{"id":36687,"date":"2024-01-18T06:00:00","date_gmt":"2024-01-18T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=36687"},"modified":"2025-12-03T13:31:26","modified_gmt":"2025-12-03T11:31:26","slug":"iran-persja-republika-islamska-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/","title":{"rendered":"Iran, od staro\u017cytnej Persji do Republiki Islamskiej"},"content":{"rendered":"

Kraj znany obecnie jako Iran znajduje si\u0119 w centrum uwagi \u015bwiata ze wzgl\u0119du na swoje strategiczne znaczenie, ale przede wszystkim z powodu teokratycznego re\u017cimu, kt\u00f3ry rz\u0105dzi od 1979 r., krajowych represji praw cz\u0142owieka, dyskryminacji kobiet i mi\u0119dzynarodowych sojuszy.
Niewielu jednak pami\u0119ta, \u017ce Iran to kraj o tysi\u0105cletniej kulturze, centrum staro\u017cytnej cywilizacji i centrum imperium tak rozleg\u0142ego, \u017ce jest uwa\u017cane za pierwsze globalne imperium.
Co wi\u0119cej, Ira\u0144czycy, kt\u00f3rych dominuj\u0105cym j\u0119zykiem etnicznym jest perski, j\u0119zyk indoeuropejski, s\u0105 cz\u0119sto myleni z Arabami, ludem semickoj\u0119zycznym, kt\u00f3ry stanowi zaledwie 1% populacji Iranu. Islam praktykowany w Iranie, islam szyicki, r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cni si\u0119 od znacznie bardziej rozpowszechnionego islamu sunnickiego.<\/p>\n\n\n\n

\"Aryjskie\" pochodzenie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Nazwa \"Iran\" jest \"kognatem\", tj. ma ten sam rdze\u0144 co \"Aryan\", kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do \"ziemi Aryjczyk\u00f3w\". Co ciekawe, rdze\u0144 ten jest taki sam jak w przypadku \"Irlandii\" (lub \"Eire\" w j\u0119zyku gaelickim). Co maj\u0105 wsp\u00f3lnego Ira\u0144czycy i Irlandczycy? C\u00f3\u017c, dok\u0142adnie fakt, \u017ce s\u0105, podobnie jak wszyscy \"Aryjczycy\" (termin, kt\u00f3ry jest nies\u0142awny, ale technicznie odnosi si\u0119 do staro\u017cytnych plemion aryjskich lub indoaryjskich, kt\u00f3re najpierw osiedli\u0142y si\u0119 w dzisiejszym Iranie i Indiach, a nast\u0119pnie wyemigrowa\u0142y do Europy), m\u00f3wi\u0105cy po indoeuropejsku (Celtowie, S\u0142owianie, Germanie, Hindusi, Persowie, Ormianie, Grecy i Latynosi byli ludami indoeuropejskimi, podobnie jak ich potomkowie, w tym W\u0142osi i Hiszpanie).
W rzeczywisto\u015bci lingwi\u015bci zgadzaj\u0105 si\u0119, poprzez por\u00f3wnawcz\u0105 analiz\u0119 lingwistyczn\u0105, \u017ce wszystkie idiomy obecnie zawarte w ga\u0142\u0119zi indoeuropejskiej, od perskiego do hindi, hiszpa\u0144skiego, angielskiego, niemieckiego, rosyjskiego itp. mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 wstecz do j\u0119zyka \"Proto-Indo-Europejskiego\".
Przyk\u0142adami tego wsp\u00f3lnego pochodzenia s\u0105 terminy: <\/p>\n\n\n\n

-Padre (w\u0142oski i hiszpa\u0144ski); pater (\u0142acina); pat\u00e9r (staro\u017cytna greka, wsp\u00f3\u0142czesny: pat\u00edr); father (angielski); vater (niemiecki); padar (perski); pita (hindi);
-Madre (w\u0142oski i hiszpa\u0144ski); mater (\u0142acina); met\u00e9r (staro\u017cytna greka, wsp\u00f3\u0142czesna: mit\u00e9ra); mother (angielski); mutter (niemiecki); madar (perski); maata (sanskryt);<\/p>\n\n\n\n

