W jednym z list\u00f3w Tolkien m\u00f3wi o tym, jak uwa\u017ca swoj\u0105 matk\u0119 za m\u0119czennic\u0119 wiary katolickiej. Jaki wp\u0142yw mia\u0142a wiara jego matki na jego \u017cycie i na \u017cycie jego opiekuna, gdy zosta\u0142 osierocony, ojca Francisa?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nJego matka najwyra\u017aniej da\u0142a mu bardzo dobry przyk\u0142ad, poniewa\u017c zdecydowa\u0142a si\u0119 zosta\u0107 katoliczk\u0105 z przekonania i by\u0142a nieugi\u0119ta. Tolkien by\u0142 bardzo inteligentnym, rozwa\u017cnym i spostrzegawczym ch\u0142opcem, mia\u0142 8 lat, gdy jego matka przesz\u0142a na katolicyzm i 12 lat, gdy zmar\u0142a, wystarczaj\u0105co du\u017co, by by\u0107 \u015bwiadomym decyzji matki, i widzia\u0142 wszystkie po\u015bwi\u0119cenia, kt\u00f3re wi\u0105za\u0142y si\u0119 z t\u0105 wiar\u0105, i \u017ce musia\u0142 zap\u0142aci\u0107 cen\u0119: ub\u00f3stwo i roz\u0142\u0105k\u0119 z krewnymi. Prze\u017cy\u0142 wszystkie te przeszkody, poniewa\u017c wierzy\u0142, \u017ce jego wiara jest prawdziwa. To odcisn\u0119\u0142o du\u017ce pi\u0119tno na Tolkienie, kt\u00f3ry w swoich listach nazywa to morderstwem (\"bia\u0142ym\" morderstwem) i my\u015bl\u0119, \u017ce podkre\u015bla to jego zrozumienie ceny, jak\u0105 zap\u0142aci\u0142a jego matka. Zmar\u0142a na cukrzyc\u0119, kt\u00f3ra w tamtych czasach by\u0142a nieuleczalna, nie do\u015bwiadczy\u0142a bezpo\u015brednich prze\u015bladowa\u0144 w taki spos\u00f3b, jak katolicy we wcze\u015bniejszych czasach, ale z pewno\u015bci\u0105 na jej zdrowie wp\u0142yn\u0119\u0142a presja, pod kt\u00f3r\u0105 \u017cy\u0142a, bieda, w kt\u00f3rej \u017cy\u0142a, co by\u0142o bezpo\u015bredni\u0105 konsekwencj\u0105 tego, \u017ce jej rodzice nie pochwalali jej przej\u015bcia na katolicyzm. My\u015bl\u0119 wi\u0119c, \u017ce Tolkien dostrzeg\u0142, \u017ce by\u0142a gotowa zap\u0142aci\u0107 najwy\u017csz\u0105 cen\u0119, aby zachowa\u0107 swoj\u0105 wiar\u0119 i przekaza\u0107 j\u0105 swoim dzieciom.<\/p>\n\n\n\n
A potem, kiedy umiera, Tolkien trafia pod opiek\u0119 ojca Francisa Morgana, ksi\u0119dza z Oratorium w Birmingham, kt\u00f3ry staje si\u0119 tym, co Tolkien nazywa swoim \"drugim ojcem\". By\u0142 dok\u0142adnie w tym samym wieku, co ojciec Tolkiena, kt\u00f3ry zmar\u0142, gdy Tolkien mia\u0142 cztery lata. Ojciec Francis mia\u0142 na niego wielki wp\u0142yw i wprowadzi\u0142 go w ca\u0142e \u017cycie Oratorium w Birmingham. Jest to r\u00f3wnie\u017c co\u015b, o czym opowiadam w ksi\u0105\u017cce, poniewa\u017c nie by\u0142 to tylko ojciec Francis, ale ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 w Oratorium, mia\u0142 wiele r\u00f3\u017cnych wzor\u00f3w do na\u015bladowania, co moim zdaniem jest wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119, \u017ce jednym z wk\u0142ad\u00f3w ojca Franciszka w rozw\u00f3j Tolkiena by\u0142o to, \u017ce nie pozwoli\u0142 mu sta\u0107 si\u0119 zgorzknia\u0142ym i odizolowanym: by\u0142 sierot\u0105, jego rodzina nie akceptowa\u0142a tego, \u017ce jest katolikiem, a co on robi? Ojciec Francis m\u00f3g\u0142 z \u0142atwo\u015bci\u0105 zabra\u0107 dzieci (Tolkiena i jego brata), uniemo\u017cliwi\u0107 im kontakt z krewnymi, ale tego nie zrobi\u0142. Pr\u00f3buje zach\u0119ci\u0107 