{"id":33800,"date":"2023-09-14T05:00:00","date_gmt":"2023-09-14T03:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=33800"},"modified":"2023-09-13T18:18:24","modified_gmt":"2023-09-13T16:18:24","slug":"rocznica-fides-et-ratio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/","title":{"rendered":"Wiara i rozum - relacja komplementarna i konieczna"},"content":{"rendered":"

Kiedy dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat temu Jan Pawe\u0142 II opublikowa\u0142\u00a0Fides et ratio<\/a><\/em>Koniec wieku by\u0142 bliski. <\/p>\n\n\n\n

Papie\u017c doskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 ze swojej misji: poprowadzenia okr\u0119tu Piotrowego na ocean trzeciego tysi\u0105clecia chrze\u015bcija\u0144stwa. Nie bez znaczenia jest zatem fakt, \u017ce po d\u0142ugim ju\u017c pontyfikacie zdecydowa\u0142 si\u0119 poruszy\u0107 kwesti\u0119 \"wiary i rozumu\" w encyklice. <\/p>\n\n\n\n

Nie jest to problem, kt\u00f3ry jest unikalny dla naszych czas\u00f3w, ale ka\u017cda epoka musi rozwi\u0105za\u0107 go na sw\u00f3j w\u0142asny spos\u00f3b, tak aby Fides et ratio<\/em> dostarczyli\u015bmy klucze, aby zrobi\u0107 to w naszym w\u0142asnym.<\/p>\n\n\n\n

Faith<\/h2>\n\n\n\n

Kiedy m\u00f3wimy o \"wierze i rozumie\", nie mamy na my\u015bli tego, \u017ce w cz\u0142owieku istniej\u0105 dwa zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne rodzaje funkcji. Nie chodzi o to, \u017ce wiara i rozumowanie s\u0105 tak r\u00f3\u017cne, jak s\u0142uchanie muzyki i jazda na rowerze. S\u0105 one raczej tak r\u00f3\u017cne, jak jazda na rowerze i jazda na hulajnodze: obie operacje wykonywane s\u0105 ko\u0144czynami, a nie uszami. C\u00f3\u017c, zar\u00f3wno wiara, jak i rozumowanie s\u0105 wykonywane tylko przez jedn\u0105 ludzk\u0105 zdolno\u015b\u0107: rozum. <\/p>\n\n\n\n

Kiedy chrze\u015bcijanie m\u00f3wi\u0105 o wierze, my\u015blimy o czym\u015b, co mog\u0105 zrobi\u0107 tylko istoty rozumne. Wiara sama w sobie jest czym\u015b racjonalnym. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, wierzy\u0107 to wiedzie\u0107 co\u015b, ucz\u0105c si\u0119 tego od kogo\u015b innego: jest to zatem rodzaj wiedzy. <\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak to, czego uczymy si\u0119 sami, to, w co wierzymy, musimy zrozumie\u0107, a nasza inteligencja wymaga, aby\u015bmy starali si\u0119 rozumie\u0107 to coraz lepiej. Fakt, \u017ce poprzez wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wierzymy Bogu pod wp\u0142ywem Ducha \u015awi\u0119tego, nie czyni jej czym\u015b zupe\u0142nie innym od naszej ludzkiej wiary, a jedynie j\u0105 podnosi - co nie jest rzecz\u0105 ma\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Encyklika przypomnia\u0142a o racjonalnym charakterze wiary i naturalnym pokrewie\u0144stwie mi\u0119dzy wiar\u0105 a rozumowaniem. Powinno to by\u0107 dla nas oczywiste, je\u015bli pomy\u015blimy, \u017ce wsz\u0119dzie tam, gdzie chrze\u015bcijanie g\u0142osili Ewangeli\u0119, zajmowali si\u0119 gromadzeniem i rozpowszechnianiem wszelkiego rodzaju wiedzy, zak\u0142adaniem szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych i uniwersytet\u00f3w, pisaniem niezliczonych ksi\u0105\u017cek.... <\/p>\n\n\n\n

