Chi\u0144ska hierarchia nigdy nie akceptowa\u0142a podr\u00f3\u017cy wysokich rang\u0105 hierarch\u00f3w watyka\u0144skich. Ostatnim, kt\u00f3ry uda\u0142 si\u0119 do Chin by\u0142 \u00f3wczesny kardyna\u0142 Theodore McCarrick, osiem lat temu. McCarrick zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej zha\u0144biony skandalem zwi\u0105zanym z nadu\u017cyciami, w kt\u00f3ry by\u0142 uwik\u0142any, i zosta\u0142 zmuszony do rezygnacji ze stanu duchownego. Pozosta\u0142 jednak ostatnim kardyna\u0142em, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Chin.<\/p>\n\n\n\n
W mi\u0119dzyczasie wiele si\u0119 zmieni\u0142o. W 2018 r. papie\u017c Franciszek podpisa\u0142 tymczasowe porozumienie z Chinami w sprawie mianowania biskup\u00f3w. Umowa trwa\u0142a dwa lata i zosta\u0142a odnowiona w 2020 i 2022 roku. Doprowadzi\u0142o to do mianowania sze\u015bciu biskup\u00f3w za podw\u00f3jn\u0105 zgod\u0105 Rzymu i Pekinu, chocia\u017c niekt\u00f3rzy z nich byli ju\u017c w trakcie procesu zatwierdzania przed zawarciem umowy. Ale ostatnio nast\u0105pi\u0142o nag\u0142e przyspieszenie po stronie chi\u0144skiej, co zagrozi\u0142o nowo odnowionemu porozumieniu.<\/p>\n\n\n\n
Czy misja kardyna\u0142a Zuppiego w Chinach pos\u0142u\u017cy wzmocnieniu porozumienia chi\u0144sko-watyka\u0144skiego, czy te\u017c b\u0119dzie innego rodzaju?<\/p>\n\n\n\n
Wys\u0142anie kardyna\u0142a Zuppiego do Chin jako wys\u0142annika papie\u017ca by\u0142oby czwart\u0105 wypraw\u0105 przewodnicz\u0105cego Konferencji Episkopatu W\u0142och w kr\u00f3tkim czasie. Papie\u017c mianowa\u0142 go najpierw swoim specjalnym wys\u0142annikiem na Ukrain\u0119 i w tym charakterze Zuppi uda\u0142 si\u0119 najpierw do Kijowa, gdzie spotka\u0142 si\u0119 nawet z prezydentem Wo\u0142odymyrem Ze\u0142enskim, a nast\u0119pnie do Moskwy, gdzie spotka\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z Jurijem Uszakowem, doradc\u0105 prezydenta W\u0142adimira Putina.<\/p>\n\n\n\n
Misj\u0105 Zuppiego nie by\u0142 pok\u00f3j, ale budowanie most\u00f3w dialogu. Pierwsz\u0105 form\u0105 dialogu by\u0142o zaanga\u017cowanie humanitarne. Dlatego kardyna\u0142 skupi\u0142 si\u0119 na kwestii ukrai\u0144skich dzieci przewiezionych przez granic\u0119. Wed\u0142ug Ukrai\u0144c\u00f3w zosta\u0142y one deportowane, oderwane od swoich rodzin. Wed\u0142ug Rosjan zosta\u0142y one zabrane do domu. Jednak nikt nie zna dok\u0142adnej liczby. W wielu przypadkach s\u0105 to dzieci bez rodzin lub bez opieki, wi\u0119c trudno jest poda\u0107 dok\u0142adn\u0105 liczb\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wydaje si\u0119, \u017ce w ko\u0144cu osi\u0105gni\u0119to porozumienie w sprawie wymiany list mi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Rosj\u0105, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do ostatecznego powrotu tych dzieci. Jednak nad tym porozumieniem trzeba b\u0119dzie jeszcze popracowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W ramach misji kardyna\u0142 Zuppi uda\u0142 si\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie spotka\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z prezydentem Joe Bidenem. Tam r\u00f3wnie\u017c kwestie humanitarne zosta\u0142y potraktowane priorytetowo.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego wi\u0119c Chiny? Poniewa\u017c Stolica Apostolska, a przynajmniej papie\u017c, z zainteresowaniem patrzy na chi\u0144sk\u0105 mediacj\u0119 w konflikcie ukrai\u0144skim. W tym kontek\u015bcie Wsp\u00f3lnota Sant'Egidio, do kt\u00f3rej nale\u017cy kardyna\u0142 Zuppi, mo\u017ce by\u0107 dobrym punktem kontaktowym. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Sant'Egidio jest jednym z g\u0142\u00f3wnych promotor\u00f3w dialogu z Chinami, jest w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy postrzegaj\u0105 porozumienie w sprawie mianowania biskup\u00f3w najbardziej pozytywnie, a zatem mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako pomost, cho\u0107 interpretacyjny, z Chinami.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c po stronie chi\u0144skiej panuje sceptycyzm co do tego, czy wizyta kardyna\u0142a Zuppiego rzeczywi\u015bcie dojdzie do skutku, istniej\u0105 pewne przes\u0142anki wskazuj\u0105ce na to, \u017ce nadszed\u0142 odpowiedni czas, aby rozwa\u017cy\u0107 tak\u0105 wizyt\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Po drugim odnowieniu porozumienia w sprawie mianowania biskup\u00f3w, dwa wydarzenia pogorszy\u0142y stosunki chi\u0144sko-watyka\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n
