Poniewa\u017c pi\u0119kno jest w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 rzeczy stworzonych, a wszystko, co istnieje, zosta\u0142o stworzone przez Boga (lub przez cz\u0142owieka, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 stworzony i umi\u0142owany przez Boga), nauczanie z wykorzystaniem pi\u0119kna przybli\u017ca nas do kontemplacji Boga.<\/p>\n\n\n\n
Filozofowie m\u00f3wi\u0105, \u017ce pi\u0119kno jest transcendencj\u0105 bytu: jest smakiem prawdy i dobra w tym, co widzimy. Kiedy kontemplujemy co\u015b pi\u0119knego, sprawia nam to przyjemno\u015b\u0107, przyci\u0105gaj\u0105c nasz wzrok lub s\u0142uch.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u0119kno w sztuce to. epifania<\/em>objawienie si\u0119 Boga ludzko\u015bci (por. List do artyst\u00f3w<\/em>Jan Pawe\u0142 II). Dzi\u0119ki artystom tajemnica Boga jest bardziej dost\u0119pna (por. Insegnamenty II<\/em>Pawe\u0142 VI).<\/p>\n\n\n\n Vel\u00e1zquez ze swoim obrazem Chrystus Ukrzy\u017cowany<\/em> czy Mel Gibson ze swoim filmem Pasja<\/em> przybli\u017cy\u0142y nas do niesamowitej tajemnicy \u015bmierci Pana; tajemnica Bo\u017cego Narodzenia ukazana w swojej prostocie przez \u015bw. Franciszka w jego pierwszym \"\u017cywym\" Narodzeniu, czy dzi\u0119ki tak licznym przedstawieniom Betlejem w naszych domach z klasycznymi figurkami, u\u0142atwiaj\u0105 nam zrozumienie i prze\u017cywanie tej tajemnicy.<\/p>\n\n\n\n \u015awiat potrzebuje pi\u0119kna, aby nie popa\u015b\u0107 w monotoni\u0119, smutek czy rozpacz. Pi\u0119kno, podobnie jak prawda, zasiewa rado\u015b\u0107 w sercach ludzi; jest cennym owocem, kt\u00f3ry opiera si\u0119 lichwie czasu, \u0142\u0105czy pokolenia i sprawia, \u017ce porozumiewaj\u0105 si\u0119 one w zachwycie. Pi\u0119kno, m\u00f3wi\u0142 Platon, jest jak wstrz\u0105s, kt\u00f3ry budzi nas z drzemki, sprawia, \u017ce wychodzimy z siebie i podnosi nas na duchu.<\/p>\n\n\n\n W jaki\u015b spos\u00f3b B\u00f3g staje si\u0119 obecny w pi\u0119knie. Jak\u017ce trafny by\u0142 tytu\u0142 wystawy sztuki religijnej podczas \u015aDM 2011 w Muzeum Prado: S\u0142owo uczyni\u0142o obraz!<\/em><\/p>\n\n\n\n Do\u015bwiadczenie pi\u0119kna jest niezb\u0119dne w poszukiwaniu sensu i szcz\u0119\u015bcia, poniewa\u017c przybli\u017ca nas do rzeczywisto\u015bci i roz\u015bwietla j\u0105 (Przem\u00f3wienie do artyst\u00f3w<\/em>Benedykt XVI).<\/p>\n\n\n\n Von Bhaltasar, m\u00f3wi, \u017ce przez pulchritudinis<\/em>Droga pi\u0119kna, droga pi\u0119kna, ka\u017ce nam i\u015b\u0107 w kierunku kontemplacji tego, co prawdziwe i dobre. Ale kiedy kto\u015b odrzuca pi\u0119kno, wtedy nie potrafi si\u0119 ju\u017c modli\u0107, a w ko\u0144cu nie b\u0119dzie potrafi\u0142 kocha\u0107.<\/p>\n\n\n\n Wielcy mistycy (\u015bw. Teresa od Jezusa, \u015bw. Jan od Krzy\u017ca) kontemplowali Boga i zakochiwali si\u0119 w Jego Pi\u0119knie, kt\u00f3re widzieli w \u015bpiewie ma\u0142ego ptaszka, w rzece, w rze\u017abie Chrystusa...