{"id":31393,"date":"2023-06-05T06:00:00","date_gmt":"2023-06-05T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=31393"},"modified":"2023-05-30T15:22:18","modified_gmt":"2023-05-30T14:22:18","slug":"architektura-sakralna-koniecznosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/","title":{"rendered":"Potrzeba architektury sakralnej"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten pierwszy pomys\u0142 mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 dziwny, bior\u0105c pod uwag\u0119 temat artyku\u0142u, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w \u015bwietle <a href=\"https:\/\/granda.com\/\">autor<\/a> poniewa\u017c \u017cyje dzi\u0119ki niej. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce musimy zacz\u0105\u0107 od uznania, \u017ce liturgia nie potrzebuje <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/forum-architektura\/\">architektura sakralna<\/a>. Jedynymi absolutnie niezb\u0119dnymi rzeczami materialnymi s\u0105 chleb i wino. Dobrze jest nawet pami\u0119ta\u0107, \u017ce to nie B\u00f3g potrzebuje liturgii, ale my jej potrzebujemy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Katolicyzm jest religi\u0105 wcielon\u0105. Nie mo\u017ce pozosta\u0107 w \u015bwiecie idei i teorii, musi zosta\u0107 wprowadzony w czyn. Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce jeste\u015bmy istotami cielesnymi i dlatego nie ma sensu oddziela\u0107 tego, co my\u015blimy, od tego, co robimy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Czym jest architektura?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby odpowiedzie\u0107 na pytanie, czym jest architektura sakralna, musimy najpierw wyja\u015bni\u0107, czym jest architektura. Poniewa\u017c jest to zbyt z\u0142o\u017cone pytanie, upro\u015b\u0107my je i zg\u00f3d\u017amy si\u0119, \u017ce architektura dotyczy budynk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co sprawia, \u017ce pusty pok\u00f3j jest sypialni\u0105, jadalni\u0105, \u0142azienk\u0105 lub kuchni\u0105? Nawet przy obecnym minimalistycznym trendzie, jako cywilizacja mamy tendencj\u0119 do charakteryzowania przestrzeni poprzez przedmioty, kt\u00f3re definiuj\u0105 jej misj\u0119: \u0142\u00f3\u017cko, wanna, st\u00f3\u0142, ogie\u0144...<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlatego nie mo\u017cemy traktowa\u0107 architektury jako niezale\u017cnej konstruktywnej obudowy, ale b\u0119dziemy musieli uwzgl\u0119dni\u0107 wszystkie te obiekty, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 przeznaczenie przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co zatem czyni architektur\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Architektura sakralna<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powiedzenie, \u017ce co\u015b jest \u015bwi\u0119te oznacza, \u017ce zosta\u0142o po\u015bwi\u0119cone Bogu, \u017ce jest konsekrowane. Aby pokaza\u0107 to po\u015bwi\u0119cenie, u\u017cywamy oleju do namaszczania ludzi, gdy s\u0105 chrzczeni, bierzmowani lub wy\u015bwi\u0119cani, lub przedmiot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przypadku architektury, gdy ko\u015bci\u00f3\u0142 jest konsekrowany, \u015bciany lub filary s\u0105 namaszczane olejem, a wraz z konstrukcj\u0105 namaszczany jest r\u00f3wnie\u017c obiekt, kt\u00f3ry nadaje budynkowi jego g\u0142\u00f3wny wyr\u00f3\u017cnik - o\u0142tarz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czym jest o\u0142tarz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142owo to pochodzi od \u0142aci\u0144skiego \"altus\", co oznacza wzniesienie, przestrze\u0144 oddzielon\u0105 od ziemi. Jednak w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym cz\u0119sto u\u017cywa si\u0119 greckiego terminu \"Thysiasterion\". Poj\u0119cie to t\u0142umaczone jest jako \"miejsce po\u015bwi\u0119cenia\", co daje nam pe\u0142niejszy obraz misji obiektu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u0142tarz jest miejscem, gdzie ofiara Chrystusa jest odnawiana. Na o\u0142tarzu Chrystus na nowo staje si\u0119 Cia\u0142em i Krwi\u0105, wciela si\u0119. Tam objawia i daje nam siebie, zostaje przemieniony. To, co by\u0142o