Pow\u00f3d<\/h2>\n\n\n\n

Pomimo tak oczywistych fakt\u00f3w s\u0142yszymy refren rzekomej konfrontacji mi\u0119dzy wiar\u0105 a nauk\u0105. Nawet niekt\u00f3rzy chrze\u015bcijanie zintegrowali taki dyskurs i boj\u0105 si\u0119 zadawa\u0107 zbyt wiele pyta\u0144, aby prawda nie zniszczy\u0142a ich wiary. Z tych powod\u00f3w nigdy nie zaszkodzi pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiara jest przyjacielem rozumu.<\/p>\n\n\n\n

Przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy rozumem i wiar\u0105 mo\u017cna dostrzec w tym, \u017ce wiara, kt\u00f3ra jest przyjmowana w ludzkim rozumie, domaga si\u0119 lepszego poznania i pog\u0142\u0119bienia. Podstawow\u0105 rzecz\u0105 jest zrozumienie tego, co zosta\u0142o og\u0142oszone przez tego, kt\u00f3ry uczy nas wiary, tego, w co nale\u017cy wierzy\u0107, ale rozwa\u017canie tego intelektem jest r\u00f3wnie\u017c wzrostem w wierze. <\/p>\n\n\n\n

I odwrotnie, wiara pobudza nas r\u00f3wnie\u017c do lepszego poznania nie tylko Chrystusa i Ewangelii, ale tak\u017ce innych rzeczy. Nie powinno nas dziwi\u0107 wielkie zainteresowanie tak wielu chrze\u015bcijan studiowaniem wszelkiego rodzaju temat\u00f3w, poniewa\u017c w naturze i wytworach ludzkiej pomys\u0142owo\u015bci ja\u015bnieje dobroczynna interwencja Stw\u00f3rcy. <\/p>\n\n\n\n

Podejmuj\u0119 tutaj jeden z najbardziej znanych pomys\u0142\u00f3w z Fides et ratio<\/em>\"Kolisto\u015b\u0107\" mi\u0119dzy rozumem a wiar\u0105. Wiara chrze\u015bcija\u0144ska zach\u0119ca nas do rozumowania, zar\u00f3wno do rozumowania tego, w co wierzymy, jak i do zanurzenia si\u0119 we wszelkiego rodzaju wiedz\u0119; podobnie, im bardziej zag\u0142\u0119biamy si\u0119 w prawd\u0119 we wszystkich aspektach, kt\u00f3re ujawnia nam r\u00f3\u017cnorodna ludzka wiedza, tym wi\u0119cej mamy mo\u017cliwo\u015bci pog\u0142\u0119bienia naszej wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. W ten spos\u00f3b oba rodzaje poszukiwa\u0144 przynosz\u0105 obop\u00f3lne korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wiara i rozum w pontyfikacie Benedykta XVI <\/h2>\n\n\n\n

Patrz\u0105c na \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a od 1998 r. do chwili obecnej, mo\u017cna dostrzec obecno\u015b\u0107 przes\u0142ania encykliki. Pontyfikat Benedykt XVI<\/a> (2005-2013) przy\u015bwieca\u0142 cel pokazania wsp\u00f3\u0142czesnemu cz\u0142owiekowi, cz\u0142owiekowi ponowoczesnemu, \u017ce wiara jest rozs\u0105dna, jest g\u0142\u0119boko ludzka. <\/p>\n\n\n\n

Papie\u017c by\u0142 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwy na ide\u0119 wci\u0105\u017c obecn\u0105 w\u015br\u00f3d nas: dla wielu ludzi \"prawda\" jest agresywn\u0105, brutaln\u0105 koncepcj\u0105. M\u00f3wienie, \u017ce posiada si\u0119 prawd\u0119 i chce si\u0119 j\u0105 przekaza\u0107 innym, jest postrzegane jako ch\u0119\u0107 zdominowania innych. <\/p>\n\n\n\n