Innym niesamowitym asonansem (spo\u015br\u00f3d wielu) jest: c\u00f3rka z Tochter (niemiecki), thygat\u00e9r (staro\u017cytna greka), dochtar (perski).
Toponim \"Iran\" po raz pierwszy pojawia si\u0119 w tekstach awesta\u0144skich (awesta\u0144ski, inny j\u0119zyk indoaryjski, jest znany jako j\u0119zyk liturgiczny zoroastryzmu i jego \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi, Awesty) jako \"Aryana vae\u017ea\", \"Ziemia Aryjczyk\u00f3w\", p\u00f3\u017aniej ewoluuj\u0105c w Eranshahr i Eran. Do 1935 r. kraj ten by\u0142 jednak znany na Zachodzie jako Persja, nazwa wywodz\u0105ca si\u0119 z greckiego Persis, pochodz\u0105cego od toponimu po\u0142udniowego regionu Iranu, Fars\/Pars.<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3re dane<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Iran znajduje si\u0119 na Bliskim Wschodzie (Azja Po\u0142udniowo-Zachodnia), ma powierzchni\u0119 1 648 195 km\u00b2 (17. co do wielko\u015bci kraj na \u015bwiecie) i populacj\u0119 oko\u0142o 90 milion\u00f3w, z czego 51% to etniczni Persowie. Drug\u0105 co do wielko\u015bci grup\u0105 etniczn\u0105, z oko\u0142o 24% populacji, s\u0105 tureckoj\u0119zyczni Azerowie, a nast\u0119pnie Kurdowie, Belud\u017cowie, Ormianie, Turkmeni, Arabowie, Asyryjczycy, Gruzini i inni.
Mniejszo\u015bci etniczne Iranu, zw\u0142aszcza Azerowie, by\u0142y bardzo dobrze zintegrowane przed rewolucj\u0105 islamsk\u0105 z 1979 roku. Rzeczywi\u015bcie, a\u017c do ery Pahlaviego to\u017csamo\u015b\u0107 kraju nie by\u0142a wy\u0142\u0105cznie perska, ale raczej \"ponadetniczna\", nie tylko ze wzgl\u0119du na siln\u0105 polityczn\u0105 i kulturow\u0105 obecno\u015b\u0107 elementu turecko-azerbejd\u017ca\u0144skiego. Tarcia, je\u015bli w og\u00f3le si\u0119 pojawi\u0142y, zw\u0142aszcza mi\u0119dzy elementami tureckimi i perskimi, zacz\u0119\u0142y si\u0119 od XX wieku, kiedy nacjonalizm (ideologia pozytywistyczna i zachodniego pochodzenia), a nie obecny dzi\u015b fundamentalizm islamski, nie dotar\u0142 do Iranu. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, pomimo przesz\u0142ych i obecnych problem\u00f3w, Iran mo\u017cna uzna\u0107 za pa\u0144stwo wieloetniczne, w kt\u00f3rym panuje cicha harmonia mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi spo\u0142eczno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n

Pod wzgl\u0119dem religijnym dominuje jednak islam (prawie we wszystkich grupach etnicznych). 99% Ira\u0144czyk\u00f3w to muzu\u0142manie (90% szyici i 9% sunnici). 99% Ira\u0144czyk\u00f3w to muzu\u0142manie (90% szyici i 9% sunnici). Mniejszo\u015bci niemuzu\u0142ma\u0144skie stanowi\u0105 mniej ni\u017c 1%, g\u0142\u00f3wnie chrze\u015bcijanie, zoroastrianie, \u017cydzi, mandaici, bahaici i Ahl-e Haqq (lub jarsani\u015bci, inna synkretyczna religia, taka jak mandaizm i bahaizm). Specyfika tych religii zostanie om\u00f3wiona p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n

