Rzadko zdarza si\u0119 dzie\u0144, w kt\u00f3rym media informacyjne, w tradycyjnych mediach lub za po\u015brednictwem sieci spo\u0142eczno\u015bciowych, nie zg\u0142aszaj\u0105 jednej z tych historii: starszy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry by\u0142 martwy od kilku dni w swoim domu, a nikt o niego nie pyta\u0142, zostaje znaleziony; starsza osoba znika w takim a takim mie\u015bcie, niezale\u017cnie od tego, czy ma chorob\u0119 Alzheimera, czy nie; niezr\u00f3wnowa\u017cony m\u0142ody cz\u0142owiek masowo strzela do t\u0142umu w szkole lub na placu; liczba os\u00f3b za\u017cywaj\u0105cych narkotyki i alkohol w takim a takim kraju wzrasta; pedofil zostaje aresztowany z wieloma aktami; m\u0142oda dziewczyna znika i zostaje znaleziona martwa w koszarach; dziewczyna jest napastowana seksualnie; starsza lub samotna chora osoba jest \u017ale traktowana Przyczyny tych i podobnych wydarze\u0144, kt\u00f3re powoduj\u0105 tak wiele cierpienia i zak\u0142\u00f3ce\u0144 w spo\u0142ecze\u0144stwie, s\u0105 r\u00f3\u017cnorodne. Jest jednak jedna, kt\u00f3ra wy\u0142ania si\u0119, gdy tylko przeanalizuje si\u0119 je z odrobin\u0105 spokoju: samotno\u015b\u0107. W\u0142a\u015bnie teraz, w czasach internetowej globalizacji i natychmiastowo\u015bci informacji.<\/p>\n\n\n\n
Tak, w tej epoce sieci spo\u0142ecznych, wiele os\u00f3b dostrzega brak uczucia i przyja\u017ani; odrzucenie, m\u00f3wi\u0105c s\u0142owami papie\u017ca Franciszka, lub izolacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, czy to powsta\u0142\u0105, czy te\u017c wybran\u0105 dawno temu, ze wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci \u017cycia; brak uwagi dla innych; brak towarzystwa nawet ze strony cz\u0142onk\u00f3w rodziny; ma\u0142o towarzyszenia lub pomocy, nawet je\u015bli tego nie m\u00f3wi\u0105, w uczestniczeniu w ich wewn\u0119trznym \u017cyciu duchowym.<\/p>\n\n\n\n
Z drugiej strony, od pewnego czasu publikowane s\u0105 wyniki bada\u0144 w kilku kierunkach dotycz\u0105ce: 1) szkodliwego wp\u0142ywu samotno\u015bci na zdrowie, a tak\u017ce samotno\u015bci jako czynnika powa\u017cnego pogorszenia stanu zdrowia w chorobach przewlek\u0142ych (\u015awiatowa Organizacja Zdrowia, WHO); 2) odwr\u00f3cenia piramidy ludno\u015bci, kt\u00f3ra przestaje by\u0107 piramid\u0105: Co roku zwi\u0119ksza si\u0119 liczba os\u00f3b starszych - wymagaj\u0105cych du\u017cej opieki i pomocy, gdy\u017c nie s\u0105 ju\u017c w stanie sami o siebie zadba\u0107 - a zmniejsza si\u0119 liczba os\u00f3b m\u0142odych, co wynika z niskiego przyrostu naturalnego; oraz 3) wzrost liczby os\u00f3b \u017cyj\u0105cych samotnie, przynajmniej w krajach tzw. \u015bwiata zachodniego.<\/p>\n\n\n\n
To s\u0105 zjawiska, kt\u00f3re wymagaj\u0105 analizy, i zdolno\u015bci do reagowania. Na razie niekt\u00f3rzy politycy zacz\u0119li podejmowa\u0107 decyzje. Ale refleksja musi odbywa\u0107 si\u0119 na tle innych spraw. Na przyk\u0142ad: Czy samotno\u015b\u0107 jest z\u0142a? Jakie mamy na my\u015bli rodzaje samotno\u015bci? Kto jest szczeg\u00f3lnie ni\u0105 dotkni\u0119ty? Jak mo\u017cna zapobiega\u0107 samotno\u015bci? Czy samotno\u015b\u0107 ma wymiar duchowy? Jakie antidotum by\u0142oby w\u0142a\u015bciwe, aby przezwyci\u0119\u017cy\u0107 stan samotno\u015bci? Dlaczego tak wiele os\u00f3b starszych czuje si\u0119 samotnych?<\/p>\n\n\n\n