Prawda jest zatem przedstawiana jako rodzaj artefaktu, o kt\u00f3ry ludzie k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, a nawet jako g\u0142az, kt\u00f3rym niekt\u00f3rzy rzucaj\u0105 w innych. Postmodernistyczny cz\u0142owiek uwa\u017ca za konieczne porzucenie prawdy w imi\u0119 pokoju. Po\u015bwi\u0119ca prawd\u0119 na o\u0142tarzu harmonii.<\/p>\n\n\n\n

Fides et ratio <\/em>Ju\u017c wcze\u015bniej podkre\u015bla\u0142, \u017ce w naszych czasach cz\u0119\u015bci\u0105 misji Ko\u015bcio\u0142a jest odzyskanie praw rozumu: poznanie prawdy jest mo\u017cliwe i pilne. Podobnie Benedykt XVI odm\u00f3wi\u0142 opuszczenia postmodernist\u00f3w w ich dobrowolnym po\u015bcie od prawdy. Istoty ludzkie \u017cyj\u0105 prawd\u0105, tak jak drzewa \u017cyj\u0105 \u015bwiat\u0142em s\u0142onecznym i wod\u0105: bez nich usychamy. St\u0105d wysi\u0142ek Benedykta, by ukaza\u0107 \u0142agodny charakter prawdy. <\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0105c konkretnie, prawda chrze\u015bcija\u0144ska, wed\u0142ug niego, przybiera form\u0119 spotkania. Spotkanie z kim\u015b nie jest jak potkni\u0119cie si\u0119 o kamie\u0144, kt\u00f3ry kto\u015b w\u0142a\u015bnie rzuci\u0142 w swojego rywala; zw\u0142aszcza je\u015bli spotykamy kogo\u015b, kto nas kocha i skutecznie szuka naszego dobra, wzbudzaj\u0105c nasz\u0105 korespondencj\u0119. Spotkanie oznacza jednak zderzenie z rzeczywisto\u015bci\u0105. Spotkanie jednej osoby to nie to samo, co spotkanie drugiej. Nie od nas zale\u017cy, jaka jest osoba, kt\u00f3r\u0105 spotykamy, nie my o tym decydujemy, ani nie jest ona wytworem naszej fantazji. <\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, spotkanie zmusza nas do podj\u0119cia decyzji, nie ma mo\u017cliwo\u015bci pozostania neutralnym. Brak reakcji to ju\u017c opowiedzenie si\u0119 po kt\u00f3rej\u015b ze stron: Lewita, kt\u00f3ry przechodzi obok rannego, korzysta z wolno\u015bci nie mniej ni\u017c Dobry Samarytanin.<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3\u017c, wiara mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako spotkanie, poniewa\u017c spotka\u0107 Chrystusa (w Ko\u015bciele) to spotka\u0107 kogo\u015b, kto przychodzi, aby nas kocha\u0107. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu wierz\u0105cy nie mo\u017ce obej\u015b\u0107 si\u0119 bez prawdy: Chrystus jest taki, jaki jest, umi\u0142owa\u0142 nas oddaj\u0105c swoje \u017cycie, a nie w \u017caden inny spos\u00f3b. <\/p>\n\n\n\n

Prawdziwa mi\u0142o\u015b\u0107 oznacza wej\u015bcie w relacj\u0119 z prawdziw\u0105 osob\u0105, a nie z w\u0142asnym wyobra\u017ceniem o niej. Spotkanie zmusza nas do poddania si\u0119 rzeczywisto\u015bci. Nie wymy\u015blamy Chrystusa, nie decydujemy, kim On jest, to po prostu On wkracza w nasze \u017cycie. <\/p>\n\n\n\n

Teraz chrze\u015bcijanin nie patrzy na to spotkanie jak na zmia\u017cd\u017cenie przez prawd\u0119, jak na nadci\u0105gaj\u0105ce nad nim fatum, ale jak na wyzwolenie. <\/p>\n\n\n\n

