31 marca ubieg\u0142ego roku biskupi francuscy przeg\u0142osowali otwarcie sprawy beatyfikacyjnej teologa Henri de Lubaca (1896-1991). Editions Encounter<\/a> pracuje obecnie nad wydaniem w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim jego dzie\u0142 kompletnych.<\/p>\n\n\n\n H. de Lubaca pozna\u0142em g\u0142\u00f3wnie podczas pracy nad moim doktoratem. Skoncentrowa\u0142em si\u0119 na jednym z jego ostatnich dzie\u0142, niedoko\u0144czonym, jak sam przyzna\u0142: Duchowe potomstwo Joachima z Fiore<\/a><\/em>. Mog\u0142em zanurzy\u0107 si\u0119 w jego archiwach i pozna\u0107 jego teologiczne troski. W ko\u0144cu by\u0142o to jak zagl\u0105danie do ca\u0142ej jego my\u015bli przez ma\u0142e okienko. <\/p>\n\n\n\n Podziwiam g\u0142\u0119bok\u0105 jedno\u015b\u0107 w jego biografii mi\u0119dzy ideami, kt\u00f3re rozwija, a powo\u0142aniem, kt\u00f3rym \u017cyje. Albo, m\u00f3wi\u0105c inaczej, my\u015bl\u0119, \u017ce to prawdziwe szcz\u0119\u015bcie mie\u0107 takiego \u015bwiadka jak de Lubac: wielkiego znawc\u0119 tradycji, kt\u00f3ry na jej podstawie pomaga nam w ka\u017cdej chwili rozezna\u0107, o co B\u00f3g prosi i co nam daje, dla Ko\u015bcio\u0142a i dla \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n A z dziedziny teologii jest takie jego zdanie, kt\u00f3re zawsze w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b ze mn\u0105 rezonowa\u0142o: \"Prawdziwy teolog - m\u00f3wi - ma pokorn\u0105 dum\u0119 z tytu\u0142u wierz\u0105cego, nad kt\u00f3rym nic nie stawia\". Dla niego uprawianie teologii oznacza\u0142o g\u0142oszenie wiary w dialogu z dzisiejszym \u015bwiatem, a w tym celu spogl\u0105danie na wielk\u0105 tradycj\u0119, rozeznawanie spornych kwestii, ale przede wszystkim bycie wierz\u0105cym, otwartym na przyj\u0119cie \u017cycia, kt\u00f3re oferuje nam B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n W j\u0119zyku hiszpa\u0144skim by\u0142o ju\u017c sporo przet\u0142umaczonych ksi\u0105\u017cek Henri de Lubaca. Wiele z nich posiadamy od wielu lat. Ale prawd\u0105 jest, \u017ce Ediciones Encuentro rozwa\u017ca\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 przet\u0142umaczenia krytycznego wydania Obras Completas de Henri de Lubac. Jest to kolekcja wydana po francusku w 1998 roku, kt\u00f3rej celem jest ponowne opublikowanie wszystkiego, co opublikowa\u0142 Henri de Lubac, ale z towarzyszeniem studi\u00f3w wprowadzaj\u0105cych, notatek, wyja\u015bnie\u0144, indeks\u00f3w... Typowe instrumenty krytycznego wydania autora. <\/p>\n\n\n\n W tej chwili kompletne dzie\u0142o planowane jest w 50 tomach, z kt\u00f3rych trzydzie\u015bci jest ju\u017c mocno zaawansowanych. Projekt wydawniczy Encuentro jest skoncentrowany na tym nowym wydaniu. Istnieje komitet naukowy, kt\u00f3ry zatwierdza kolekcj\u0119 i pracuje nad poszczeg\u00f3lnymi tomami, tak \u017ce ka\u017cdy przypadek jest oceniany: je\u015bli w niekt\u00f3rych tytu\u0142ach t\u0142umaczenie hiszpa\u0144skie, kt\u00f3re ju\u017c mamy, jest dobre, staramy si\u0119 kupi\u0107 prawa lub je zrewidowa\u0107; je\u015bli nie, zamawiamy nowe i je rewidujemy, i tak dalej. W tym sensie s\u0105 to chyba g\u0142\u00f3wne wyzwania. <\/p>\n\n\n\n Wiele wysi\u0142ku w\u0142o\u017cono w ponown\u0105 lektur\u0119 i dostosowanie aparatu krytycznego, rewizj\u0119 ka\u017cdego odwo\u0142ania - zawsze bardzo licznego w przypadku autora takiego jak H. de Lubac, b\u0119d\u0105cego owocem imponuj\u0105cej erudycji. Zasadniczo celem jest pomoc hiszpa\u0144skoj\u0119zycznemu czytelnikowi i badaczowi. Dlatego jest to dzie\u0142o powolne. W tym sensie Ediciones Encuentro podj\u0119\u0142o zobowi\u0105zanie wobec jednego z wielkich teolog\u00f3w XX wieku, kt\u00f3re jest wielkim dziedzictwem dla XXI.