych, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce prawda religijna wyp\u0142ywa spontanicznie z g\u0142\u0119bi serca, poniewa\u017c \u0142atwo daj\u0105 si\u0119 zwie\u015b\u0107, myl\u0105c j\u0105 z w\u0142asnymi uczuciami. Jest to spos\u00f3b, podobnie jak inne, na to, by zawsze mie\u0107 racj\u0119.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Buddyzm w szczeg\u00f3lno\u015bci&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z drugiej strony, buddyzm zaczyna\u0142 si\u0119 rozprzestrzenia\u0107 na Zachodzie i znalaz\u0142 akceptacj\u0119, jak zawsze, w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych snob\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli czu\u0107 si\u0119 zaawansowani i inni od mas. Takim przypadkiem jest w\u0142a\u015bnie Swedenborg.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chesterton krytykuje tych, kt\u00f3rzy widzieli w buddyzmie wsp\u00f3lne pod\u0142o\u017ce wszystkich religii, w tym chrze\u015bcija\u0144stwa. I dokonuje b\u0142yskotliwego por\u00f3wnania wizerunk\u00f3w buddyjskiego \u015bwi\u0119tego, z zamkni\u0119tymi oczami, patrz\u0105cego do wewn\u0105trz i przyjmuj\u0105cego los jak leci; z wizerunkami \u015bredniowiecznych \u015bwi\u0119tych wykutych w kamieniu, patrz\u0105cych na \u015bwiat, a przede wszystkim na Boga z szeroko otwartymi oczami. Dwie postawy, kt\u00f3re generuj\u0105 dwie zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne filozofie \u017cycia, t\u0119 zrezygnowan\u0105 akceptuj\u0105c\u0105 \u015bwiat lub t\u0119, kt\u00f3ra za wszelk\u0105 cen\u0119 chce go poprawi\u0107. Je\u015bli na Zachodzie nast\u0105pi\u0142 historyczny post\u0119p, to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tej odmiennej postawie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z drugiej strony, ale o tym dowiedzieli\u015bmy si\u0119 p\u00f3\u017aniej, na Zachodzie panuje og\u00f3lne zamieszanie wok\u00f3\u0142 buddyzmu, nawet na charytatywnych spotkaniach mi\u0119dzywyznaniowych. Buddyzm nie jest jednolit\u0105 religi\u0105 ze wsp\u00f3ln\u0105 doktryn\u0105 i centralnym rz\u0105dem, lecz staro\u017cytn\u0105 tradycj\u0105 sapiencjaln\u0105, a nast\u0119pnie religijn\u0105, rozpostart\u0105 nad kultur\u0105 i obyczajami wielu region\u00f3w Azji i g\u0142\u0119boko wymieszan\u0105 w ka\u017cdym miejscu ze staro\u017cytnymi religiami i przes\u0105dami. Brakuje jej jedno\u015bci. Dlatego nie mo\u017ce mie\u0107 \u017cadnych autoryzowanych przedstawicieli za granic\u0105, a jedynie odizolowanych amator\u00f3w i to na og\u00f3\u0142 skupionych na kilku praktykach zwi\u0105zanych ze zdrowiem i wellness, czyli tym, co zwykle daje im utrzymanie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Byli chrze\u015bcijanie i postchrze\u015bcijanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chesterton musia\u0142 r\u00f3wnie\u017c dyskutowa\u0107 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy stracili wiar\u0119 i stali si\u0119 bardzo krytyczni wobec chrze\u015bcija\u0144stwa. By\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejszym z nich by\u0142 Joseph McCabe, by\u0142y franciszkanin i profesor filozofii chrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 gor\u0105cym propagatorem Nietzschego i materializmu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inni wyznawali, jak dzi\u015b, chrze\u015bcija\u0144stwo zdeklasowane lub zamienione na zaproszenie do \u017cyczliwo\u015bci, jak w przypadku To\u0142stoja i jego angielskich zwolennik\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zetkn\u0119\u0142a si\u0119 tak\u017ce z pr\u0105dami akomodacyjnymi czy \"szerokimi\" (Broad), kt\u00f3re gotowe by\u0142y dostosowa\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo do czas\u00f3w, aby je uwiarygodni\u0107, niezale\u017cnie od tego, co by\u0142o potrzebne. Nietrudno by\u0142oby dzi\u015b znale\u017a\u0107 przedstawicieli tych trzech stanowisk.