Prawda Chrystusa nadaje sens ca\u0142emu \u017cyciu cz\u0142owieka, poniewa\u017c pozwala mu zrozumie\u0107, jaki jest fundamentalny sens jego \u017cycia, a tym samym wszystkiego, co go otacza. Nie jest to prawda, kt\u00f3ra wyklucza poszukiwanie innych prawd; nie jest tak, \u017ce chrze\u015bcijanin od razu odkrywa wszystkie tajemnice wszech\u015bwiata, kt\u00f3re zg\u0142\u0119biaj\u0105 nauki \u015bcis\u0142e. Zapewnia jednak pewn\u0105 wiedz\u0119 o tym, co najwa\u017cniejsze.<\/p>\n\n\n\n

Prawda ta nie mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako niszczycielski walec parowy, poniewa\u017c jest objawieniem autentycznej mi\u0142o\u015bci. To znaczy mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra czyni prawdziwe dobro cz\u0142owiekowi. Dlatego taka prawda nie mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako co\u015b gro\u017anego lub strasznego. <\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony umieszcza cz\u0142owieka w kontek\u015bcie przyja\u017ani: B\u00f3g dzia\u0142a\u0142 jako przyjaciel cz\u0142owieka i pokaza\u0142 mu, \u017ce chocia\u017c kocha ka\u017cd\u0105 osob\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci, nie ma nikogo, kogo by nie kocha\u0142. Dlatego taka prawda, z samej swojej natury, nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 g\u0142azem, kt\u00f3ry mo\u017cna rzuci\u0107 w kogokolwiek. <\/p>\n\n\n\n

Nie tworzy przeciwnik\u00f3w, ale braci i siostry. Wr\u0119cz przeciwnie, przekazywanie jej, dalekie od d\u0105\u017cenia do zdominowania innych, b\u0119dzie komunikacj\u0105 rozwijan\u0105 w kontek\u015bcie mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra jest przyjmowana, aby by\u0107 dawan\u0105. G\u0142oszenie ewangelii jest aktem mi\u0142o\u015bci. Nie ma te\u017c miejsca na wynios\u0142o\u015b\u0107 w dawaniu tego, czego si\u0119 nie posiada, poniewa\u017c zachowuje si\u0119 to tylko po to, by dawa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wiara i rozum we Franciszku<\/h2>\n\n\n\n

Po pontyfikacie Benedykta XVI Franciszek r\u00f3wnie\u017c kontynuowa\u0142 te nauki, przede wszystkim publikuj\u0105c dziesi\u0119\u0107 lat temu encyklik\u0119 Lumen fidei<\/em>,<\/a> w du\u017cej mierze opracowane przez jego bezpo\u015bredniego poprzednika. Ponadto, w jego bardziej osobistym nauczaniu mo\u017cemy znale\u017a\u0107 rozwini\u0119cie tych idei w jego ostrze\u017ceniach przed \"gnostycyzmem\", przes\u0142aniu obecnym ju\u017c w Evangelii gaudium<\/em> <\/a>(2013), ale rozszerzony w Gaudete et exultate<\/a><\/em> (2018). Gnostycyzm to nazwa nadana staro\u017cytnej herezji z pierwszych wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, a termin ten zosta\u0142 ponownie u\u017cyty do okre\u015blenia niekt\u00f3rych nowszych ruch\u00f3w ezoterycznych. <\/p>\n\n\n\n

Papie\u017c przez \"gnostycyzm\" rozumie raczej chorob\u0119 w \u017cyciu wierz\u0105cego: przekszta\u0142cenie chrze\u015bcija\u0144skiego nauczania w jeden z tych g\u0142az\u00f3w, kt\u00f3rymi niekt\u00f3rzy ludzie rzucaj\u0105 w innych. W postmodernistycznym \u015bwiecie, kt\u00f3ry zrezygnowa\u0142 z prawdy, niekt\u00f3rzy zamienili \"racjonalny\" dyskurs w narz\u0119dzie dominacji nad innymi lud\u017ami. Robi\u0105 to celowo, poniewa\u017c wierz\u0105, \u017ce w obliczu braku prawdy najwa\u017cniejsze jest zwyci\u0119stwo. <\/p>\n\n\n\n