ich do nawi\u0105zania relacji. Szkoli Tolkiena i jego brata Hilary'ego w wierze katolickiej, ale tak\u017ce zach\u0119ca ich do sp\u0119dzania czasu z dziadkami, ciotkami i wujami, a Tolkien do\u015b\u0107 szybko nawi\u0105zuje relacje z rodzin\u0105, sp\u0119dza z nimi wakacje szkolne i tak dalej. To bardzo istotne. Poniewa\u017c trzeba by\u0142o pokona\u0107 wielkie trudno\u015bci, aby to zrobi\u0107, nie by\u0142o to naturalne i my\u015bl\u0119, \u017ce pomaga nam to zrozumie\u0107 to, co Tolkien powie p\u00f3\u017aniej: \u017ce ojciec Francis nauczy\u0142 go mi\u0142osierdzia i przebaczenia. My\u015bl\u0119, \u017ce cz\u0119\u015bci\u0105 tego by\u0142oby przebaczenie jego rodzinie za to, \u017ce by\u0142a wrogo nastawiona do wiary jego matki. Z wyj\u0105tkiem jednego, \u017caden z nich nie zosta\u0142 katolikiem, pozostali anglikanami, a on pozosta\u0142 katolikiem i nauczy\u0142 si\u0119 utrzymywa\u0107 z nimi relacje pomimo wszystko.<\/p>\n\n\n\n
Ojciec Franciszek pozwoli\u0142 mu r\u00f3wnie\u017c uczy\u0107 si\u0119 w szkole Kr\u00f3la Edwarda, kt\u00f3ra jest szko\u0142\u0105 protestanck\u0105, co by\u0142o bardzo nietypowe dla katolickiego ch\u0142opca w Anglii, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolickich rodzic\u00f3w lub opiekun\u00f3w obawia\u0142aby si\u0119, \u017ce zostanie indoktrynowany i wyobcowany z wiary w szkole, i by\u0142a to uzasadniona obawa, poniewa\u017c w Anglii panowa\u0142a bardzo antykatolicka atmosfera, a presja r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w jest bardzo silna w ka\u017cdym wieku. Ojciec Francis okaza\u0142 wi\u0119c zaufanie Tolkienowi, pozwalaj\u0105c mu tam studiowa\u0107, a tak\u017ce pokazuj\u0105c, \u017ce formuje go w wierze zar\u00f3wno w domu, jak i w Oratorium. Tolkien skomentowa\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce wierzy\u0142, \u017ce ta decyzja przynios\u0142a mu wiele dobrego i pozwoli\u0142a mu funkcjonowa\u0107 w niekatolickim \u015brodowisku zawodowym.<\/p>\n\n\n\n
Ojciec Francis by\u0142 katolikiem z urodzenia, ale wielu ksi\u0119\u017cy w Oratorium w Birmingham by\u0142o konwertytami, wi\u0119c znajomo\u015b\u0107 \u015bwiata protestanckiego by\u0142a znacznie wi\u0119ksza ni\u017c w spo\u0142eczno\u015bci katolickiej. My\u015bl\u0119, \u017ce jedn\u0105 z lekcji, kt\u00f3rych nauczyli Tolkiena na wczesnym etapie, by\u0142 oddolny ekumenizm: \"To s\u0105 nasi bracia w Chrystusie, oddzieleni, ale wci\u0105\u017c chrze\u015bcijanie\". Nauczyli go nie ba\u0107 si\u0119 ich, by\u0107 pewnym swojej wiary, ale tak\u017ce by\u0107 w stanie wchodzi\u0107 z nimi w interakcje. Istotne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce King Edward's School by\u0142a w rzeczywisto\u015bci szko\u0142\u0105 mi\u0119dzywyznaniow\u0105, byli tam r\u00f3wnie\u017c \u017cydowscy uczniowie i my\u015bl\u0119, \u017ce to po\u0142o\u017cy\u0142o podwaliny pod bardzo przyjazne relacje, jakie mia\u0142 ze swoimi \u017cydowskimi kolegami w p\u00f3\u017aniejszych latach.<\/p>\n\n\n\n