<\/p>\n\n\n\n Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, panorama kompletnego dorobku obejmuje oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu tytu\u0142\u00f3w. Wybranie jednego z pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu jest, szczerze m\u00f3wi\u0105c, bardzo trudne. Mimo to - poniewa\u017c chodzi o podj\u0119cie ryzyka - zdecydowa\u0142bym si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na dwa. Pierwszy z nich to. Katolicyzm. Spo\u0142eczne aspekty dogmat\u00f3w<\/a><\/em>. Jest to jego pierwsza wielka ksi\u0105\u017cka i dla wielu wielkie dzie\u0142o programowe, poniewa\u017c zawiera zal\u0105\u017cek wielkich intuicji, kt\u00f3re Henri de Lubac b\u0119dzie rozwija\u0142 w miar\u0119 konfrontacji z r\u00f3\u017cnymi okoliczno\u015bciami swojej biografii. <\/p>\n\n\n\n Podej\u015bcie katolicyzm<\/em> jest odkrycie w wielkich \u017ar\u00f3d\u0142ach tradycji patrystycznej i \u015bredniowiecznej \u015bwie\u017cych w\u00f3d, w kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 zanurzy\u0107 i z kt\u00f3rych mo\u017cna pi\u0107, aby i\u015b\u0107 naprz\u00f3d. To zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w wielki potencja\u0142 tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, zdolnej do ukazania - jak m\u00f3wi - aspekt\u00f3w spo\u0142ecznych, kt\u00f3re nie s\u0105 bynajmniej fikcyjne, ale kt\u00f3re tworz\u0105 nieustannie owocn\u0105 komuni\u0119 z Bogiem, a wi\u0119c i z innymi. W kwestii osobistej, druga ksi\u0105\u017cka, na kt\u00f3r\u0105 zwr\u00f3ci\u0142bym uwag\u0119, opr\u00f3cz katolicyzm<\/em>jest jego Medytacja o Ko\u015bciele<\/a><\/em>. Pierwotnie zosta\u0142a pomy\u015blana jako seria wyk\u0142ad\u00f3w dla kszta\u0142cenia duchownych pod koniec lat czterdziestych. Ksi\u0105\u017cka posz\u0142a do druku w 1950 roku, cho\u0107 z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w ukaza\u0142a si\u0119 dopiero trzy lata p\u00f3\u017aniej. <\/p>\n\n\n\n Je\u015bli por\u00f3wnamy np. rozdzia\u0142y, tematy i wyra\u017cenia, kt\u00f3re znajdujemy w Medytacja o Ko\u015bciele<\/em> z konstytucj\u0105 dogmatyczn\u0105 Lumen gentium<\/em> na temat Ko\u015bcio\u0142a odkrywamy zadziwiaj\u0105c\u0105 harmoni\u0119. Pomi\u0119dzy jednym a drugim tekstem jest ponad dziesi\u0119cioletnia przerwa, a jednak \u0142\u0105czy je kilka bardzo podobnych intuicji i podej\u015b\u0107. Poniewa\u017c stawiaj\u0105 nas przed rozumieniem Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re dzisiaj mo\u017ce brzmie\u0107 bardzo pospolicie - dzi\u0119ki Bogu - ale kt\u00f3re w tamtym czasie implikowa\u0142o podej\u015bcie nowatorskie i konieczne, rozumienie Ko\u015bcio\u0142a jako tajemnicy, jako mediacji, jako sakramentu... Tak\u017ce z w\u0142asnego powo\u0142ania, z powo\u0142ania poznania siebie jako wsp\u00f3lnoty wybranej przez Boga, kt\u00f3ry chce na nas liczy\u0107, kt\u00f3ry nie chce by\u0107 Bogiem bez nas.