W Wielkiej Brytanii, kwestia stanu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Debata na te tematy nasili\u0142a si\u0119 w ostatnich tygodniach z inicjatywy brytyjskiej premier Theresy May, kt\u00f3ra w ramach Ministerstwa Kultury, Sportu i Spo\u0142ecze\u0144stwa Obywatelskiego utworzy\u0142a sekretarza stanu, kt\u00f3ry ma zaj\u0105\u0107 si\u0119 \"problemem samotno\u015bci\".<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug socjolog\u00f3w, w Wielkiej Brytanii ponad dziewi\u0119\u0107 milion\u00f3w ludzi, m\u0142odych i starszych, czuje si\u0119 samotnych. To jest 13,7 % populacji. Downing Street, oficjalne biuro szefa rz\u0105du, zapewni\u0142o, \u017ce celem nowego departamentu jest dzia\u0142anie przeciwko samotno\u015bci, \"kt\u00f3rej do\u015bwiadczaj\u0105 osoby starsze, te, kt\u00f3re straci\u0142y bliskich i te, kt\u00f3re nie maj\u0105 z kim porozmawia\u0107\". Szacuje si\u0119, \u017ce w Anglii po\u0142owa os\u00f3b w wieku 75 lat \u017cyje samotnie, co odpowiada oko\u0142o 2 milionom os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, brytyjska telewizja publiczna twierdzi, \u017ce wielu z nich zg\u0142asza sp\u0119dzanie dni, a nawet tygodni, bez jakichkolwiek interakcji spo\u0142ecznych. Podkre\u015bla te\u017c, \u017ce utworzenie tego ministerstwa jest \"krystalizacj\u0105 idei ukutej przez Jo Cox, pos\u0142ank\u0119 Partii Pracy, kt\u00f3ra zosta\u0142a zamordowana w czerwcu 2016 roku, przed referendum, w kt\u00f3rym Wielka Brytania zag\u0142osowa\u0142a za wyj\u015bciem z Unii Europejskiej\". Jo Cox dostrzeg\u0142a skal\u0119 samotno\u015bci w kraju i po\u015bwi\u0119ci\u0142a swoje \u017cycie, by zrobi\u0107 wszystko, co w jej mocy, by pom\u00f3c osobom dotkni\u0119tym tym problemem - powiedzia\u0142a May w o\u015bwiadczeniu.<\/p>\n\n\n\n Komentuj\u0105c te wiadomo\u015bci, hiszpa\u0144ska fundacja Desarrollo y Asistencia, kt\u00f3ra od ponad 20 lat dzia\u0142a w naszym kraju na rzecz towarzyszenia osobom starszym, zwr\u00f3ci\u0142a na przyk\u0142ad uwag\u0119, \u017ce \"200 tys. z nich mo\u017ce przej\u015b\u0107 miesi\u0105c bez rozmowy z przyjacielem lub cz\u0142onkiem rodziny i bez jakiejkolwiek interakcji spo\u0142ecznej\".<\/p>\n\n\n\n Kilka organizacji pozarz\u0105dowych dzia\u0142aj\u0105cych w Hiszpanii, takich jak Czerwony Krzy\u017c, Telefon Nadziei i Lekarze \u015awiata, a tak\u017ce Rozw\u00f3j i Pomoc, ostrzegaj\u0105, \u017ce samotno\u015b\u0107 jest \"coraz cz\u0119stsza\" i mo\u017ce \"rosn\u0105\u0107 z czasem\". Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, nie uwa\u017caj\u0105, \"\u017ce jest to tak pilne jak w Wielkiej Brytanii, ale musimy by\u0107 czujni\", m\u00f3wi Joaqu\u00edn P\u00e9rez, dyrektor programu dla os\u00f3b starszych Hiszpa\u0144skiego Czerwonego Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n Raporty brytyjskie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Theresa May i jej pracownicy zostali zapoznani w 2017 roku z raportami Church Urban Fund, organizacji charytatywnej za\u0142o\u017conej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 anglika\u0144ski w 1987 roku, aby pom\u00f3c najbardziej pokrzywdzonym i najbiedniejszym ludziom. Raport o samotno\u015bci z 2017 roku nosi tytu\u0142 Connecting Communities: the impact of loneliness and opportunities for churches to respond.<\/p>\n\n\n\n Tekst zaczyna si\u0119 od nast\u0119puj\u0105cego za\u0142o\u017cenia: \"Samotno\u015b\u0107 jest coraz cz\u0119stszym do\u015bwiadczeniem w Wielkiej Brytanii. Prawie jeden na pi\u0119ciu z nas twierdzi, \u017ce cz\u0119sto lub zawsze czuje si\u0119 samotny, jeden na dziesi\u0119ciu twierdzi, \u017ce nie ma bliskich przyjaci\u00f3\u0142, a w 2014 roku 64 % przyw\u00f3dc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a anglika\u0144skiego stwierdzi\u0142o, \u017ce samotno\u015b\u0107 i izolacja stanowi istotny problem w ich okolicy (w 2011 roku by\u0142o to 58 %).