bezw\u0142adne, staje si\u0119 \u017cyciem. Rzeczywi\u015bcie, o\u0142tarz jest symbolem samego Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest to miejsce, w kt\u00f3rym Niebo spotyka si\u0119 z Ziemi\u0105. Gdzie jeste\u015bmy zjednoczeni z Bogiem i ca\u0142ym Ko\u015bcio\u0142em. Ko\u015bcio\u0142em triumfuj\u0105cym, Ko\u015bcio\u0142em walcz\u0105cym i Ko\u015bcio\u0142em oczyszczaj\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Geneza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teraz musimy zada\u0107 sobie pytanie o pochodzenie o\u0142tarza. Aby do tego doj\u015b\u0107, musimy przyjrze\u0107 si\u0119 pewnym epizodom ze Starego Testamentu, takim jak ofiara Izaaka. Historia ta jest do\u015b\u0107 niepokoj\u0105ca na pierwszy rzut oka i chocia\u017c mo\u017cemy przyjrze\u0107 si\u0119 wielu szczeg\u00f3\u0142om, zacznijmy od skupienia si\u0119 na aspekcie materialnym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abraham i Izaak id\u0105 na g\u00f3r\u0119 Moria, jak wskazuje im B\u00f3g, i tam buduj\u0105 o\u0142tarz. Abraham buduje wi\u0119c g\u00f3r\u0119 na g\u00f3rze, pr\u00f3buj\u0105c zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do nieba, gdzie jest B\u00f3g. Fragment ten jest r\u00f3wnie\u017c istotny, poniewa\u017c Izaak zapowiada Chrystusa. Wyra\u017cenie \"B\u00f3g zapewni ofiar\u0119\", Izaak nios\u0105cy drewno, jagni\u0119, kt\u00f3re znale\u017ali uwi\u0119zione....<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tabernakulum<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u0142tarz ofiarny spotykamy ponownie, gdy Moj\u017cesz zbudowa\u0142 Przybytek, miejsce, w kt\u00f3rym B\u00f3g mieszka\u0142 z lud\u017ami. Mia\u0142 on zewn\u0119trzn\u0105 obudow\u0119, w kt\u00f3rej sta\u0142 o\u0142tarz ofiar ca\u0142opalnych, wykonany z drewna pokrytego br\u0105zem. Sam przybytek mia\u0142 dwa pomieszczenia, z kt\u00f3rych najg\u0142\u0119bsze by\u0142o miejscem naj\u015bwi\u0119tszym, gdzie umieszczona by\u0142a Arka Przymierza. Arka nie by\u0142a wa\u017cna ze wzgl\u0119du na to, co znajdowa\u0142o si\u0119 w jej wn\u0119trzu, ale dlatego, \u017ce nad ni\u0105, mi\u0119dzy skrzyd\u0142ami serafin\u00f3w, znajdowa\u0142o si\u0119 miejsce mi\u0142osierdzia, gdzie przebywa\u0142a Bo\u017ca obecno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przybytek rozpad\u0142 si\u0119, gdy lud Izraela si\u0119 przeprowadzi\u0142. Po osiedleniu si\u0119 w Ziemi Obiecanej, kr\u00f3l Salomon kaza\u0142 zbudowa\u0107 jego ostateczn\u0105 wersj\u0119. Pierwsza \u015bwi\u0105tynia by\u0142a zgodna z planami namiotu, z dwoma pokojami oddzielonymi zas\u0142on\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Babilo\u0144czycy zniszczyli \u015bwi\u0105tyni\u0119 Salomona. Siedemdziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, po powrocie z wygnania, druga \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a zbudowana, przebudowana i rozbudowana przez Heroda Wielkiego. Ten drugi budynek by\u0142 zgodny z planami poprzedniego, ale Miejsce Naj\u015bwi\u0119tsze pozosta\u0142o puste, poniewa\u017c Arka zosta\u0142a utracona. Ta \u015bwi\u0105tynia r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142a zniszczona jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Synagogi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez ca\u0142y pierwszy wiek ofiary sk\u0142adano wy\u0142\u0105cznie w \u015bwi\u0105tyni w Jerozolimie, wi\u0119c \u017bydzi w Judei, Galilei i innych miejscach zazwyczaj czcili Boga w swoich lokalnych synagogach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Synagogi, podobnie jak \u015bwi\u0105tynia, by\u0142y inspirowane tabernakulum. Arka przymierza by\u0142a reprezentowana przez ark\u0119 Tory, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c by\u0142a zas\u0142oni\u0119ta i mia\u0142a w\u0142asn\u0105 przestrze\u0144 w pomieszczeniu. Sam typ architektoniczny jest do\u015b\u0107 prosty, sala zgromadze\u0144 z centraln\u0105 przestrzeni\u0105 wyznaczon\u0105 przez kolumny, podobnie jak grecki bouleuterion.