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Osobliwo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy jeszcze nie wierzy\u0142, Chesterton dostrzega\u0142 bezsensowne pod\u0142o\u017ce pewnych pr\u0105d\u00f3w, takich jak materializm, relatywizm, ezoteryka. P\u00f3\u017aniej znalaz\u0142by co\u015b podobnego w licznych krytykach chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re by\u0142y produkowane z nieproporcjonalnym animuszem i udziwnion\u0105 rozbie\u017cno\u015bci\u0105. Analizuj\u0105c jego sprzeczno\u015bci, doszed\u0142 do dw\u00f3ch genialnych wniosk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 aktualne do dzi\u015b. Pierwszym z nich by\u0142o to, \u017ce je\u015bli chrze\u015bcija\u0144stwo by\u0142o krytykowane za pomoc\u0105 argument\u00f3w z przeciwstawnych pozycji, oznacza\u0142o to, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo stanowi centrum i norm\u0119 lub normalno\u015b\u0107 ludzkich d\u0105\u017ce\u0144.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po drugie, chrze\u015bcija\u0144stwo posiada szczeg\u00f3ln\u0105 zdolno\u015b\u0107 do o\u017cywiania w napi\u0119ciu ogromnych si\u0142, kt\u00f3re nie s\u0105 ze sob\u0105 sprzeczne ani si\u0119 nie wykluczaj\u0105: pokory i odwagi, uznania, \u017ce jest si\u0119 grzesznikiem i \u017ce jest si\u0119 dzieckiem Bo\u017cym, pogardy dla siebie i mi\u0142o\u015bci do siebie. Oderwanie si\u0119 od \u015bwiata ca\u0142ym sercem i pokochanie \u015bwiata ca\u0142ym sercem. \"Nie wystarczy - m\u00f3wi - ponura akceptacja stoik\u00f3w\". Kochanie \u015bwiata ca\u0142ym sercem jest konsekwencj\u0105 \"kosmicznego optymizmu\", kt\u00f3ry wynika z wiedzy, \u017ce \u015bwiat pochodzi od Boga. Oderwanie od \u015bwiata jest konsekwencj\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiej m\u0105dro\u015bci, kt\u00f3ra wskazuje na pierwotny upadek, dla Chestertona fundamentalny aspekt rozumienia historii ludzko\u015bci i bodziec do nieugi\u0119tej walki nie z \"z\u0142ymi\", ale ze z\u0142em. Ostateczny argument ka\u017cdego \u017cycia i ca\u0142ej cywilizacji. Wczoraj i dzi\u015b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wniosek&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Ortodoksja<\/em> opowiada o mentalnej w\u0119dr\u00f3wce Chestertona. Dzi\u015b ortodoksja wnosi pot\u0119\u017cny impuls intelektualnej jasno\u015bci do kultury ukaranej przez wady bardzo podobne do tych z czas\u00f3w Chestertona.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trzeba wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce odby\u0142a si\u0119 inteligentna debata i Chesterton debatowa\u0142 z wielk\u0105 jasno\u015bci\u0105, z wielkim wdzi\u0119kiem i z wielkim szacunkiem, a jego przeciwnicy byli zmuszeni do odpowiedzi. W dzisiejszych czasach unika si\u0119 w og\u00f3le debaty, poniewa\u017c by\u0107 mo\u017ce unika si\u0119 my\u015blenia, a klisze utrwalaj\u0105 si\u0119 przez powtarzanie i przetrwa\u0142y dzi\u0119ki inercji. Tym bardziej nale\u017cy podtrzymywa\u0107 przy \u017cyciu w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan tak pot\u0119\u017cny bodziec intelektualny jak ten. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uno de los primeros ensayos de Gilbert Keith Chesterton es Herejes (1905). Pero en Ortodoxia (1908) identifica mejor las corrientes modernas que atacan al cristianismo. Advertir que esas cr\u00edticas y alternativas eran insensatas es lo que le condujo a la fe cristiana y a la Ortodoxia.\u00a0 \u00bfPor qu\u00e9 resulta tan actual Chesterton? Entre otros m\u00e9ritos [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":29363,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[57,537,53],"tags":[496],"class_list":["post-29357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-argumentos","category-recursos","category-teologia-siglo-xx","tag-teologia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La pervivencia de distintas posiciones filos\u00f3ficas a las que Chesterton dej\u00f3 sin argumentos hace que su pensamiento siga siendo actual.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/argumenty\/teologia-xx-wieku\/heretycy-chesterton\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La pervivencia de distintas posiciones filos\u00f3ficas a las que Chesterton dej\u00f3 sin argumentos hace que su pensamiento siga siendo actual.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/argumenty\/teologia-xx-wieku\/heretycy-chesterton\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-03-22T05:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TEOLOGIA.