Tolkien odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w nawr\u00f3ceniu C.S. Lewisa na chrze\u015bcija\u0144stwo, ale ich wzajemna przyja\u017a\u0144 r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0142a si\u0119 do do\u015bwiadczenia wiary przez Tolkiena, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce Lewis by\u0142 \"zakochany w Panu\". Co ta przyja\u017a\u0144 oznacza\u0142a dla nich dw\u00f3ch?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nTak, jest to jedna z najs\u0142ynniejszych przyja\u017ani literackich wszech czas\u00f3w, ale pod pewnymi wzgl\u0119dami nie zacz\u0119\u0142a si\u0119 od w\u0142a\u015bciwej stopy. Poznali si\u0119 w 1926 roku, kiedy Tolkien zosta\u0142 mianowany profesorem j\u0119zyka anglosaskiego na Oxfordzie, na spotkaniu wydzia\u0142u j\u0119zyka angielskiego. Lewis nie mia\u0142 o nim zbyt dobrego zdania. Napisa\u0142 w swoim dzienniku, \u017ce by\u0142 \"bladym, gadatliwym ch\u0142opakiem... Nie ma w nim nic z\u0142ego: po prostu potrzebuje jakiego\u015b ciasta\". Lewis w tym czasie by\u0142 ateist\u0105, wi\u0119c by\u0107 mo\u017ce nie spodziewano si\u0119, \u017ce nawi\u0105\u017ce si\u0119 mi\u0119dzy nimi przyja\u017a\u0144, ale tak si\u0119 sta\u0142o, ze wzgl\u0119du na ich wsp\u00f3ln\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do literatury i j\u0119zyk\u00f3w. Wiemy, \u017ce Tolkien ostatecznie pom\u00f3g\u0142 Lewisowi nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119 na chrze\u015bcija\u0144stwo, dzi\u0119ki s\u0142ynnej rozmowie w Addison Walk, kiedy on i Hugo Dyson pomogli Lewisowi zobaczy\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo jako prawdziwy mit. Ale Lewis mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c bardzo pozytywny wp\u0142yw na Tolkiena. Kiedy si\u0119 poznali, Tolkien wychodzi\u0142 z bardzo suchego okresu w swojej wierze, kt\u00f3ry trwa\u0142 kilka lat, nie wiemy dok\u0142adnie ile. Jak p\u00f3\u017aniej powiedzia\u0142: \"Prawie przesta\u0142em praktykowa\u0107 moj\u0105 religi\u0119\". Nadal j\u0105 praktykowa\u0142, ale oczywi\u015bcie by\u0142 to bardzo suchy okres, z kt\u00f3rego zacz\u0105\u0142 wychodzi\u0107 mniej wi\u0119cej pod koniec lat 20. My\u015bl\u0119, \u017ce jednym z czynnik\u00f3w, kt\u00f3re ponownie wzmocni\u0142y jego wiar\u0119, by\u0142 fakt, \u017ce rozmawia\u0142 o tym ze swoim przyjacielem Lewisem. Poniewa\u017c Lewis by\u0142 inteligentny, rozwa\u017cny i pyta\u0142 o takie rzeczy jak: \"C\u00f3\u017c, Tolkien, dlaczego w to wierzysz? A pytanie prowadzi\u0142o Tolkiena do zastanowienia si\u0119: \"Dlaczego tak my\u015bl\u0119? A potem musia\u0142by udzieli\u0107 odpowiedzi, by\u0107 mo\u017ce sprawdzi\u0107, przeczyta\u0107 Bibli\u0119 jeszcze raz... My\u015bl\u0119, \u017ce spos\u00f3b, w jaki Tolkien pom\u00f3g\u0142 Lewisowi nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119 na chrze\u015bcija\u0144stwo, jednocze\u015bnie pom\u00f3g\u0142 mu wzmocni\u0107 jego w\u0142asn\u0105 wiar\u0119. By\u0142a to wi\u0119c przyja\u017a\u0144 korzystna dla obu stron.<\/p>\n\n\n\n