<\/p>\n\n\n\n Latem 1960 roku, p\u00f3\u0142przytomnie, Lubac dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce zosta\u0142 mianowany przez Jana XXIII ekspertem-doradc\u0105 Komisji Przygotowawczej Soboru. Jego praca jest bardzo trudna do okre\u015blenia, je\u015bli chcemy jej szuka\u0107 w konkretnym tek\u015bcie czy fragmencie, ale uczeni, kt\u00f3rzy analizowali t\u0119 kwesti\u0119, dostrzegli na pocz\u0105tku wielk\u0105 harmoni\u0119 mi\u0119dzy g\u0142\u00f3wnymi intuicjami Lubaca a wieloma ideami Soboru. Lubac musia\u0142 pracowa\u0107 nie tylko nad przygotowaniem, ale p\u00f3\u017aniej Jan XXIII mianowa\u0142 go doradc\u0105 Soboru. Po rozpocz\u0119ciu Soboru by\u0142 cz\u0142onkiem komisji doradczej Soboru i musia\u0142 pracowa\u0107 nad wieloma tekstami. <\/p>\n\n\n\n Pozostaj\u0105c przy czterech g\u0142\u00f3wnych konstytucjach, \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, w jaki spos\u00f3b pozostaj\u0105 one w harmonii z tekstem Lumen gentium<\/em> -jak w\u0142a\u015bnie wskaza\u0142em - nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce z Dei Verbum<\/em> -kt\u00f3rego komentarz jest jednym z najcenniejszych do tego tekstu, stanowisko Ko\u015bcio\u0142a wobec wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata odzwierciedlone w s\u0142ynnym Schemacie XIII - co da\u0142oby pocz\u0105tek Gaudium et spes<\/em>- nawet kilku wielkich ekspert\u00f3w, takich jak J.A. Jungmann, kt\u00f3ry pracowa\u0142 nad pierwsz\u0105 konstytucj\u0105 przyj\u0119t\u0105 przez Rad\u0119 Europy.Sacrosanctum Concilium<\/em>-rozpoznaj\u0105 lubackie odciski na teologicznej relacji mi\u0119dzy Eucharysti\u0105 a Ko\u015bcio\u0142em. <\/p>\n\n\n\n Ale tak\u017ce w innych dokumentach mo\u017cemy znale\u017a\u0107 t\u0119 fundamentaln\u0105 harmoni\u0119 mi\u0119dzy jego teologi\u0105 a magisterium Soboru: ateizm czy dialog z innymi religiami to tematy, w kt\u00f3rych istnieje ca\u0142kowita zbie\u017cno\u015b\u0107. U\u017cywaj\u0105c bardzo wymownego wyra\u017cenia Josepha Ratzingera, w jego opinii by\u0107 mo\u017ce H. de Lubac by\u0142 najbardziej wp\u0142ywowym teologiem na \"mentalno\u015b\u0107\" Ojc\u00f3w Soboru. Nie by\u0142 on teologiem modnym, jednym z tych, kt\u00f3rzy udzielali najwi\u0119cej wypowiedzi dla prasy, a jednak w mentalno\u015bci, kt\u00f3ra rozeznawa\u0142a w klasie, jak proponowa\u0107 wiar\u0119 w szczytowym momencie, wp\u0142yw Henri de Lubaca by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 decyduj\u0105cy. <\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce Lubac mia\u0142 ponad sze\u015b\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat, gdy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 Sob\u00f3r i mia\u0142 za sob\u0105 dojrza\u0142y dorobek. Sam Pawe\u0142 VI, na przyk\u0142ad, wyzna\u0142, \u017ce zanim zosta\u0142 papie\u017cem, by\u0142 wielkim czytelnikiem Henri de Lubaca. Nigdy nie ukrywa\u0142 swojego podziwu dla \u015bwiadectwa Lubaca. Nawet jako papie\u017c nie omieszka\u0142 go wyra\u017anie wspomnie\u0107. Szczerze wierz\u0119, \u017ce bez teologicznych wysi\u0142k\u00f3w takich ludzi jak Henri de Lubac i innych z jego pokolenia, nie by\u0142oby mo\u017cliwe tak owocne dzie\u0142o jak Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II.