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benedykt XVI w \"Duchu liturgii\" podsumowuje trzy g\u0142\u00f3wne zmiany, kt\u00f3re zachodz\u0105, gdy synagoga staje si\u0119 ko\u015bcio\u0142em:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Orientacja: Modlitwa w synagodze by\u0142a zawsze skierowana w stron\u0119 Jerozolimy, w stron\u0119 \u015bwi\u0105tyni. Dla chrze\u015bcijan \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a zniszczona i odbudowana w ci\u0105gu trzech dni, wi\u0119c modlitwa by\u0142a skierowana na wsch\u00f3d \"ad orientem\", w kierunku \u015bwiat\u0142a reprezentuj\u0105cego Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Segregacja: W synagodze tylko m\u0119\u017cczy\u017ani mogli uczestniczy\u0107 w nabo\u017ce\u0144stwach, kobiety by\u0142y oddzielone w galeriach na pi\u0119trze. W ko\u015bciele kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani w r\u00f3wnym stopniu uczestniczyli w nabo\u017ce\u0144stwach i zajmowali t\u0119 sam\u0105 przestrze\u0144, cho\u0107 oddzielnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej znacz\u0105c\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 jest o\u0142tarz, kt\u00f3ry zajmuje miejsce Arki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>O\u0142tarz<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiemy bardzo niewiele o tym, jak czczono wczesny Ko\u015bci\u00f3\u0142, a jeszcze mniej o materialnych szczeg\u00f3\u0142ach. Archeologia sakralna to pole minowe spekulacji i ideologii, ale z bardzo niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 dowod\u00f3w materialnych. Mimo to wydaje si\u0119, \u017ce najwcze\u015bniejsze o\u0142tarze by\u0142y drewnianymi, mniej lub bardziej zwyk\u0142ymi sto\u0142ami przeznaczonymi do \u015bwi\u0119tego celu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cemy jednak zbada\u0107 urz\u0105dzenia architektoniczne o\u0142tarza, kt\u00f3re rozwin\u0119\u0142y si\u0119 we wczesnych wiekach Dolnego Cesarstwa. Piotra, zbudowany przez Konstantyna, jest paradygmatycznym przyk\u0142adem, kt\u00f3ry pos\u0142u\u017cy jako model dla wielu ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obszar otaczaj\u0105cy o\u0142tarz jest ograniczony kolumnad\u0105, zwan\u0105 \"pergul\u0105\" lub \"templonem\", kt\u00f3ra tworzy cyborium nad o\u0142tarzem. Ta pergola zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej przekonfigurowana przez \u015bw. Grzegorza Wielkiego, kt\u00f3ry zbudowa\u0142 oddzielne cyborium nad o\u0142tarzem. Ca\u0142a platforma o\u0142tarzowa wznosi si\u0119 nad naw\u0105, aby pomie\u015bci\u0107 gr\u00f3b \u015bw.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Justyn u\u017cy\u0142 tych samych urz\u0105dze\u0144 architektonicznych, prawie niezmienionych, w wielkim ko\u015bciele Zofii w Konstantynopolu. \"Pergula\" s\u0142u\u017cy do zawieszania lamp, a cyborium jest zamykane zas\u0142onami zwanymi tetravela, kt\u00f3re s\u0105 otwierane podczas liturgii. Jest to pi\u0119kny symbol, przypominaj\u0105cy, jak zas\u0142ona \u015bwi\u0105tyni zosta\u0142a rozdarta na dwoje, gdy Jezus umar\u0142, znak, \u017ce Bo\u017ca obecno\u015b\u0107 i obietnica nie by\u0142y ju\u017c ograniczone do \u015bwi\u0105tyni, ale zosta\u0142y objawione w ciele i krwi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u015awi\u0119te obrazy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awi\u0119te obrazy by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 kultury ko\u015bcielnej od samego pocz\u0105tku. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce o\u0142tarz opracowa\u0142 w\u0142asne zastosowanie obraz\u00f3w, aby przyczyni\u0107 si\u0119 do tego, co Euzebiusz nazywa \"\u015bwiadectwem oka\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Te dekoracje o\u0142tarzowe mog\u0142y by\u0107 rze\u017abione bezpo\u015brednio na o\u0142tarzu, ale cz\u0119sto przybiera\u0142y form\u0119 nak\u0142adanych element\u00f3w ozdobnych z drewna, ko\u015bci s\u0142oniowej, metalu itp. Przestrze\u0144 z przodu o\u0142tarza zosta\u0142a szybko wykorzystana, wi\u0119c narodzi\u0142a si\u0119 grzbietowa lub \"retrotabula\", w tym samym formacie co przednia, na tylnej kraw\u0119dzi o\u0142tarza. Ta \"retrotabula\", wolna od ogranicze\u0144 