<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119, \u017ce ze smakiem nie da si\u0119 rozliczy\u0107 - czy na pewno? O gustach my\u015blano i pisano ju\u017c wiele. To co pi\u0119kne jest przyjemne: Niepokalane Pocz\u0119cie Murillo,... Requiem<\/em> Mozarta, czy szopka Salzillo lub Mayo podobaj\u0105 si\u0119 wszystkim, nawet je\u015bli niekt\u00f3rym trudniej je zrozumie\u0107, a przez to lepiej si\u0119 nimi cieszy\u0107. I na odwr\u00f3t: to, co nieprzyjemne, wy\u015bwiechtane lub prowokacyjne, jest sprzeczne z godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka; poni\u017ca tych, kt\u00f3rzy to robi\u0105 i tych, kt\u00f3rzy to widz\u0105. Film, program telewizyjny czy obraz stworzony dla obrzydzenia jest obraz\u0105 dla najszlachetniejszych istot ludzkich. To jest to, czego szuka spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re przyjmuje niesp\u00f3jno\u015b\u0107 relatywizmu, kt\u00f3re odrzuca prawd\u0119, a zatem unika tak\u017ce pi\u0119kna, kt\u00f3re nam t\u0119 prawd\u0119 pokazuje.<\/p>\n\n\n\n Klasa religii jest uprzywilejowanym miejscem do nauczania z wykorzystaniem pi\u0119kna. Oparcie si\u0119 na historii i kulturze z jej r\u00f3\u017cnymi przejawami artystycznymi otwiera zmys\u0142y na transcendencj\u0119 i u\u0142atwia zrozumienie tego, co pr\u00f3bujemy wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n\n\n\n Przypomnijmy kilka praktycznych \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 wzbogaci\u0107 zaj\u0119cia i uczyni\u0107 je bardziej atrakcyjnymi: wykorzystanie sztuki w klasie, rozmowa z obrazami sprawiaj\u0105, \u017ce tre\u015bci czuj\u0105 si\u0119 znajome, bliskie, mo\u017cliwe, zwi\u0105zane z w\u0142asnym \u017cyciem (por. Evangelii Gaudium<\/em>(papie\u017c Franciszek). Jej u\u017cycie legitymizuje sam Jezus, Mistrz, kt\u00f3ry zwyk\u0142 naucza\u0107 przypowie\u015bci, por\u00f3wna\u0144 pe\u0142nych pi\u0119kna i dost\u0119pnych dla tych, kt\u00f3rzy ich s\u0142uchali.<\/p>\n\n\n\n Las ense\u00f1anzas de Jes\u00fas no han perdido su valor, pues la belleza es estable. Sirven y atraen a cuantos se les vuelve a proponer: La par\u00e1bola del hijo pr\u00f3digo o la del buen samaritano son un modo extraordinario de ense\u00f1ar que utilizaba el Se\u00f1or. Tambi\u00e9n la vida misma de Jes\u00fas, si se explica bien, atrae, pues \u00c9l es la Verdad y la Bondad, y por tanto, la suma Belleza.<\/p>\n\n\n\n Na lekcji religii bardzo dobrze jest stosowa\u0107 metod\u0119, kt\u00f3r\u0105 stosowa\u0142 Jezus, a kt\u00f3r\u0105 teologowie nazywaj\u0105 synkatabasis<\/em> (protekcjonalno\u015b\u0107, poni\u017cenie), czyli stawianie si\u0119 na poziomie tych, kt\u00f3rzy nas s\u0142uchaj\u0105, aby nas rozumieli i aby nasz j\u0119zyk by\u0142 przyst\u0119pny. W wielu przypadkach artystyczny obraz jest wart tysi\u0105ca s\u0142\u00f3w. Nast\u0119pnie, kiedy ju\u017c uchwyc\u0105 przes\u0142anie, kt\u00f3re proponuje artysta tego dzie\u0142a, musimy pom\u00f3c naszym uczniom wznie\u015b\u0107 si\u0119, wychodz\u0105c poza p\u0142\u00f3tno czy rze\u017ab\u0119 przed nami, do kontemplacji najwy\u017cszego Pi\u0119kna, kt\u00f3rym zawsze jest B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n Wiele przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017ce nam pom\u00f3c. W tym Roku Mi\u0142osierdzia mo\u017ce nam pom\u00f3c wyja\u015bnienie logo Dobrego Pasterza z jego mottem \"Mi\u0142osierny jak Ojciec<\/em>Mo\u017cemy te\u017c wyja\u015bni\u0107 znaczenie Drzwi \u015awi\u0119tych. Mo\u017cemy te\u017c liczy\u0107 na wykorzystanie znanych obraz\u00f3w, jak np. Powr\u00f3t syna marnotrawnego<\/em> przez Rembrandta czy Murillo.