<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c nasze spo\u0142ecze\u0144stwo zmienia si\u0119 i ludzie \u017cyj\u0105 d\u0142u\u017cej, doje\u017cd\u017caj\u0105 wi\u0119cej i cz\u0119\u015bciej \u017cyj\u0105 samotnie, coraz wi\u0119ksza liczba z nas \u017cyje z rodzajem chronicznej i wyniszczaj\u0105cej samotno\u015bci, kt\u00f3ra wp\u0142ywa na nasze poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, a tak\u017ce na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. Inne badania Relate i relacji Scotland, opublikowane w 2017 roku, pokazuj\u0105, \u017ce prawie pi\u0119\u0107 milion\u00f3w doros\u0142ych w Wielkiej Brytanii nie ma \u017cadnych bliskich przyja\u017ani, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b pracuj\u0105cych ma wi\u0119kszy kontakt z w\u0142asnym szefem i kolegami z pracy ni\u017c z rodzin\u0105 i bliskimi przyjaci\u00f3\u0142mi.<\/p>\n\n\n\n Samotno\u015b\u0107 i izolacja, r\u00f3\u017cne<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dane Urban Fund s\u0105 prawdziwe, ale nie wszystkie \u015brodowiska anglosaskie (i nieanglosaskie) my\u015bl\u0105 dok\u0142adnie o koniecznej korelacji ca\u0142ej samotno\u015bci, jakiejkolwiek samotno\u015bci, z pogorszeniem lub pogorszeniem stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\n \"Potencjalnie szkodliwy wp\u0142yw samotno\u015bci i izolacji spo\u0142ecznej na zdrowie i d\u0142ugowieczno\u015b\u0107, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d starszych doros\u0142ych, jest dobrze znany\" - napisa\u0142a Jane E. Brody w \"The New York Times\" w grudniu ubieg\u0142ego roku.<\/p>\n\n\n\n Ale w miar\u0119 post\u0119pu bada\u0144, doda\u0142, \"naukowcy lepiej rozumiej\u0105 wp\u0142yw samotno\u015bci i izolacji na zdrowie\". Dokonano zaskakuj\u0105cych odkry\u0107. Po pierwsze, cho\u0107 ryzyko jest podobne, samotno\u015b\u0107 i izolacja niekoniecznie id\u0105 w parze, zauwa\u017cyli Julianne Holt-Lunstad i Timothy B. Smith, badacze psychologii na Uniwersytecie Brigham i. Smith, badacze psychologii z Brigham Young University\".<\/p>\n\n\n\n Naukowcy kwalifikuj\u0105 swoje ustalenia: \"Izolacja spo\u0142eczna oznacza niewiele po\u0142\u0105cze\u0144 spo\u0142ecznych lub interakcji, podczas gdy samotno\u015b\u0107 implikuje subiektywne postrzeganie izolacji; rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy po\u017c\u0105danym i rzeczywistym poziomem interakcji spo\u0142ecznych\" - napisali w zesz\u0142ym roku w czasopi\u015bmie Heart.<\/p>\n\n\n\n Innymi s\u0142owy, zauwa\u017ca Brody, \"ludzie mog\u0105 izolowa\u0107 si\u0119 spo\u0142ecznie i nie czu\u0107 si\u0119 samotni; mog\u0105 po prostu wole\u0107 prowadzi\u0107 pustelnicz\u0105 egzystencj\u0119. Podobnie niekt\u00f3rzy ludzie mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 samotni nawet wtedy, gdy s\u0105 otoczeni wieloma osobami, zw\u0142aszcza je\u015bli ich zwi\u0105zki s\u0105 emocjonalnie niesatysfakcjonuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n \"Samotno\u015b\u0107 nie jest z\u0142a\".<\/p>\n\n\n\n W podobnym nurcie, cho\u0107 z innym podej\u015bciem, Marina G\u00e1lisov\u00e1 zastanawia si\u0119, czy samotno\u015b\u0107 jest dzi\u015b epidemi\u0105, bo s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy o tym nie m\u00f3wi\u0105, ale s\u0105 samotni, i przeprowadzi\u0142a wywiad z kilkoma ekspertami dla s\u0142owackiego tygodnika T\u00fd\u017ede\u0148 w zwi\u0105zku z nowo utworzonym brytyjskim departamentem samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Psychiatra Michal Patar\u00e1l uwa\u017ca na przyk\u0142ad, \u017ce \"samotno\u015b\u0107 nie jest z\u0142a sama w sobie\" i wzywa do \"r\u00f3wnowagi\", aby piel\u0119gnowa\u0107 relacje z lud\u017ami i przyja\u017anie. W artykule podkre\u015blono znaczenie \"docierania do innych\" i \"duchowego wymiaru\" osoby.