wielko\u015bci o\u0142tarza, stawa\u0142a si\u0119 coraz wi\u0119ksza i wi\u0119ksza, \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119 w niekt\u00f3rych miejscach z dekoracj\u0105 \u015bcienn\u0105 na \u015bcianach, daj\u0105c w ten spos\u00f3b pocz\u0105tek o\u0142tarzowi we wszystkich jego niezliczonych odmianach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tabernakulum<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ostatnim elementem maj\u0105cym kontakt z o\u0142tarzem by\u0142o tabernakulum. W tamtych czasach zarezerwowane gatunki by\u0142y przechowywane w szafce w zakrystii, a nie na zewn\u0105trz w ko\u015bciele. Z czasem niekt\u00f3re praktyki ewoluowa\u0142y, na przyk\u0142ad przechowywano je w pyxach zawieszonych na cyborium lub umieszczano na o\u0142tarzu w formie go\u0142\u0119bi lub wie\u017c; w p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczu wie\u017ce sakramentalne sta\u0142y si\u0119 powszechnym elementem, szczeg\u00f3lnie w Niemczech, gdzie by\u0142y wbudowane w bok sanktuarium.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z biegiem czasu, motywowane przede wszystkim wzrostem pobo\u017cno\u015bci eucharystycznej i obron\u0105 kr\u00f3lewskiej obecno\u015bci podczas kontrreformacji, tabernakulum znalaz\u0142o si\u0119 w centrum sanktuarium wraz z o\u0142tarzem. Jednak a\u017c do XVII wieku tabernakula te nie by\u0142y zaprojektowane tak, aby by\u0142y dost\u0119pne dla celebransa z o\u0142tarza i wymaga\u0142y pewnych umiej\u0119tno\u015bci wspinaczki. Przez kilka stuleci tabernakulum by\u0142o nierozerwalnie zwi\u0105zane z o\u0142tarzem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Co sprawia, \u017ce architektura sakralna jest dobra?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Witruwiusz, rzymski architekt, napisa\u0142 traktat, w kt\u00f3rym zdefiniowa\u0142 cechy ka\u017cdego budynku w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- \"Firmitas\", twierdza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- \"Venustas\", pi\u0119kno.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-utilitas\", u\u017cyteczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 zbytnio rozwodzi\u0142 nad pierwszym punktem. Jest on oczywisty. Ka\u017cdy docenia to, \u017ce budynek si\u0119 nie zawali, \u017ce nie przecieka, \u017ce jest trwa\u0142y i dobrze skonstruowany.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Pi\u0119kno<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chodzi o drugi punkt, Venustas, czyli pi\u0119kno, wylano ju\u017c rzeki atramentu, ale mimo to odnios\u0119 si\u0119 do niego pokr\u00f3tce. Tomasz z Akwinu, podobnie jak Witruwiusz, powiedzia\u0142, \u017ce pi\u0119kno ma trzy r\u00f3\u017cne cechy:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Integritas\", integralno\u015b\u0107, kompletno\u015b\u0107, pe\u0142nia, doskona\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Consonantia\", proporcja, harmonia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">- \"Claritas\", jasno\u015b\u0107, \u015bwietlisto\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsze dwie w\u0142a\u015bciwo\u015bci odnosz\u0105 si\u0119 do budowy obiektu, niczego nie mo\u017ce brakowa\u0107 i nic nie mo\u017ce by\u0107 zb\u0119dne, wszystko musi mie\u0107 sw\u00f3j cel. Jednocze\u015bnie relacja mi\u0119dzy wszystkimi tymi cz\u0119\u015bciami musi by\u0107 harmonijna, proporcjonalna, uporz\u0105dkowana. W ko\u0144cu proporcja jest tylko odbiciem porz\u0105dku istniej\u0105cego w stworzeniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wreszcie, \"claritas\" jest by\u0107 mo\u017ce najbardziej niepewn\u0105 cech\u0105. Zamiast dokonywa\u0107 bardzo dos\u0142ownej interpretacji, lubi\u0119 Jaquesa Maritaina, rozumiej\u0105c t\u0119 \"claritas\" jako to, jak dobrze ujawnia ona swoj\u0105 \"ontologiczn\u0105 tajemnic\u0119\", czym naprawd\u0119 jest, a ujawniaj\u0105c swoj\u0105 prawdziw\u0105 istot\u0119, ukazuje Stw\u00f3rc\u0119. T\u0105 ontologiczn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 o\u0142tarza i ko\u015bcio\u0142a jest spotkanie nieba i ziemi, wieloraki wymiar Eucharystii, komunia ca\u0142ego ko\u015bcio\u0142a.....