W wielu listach Tolkien wspomina o Eucharystii i o tym, jak wa\u017cna by\u0142a ona w jego \u017cyciu. Jak wygl\u0105da\u0142a jego relacja z tym sakramentem?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nMia\u0142 bardzo wielk\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 eucharystyczn\u0105, m\u00f3wi\u0142, \u017ce od pocz\u0105tku zakocha\u0142 si\u0119 w Eucharystii i \u017ce dzi\u0119ki Bo\u017cemu mi\u0142osierdziu nigdy nie odszed\u0142 od tej mi\u0142o\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to jedna z rzeczy, kt\u00f3rych nauczy\u0142 si\u0119 w m\u0142odo\u015bci w Oratorium w Birmingham, poniewa\u017c kongregacja Oratorium \u015bw. Filipa Neri mia\u0142a bardzo rozwini\u0119t\u0105 duchowo\u015b\u0107 eucharystyczn\u0105. Oratorianie przywie\u017ali do Anglii 40-godzinne nabo\u017ce\u0144stwo, 40 godzin nieustannej adoracji Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, co by\u0142o czym\u015b stosunkowo nowym w angielskiej pobo\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jak wiemy, jest to nabo\u017ce\u0144stwo, o kt\u00f3rym Tolkien wspomina w swoich listach, ma bardzo silne poczucie Chrystusa w Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie i by\u0142 to kamie\u0144 w\u0119gielny jego wiary, kt\u00f3ry pozosta\u0142 z nim przez ca\u0142e \u017cycie. Nawet kiedy by\u0142 w okresie ja\u0142owo\u015bci, m\u00f3wi\u0142, \u017ce czuje obecno\u015b\u0107 Boga w tabernakulum, kt\u00f3ry go delikatnie wzywa.<\/p>\n\n\n\n
W ksi\u0105\u017cce piszesz, \u017ce istnia\u0142a r\u00f3\u017cnica w podej\u015bciu do wojny mi\u0119dzy angielskimi anglikanami a katolikami. Jakie by\u0142y g\u0142\u00f3wne r\u00f3\u017cnice?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nTo by\u0142a fascynuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 moich bada\u0144, poniewa\u017c uda\u0142o mi si\u0119 znale\u017a\u0107 raporty kapelan\u00f3w napisane zaraz po wojnie, w 1919 roku, jeden dotycz\u0105cy katolik\u00f3w, a drugi anglikan\u00f3w. Nie musia\u0142em wi\u0119c polega\u0107 na analizie retrospektywnej, ale na tym, co powiedzieli na miejscu. By\u0142o to bardzo interesuj\u0105ce, poniewa\u017c anglika\u0144scy kapelani byli bardzo zaniepokojeni tym, \u017ce ich ludzie nie zostali przeszkoleni w wierze chrze\u015bcija\u0144skiej i nie byli w stanie poradzi\u0107 sobie z kwestiami moralnymi, kt\u00f3re zosta\u0142y przed nimi postawione w zwi\u0105zku z okropno\u015bciami wojny. Nie mieli \u015brodk\u00f3w, nie wiedzieli, jak sobie z tym poradzi\u0107, podczas gdy katoliccy kapelani stwierdzili, \u017ce chocia\u017c ich ludzie cierpieli, byli w stanie poradzi\u0107 sobie z wielkimi kwestiami (problem z\u0142a, cierpienia), nie powiem, \u017ce \u0142atwiej, poniewa\u017c by\u0142oby to niew\u0142a\u015bciwe s\u0142owo, ale nie sprawia\u0142o im to k\u0142opotu, poniewa\u017c nauczanie katolickie w tamtym czasie du\u017co m\u00f3wi\u0142o o problemie b\u00f3lu i k\u0142ad\u0142o du\u017cy nacisk na Krzy\u017c i cierpienie, kt\u00f3re ka\u017cdy katolik musi znosi\u0107, podczas gdy nauczanie anglika\u0144skie nie k\u0142ad\u0142o takiego samego nacisku na cierpienie \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, znaczenie Krzy\u017ca czy tajemnic\u0119 z\u0142a. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w by\u0142a zatem lepiej przygotowana do radzenia sobie z rzeczywisto\u015bci\u0105 wojny.<\/p>\n\n\n\n