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy, w tym ewangelicki teolog Peter M\u00e1lik i ekspert od nowych technologii Martin Vystavil, zauwa\u017caj\u0105, \u017ce \"relacje internetowe potrzebuj\u0105 wtedy cia\u0142a, poznania si\u0119, przytulenia\".<\/p>\n\n\n\n Perspektywa katolicka<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dok\u0142adnie w dniu og\u0142oszenia przez Theres\u0119 May, niekt\u00f3rzy w Wielkiej Brytanii przypomnieli przem\u00f3wienie papie\u017ca Franciszka do Parlamentu Europejskiego, trzy i p\u00f3\u0142 roku przed brytyjsk\u0105 decyzj\u0105 i prawie trzy lata przed raportem Church Urban Fund. Min\u0105\u0142 rok od opublikowania przez Nast\u0119pc\u0119 Piotra adhortacji Evangelii Gaudium, wi\u0119c nikogo nie zdziwi\u0142y jego s\u0142owa: \"Jedn\u0105 z chor\u00f3b, kt\u00f3re widz\u0119 dzi\u015b najbardziej rozpowszechnione w Europie, jest samotno\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 \u017cadnych wi\u0119zi. Wida\u0107 to szczeg\u00f3lnie u os\u00f3b starszych, cz\u0119sto pozostawionych na pastw\u0119 losu, jak r\u00f3wnie\u017c u m\u0142odzie\u017cy pozbawionej punkt\u00f3w odniesienia i mo\u017cliwo\u015bci na przysz\u0142o\u015b\u0107; wida\u0107 to tak\u017ce u wielu ubogich, kt\u00f3rzy zamieszkuj\u0105 nasze miasta, i u zagubionych w oczach imigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy przybyli tu w poszukiwaniu lepszej przysz\u0142o\u015bci\".<\/p>\n\n\n\n Ojciec \u015awi\u0119ty m\u00f3wi\u0142 wcze\u015bniej o \"Europie, kt\u00f3ra nie jest ju\u017c p\u0142odna i \u017cywa, tak \u017ce wielkie idea\u0142y, kt\u00f3re inspirowa\u0142y Europ\u0119, wydaj\u0105 si\u0119 traci\u0107 si\u0142\u0119 przyci\u0105gania\". Nast\u0119pnie m\u00f3wi\u0142 o prawach cz\u0142owieka i podkre\u015bla\u0142 transcendentn\u0105 godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Wewn\u0119trzna pustka i zewn\u0119trzna samotno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n W pa\u017adzierniku 2015 r., podczas Mszy \u015bw. inauguruj\u0105cej Synod Biskup\u00f3w o rodzinie, papie\u017c ponownie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do samotno\u015bci jako \"dramatu naszych czas\u00f3w\". W homilii przywo\u0142a\u0142 do\u015bwiadczenie Adama opowiedziane w Ksi\u0119dze Rodzaju, kt\u00f3ry \"nie znalaz\u0142 nikogo podobnego do siebie, kto by mu pomaga\u0142\", do tego stopnia, \u017ce B\u00f3g powiedzia\u0142: \"Nie jest dobrze, \u017ceby B\u00f3g by\u0142 sam. Uczyni\u0119 mu pomocnika odpowiedniego dla niego\" (Rdz 2,18). \"Nasz \u015bwiat \u017cyje paradoksem zglobalizowanego \u015bwiata, w kt\u00f3rym widzimy tak wiele luksusowych dom\u00f3w i wie\u017cowc\u00f3w, ale coraz mniej ciep\u0142a domowego i rodzinnego\". A tak\u017ce odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do \"g\u0142\u0119bokiej pustki w sercu; wiele przyjemno\u015bci, ale ma\u0142o mi\u0142o\u015bci; tak wiele wolno\u015bci, ale ma\u0142o autonomii\".<\/p>\n\n\n\n Ojciec \u015awi\u0119ty medytowa\u0142 nad tym, \u017ce \"coraz wi\u0119cej os\u00f3b czuje si\u0119 samotnych, a ci zamykaj\u0105 si\u0119 w egoizmie, w melancholii, w destrukcyjnej przemocy oraz w niewoli przyjemno\u015bci i boga pieni\u0105dza\".<\/p>\n\n\n\n Diagnoza by\u0142a naprawd\u0119 ostra: \"Trwa\u0142a, wierna, wyprostowana, stabilna, p\u0142odna mi\u0142o\u015b\u0107 jest coraz cz\u0119\u015bciej wy\u015bmiewana i uwa\u017cana za staro\u015bwieck\u0105. