Ustawmy scen\u0119. Znajdujemy si\u0119 w sercu staro\u017cytnego miasta Teb, w bezlitosnym s\u0142o\u0144cu. Wyzywaj\u0105ca m\u0142oda kobieta sprzeciwia si\u0119 rozkazowi swojego kr\u00f3la i wyrusza na poszukiwanie zw\u0142ok swojego brata, aby go pochowa\u0107. Jej imi\u0119 to Antygona, latarnia niezachwianego moralnego przekonania na skrzy\u017cowaniu osobistego obowi\u0105zku i prawa pa\u0144stwowego, sacrum i profanum. Jej brat Polinikes zosta\u0142 zamordowany w walce o w\u0142adz\u0119, a jej krewny, kr\u00f3l Kreon, wyda\u0142 dekret, \u017ce jego cia\u0142o powinno pozosta\u0107 niepochowane jako ostrze\u017cenie dla zdrajc\u00f3w. Jednak Antygona, poruszona mi\u0142o\u015bci\u0105 i boskim prawem, sprzeciwia si\u0119 dekretowi i przychodzi pochowa\u0107 brata, akceptuj\u0105c \u015bmiertelne konsekwencje, kt\u00f3re nast\u0119puj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To jest tragedia, dos\u0142ownie. Ta nawiedzaj\u0105ca narracja o indywidualnym sumieniu buntuj\u0105cym si\u0119 przeciwko niesprawiedliwym zasadom rozbrzmiewa przez wieki. Dociera do nas w r\u00f3\u017cnych wersjach, t\u0142umaczeniach i adaptacjach. Jest to klasyk, kt\u00f3ry dotkn\u0105\u0142 czego\u015b w ludzkim sercu, rzucaj\u0105c \u015bwiat\u0142o na nasz\u0105 podr\u00f3\u017c, gdy zmagamy si\u0119 z naszymi wsp\u00f3\u0142czesnymi konfliktami.<\/p>\n\n\n\n
W dzisiejszym szybko zmieniaj\u0105cym si\u0119, przyspieszonym technologicznie \u015bwiecie, podobnie jak Antygona, znajdujemy si\u0119 na rozdro\u017cu, gdzie nasze bogate tradycje humanistyczne s\u0105 zagro\u017cone zapomnieniem, ich warto\u015b\u0107 nie jest uznawana, jak Polinikes pozostawiony bez poch\u00f3wku na polu bitwy. Nauki humanistyczne s\u0105 martwe i do nas nale\u017cy ich pogrzebanie. A mo\u017ce czeka nas nowy renesans?<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich dziesi\u0119cioleciach obserwujemy tendencj\u0119 do usuwania z edukacji (formalnej lub nieformalnej) dost\u0119pu do nauk humanistycznych i ogromnej tradycji. Czym s\u0105 te humanistyczne tradycje? To zbiorowa m\u0105dro\u015b\u0107 ludzko\u015bci zawarta w naukach humanistycznych - literaturze, kulturze, j\u0119zyku, filozofii - kt\u00f3ra mo\u017ce zosta\u0107 zmarginalizowana w naszym wy\u015bcigu ku przysz\u0142o\u015bci zdominowanej przez technologi\u0119. Kr\u00f3l Kreon naszych czas\u00f3w to dominuj\u0105ca narracja, kt\u00f3ra odrzuca nauki humanistyczne jako niepraktyczne i nieistotne w erze coraz bardziej kszta\u0142towanej przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 i nauk\u0119 o danych.<\/p>\n\n\n\n