<\/p>\n\n\n\n W malarstwie mamy to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce posiadamy wiele dzie\u0142 sztuki, kt\u00f3re mog\u0105 nam pom\u00f3c w naszej pracy jako nauczycieli. Na ko\u0144cu artyku\u0142u proponuj\u0119 kilka z nich jako przyk\u0142ady.<\/p>\n\n\n\n W przypadku ma\u0142ych dzieci mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c zach\u0119ci\u0107 je do artystycznej ekspresji poprzez narysowanie wyja\u015bnionego przez nas wydarzenia biblijnego. Na przyk\u0142ad poprosi\u0142am moich uczni\u00f3w o narysowanie wskrzeszenia \u0141azarza, o kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie im opowiedzia\u0142am, a nast\u0119pnego dnia przynie\u015bli mi rysunki, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o wykorzysta\u0107 do zorganizowania wystawy.<\/p>\n\n\n\n W rze\u017abie mamy przywilej posiadania wielkiej ikonografii dzie\u0142 dotycz\u0105cych narodzin Jezusa (np. szopki Francisco Salzillo), Wielkanocy (np. U\u015bmierzony Chrystus \u015awi\u0119tej Teresy<\/em>autorstwa Gregorio Fern\u00e1ndeza), wizerunki Matki Boskiej (ang. Niepokalana<\/em> przez Alonso Cano), itd.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi o architektur\u0119, to skarbnica bazylik, klasztor\u00f3w i katedr, czyli najbli\u017cszy ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny, jest bardzo odpowiedni, aby pokaza\u0107 naszym uczniom, co przedmiot Religia ma im do zaoferowania.<\/p>\n\n\n\n Muzyka jest r\u00f3wnie\u017c bardzo po\u017cytecznym przejawem artystycznym; zar\u00f3wno muzyka klasyczna, tworzona ku chwale Pana przez kompozytor\u00f3w o mi\u0119dzynarodowej s\u0142awie, jak i teksty pie\u015bni liturgicznych, kt\u00f3rych u\u017cywamy podczas niedzielnej Eucharystii.<\/p>\n\n\n\n Przywo\u0142ajmy tu kilka dzie\u0142, kt\u00f3re pos\u0142u\u017c\u0105 nam za przyk\u0142ady: dwa o Bo\u017cym Narodzeniu i jedno o \u015amierci Pana.<\/p>\n\n\n\n Pasterze jako pierwsi otrzymali dobr\u0105 nowin\u0119 o narodzinach Dzieci\u0105tka Chrystus: ch\u00f3r anio\u0142\u00f3w \u015bpiewa i kontempluje Jezusa, gdy pasterze zbli\u017caj\u0105 si\u0119, by Go adorowa\u0107 i dotrzyma\u0107 towarzystwa \u015awi\u0119tej Rodzinie. \u015awi\u0119ty J\u00f3zef, po lewej stronie, z otwartymi ramionami patrzy ze zdziwieniem na Dzieci\u0105tko i medytuje nad tym, co powiedzieli pasterze: \u017ce anio\u0142owie oznajmili im o narodzinach d\u0142ugo oczekiwanego Mesjasza.<\/p>\n\n\n\n La Virgen Mar\u00eda observa con dulzura a Jes\u00fas y reza en alegre silencio. Los pastores acompa\u00f1an a Jes\u00fas. Uno de ellos, el que est\u00e1 de rodillas con un corderillo como regalo que tiene a sus pies, es el propio pintor que as\u00ed quiso representarse.<\/p>\n\n\n\n El buey no quiere perderse detalle y observa de cerca al Hijo de Dios. Un burrito perdido en la oscuridad descansa, quiz\u00e1 despu\u00e9s de un cansado y dif\u00edcil viaje \u2013hay que recordar que Mar\u00eda iba de parto\u2013 desde Nazaret hasta Bel\u00e9n para cumplir con el censo, y ahora se siente poco importante en tan grandioso momento y \u00fanicamente se distingue su hocico (a la derecha, junto al pantal\u00f3n azul del pastor).