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce najbardziej zaawansowane spo\u0142ecze\u0144stwa to w\u0142a\u015bnie te, kt\u00f3re maj\u0105 najni\u017cszy wska\u017anik urodze\u0144 i najwy\u017cszy wska\u017anik aborcji, rozwod\u00f3w, samob\u00f3jstw, zanieczyszczenia \u015brodowiska i spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Musi r\u00f3wnie\u017c odzwierciedla\u0107, i dalej wskazywa\u0107, bolesne fakty, na kt\u00f3rych Franciszek po\u0142o\u017cy\u0142 sw\u00f3j palec: \"Ludzie starsi opuszczeni przez swoich bliskich i w\u0142asne dzieci; wdowy i wdowcy, tak wiele m\u0119\u017cczyzn i kobiet opuszczonych przez w\u0142asne \u017cony i m\u0119\u017c\u00f3w\". Parafie, stowarzyszenia, rodziny<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kilka dni temu Charles de Pechpeyrou zastanawia\u0142 si\u0119 w L'Osservatore Romano nad nowym brytyjskim ministerstwem. Powiedzia\u0142: \"Samotno\u015b\u0107 jest zwi\u0105zana z pewnymi aspektami dzisiejszego spo\u0142ecze\u0144stwa, szczeg\u00f3lnie w krajach zachodnich: rodzina, kt\u00f3ra nie odgrywa swojej roli, zawodz\u0105ca tkanka spo\u0142eczna, starzenie si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, brak bezpiecze\u0144stwa w transporcie miejskim, zagro\u017cenie zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Ale dzi\u015b istnieje tak\u017ce inna forma samotno\u015bci, kt\u00f3ra ma si\u0119 niebezpiecznie nasili\u0107: samotno\u015b\u0107 wirtualna. Pomimo dost\u0119pno\u015bci aplikacji i us\u0142ug, kt\u00f3re powinny \u0142\u0105czy\u0107 ludzi, od Tindera po WhatsApp, samotno\u015b\u0107 w prawdziwym \u017cyciu ro\u015bnie. Godziny i godziny sp\u0119dzone przed ekranem, podczas gdy realne spotkanie z nowym znajomym, w rzeczywisto\u015bci obcym cz\u0142owiekiem, jest maksymalnie wycofane\".<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi o metod\u0119 angielsk\u0105, publicysta zastanawia\u0142 si\u0119, czy powo\u0142anie nowego ministerstwa wystarczy, bo \"Philip Booth, profesor finans\u00f3w na Uniwersytecie Londy\u0144skim, uwa\u017ca, \u017ce cho\u0107 jest to dobra inicjatywa, to problem trzeba rozwi\u0105za\u0107 w inny spos\u00f3b\". A raczej zaczynaj\u0105c od do\u0142u, a nie od g\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n W ci\u0105gu ostatnich czterdziestu lat rodziny rozproszy\u0142y si\u0119 po Wielkiej Brytanii, sta\u0142y si\u0119 mniejsze i bardziej rozdrobnione; ko\u015bcio\u0142y, tradycyjnie uprzywilejowane miejsce tworzenia wsp\u00f3lnoty, zosta\u0142y os\u0142abione.<\/p>\n\n\n\n Dlatego wa\u017cne jest, aby w walce z izolacj\u0105 zacz\u0105\u0107 od parafii, stowarzysze\u0144 i rodzin, i to w\u0142a\u015bnie w\u0142adze lokalne, a nie krajowe, mog\u0105 najlepiej dzia\u0142a\u0107 na tym poziomie. Jak m\u00f3wi\u0105 Anglosasi, powinno obowi\u0105zywa\u0107 motto \"my\u015bl globalnie, dzia\u0142aj lokalnie\".<\/p>\n\n\n\n Mi\u0142o\u015b\u0107 i jedno\u015b\u0107 rodziny<\/strong><\/p>\n\n\n\n W Hiszpanii arcybiskup Juan del R\u00edo z archidiecezji kastylijskiej pot\u0119pi\u0142 niedawno fakt, \u017ce \"coraz wi\u0119cej os\u00f3b m\u00f3wi, \u017ce czuje si\u0119 samotna, ale nie podejmuje si\u0119 problem\u00f3w le\u017c\u0105cych u podstaw tego stanu rzeczy z obawy przed zakwestionowaniem wsp\u00f3\u0142czesnej materialistycznej wizji \u017cycia i rodziny\".<\/p>\n\n\n\n Jego zdaniem, zgodnie z komentowanymi liniami, \"musimy za\u0142o\u017cy\u0107 podstawow\u0105 samotno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 daje nam natura ludzka. Ale \"nie jest dobrze, \u017ceby cz\u0142owiek by\u0142 sam\", sama istota osoby domaga si\u0119 towarzystwa drugiego cz\u0142owieka. Potrzebujemy przyjaznej d\u0142oni, kt\u00f3ra pomo\u017ce nam zmierzy\u0107 si\u0119 z \u017cyciem z jego b\u00f3lami i enigm\u0105 jego ko\u0144ca - \u015bmierci\".