<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Przydatno\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chodzi o u\u017cyteczno\u015b\u0107, nie mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo pomin\u0105\u0107 tej w\u0142a\u015bciwo\u015bci, podobnie jak \"firmitas\", bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce dotyczy ona tylko przyziemnych kwestii, kt\u00f3re s\u0105 dobre i po\u017c\u0105dane, takich jak kontrola klimatu, dost\u0119pno\u015b\u0107 lub inne rzeczy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce miejsce jest u\u017cyteczne w sensie materialnym i koszmarem jest dostosowanie go do przepis\u00f3w budowlanych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cna by si\u0119gn\u0105\u0107 nieco g\u0142\u0119biej i powiedzie\u0107: OK, to wszystko dobrze, ale jakie jest \"prawdziwe\" przeznaczenie tego budynku? Liturgia<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musimy wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cy\u0107, czy przestrze\u0144 ta jest odpowiednia do sprawowania liturgii, czy jest zaaran\u017cowana w taki spos\u00f3b, aby uwzgl\u0119dni\u0107 i pomie\u015bci\u0107 elementy i ruchy w\u0142a\u015bciwe dla obrz\u0119d\u00f3w. Czy zosta\u0142a zaprojektowana z my\u015bl\u0105 o tym?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sztuki pi\u0119kne<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u0144cz\u0119 tym fragmentem z \"Sacrosanctum Concilium\":<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\"Sztuki pi\u0119kne s\u0105 s\u0142usznie uwa\u017cane za jedne z najszlachetniejszych dzia\u0142a\u0144 ludzkiego geniuszu, a dotyczy to zw\u0142aszcza sztuki religijnej i jej najwy\u017cszego osi\u0105gni\u0119cia, jakim jest sztuka sakralna.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sztuki te, ze swej natury, s\u0105 zorientowane na niesko\u0144czone pi\u0119kno Boga, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b przedstawi\u0107 poprzez prac\u0119 ludzkich r\u0105k;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osi\u0105gaj\u0105 one sw\u00f3j cel, jakim jest oddanie chwa\u0142y i uwielbienia Bogu w takim stopniu, w jakim s\u0105 skierowane wy\u0142\u0105cznie na jeden cel, jakim jest zwr\u00f3cenie ludzkich umys\u0142\u00f3w ku Bogu\".<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esta primera idea puede sonar extra\u00f1a dado el tema del art\u00edculo, y en particular teniendo en cuenta al autor porque vive gracias a ello. Pero creo que hay que empezar reconociendo que la liturgia no necesita a la arquitectura sacra. Las \u00fanicas cosas materiales absolutamente necesarias son el pan y el vino. E incluso es [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1436,"featured_media":31398,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39],"tags":[1005,795],"class_list":["post-31393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura","tag-arquitectura","tag-estados-unidos"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>La necesidad de la arquitectura sagrada - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00bfQu\u00e9 relaci\u00f3n hay entre la arquitectura y la liturgia? \u00bfC\u00f3mo se ha desarrollado esta relaci\u00f3n a lo largo del tiempo?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/architektura-sakralna-koniecznosc\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La necesidad de la arquitectura sagrada - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00bfQu\u00e9 relaci\u00f3n hay entre la arquitectura y la liturgia? \u00bfC\u00f3mo se ha desarrollado esta relaci\u00f3n a lo largo del tiempo?