To jeden czynnik, ale drugi, bardzo odmienny, ma swoje korzenie w tym, co oznacza\u0142o bycie katolikiem w Anglii w tamtym czasie. Nikt nie by\u0142 katolikiem tylko z przyzwyczajenia, by\u0142e\u015b nim, bo chcia\u0142e\u015b nim by\u0107. By\u0107 mo\u017ce nie by\u0142e\u015b dobrze wyszkolony - katoliccy kapelani zauwa\u017cyli, \u017ce wielu z ich ludzi nie by\u0142o zbyt dobrze wyszkolonych - ale wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce jeste\u015b katolikiem. Poniewa\u017c anglikanizm by\u0142 religi\u0105 pa\u0144stwow\u0105, ka\u017cdy wcielony \u017co\u0142nierz by\u0142 rejestrowany jako anglikanin, chyba \u017ce okre\u015bli\u0142 inaczej, wi\u0119c w rezultacie kto\u015b, kto by\u0142 anglikaninem z kultury, m\u00f3g\u0142 nawet nie by\u0107 wierz\u0105cy, m\u00f3g\u0142 by\u0107 agnostykiem lub ateist\u0105 anglika\u0144skim, co znacznie utrudnia\u0142o anglikanom, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 wyznawali szczer\u0105 wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, poniewa\u017c nie by\u0142o gwarancji, \u017ce ich wsp\u00f3\u0142wyznawcy podzielaj\u0105 ich wiar\u0119. W tym sensie trudniej by\u0142o by\u0107 anglikaninem w okopach ni\u017c katolikiem.<\/p>\n\n\n\n
Pisarz Clyde S. Kilby, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 Tolkienowi skompilowa\u0107 materia\u0142y Silmarillionu, skomentowa\u0142, \u017ce Tolkien powiedzia\u0142 mu, \u017ce \"tajemniczy ogie\u0144\" (o kt\u00f3rym Gandalf wspomina we \"W\u0142adcy Pier\u015bcieni\") to Duch \u015awi\u0119ty. Jak to konkretne znaczenie pasuje do odrzucenia alegorii przez Tolkiena?<\/h2>\n\n\n\nTo jest bardzo dobre pytanie. My\u015bl\u0119, \u017ce przede wszystkim trzeba zrozumie\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie zna pe\u0142nego znaczenia s\u0142owa \"alegoria\" w rozumieniu Tolkiena. W sensie literackim alegoria to opowie\u015b\u0107, w kt\u00f3rej ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 ma r\u00f3wnowa\u017cne znaczenie: \"To jest takie samo jak to\" i wyst\u0119puje w ca\u0142ej historii. A tak wcale nie jest we \"W\u0142adcy Pier\u015bcieni\". Oczywi\u015bcie Tolkien m\u00f3wi o mo\u017cliwo\u015bci zastosowania: mo\u017cna tworzy\u0107 powi\u0105zania mi\u0119dzy tym, co znajdujemy w opowie\u015bci, a innymi rzeczami.<\/p>\n\n\n\n
Ale kiedy dowiadujemy si\u0119, \u017ce powiedzia\u0142, i\u017c \"tajemniczy ogie\u0144\" jest Duchem \u015awi\u0119tym, nie jest to tak naprawd\u0119 alegoria, poniewa\u017c nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 systemu, kt\u00f3ry zosta\u0142 wprowadzony do tekstu. Jest to cz\u0119\u015bciowo obraz. Ale w rzeczywisto\u015bci odpowiada na fundamentaln\u0105 koncepcj\u0119 \u015bwiata Tolkiena. Poniewa\u017c \u015ar\u00f3dziemie jest naszym \u015bwiatem, a B\u00f3g \u015ar\u00f3dziemia jest Bogiem. Tolkien m\u00f3wi\u0142 o tym bardzo jasno.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142 bardzo zdenerwowany, gdy kto\u015b powiedzia\u0142 mu, \u017ce w \u015ar\u00f3dziemiu nie ma Boga, a on odpowiedzia\u0142: \"Oczywi\u015bcie, \u017ce jest\". Prowadz\u0105cy wywiad zapyta\u0142: \"Kt\u00f3ry? A on odpowiedzia\u0142: \"Jedyny\". To pomaga nam zrozumie\u0107, \u017ce chocia\u017c \u015bwiat jest wyimaginowany, duchowa rzeczywisto\u015b\u0107 jest taka sama. W rzeczywisto\u015bci Aragorn m\u00f3wi (parafrazuj\u0119), \u017ce to, co jest prawd\u0105, jest prawd\u0105 dla Elf\u00f3w i Ludzi, \u017cadne dwie prawdy nie s\u0105 r\u00f3\u017cne dla