<\/p>\n\n\n\n Przy opracowywaniu niekt\u00f3rych dokument\u00f3w soborowych, chyba zw\u0142aszcza przy okazji s\u0142ynnego Schematu XIII, H. de Lubac dzieli\u0142 sporo sesji roboczych z \u00f3wczesnym arcybiskupem krakowskim.Karol Wojty\u0142a<\/a>- i od tego momentu nawi\u0105za\u0142a si\u0119 bogata przyja\u017a\u0144. Od tego czasu sam Wojty\u0142a prosi\u0142 go o przedmowy do swoich ksi\u0105\u017cek, by\u0142 te\u017c wielkim promotorem t\u0142umaczenia dzie\u0142 Lubaca na j\u0119zyk polski. Relacja ta by\u0142a tkana zw\u0142aszcza w czasie Soboru. <\/p>\n\n\n\n Kiedy wiele lat p\u00f3\u017aniej, w 1983 roku, kreowa\u0142 go na kardyna\u0142a, wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym barwna anegdota, zebrana w drugim tomie Prace<\/em> wydane przez Encuentro -.Paradoks i tajemnica Ko\u015bcio\u0142a<\/a><\/em>-anegdota - jak m\u00f3wi\u0119 - o rozmowie przy stole mi\u0119dzy Janem Paw\u0142em II i Henri de Lubac, kt\u00f3rzy wzajemnie uznali swoj\u0105 prac\u0119 nad tekstami soborowymi. Z pewno\u015bci\u0105 istnia\u0142a przyja\u017a\u0144 teologiczna, \u017ce tak powiem. Byli dobrze zaznajomieni ze swoim my\u015bleniem i istnieje wzajemny wp\u0142yw. O jego relacji z Ratzingerem wspomnia\u0142em ju\u017c jego wymowne przekonanie o jego wp\u0142ywie na mentalno\u015b\u0107 ojc\u00f3w soborowych. <\/p>\n\n\n\n Ale sam Ratzinger kilkakrotnie wyzna\u0142, jak ksi\u0105\u017cka katolicyzm<\/em> stanowi\u0142o dla niego kamie\u0144 milowy w rozwoju teologicznym, nawet jako studenta teologii: dostrze\u017cenie, \u017ce istnieje spos\u00f3b my\u015blenia o wierze, kt\u00f3ry si\u0119ga do wielkiej tradycji i kt\u00f3ry nie grz\u0119\u017anie w pytaniach, kt\u00f3re czasami s\u0105 tak suche, poniewa\u017c s\u0105 oderwane od bardziej duchowej strony wiary... Po Soborze, jako cz\u0142onek Mi\u0119dzynarodowej Komisji Teologicznej i innych \u015brodowisk, takich jak czasopismo Communio<\/a><\/em>Ratzinger na przyk\u0142ad zawsze wyznawa\u0142 sw\u00f3j podziw i zad\u0142u\u017cenie wobec my\u015bli lubaczowskiej.<\/p>\n\n\n\n Po pierwsze, my\u015bl\u0119, \u017ce nale\u017cy go przyj\u0105\u0107 jako dobr\u0105 nowin\u0119. Jest on mo\u017ce jedynym ostatnio wsp\u00f3\u0142czesnym teologiem w drodze na o\u0142tarze. Jest to dzie\u0142o zapocz\u0105tkowane ju\u017c kilka lat temu, zw\u0142aszcza przez \u00f3wczesnego arcybiskupa Lyonu, kardyna\u0142a Philippe'a Barbarina, kt\u00f3ry sam jako kleryk w Pary\u017cu cz\u0119sto odwiedza\u0142 Lubaca i m\u00f3g\u0142 z jego r\u0119ki zanurzy\u0107 si\u0119 w jego teologii. <\/p>\n\n\n\nJak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce zainteresowa\u0142 si\u0119 Pan Henri de Lubac?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Henri de Lubac jest jednym z najwa\u017cniejszych intelektualist\u00f3w XX wieku. Jakie wyzwania napotka\u0142 Pan t\u0142umacz\u0105c go?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Kt\u00f3re ze swoich dzie\u0142 poleci\u0142by Pan dzisiejszemu czytelnikowi i czy m\u00f3g\u0142by Pan wymieni\u0107 szczeg\u00f3lnie jedno, kt\u00f3re mia\u0142o dla Pana szczeg\u00f3lne znaczenie?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ty Jan XXIII mianowa\u0142 Lubaca cz\u0142onkiem Komisji Przygotowawczej do Soboru Watyka\u0144skiego II. Jaki jest zwi\u0105zek my\u015bli Lubaca z Soborem?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 Pan z Ratzingerem i \u015bw. Janem Paw\u0142em II. Co mo\u017ce Pan powiedzie\u0107 o tej przyja\u017ani, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem intelektualnym, jak i osobistym?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Jaki jest stan Twojego procesu beatyfikacyjnego i jakich krok\u00f3w nale\u017cy si\u0119 teraz spodziewa\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n