<\/p>\n\n\n\n Jeden z anio\u0142\u00f3w niesie plakat z pierwsz\u0105 kol\u0119d\u0105 w historii: \"Chwa\u0142a Bogu na niebie, a na ziemi pok\u00f3j ludziom...\". <\/em>Po\u015br\u00f3d ciemno\u015bci nocy Jezus jest \u015bwiat\u0142em \u015bwiata, kt\u00f3re roz\u015bwietla mroki ludzko\u015bci: przynosi nam pok\u00f3j, teraz, gdy jest on tak bardzo potrzebny.<\/p>\n\n\n\n Autor nie potrzebowa\u0142 pokazywa\u0107 sceny w zimnej stajni, jak to wida\u0107 w tle; chcia\u0142 raczej przedstawi\u0107 nam Pana otoczonego grot\u0105 z mi\u0142o\u015bci: jako kopu\u0142a lub sufit tej groty mi\u0142o\u015bci s\u0105 anio\u0142owie \u015bpiewaj\u0105cy rado\u015bnie, a \u015bciany to Matka Boska, jej m\u0105\u017c \u015bw. J\u00f3zef i sami pasterze, w tym El Greco, jak wspomniano wy\u017cej.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0119ta Rodzina z Ma\u0142ego Ptaszka<\/strong><\/p>\n\n\n\n Scena ta przywo\u0142uje codzienne obowi\u0105zki Rodziny z Nazaretu. Dziewica Maryja, Matka Bo\u017ca, nawija szpulk\u0119 nici (wskazany jest ruch ko\u0142a prz\u0119dzalniczego, co uczyni\u0142 Vel\u00e1zquez w swoim s\u0142ynnym obrazie Prz\u0105dki), a \u015bwi\u0119ty J\u00f3zef, odpoczywaj\u0105c na chwil\u0119 od pracy (patrz jego narz\u0119dzia ciesielskie), uczy czego\u015b Jezusa. Maryja i J\u00f3zef patrz\u0105 na Dzieci\u0105tko. W ten spos\u00f3b autor wyja\u015bnia nam naturalno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 \u017cy\u0142o si\u0119 w \u015bwi\u0119tym domu, mi\u0119dzy zwyk\u0142\u0105 dobrze wykonan\u0105 prac\u0105 a uwa\u017cno\u015bci\u0105 na uszcz\u0119\u015bliwianie \u017cycia innych. Z t\u0105 prostot\u0105 mamy traktowa\u0107 Chrystusa i ofiarowa\u0107 Mu nasz\u0105 prac\u0119 (nauk\u0119) dobrze wykonan\u0105. Poza tym jest jeszcze jedno znaczenie zawarte w obrazie: Jezus chroni ma\u0142ego ptaszka (nasz\u0105 dusz\u0119) przed szcz\u0119kami diab\u0142a (psa, kt\u00f3ry przedstawia si\u0119 jako osoba dobroduszna, bo diabe\u0142 zawsze k\u0142amie, czyni\u0105c pokus\u0119 atrakcyjn\u0105). Je\u015bli jeste\u015bmy z Panem, zawsze b\u0119dziemy chronieni.<\/p>\n\n\n\n Zako\u0144czmy obrazem, kt\u00f3ry papie\u017c Franciszek lubi najbardziej i kt\u00f3rym sam pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 wielokrotnie w swoich katechezach. Jestem pewien, \u017ce spodoba si\u0119 tym z Was, kt\u00f3rzy ucz\u0105 w ostatnich latach ESO lub w Bachillerato, aby zastosowa\u0107 go w klasie o historii Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Bia\u0142e ukrzy\u017cowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ze smutkiem \u015bwiadczymy o ofierze Chrystusa, kt\u00f3ry umar\u0142 na krzy\u017cu, aby odkupi\u0107 ludzko\u015b\u0107. Wszystko jest spowite w ciemno\u015bci (w zimnych tonacjach: szaro\u015bci) reprezentuj\u0105cej cierpienia i udr\u0119ki ludzko\u015bci: nienawi\u015b\u0107 jednych do drugich, wojny i ca\u0142y b\u00f3l ludzko\u015bci. \u015awiat jest o\u015bwietlony promieniem \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3ry pochodzi z nieba i ukazuje nam Chrystusa jako naszego zbawiciela.