Franciszek pot\u0119pia ryzyko stosowania przez chrze\u015bcijan takich niecnych sztuczek. Oznacza\u0142oby to wyodr\u0119bnienie prawdy Ewangelii z przyjaznego kontekstu, w kt\u00f3rym nam si\u0119 ukazuje i w kt\u00f3rym musimy j\u0105 przekazywa\u0107. Nawet prawda o moralnej n\u0119dzy innych nie jest pretekstem do naszej oboj\u0119tno\u015bci lub do przyjmowania atmosfery wy\u017cszo\u015bci. W rzeczywisto\u015bci prawda, kt\u00f3r\u0105 wszyscy odkrywamy w Chrystusie, jest r\u00f3wnie\u017c wyzwalaj\u0105c\u0105 dobr\u0105 nowin\u0105 dla nieszcz\u0119\u015bliwych, nawet dla tych, kt\u00f3rych \u017cycie pozostawia wiele do \u017cyczenia.<\/p>\n\n\n\n

Te dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat Fides et ratio<\/em> by\u0142y bardzo owocne, a w\u015br\u00f3d teolog\u00f3w i intelektualist\u00f3w zaanga\u017cowanie \u015bw. Jana Paw\u0142a II na rzecz rozumu spotka\u0142o si\u0119 z powszechnym uznaniem. By\u0107 mo\u017ce to \u015bwi\u0119to jest dobr\u0105 okazj\u0105 do zbadania, w jaki spos\u00f3b przenika ono codzienne \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a. <\/p>\n\n\n\n

W obliczu powszechnej ignorancji najbardziej elementarnych prawd wiary, ka\u017cdy chrze\u015bcijanin powinien czu\u0107 si\u0119 zmuszony do g\u0142oszenia pi\u0119knego przes\u0142ania, kt\u00f3re otrzyma\u0142. Rocznica powinna by\u0107 r\u00f3wnie\u017c impulsem do promowania edukacji. <\/p>\n\n\n\n