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Juan Luis Lorda\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Juan Luis Lorda\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Juan Luis Lorda\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/40691f2df8924a04c0764830b7d09e07\"},\"headline\":\"Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros\",\"datePublished\":\"2023-03-22T05:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/\"},\"wordCount\":2098,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/TEOLOGIA.jpg\",\"keywords\":[\"Teolog\u00eda\"],\"articleSection\":[\"Argumentos\",\"Recursos\",\"Teolog\u00eda del siglo XX\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/\",\"name\":\"Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/TEOLOGIA.jpg\",\"datePublished\":\"2023-03-22T05:00:00+00:00\",\"description\":\"La pervivencia de distintas posiciones filos\u00f3ficas a las que Chesterton dej\u00f3 sin argumentos hace que su pensamiento siga siendo actual.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/TEOLOGIA.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/TEOLOGIA.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"chesterton\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/argumentos\\\/teologia-siglo-xx\\\/herejes-chesterton\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/40691f2df8924a04c0764830b7d09e07\",\"name\":\"Juan Luis Lorda\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Juan_Luis_Lorda-100x100.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Juan_Luis_Lorda-100x100.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Juan_Luis_Lorda-100x100.png\",\"caption\":\"Juan Luis Lorda\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/juan-luis-lorda\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\"Heretycy\" Chestertona i nasi - Omnes","description":"Przetrwanie r\u00f3\u017cnych stanowisk filozoficznych, kt\u00f3re Chesterton pozostawi\u0142 bez argument\u00f3w, oznacza, \u017ce jego my\u015bl jest aktualna do dzi\u015b.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/argumenty\/teologia-xx-wieku\/heretycy-chesterton\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros - Omnes","og_description":"La pervivencia de distintas posiciones filos\u00f3ficas a las que Chesterton dej\u00f3 sin argumentos hace que su pensamiento siga siendo actual.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/argumenty\/teologia-xx-wieku\/heretycy-chesterton\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2023-03-22T05:00:00+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TEOLOGIA.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Juan Luis Lorda","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Juan Luis Lorda","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/"},"author":{"name":"Juan Luis Lorda","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/40691f2df8924a04c0764830b7d09e07"},"headline":"Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros","datePublished":"2023-03-22T05:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/"},"wordCount":2098,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TEOLOGIA.jpg","keywords":["Teolog\u00eda"],"articleSection":["Argumentos","Recursos","Teolog\u00eda del siglo XX"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/","name":"\"Heretycy\" Chestertona i nasi - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TEOLOGIA.jpg","datePublished":"2023-03-22T05:00:00+00:00","description":"Przetrwanie r\u00f3\u017cnych stanowisk filozoficznych, kt\u00f3re Chesterton pozostawi\u0142 bez argument\u00f3w, oznacza, \u017ce jego my\u015bl jest aktualna do dzi\u015b.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TEOLOGIA.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/TEOLOGIA.jpg","width":920,"height":526,"caption":"chesterton"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/herejes-chesterton\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Los \u201cherejes\u201d de Chesterton y los nuestros"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/40691f2df8924a04c0764830b7d09e07","name":"Juan Luis Lorda","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Juan_Luis_Lorda-100x100.png","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Juan_Luis_Lorda-100x100.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Juan_Luis_Lorda-100x100.png","caption":"Juan Luis Lorda"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/juan-luis-lorda\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29357"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29357\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}