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/architektura-sakralna-koniecznosc\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-06-05T05:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Paloma L\u00f3pez Campos\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Paloma L\u00f3pez Campos\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Paloma L\u00f3pez Campos\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/26203675313c22392c6e4e8afc2debe2\"},\"headline\":\"La necesidad de la arquitectura sagrada\",\"datePublished\":\"2023-06-05T05:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/\"},\"wordCount\":2158,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg\",\"keywords\":[\"Arquitectura\",\"Estados Unidos\"],\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Cultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/\",\"name\":\"La necesidad de la arquitectura sagrada - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg\",\"datePublished\":\"2023-06-05T05:00:00+00:00\",\"description\":\"\u00bfQu\u00e9 relaci\u00f3n hay entre la arquitectura y la liturgia? \u00bfC\u00f3mo se ha desarrollado esta relaci\u00f3n a lo largo del tiempo?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"Arquitectura\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/arquitectura-sagrada-necesidad\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La necesidad de la arquitectura sagrada\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/26203675313c22392c6e4e8afc2debe2\",\"name\":\"Paloma L\u00f3pez Campos\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/paloma-duo-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/paloma-duo-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/paloma-duo-100x100.jpg\",\"caption\":\"Paloma L\u00f3pez Campos\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/paloma\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Potrzeba architektury sakralnej - Omnes","description":"Jaki jest zwi\u0105zek mi\u0119dzy architektur\u0105 a liturgi\u0105 i jak ten zwi\u0105zek rozwija\u0142 si\u0119 w czasie?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/architektura-sakralna-koniecznosc\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"La necesidad de la arquitectura sagrada - Omnes","og_description":"\u00bfQu\u00e9 relaci\u00f3n hay entre la arquitectura y la liturgia? \u00bfC\u00f3mo se ha desarrollado esta relaci\u00f3n a lo largo del tiempo?","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/architektura-sakralna-koniecznosc\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2023-06-05T05:00:00+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Paloma L\u00f3pez Campos","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Paloma L\u00f3pez Campos","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/"},"author":{"name":"Paloma L\u00f3pez Campos","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/26203675313c22392c6e4e8afc2debe2"},"headline":"La necesidad de la arquitectura sagrada","datePublished":"2023-06-05T05:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/"},"wordCount":2158,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg","keywords":["Arquitectura","Estados Unidos"],"articleSection":["Actualidad","Cultura"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/","name":"Potrzeba architektury sakralnej - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg","datePublished":"2023-06-05T05:00:00+00:00","description":"Jaki jest zwi\u0105zek mi\u0119dzy architektur\u0105 a liturgi\u0105 i jak ten zwi\u0105zek rozwija\u0142 si\u0119 w czasie?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Beautiful_old_church_interior_3747225510-1.jpg","width":920,"height":526,"caption":"Arquitectura"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/arquitectura-sagrada-necesidad\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La necesidad de la arquitectura sagrada"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/26203675313c22392c6e4e8afc2debe2","name":"Paloma L\u00f3pez Campos","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/paloma-duo-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/paloma-duo-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/paloma-duo-100x100.jpg","caption":"Paloma L\u00f3pez Campos"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/paloma\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1436"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31393"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31399,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31393\/revisions\/31399"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}