<\/p>\n\n\n\n Po prawej stronie \u017bydzi s\u0105 prze\u015bladowani przez nazist\u00f3w, a ich synagoga zostaje spalona (co oznacza nienawi\u015b\u0107 do religii). Nad drzwiami synagogi znajduj\u0105 si\u0119 Tablice Prawa, Gwiazda Dawida i lew Judy, w wyra\u017anej aluzji do \u017byd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n sion do proroctw mesja\u0144skich. Przedmioty spadaj\u0105 na ziemi\u0119, w tym Tora (biblia \u017cydowska) toczy si\u0119 dalej. Niekt\u00f3rzy \u017bydzi uciekaj\u0105 z tym, co mog\u0105 (jeden niesie kolejne ksi\u0119gi lub zwoje Biblii; kobieta z dzieckiem na kolanach...).<\/p>\n\n\n\n Po lewej stronie rewolucja rosyjska niszcz\u0105ca domy (wyra\u017ana aluzja do walki z w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105) i jej nienawi\u015b\u0107 do religii. Wida\u0107 flagi i \u017co\u0142nierzy, spalone domy i rannych.<\/p>\n\n\n\n Jest to groza wojny: wszystko, co ludzkie, przedstawione w \"morzu tego, co ludzkie\", gdzie widzimy \u0142\u00f3d\u017a Piotra (Ko\u015bci\u00f3\u0142), kt\u00f3ra nie tonie, bo jest w niej Chrystus, jak w cudzie spokojnej burzy: Jezus spa\u0142, podczas gdy przera\u017ceni aposto\u0142owie zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce nie mog\u0105 zrobi\u0107 nic, by ocali\u0107 swoje \u017cycie. Zwr\u00f3cili si\u0119 wi\u0119c do Pana i b\u0142agali go: \"Panie, giniemy!\"<\/em>A Chrystus skarci\u0142 wiatr i morze i nasta\u0142 wielki spok\u00f3j. Po\u015br\u00f3d trudno\u015bci, jakie Ko\u015bci\u00f3\u0142 mia\u0142 historycznie (Imperium Rzymskie, barbarzy\u0144cy itp. w staro\u017cytno\u015bci; a bardziej obecnie z O\u015bwieceniem, rewolucjami marksistowskimi itp.), Jezus zawsze by\u0142 w \u0142odzi Ko\u015bcio\u0142a. Je\u015bli teraz wydaje si\u0119, \u017ce tonie, to wystarczy, \u017ce b\u0119dziemy si\u0119 do niego modli\u0107, a Jezus b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142.<\/p>\n\n\n\n Obok Krzy\u017ca znajduje si\u0119 drabina. Jest to drabina, po kt\u00f3rej J\u00f3zef z Arymatei \u015bci\u0105ga\u0142 Chrystusa i grzeba\u0142 go. Ale ta drabina ma znacznie g\u0142\u0119bsze znaczenie: to nasza wiara, odpowied\u017a cz\u0142owieka na Bo\u017ce wezwanie i zbawienie. Musimy si\u0119 wspi\u0105\u0107 i obj\u0105\u0107 Krzy\u017c, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 szcz\u0119\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n Jezus jest Mesjaszem oczekiwanym przez \u017byd\u00f3w: \u015bwiecznik by\u0142 figur\u0105 obecno\u015bci Boga w\u015br\u00f3d swojego narodu wybranego; ten \u015bwiecznik stoi u st\u00f3p krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n Wreszcie B\u00f3g Ojciec jest widziany w niebie, wzywaj\u0105c do b\u0142ogo\u015bci i szcz\u0119\u015bcia z Nim tych, kt\u00f3rzy ponie\u015bli \u015bmier\u0107 w tych wojnach, pod warunkiem, \u017ce przyjm\u0105 zbawienie ofiarowane przez Chrystusa.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jak m\u00f3wi przys\u0142owie, obraz jest wart tysi\u0105ca s\u0142\u00f3w. I to w\u0142a\u015bnie sugeruje si\u0119 tutaj nauczycielom religii.<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":6754,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[42],"tags":[16],"class_list":["post-3168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-experiencias","tag-jovenes"],"yoast_head":"\nKult pasterzy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n