<\/p>\n\n\n\n Biskup Del R\u00edo wskazuje r\u00f3wnie\u017c na \"samotno\u015b\u0107 spowodowan\u0105 osobistymi b\u0142\u0119dami, kt\u00f3re czasem stawiaj\u0105 osoby w sytuacji izolacji, kt\u00f3rej ani nie chcia\u0142y, ani nie szuka\u0142y\", a tak\u017ce na \"inn\u0105 samotno\u015b\u0107, kt\u00f3ra narzuca si\u0119 z powodu krzywdy, jak\u0105 mog\u0105 nam wyrz\u0105dzi\u0107 inni ludzie, co prowadzi do braku komunikacji i trwa\u0142ej nieufno\u015bci wobec spo\u0142ecze\u0144stwa\".<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, jakie postawy proponuje arcybiskup wojskowy, aby \"nie podda\u0107 si\u0119 smutkowi \u015bmierci, kt\u00f3ry niesie ze sob\u0105 samotno\u015b\u0107\"? W syntezie cztery orientacje pastoralne: 1) \"Przygotowa\u0107 si\u0119 do owocnej samotno\u015bci, czyli takiej, kt\u00f3ra \u017cyje z bogactwa warto\u015bci, jakie mieszkaj\u0105 w sercu cz\u0142owieka. 2) Zmierzy\u0107 si\u0119 z \"radykaln\u0105 zmian\u0105 dotycz\u0105c\u0105 materialistycznej koncepcji \u017cycia\", poniewa\u017c \"czysta wygoda pozostawia dusz\u0119 pust\u0105\"; 3) Zmierzy\u0107 si\u0119 z kluczow\u0105 kwesti\u0105, jak\u0105 jest \"odmowa przyrostu naturalnego, kt\u00f3ra tworzy spo\u0142ecze\u0144stwo ludzi starych\". \"Zdroworozs\u0105dkowe pytanie brzmi: kto b\u0119dzie pomaga\u0142 osobom starszym, gdy nie b\u0119d\u0105 si\u0119 rodzi\u0107 dzieci\". W po\u0142\u0105czeniu z faktem, \u017ce \"rozpad rodziny rodzi samotno\u015b\u0107 od najm\u0142odszych lat\". I 4) \"St\u0105d rodzina musi by\u0107 zrehabilitowana w prymacie 'mi\u0142o\u015bci i jedno\u015bci'; tak\u017ce poprzez poczucie przynale\u017cno\u015bci do tej drugiej rodziny, Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry towarzyszy nam w ca\u0142ej naszej samotno\u015bci i pustce egzystencjalnej, ofiaruj\u0105c nam towarzystwo Kogo\u015b, kto nigdy nas nie opuszcza, nawet po \u015bmierci: Jezusa Chrystusa, Pana\".<\/p>\n\n\n\n \"\u017bycie duchowe ma charakter terapeutyczny\".<\/strong><\/p>\n\n\n\n Szuka\u0107 towarzystwa Przyjaciela, kt\u00f3ry nigdy nas nie opuszcza, m\u00f3wi biskup Juan del R\u00edo. Obcowanie z Bogiem, \u017cycie wewn\u0119trzne, modlitwa. Przyk\u0142ad Jezusa Chrystusa jest bardzo wyra\u017any. Ewangelia wielokrotnie opisuje, jak Jezus wstawa\u0142 wcze\u015bnie lub odchodzi\u0142 na bok, aby modli\u0107 si\u0119 z Bogiem Ojcem; Jego odczucie samotno\u015bci w Getsemani i na krzy\u017cu jest prawdziwe, ale porusza Go nienasycony g\u0142\u00f3d dusz, jak napisa\u0142 \u015bw. Josemar\u00eda w swojej Drodze Krzy\u017cowej (Stacja I, punkt 4). Tak w\u0142a\u015bnie dzia\u0142a\u0142o i dzia\u0142a nadal odkupienie Jezusa Chrystusa. Z niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. By\u0107 mo\u017ce dlatego \u015bw. Josemar\u00eda napisa\u0142 w Drodze: \"Staraj si\u0119 codziennie osi\u0105gn\u0105\u0107 kilka minut tej b\u0142ogos\u0142awionej samotno\u015bci, kt\u00f3ra jest tak konieczna, aby rozpocz\u0105\u0107 \u017cycie wewn\u0119trzne\" (nr 304). Manuel Ordeig napisa\u0142 w Palabra w zesz\u0142ym miesi\u0105cu o wspominaniu i milczeniu, z wieloma interesuj\u0105cymi rozwa\u017caniami.