Wcze\u015bniej chi\u0144skie w\u0142adze mianowa\u0142y biskupa Yujiang, Johna Peng Weizhao, biskupem pomocniczym diecezji Jainxi, kt\u00f3ra, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, nie jest uznawana przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105. Stolica Apostolska zaprotestowa\u0142a, wskazuj\u0105c, \u017ce decyzja ta, podj\u0119ta bez podania jakichkolwiek informacji, naruszy\u0142a ducha porozumienia.<\/p>\n\n\n\n
Z tego powodu chi\u0144skie w\u0142adze jednostronnie przenios\u0142y biskupa Josepha Shen Bina z Haimen do Szanghaju, instaluj\u0105c go bez nominacji papieskiej. Nieprawid\u0142owo\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 papie\u017c Franciszek naprawi\u0142 po kilku miesi\u0105cach, dokonuj\u0105c nominacji, ale w sprawie kt\u00f3rej kardyna\u0142 Pietro Parolin r\u00f3wnie\u017c chcia\u0142 wyda\u0107 oficjalne o\u015bwiadczenie.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie, oficjalny wywiad kardyna\u0142a Parolina po mianowaniu biskupa Shen Bina przez papie\u017ca Franciszka zdawa\u0142 si\u0119 sygnalizowa\u0107, \u017ce stosunki z Chinami s\u0105 teraz dwukierunkowe.<\/p>\n\n\n\n
Z jednej strony papie\u017c Franciszek jest zdeterminowany, by pod\u0105\u017ca\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105 dialogu, nawet pragmatycznie, lecz\u0105c wszelkie nieprawid\u0142owo\u015bci, je\u015bli mo\u017cna je wyleczy\u0107 i post\u0119puj\u0105c na tym wyboistym terenie. Z drugiej strony istnieje watyka\u0144ska szko\u0142a my\u015blenia, kt\u00f3ra pragn\u0105c utrzymywa\u0107 dialog z Chinami, chce, aby dialog ten opiera\u0142 si\u0119 na wzajemno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Najnowsze chi\u0144skie decyzje wynikaj\u0105 z restrykcyjnej interpretacji porozumienia w sprawie mianowania biskup\u00f3w. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce umowa nie obejmuje diecezji, a zatem Chiny mog\u0105 zdecydowa\u0107 o przeniesieniu biskup\u00f3w do diecezji, nawet je\u015bli nie s\u0105 one uznawane przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105, a nawet Chiny maj\u0105 prawo do ustanowienia w\u0142asnej diecezji. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce umowa nie m\u00f3wi o przeniesieniach, chocia\u017c Chi\u0144czycy nie my\u015bl\u0105 o tym, \u017ce nawet przeniesienie z jednej diecezji do drugiej wi\u0105\u017ce si\u0119 z papiesk\u0105 nominacj\u0105 i papiesk\u0105 decyzj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W rzeczywisto\u015bci jednak zgoda na prac\u0119 musi opiera\u0107 si\u0119 na wzajemnym zrozumieniu i to jest najtrudniejsze wyzwanie. Ze strony Stolicy Apostolskiej celem jest, aby pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej porozumienie zosta\u0142o opublikowane, czyni\u0105c je ostatecznym, poniewa\u017c powinno to ustanowi\u0107 bezpieczn\u0105 lub przynajmniej publiczn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, do kt\u00f3rej mo\u017cna si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107. Nie stanie si\u0119 to natychmiast, ale jest to najbardziej logiczne rozwi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n
W 2005 roku \u00f3wczesny sekretarz ds. stosunk\u00f3w z pa\u0144stwami, monsignore Giovanni Lajolo (obecnie kardyna\u0142), zdecydowa\u0142, \u017ce dialog z Chinami powinien w mi\u0119dzyczasie opiera\u0107 si\u0119 na jednej konkretnej kwestii, jak\u0105 by\u0142o mianowanie biskup\u00f3w. I rzeczywi\u015bcie, po li\u015bcie Benedykta XVI do chi\u0144skich katolik\u00f3w w 2007 roku, dosz\u0142o do nominacji, kt\u00f3re spotka\u0142y si\u0119 z podw\u00f3jn\u0105 aprobat\u0105 Rzymu i Pekinu. Ale nawet wtedy decyzje Pekinu by\u0142y zmienne, co stwarza\u0142o wiele trudno\u015bci w dialogu.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma pewno\u015bci, czy podr\u00f3\u017c Zuppiego przyczyni si\u0119 do stworzenia klimatu zaufania, kt\u00f3ry pozwoli r\u00f3wnie\u017c na realizacj\u0119 porozumienia zgodnie z harmonogramem. Ale z pewno\u015bci\u0105 nie b\u0119dzie to celem. Z pewno\u015bci\u0105 pomog\u0142oby to Chinom uzyska\u0107 wi\u0119ksz\u0105 legitymizacj\u0119 na arenie mi\u0119dzynarodowej, co uwa\u017ca si\u0119 za kluczowy element ostatecznego sukcesu misji.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli Stolica Apostolska pomo\u017ce Czerwonemu Smokowi i odniesie sukces, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zmian. Ale jakim kosztem i w jaki spos\u00f3b Stolica Apostolska zr\u00f3wnowa\u017cy\u0142aby interesy Chin, Rosji i Zachodu? Istnieje ryzyko, \u017ce Stolica Apostolska oka\u017ce si\u0119 zbyt niezr\u00f3wnowa\u017cona w stosunku do jednej ze stron, porzucaj\u0105c klasyczny watyka\u0144ski umiar w imi\u0119 pewnego pragmatyzmu.<\/p>\n\n\n\n