Powszechn\u0105 reakcj\u0105 by\u0142o \"ratowanie\" nauk humanistycznych poprzez argumentowanie, \u017ce \"pi\u0119kno jest bezu\u017cyteczne\". Przyjmujemy za pewnik, \u017ce filozofia, literatura i sztuka nie s\u0105 w stanie doda\u0107 warto\u015bci do wyniku finansowego, ale czujemy, \u017ce maj\u0105 one swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 warto\u015b\u0107. Ale by\u0107 mo\u017ce ta postawa by\u0142a ostatni\u0105 kropl\u0105, ostatnim gwo\u017adziem do trumny tradycji. \"Srebrn\u0105 lin\u0105 ratunkow\u0105\", kt\u00f3ra schlebiaj\u0105c pi\u0119knu nauk humanistycznych, odrzuca je na rzecz \u015bwiata realnego. <\/p>\n\n\n\n
\"\u015amier\u0107 pragnie tych samych rytua\u0142\u00f3w dla wszystkich\", lamentowa\u0142a Antygona do swojej siostry Ismeny. To przejmuj\u0105ce stwierdzenie wsp\u00f3\u0142brzmi z dzisiejsz\u0105 sytuacj\u0105 nauk humanistycznych w obliczu rozwoju silikonowej inteligencji.<\/p>\n\n\n\n
Istnieje przekonanie, mniej lub bardziej wyra\u017ane, \u017ce post\u0119py w dziedzinie sztucznej inteligencji mog\u0105 i powinny zast\u0105pi\u0107 studia humanistyczne. Czy zatem stoimy w obliczu tragedii i moralnego obowi\u0105zku pogrzebania nauk humanistycznych? A mo\u017ce zamiast tego jeste\u015bmy w trakcie epickiej przygody?<\/p>\n\n\n\n
We\u017amy pod uwag\u0119 \u0142acin\u0119, niegdy\u015b bogaty i \u017cywy j\u0119zyk ca\u0142ej cywilizacji (i cz\u0119\u015bci innych). Zosta\u0142 zredukowany do zwyk\u0142ej etymologii i grozi mu zapomnienie. Ta walka odzwierciedla konflikt Antygony z surowym edyktem kr\u00f3la Kreona. Jednak pozosta\u0142a niewzruszona, przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 Kreonowi, pytaj\u0105c: \"Czy ktokolwiek mo\u017ce \u017cy\u0107, tak jak ja \u017cyj\u0119, ze z\u0142em wok\u00f3\u0142 mnie, aby my\u015ble\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 jest mniej ni\u017c przyjacielem?\".<\/p>\n\n\n\n
Aby rozszerzy\u0107 t\u0119 analogi\u0119 na nasz wsp\u00f3\u0142czesny kontekst, musimy zmierzy\u0107 si\u0119 z naszym w\u0142asnym kulturowym Kreonem: odrzuceniem nauk humanistycznych w obliczu szybkiego rozwoju nauk humanistycznych. sztuczna inteligencja<\/a> i technologii. Dominuj\u0105ca kultura sk\u0142ania nas do przeciwstawiania nauk humanistycznych technologii. Ale czyni\u0105c to, ryzykujemy utrat\u0119 istoty naszego cz\u0142owiecze\u0144stwa, kt\u00f3ra jest g\u0142\u0119boko zakorzeniona w naszych tradycyjnych j\u0119zykach i m\u0105dro\u015bci kulturowej w koalicji z technologi\u0105. Nie bez powodu greckie s\u0142owo \"techne\" t\u0142umaczy si\u0119 po \u0142acinie jako \"ars\". W humanistycznej wizji sztuka i technika to jedno i to samo.<\/p>\n\n\n\n Wyzwaniem, przed kt\u00f3rym stoimy, jest znalezienie harmonii, uwidocznienie zalet koalicji humanistyki i technologii. Mogliby\u015bmy zaproponowa\u0107 \"pragmatyczn\u0105 humanistyk\u0119\", koncepcj\u0119, kt\u00f3ra przekszta\u0142ca humanistyk\u0119 z postrzeganej jako \"pi\u0119kn\u0105, ale bezu\u017cyteczn\u0105\" w zas\u00f3b, kt\u00f3ry czyni nas panami naszej przysz\u0142o\u015bci w kontek\u015bcie sztucznej inteligencji.