<\/p>\n\n\n\n \"Zajmowanie si\u0119 \u017cyciem duchowym jest terapeutyczne\" - m\u00f3wi Mar Garrido L\u00f3pez, dyrektor Estudios y Proyectos de Desarrollo y Asistencia, organizacji, kt\u00f3ra ma ponad 2000 wolontariuszy w swoich programach towarzyszenia, w kt\u00f3rych staraj\u0105 si\u0119 oni \u0142agodzi\u0107 samotno\u015b\u0107 os\u00f3b pokrzywdzonych przez los. Mar Garrido m\u00f3wi: \"Chrze\u015bcijanie s\u0105 otwarci na wszystkich. Ucz\u0119szczamy do ludzi, jeste\u015bmy na us\u0142ugach ka\u017cdego cz\u0142owieka, niezale\u017cnie od tego, czy jest wierz\u0105cy, czy agnostyk. Widzieli\u015bmy, jak ludzie przebywaj\u0105cy w domach starc\u00f3w, gdy s\u0105 zabierani do Kaplicy, na niedzieln\u0105 Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105, czy w innym czasie, poprawiaj\u0105 si\u0119 duchowo\".<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d innych do\u015bwiadcze\u0144 Mar Garrido, kt\u00f3ry chwali prac\u0119 parafialnej Caritas, dzieli si\u0119 potrzeb\u0105, aby wolontariusze \"nauczyli si\u0119 s\u0142ucha\u0107\" i \"nazywali ludzi po imieniu\". \"Marginalizacja si\u0119 starzeje\", zapewnia Garrido, \"warunki niedo\u017cywienia i braku higieny s\u0105 cz\u0119sto bardzo z\u0142e\". \"Dlatego staramy si\u0119 ogranicza\u0107 negatywne skutki braku wi\u0119zi rodzinnych i relacji interpersonalnych, zawsze we wsp\u00f3\u0142pracy z pracownikami s\u0142u\u017cby zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Inicjatywa w Galicji<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kreatywno\u015b\u0107 jest niezb\u0119dna w opiece nad lud\u017ami, tak\u017ce w wykrywaniu ich potrzeb. Rok temu w Betanzos franciszkanin o. Enrique Lista rozpocz\u0105\u0142 pilota\u017cowy projekt Familias Abertas (Rodziny otwarte). Inicjatywa skupia si\u0119 na umo\u017cliwieniu osobom, kt\u00f3re czuj\u0105 si\u0119 lub \u017cyj\u0105 samotnie, udania si\u0119 do klasztoru w San Francisco, opuszczonego przez Siostry Misjonarki Maryi. Na przyk\u0142ad Ram\u00f3n, kt\u00f3ry uznaje, \u017ce jest \"prototypem osoby, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 w sytuacji samotno\u015bci\", znalaz\u0142 pomocn\u0105 d\u0142o\u0144 w bracie Enrique, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 go, aby sp\u0119dzi\u0142 z nim kilka dni, jak podaje Alfa y Omega.<\/p>\n\n\n\n Fray Enrique potwierdza, \u017ce \"nowym ub\u00f3stwem jest samotno\u015b\u0107\" i \u017ce Familias Abertas nie potrzebuje wielkiej logistyki. \"Wystarczy, \u017ce pracownik socjalny b\u0119dzie koordynowa\u0142 wnioski. Nie ma te\u017c wielkiego dodatkowego wydatku dla Ko\u015bcio\u0142a, bo to sami ludzie, kt\u00f3rzy chodz\u0105 do klasztoru, przyczyniaj\u0105 si\u0119 do tego\".<\/p>\n\n\n\n Przyja\u017a\u0144 u Saint-Exupery'ego<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kilka lat temu profesor filozofii Jaime Nubiola, wsp\u00f3\u0142pracownik Palabra, opublikowa\u0142 w Arvo.net kr\u00f3tki artyku\u0142 zatytu\u0142owany \"Si\u0142a przyja\u017ani\". Autor przywo\u0142a\u0142 \"mr\u00f3wcz\u0105 scen\u0119 opowiedzian\u0105 przez Saint-Exupery'ego w Land of Men, o jego przyjacielu pilocie, kt\u00f3ry mia\u0142 wypadek w \u015brodku And\u00f3w. Warto przypomnie\u0107 t\u0119 scen\u0119, aby podkre\u015bli\u0107 kontrast mi\u0119dzy niepewno\u015bci\u0105 mi\u0142o\u015bci i przyja\u017ani w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie a skuteczn\u0105 si\u0142\u0105 tych wi\u0119zi uczuciowych.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 to samolot pocztowy przewo\u017c\u0105cy poczt\u0119 z Santiago de Chile do Mendozy. Podczas przekraczania And\u00f3w straszliwa burza sprowadza ma\u0142y samolot na ziemi\u0119 nad g\u00f3rami. Po uwolnieniu si\u0119 z roztrzaskanego kokpitu, niezraniony pilot zaczyna i\u015b\u0107 w kierunku, w kt\u00f3rym, jak mu si\u0119 wydaje, mo\u017ce najpierw znale\u017a\u0107 pomoc. Ale Andy s\u0105 ogromne i si\u0142a fizyczna oraz jedzenie s\u0105 bardzo ograniczone.