r\u00f3\u017cnych ludzi. Podstawowe fundamenty moralne \u015bwiata s\u0105 takie, jakie s\u0105. Tak wi\u0119c Eru Il\u00favatar, B\u00f3g \u015ar\u00f3dziemia, jest Bogiem: Ojcem, Synem i Duchem \u015awi\u0119tym, tak jak Go znamy. \u015awiat \u015ar\u00f3dziemia jest \u015bwiatem przedchrze\u015bcija\u0144skim, osadzonym w odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci, wi\u0119c oczywi\u015bcie nie ma postaci Chrystusa, nie ma odpowiednika Aslana, jak mamy w \"Opowie\u015bciach z Narnii\" C.S. Lewisa. Tak wi\u0119c wszystko, co sugeruje zwi\u0105zek z rzeczywisto\u015bci\u0105 duchow\u0105, jest w jaki\u015b spos\u00f3b ukryte. Na przyk\u0142ad w tym \u015bwiecie Tolkien wyja\u015bnia, \u017ce Valarowie to anio\u0142y i archanio\u0142y. Oczywi\u015bcie mieszka\u0144cy \u015ar\u00f3dziemia nazywaj\u0105 ich \"bogami\", poniewa\u017c jest to \u015bwiat teologii naturalnej, tak naprawd\u0119 nie wiedz\u0105, czym s\u0105, ale Tolkien wyja\u015bnia to, s\u0105 anio\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n
I tak samo jest z tym: wiemy z tego, co Tolkien powiedzia\u0142 swojemu przyjacielowi Kilby'emu, \u017ce wyobra\u017ca\u0142 sobie tajemniczy ogie\u0144 jako Ducha \u015awi\u0119tego, poniewa\u017c \u015ar\u00f3dziemie jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszego w\u0142asnego \u015bwiata, wi\u0119c Duch \u015awi\u0119ty musi jako\u015b istnie\u0107. Ale oczywi\u015bcie, poniewa\u017c jest to \u015bwiat, kt\u00f3ry rozgrywa si\u0119 przed Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnic\u0105, mieszka\u0144cy \u015ar\u00f3dziemia nie maj\u0105 poj\u0119cia, nie byliby w stanie wyartyku\u0142owa\u0107, kim jest Duch \u015awi\u0119ty, wi\u0119c wszystko jest pod powierzchni\u0105. My, jako czytelnicy, mo\u017cemy na to spojrze\u0107 i powiedzie\u0107: \"Rozpoznaj\u0119 to\". Mo\u017cemy to zobaczy\u0107, je\u015bli chcemy, ale jest to bardzo subtelne, bardzo g\u0142\u0119boko w fundamentach \u015ar\u00f3dziemia.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u0142e\u015b okazj\u0119 porozmawia\u0107 z Priscill\u0105, c\u00f3rk\u0105 Tolkiena, i innymi osobami, kt\u00f3re go zna\u0142y. Jaka jest najistotniejsza rzecz, kt\u00f3r\u0105 powiedzieli ci o profesorze?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nJestem bardzo wdzi\u0119czny, \u017ce mog\u0142em zada\u0107 Priscilli pytanie o jej ojca i uzyska\u0107 bardzo wa\u017cn\u0105 odpowied\u017a. Zaciekawi\u0142o mnie imi\u0119 Tolkiena z bierzmowania, kt\u00f3re brzmia\u0142o Philippe, ale jakie \"Philippe\"? Chcia\u0142em wiedzie\u0107. Zapyta\u0142em wi\u0119c: \"Czy wybra\u0142e\u015b je po \u015bw. Filipie Neri, za\u0142o\u017cycielu Oratorium? Odpowiedzia\u0142: \"Tak\". To bardzo solidne i mocne potwierdzenie, \u017ce jego ojciec wybra\u0142 Filipa po \u015bw. Filipie Neri, by\u0142o wspania\u0142e, poniewa\u017c to naprawd\u0119 pomaga nam nawi\u0105za\u0107 kolejn\u0105 relacj\u0119 z duchowo\u015bci\u0105 \u015bw. Filipa Neri i Oratorian\u00f3w, co jest bardzo wa\u017cne dla zrozumienia duchowo\u015bci Tolkiena. Tak wi\u0119c ta kr\u00f3tka rozmowa by\u0142a \u015bwietna, jestem bardzo wdzi\u0119czny, \u017ce odpowiedzia\u0142 na moje pytanie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Este