<\/p>\n\n\n\n Koncepcja ta nie jest jedynie teoretyczn\u0105 propozycj\u0105. Rozw\u00f3j studi\u00f3w humanistycznych w XXI wieku jest rzeczywisto\u015bci\u0105. Istniej\u0105 nowo powsta\u0142e instytucje, kt\u00f3re ju\u017c teraz korzystaj\u0105 z rosn\u0105cego zainteresowania naukami humanistycznymi. Instytut Polis<\/a> w Jerozolimie Instytut Paideia<\/a> w Nowym Jorku, Caelvm w Madrycie i Latinitas Project w Oksfordzie. Jednocze\u015bnie zastosowanie wiedzy humanistycznej w praktyce w \u015bwiecie przedsi\u0119biorczo\u015bci, technologii i biznesu otwiera drzwi do praktycznej humanistyki o ogromnym potencjale.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Na przyk\u0142ad wiedza z zakresu j\u0119zykoznawstwa i literatury jest bardzo pomocna w budowaniu marki i nazewnictwie w marketingu. G\u0142\u0119bsze zrozumienie \u0142aci\u0144skiej sk\u0142adni i struktury mo\u017ce poprawi\u0107 umiej\u0119tno\u015bci kodowania, pomagaj\u0105c programistom w generowaniu lepszych wynik\u00f3w. Od Poetyki Arystotelesa po wsp\u00f3\u0142czesne filmy i powie\u015bci, tradycja opowiadania historii oferuje bogactwo wiedzy, kt\u00f3ra jest nieoceniona przy tworzeniu fascynuj\u0105cych narracji w dowolnym medium, czy to w kampanii marketingowej, czy w scenariuszu filmowym.<\/p>\n\n\n\n Podobnie historia Antygony, bogata w ludzkie motywacje i g\u0142\u0119bi\u0119 emocjonaln\u0105, zapewnia wgl\u0105d w ludzk\u0105 kondycj\u0119, kt\u00f3ry mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 empati\u0119, kluczow\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 w tak r\u00f3\u017cnych dziedzinach, jak psychologia, przyw\u00f3dztwo, a nawet sztuczna inteligencja. <\/p>\n\n\n\n Wraz z rozwojem sztucznej inteligencji, ludzka inteligencja - nauki humanistyczne, w ich najbardziej pragmatycznym wydaniu. W ten spos\u00f3b pokazujemy, \u017ce m\u0105dro\u015b\u0107 zakodowana w naszych humanistycznych tradycjach mo\u017ce oferowa\u0107 praktyczne rozwi\u0105zania wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Przypomnijmy przejmuj\u0105c\u0105 deklaracj\u0119 Antygony: \"Urodzi\u0142am si\u0119, by jednoczy\u0107 si\u0119 w mi\u0142o\u015bci, a nie w nienawi\u015bci\". S\u0142owa te wsp\u00f3\u0142brzmi\u0105 z nasz\u0105 misj\u0105 ponownego po\u0142\u0105czenia si\u0119 z naszym dziedzictwem intelektualnym, ponownego rozpalenia naszej \"mi\u0142o\u015bci\" do nauk humanistycznych i potwierdzenia ich znaczenia w dzisiejszym \u015bwiecie. Poniewa\u017c tragiczna historia Antygony wci\u0105\u017c odbija si\u0119 echem na przestrzeni wiek\u00f3w, niech zainspiruje nas do potwierdzenia nieod\u0142\u0105cznej warto\u015bci nauk humanistycznych i przyj\u0119cia renesansu, kt\u00f3ry nas czeka.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c: 3 rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cemy zrobi\u0107 tego lata, aby zwi\u0119kszy\u0107 nasz poziom praktycznego humanizmu:<\/p>\n\n\n\nHumanistyka pragmatyczna<\/h2>\n\n\n\n
Renesans nauk humanistycznych<\/h2>\n\n\n\n