<\/p>\n\n\n\n W \u015bniegu - powiedzia\u0142 pilot - traci si\u0119 wszelki instynkt samozachowawczy. Po dw\u00f3ch, trzech, czterech dniach w podr\u00f3\u017cy chce si\u0119 po prostu spa\u0107. Tego w\u0142a\u015bnie chcia\u0142em. Ale powiedzia\u0142em sobie: je\u015bli moja \u017cona my\u015bli, \u017ce \u017cyj\u0119, to wie, \u017ce chodz\u0119. Moi towarzysze wiedz\u0105, \u017ce chodz\u0119. Wszyscy mi ufaj\u0105, a ja jestem \u015bwinia, je\u015bli nie chodz\u0119.<\/p>\n\n\n\n Jego mi\u0142o\u015b\u0107 do \u017cony i lojalno\u015b\u0107 wobec przyjaci\u00f3\u0142 trzymaj\u0105 go przy \u017cyciu, a kiedy jest bliski upadku wyczerpany na \u015bniegu, przypomnienie, \u017ce cia\u0142o musi zosta\u0107 odzyskane, aby jego \u017cona mog\u0142a odebra\u0107 ubezpieczenie na \u017cycie, daje mu now\u0105 si\u0142\u0119 do kontynuowania.<\/p>\n\n\n\n Ta historia przyprawia o g\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119, pisze Jaime Nubiola. \"Ze wzruszeniem u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce jego mi\u0142o\u015b\u0107 do \u017cony dos\u0142ownie uratowa\u0142a Guillaumetowi \u017cycie. Historia taka jak ta pozwala nam zrozumie\u0107, \u017ce jako\u015b\u0107 \u017cycia - parafrazuj\u0105c Saint-Exupery'ego - zale\u017cy od jako\u015bci swobodnie wybranych wi\u0119zi afektywnych. To w\u0142a\u015bnie mi\u0142o\u015b\u0107 i przyja\u017a\u0144 ratuj\u0105 ca\u0142e nasze \u017cycie. Zapowied\u017a brytyjskiej premier Theresy May o stworzeniu wirtualnego ministerstwa do walki z samotno\u015bci\u0105 podsyci\u0142a refleksj\u0119 nad milionami ludzi \u017cyj\u0105cych w pojedynk\u0119.<\/p>","protected":false},"author":29,"featured_media":6748,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-3196","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad"],"yoast_head":"\n
Informuj\u0105c o tym fakcie, BBC podsumowuje niekt\u00f3re z oficjalnych argument\u00f3w: \"Samotno\u015b\u0107 jest tak samo szkodliwa dla zdrowia jak wypalanie 15 papieros\u00f3w dziennie\" oraz \"cho\u0107 zjawisko to nie r\u00f3\u017cnicuje wieku, najbardziej dotkni\u0119te s\u0105 osoby starsze\".<\/p>\n\n\n\n
\"T\u0119 samotno\u015b\u0107 pog\u0142\u0119bi\u0142 kryzys gospodarczy - doda\u0142 - kt\u00f3rego skutki utrzymuj\u0105 si\u0119 do dzi\u015b z dramatycznymi konsekwencjami ze spo\u0142ecznego punktu widzenia\".<\/p>\n\n\n\n
Przewidywalnie, Papie\u017c przypomnia\u0142 nast\u0119pnie o wielu osobach, \"kt\u00f3re w rzeczywisto\u015bci czuj\u0105 si\u0119 samotne, niezrozumiane i niewys\u0142uchane; w migrantach i uchod\u017acach uciekaj\u0105cych przed wojn\u0105 i prze\u015bladowaniami; i w tak wielu m\u0142odych ludziach, kt\u00f3rzy s\u0105 ofiarami kultury konsumpcji, kultury wyrzucania i odrzucania\".<\/p>\n\n\n\n
Podstawy, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 praca tej organizacji, maj\u0105 zwi\u0105zek z \"chrze\u015bcija\u0144skim braterstwem\". Tak zainspirowali j\u0105 jej pierwsi cz\u0142onkowie, obecnie emerytowani przyjaciele, pod wp\u0142ywem impulsu Jos\u00e9 Mar\u00eda S\u00e1enz de Tejada.<\/p>\n\n\n\n
Profesor na zako\u0144czenie cytuje filozofk\u0119 An\u0119 Romero, kt\u00f3ra napisa\u0142a: \"Chcemy mie\u0107 w \u017cyciu przyjaci\u00f3\u0142, aby nie by\u0107 samotnym - czasem czujemy si\u0119 samotni nawet w otoczeniu ludzi - aby \u017cy\u0107 pe\u0142niej i naprawd\u0119 cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem\".<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"