a\u00f1o se conmemora el 50 aniversario de la muerte de Tolkien, que tuvo lugar el 2 de septiembre de 1973. Con este motivo se public\u00f3 el 2 de septiembre el libro \u201cLa fe de Tolkien\u201d, de la investigadora y doctora en Literatura Inglesa Holly Ordway, colaboradora de Word on Fire. La historia de esta […]<\/p>\n","protected":false},"author":2425,"featured_media":28523,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39],"tags":[1225,594,914],"class_list":["post-35556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura","tag-c-s-lewis","tag-libros","tag-tolkien"],"yoast_head":"\n
Holly Ordway: "Tolkien dec\u00eda que se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda"<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Por el 50 aniversario de la muerte de Tolkien, Holly Ordway ha publicado "La fe de Tolkien", la primera biograf\u00eda espiritual del autor.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/holly-ordway-przeprowadza-wywiad-z-tolkienem\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Holly Ordway: "Tolkien dec\u00eda que se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda"\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Por el 50 aniversario de la muerte de Tolkien, Holly Ordway ha publicado "La fe de Tolkien", la primera biograf\u00eda espiritual del autor.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/holly-ordway-przeprowadza-wywiad-z-tolkienem\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-12-24T04:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redacci\u00f3n Omnes\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redacci\u00f3n Omnes\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Redacci\u00f3n Omnes\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9\"},\"headline\":\"Holly Ordway: \u00abTolkien dec\u00eda que desde el principio se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda\u00bb\",\"datePublished\":\"2023-12-24T04:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/\"},\"wordCount\":3926,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg\",\"keywords\":[\"C.S. Lewis\",\"Libros\",\"Tolkien\"],\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Cultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/\",\"name\":\"Holly Ordway: \\\"Tolkien dec\u00eda que se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda\\\"\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg\",\"datePublished\":\"2023-12-24T04:00:00+00:00\",\"description\":\"Por el 50 aniversario de la muerte de Tolkien, Holly Ordway ha publicado \\\"La fe de Tolkien\\\", la primera biograf\u00eda espiritual del autor.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"ordway\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/holly-ordway-entrevista-tolkien\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Holly Ordway: “Tolkien dec\u00eda que desde el principio se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda”\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9\",\"name\":\"Redacci\u00f3n Omnes\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/o-de-omens-100x100.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/o-de-omens-100x100.