Wspania\u0142e narz\u0119dzia technologiczne kszta\u0142tuj\u0105ce nasz krajobraz w 2023 roku z pewno\u015bci\u0105 dostarczy\u0142y nam wi\u0119cej informacji, ale czy jeste\u015bmy teraz bardziej wykszta\u0142ceni? Z pewno\u015bci\u0105 jest pow\u00f3d do nadziei, je\u015bli jest wielu ludzi takich jak ty, mi\u0142y czytelniku, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 te kilka minut na przypomnienie sobie Fides et ratio<\/em>Zamiast u\u017cywa\u0107 ich do w\u0119drowania po sieci w poszukiwaniu bardziej sensacyjnych lektur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cuando, hace hoy veinticinco a\u00f1os, Juan Pablo II publicaba\u00a0Fides et ratio, el final del siglo estaba pr\u00f3ximo. El Papa conoc\u00eda bien su misi\u00f3n: guiar la nave de Pedro hasta el oc\u00e9ano del tercer milenio cristiano. No es, pues, poco significativo que, despu\u00e9s de un ya largo pontificado, decidiera tratar la cuesti\u00f3n de \u201cla fe y […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":33802,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[572,537],"tags":[1307,716],"class_list":["post-33800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-documentos","category-recursos","tag-fe-y-razon","tag-san-juan-pablo-ii"],"yoast_head":"\nFe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"El 14 de septiembre de 1998, san Juan Pablo II publicaba "Fides et ratio". Una enc\u00edclica que ha marcado la Iglesia en los \u00faltimos a\u00f1os.\u00a0\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/rocznica-fides-et-ratio\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Fe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"El 14 de septiembre de 1998, san Juan Pablo II publicaba "Fides et ratio". Una enc\u00edclica que ha marcado la Iglesia en los \u00faltimos a\u00f1os.\u00a0\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/rocznica-fides-et-ratio\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-09-14T03:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/fides-et-ratio.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Maria Jos\u00e9 Atienza\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Maria Jos\u00e9 Atienza\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Maria Jos\u00e9 Atienza\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef\"},\"headline\":\"Fe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria\",\"datePublished\":\"2023-09-14T03:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/\"},\"wordCount\":1825,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/fides-et-ratio.jpg\",\"keywords\":[\"Fe y raz\u00f3n\",\"San Juan Pablo II\"],\"articleSection\":[\"Documentos\",\"Recursos\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/\",\"name\":\"Fe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/fides-et-ratio.jpg\",\"datePublished\":\"2023-09-14T03:00:00+00:00\",\"description\":\"El 14 de septiembre de 1998, san Juan Pablo II publicaba \\\"Fides et ratio\\\". Una enc\u00edclica que ha marcado la Iglesia en los \u00faltimos a\u00f1os.\u00a0\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/fides-et-ratio.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/fides-et-ratio.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"ENCYCLICAL COVERS -- Pope John Paul II's latest encyclical, ''Fides et Ratio'' (''Faith and Reason'') are presented in different languages at the Vatican Oct. 15. The letter warns of a separation of modern thought and the ultimate truths of religion. (CNS photo from Reuters) (Horizontal Oct. 15, 1998) See ENCYCLICAL and ENCYCLICAL-ANALYSIS Oct. 15, 1998.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/aniversario-fides-et-ratio\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Fe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef\",\"name\":\"Maria Jos\u00e9 Atienza\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/mjduo-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/mjduo-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/mjduo-100x100.jpg\",\"caption\":\"Maria Jos\u00e9 Atienza\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/mjose\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wiara i rozum - relacja komplementarna i konieczna","description":"14 wrze\u015bnia 1998 r. \u015bw. Jan Pawe\u0142 II opublikowa\u0142 \"Fides et ratio\". Encyklik\u0119, kt\u00f3ra odcisn\u0119\u0142a pi\u0119tno na Ko\u015bciele w ostatnich latach.\u00a0","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/rocznica-fides-et-ratio\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Fe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria","og_description":"El 14 de septiembre de 1998, san Juan Pablo II publicaba \"Fides et ratio\". Una enc\u00edclica que ha marcado la Iglesia en los \u00faltimos a\u00f1os.\u00a0","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/rocznica-fides-et-ratio\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2023-09-14T03:00:00+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/fides-et-ratio.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Maria Jos\u00e9 Atienza","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Maria Jos\u00e9 Atienza","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/"},"author":{"name":"Maria Jos\u00e9 Atienza","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef"},"headline":"Fe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria","datePublished":"2023-09-14T03:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/"},"wordCount":1825,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/fides-et-ratio.jpg","keywords":["Fe y raz\u00f3n","San Juan Pablo II"],"articleSection":["Documentos","Recursos"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/","name":"Wiara i rozum - relacja komplementarna i konieczna","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/fides-et-ratio.jpg","datePublished":"2023-09-14T03:00:00+00:00","description":"14 wrze\u015bnia 1998 r. \u015bw. Jan Pawe\u0142 II opublikowa\u0142 \"Fides et ratio\". Encyklik\u0119, kt\u00f3ra odcisn\u0119\u0142a pi\u0119tno na Ko\u015bciele w ostatnich latach.\u00a0","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/fides-et-ratio.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/fides-et-ratio.jpg","width":920,"height":526,"caption":"ENCYCLICAL COVERS -- Pope John Paul II's latest encyclical, ''Fides et Ratio'' (''Faith and Reason'') are presented in different languages at the Vatican Oct. 15. The letter warns of a separation of modern thought and the ultimate truths of religion. (CNS photo from Reuters) (Horizontal Oct. 15, 1998) See ENCYCLICAL and ENCYCLICAL-ANALYSIS Oct. 15, 1998."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/aniversario-fides-et-ratio\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Fe y raz\u00f3n, una relaci\u00f3n complementaria y necesaria"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/3e228ff043a513ce73d42dd73ea229ef","name":"Maria Jos\u00e9 Atienza","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/mjduo-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/mjduo-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/mjduo-100x100.jpg","caption":"Maria Jos\u00e9 Atienza"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/mjose\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33800"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33827,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33800\/revisions\/33827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}