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/o-de-omens-100x100.png\",\"caption\":\"Redacci\u00f3n Omnes\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/redaccion-omnes\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Holly Ordway: \"Tolkien powiedzia\u0142, \u017ce zakocha\u0142 si\u0119 w Eucharystii\".","description":"W 50. rocznic\u0119 \u015bmierci Tolkiena, Holly Ordway opublikowa\u0142a Tolkien's Faith, pierwsz\u0105 duchow\u0105 biografi\u0119 autora.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/holly-ordway-przeprowadza-wywiad-z-tolkienem\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Holly Ordway: \"Tolkien dec\u00eda que se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda\"","og_description":"Por el 50 aniversario de la muerte de Tolkien, Holly Ordway ha publicado \"La fe de Tolkien\", la primera biograf\u00eda espiritual del autor.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/holly-ordway-przeprowadza-wywiad-z-tolkienem\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2023-12-24T04:00:00+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Redacci\u00f3n Omnes","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redacci\u00f3n Omnes","Szacowany czas czytania":"17 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/"},"author":{"name":"Redacci\u00f3n Omnes","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9"},"headline":"Holly Ordway: \u00abTolkien dec\u00eda que desde el principio se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda\u00bb","datePublished":"2023-12-24T04:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/"},"wordCount":3926,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg","keywords":["C.S. Lewis","Libros","Tolkien"],"articleSection":["Actualidad","Cultura"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/","name":"Holly Ordway: \"Tolkien powiedzia\u0142, \u017ce zakocha\u0142 si\u0119 w Eucharystii\".","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg","datePublished":"2023-12-24T04:00:00+00:00","description":"W 50. rocznic\u0119 \u015bmierci Tolkiena, Holly Ordway opublikowa\u0142a Tolkien's Faith, pierwsz\u0105 duchow\u0105 biografi\u0119 autora.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/227020416_4355036271276086_3143038772118665474_n.jpeg","width":920,"height":526,"caption":"ordway"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/holly-ordway-entrevista-tolkien\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Holly Ordway: “Tolkien dec\u00eda que desde el principio se enamor\u00f3 de la Eucarist\u00eda”"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9","name":"Redakcja Omnes","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/o-de-omens-100x100.png","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/o-de-omens-100x100.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/o-de-omens-100x100.png","caption":"Redacci\u00f3n Omnes"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/redaccion-omnes\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2425"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35556"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35660,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35556\/revisions\/35660"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Tolkien-s-Faith-ShopifyFront.png\")
\n\t\t<\/div>\n\t\t