Troch\u0119 historii<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Iran to kraj o bardzo staro\u017cytnych korzeniach i z\u0142o\u017conej, wielowiekowej historii. W rzeczywisto\u015bci obecno\u015b\u0107 cz\u0142owieka w tym regionie jest po\u015bwiadczona od dolnego paleolitu (mi\u0119dzy 10 a 7 tysi\u0105cleciem pne), a za\u0142o\u017cenie pierwszych wiosek datuje si\u0119 na oko\u0142o 5000 lat pne.
W epoce br\u0105zu region ten by\u0142 scen\u0105 dla kilku cywilizacji, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsz\u0105 by\u0142 Elam (Elamici s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wspomniani w Biblii), kt\u00f3ry rozwija\u0142 si\u0119 r\u00f3wnolegle do Mezopotamii, gdzie znajdujemy najpierw Sumer\u00f3w, a nast\u0119pnie Asyro-Babilo\u0144czyk\u00f3w (ci ostatni m\u00f3wili j\u0119zykiem semickim). Elam rozwin\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c pismo klinowe od 3 tysi\u0105clecia pne.
W II tysi\u0105cleciu p.n.e. staro\u017cytne ludy ira\u0144skie (Medowie, Persowie i Partowie) przyby\u0142y do tego regionu z euroazjatyckich step\u00f3w i rozproszy\u0142y si\u0119 na wi\u0119kszym obszarze, rywalizuj\u0105c z kr\u00f3lestwami \"przedira\u0144skimi\", ale wraz z nimi popad\u0142y pod panowanie imperium asyryjskiego z siedzib\u0105 w p\u00f3\u0142nocnej Mezopotamii do 605 r. p.n.e..<\/p>\n\n\n\n

Imperium Medyjskie zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 728 r. p.n.e., a jego stolic\u0105 by\u0142a Ekbatana (miasto wspomniane w starotestamentowej Ksi\u0119dze Tobita), kt\u00f3re kontrolowa\u0142o niemal ca\u0142e terytorium dzisiejszego Iranu i wschodniej Anatolii.<\/p>\n\n\n\n

W 550 r. p.n.e. Cyrus Wielki z dynastii Tespid\u00f3w podbi\u0142 Imperium Medyjskie i za\u0142o\u017cy\u0142 Imperium Achemenid\u00f3w, rozszerzaj\u0105c swoje panowanie na zach\u00f3d do Lidii, Babilonu, Egiptu<\/a>, cz\u0119\u015bci Ba\u0142kan\u00f3w i Europy Wschodniej oraz na wsch\u00f3d do rzeki Indus. Podb\u00f3j imperium neobabilo\u0144skiego datuje si\u0119 na 539 r. p.n.e. (wydarzenia wspomniane r\u00f3wnie\u017c w Biblii).<\/p>\n\n\n\n

W 522 r. p.n.e. Dariusz Wielki z dynastii Achemenid\u00f3w obj\u0105\u0142 tron po \u015bmierci Cyrusa, kt\u00f3ry spad\u0142 z konia. By\u0142 za\u0142o\u017cycielem imperium Achemenid\u00f3w, dla kt\u00f3rego zbudowa\u0142 now\u0105 stolic\u0119, Persepolis. W swojej najwi\u0119kszej rozci\u0105g\u0142o\u015bci imperium to obejmowa\u0142o terytoria dzisiejszego Iranu i Azerbejd\u017canu, Armenii, Gruzji, Turcji (Anatolii), wi\u0119kszo\u015b\u0107 region\u00f3w przybrze\u017cnych Morza Czarnego, p\u00f3\u0142nocn\u0105 Grecj\u0119 i Bu\u0142gari\u0119, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Bliskiego i \u015arodkowego Wschodu oraz Azji \u015arodkowej, p\u00f3\u0142nocny P\u00f3\u0142wysep Arabski i wiele miast staro\u017cytnego Egiptu a\u017c po Libi\u0119. By\u0142o to najwi\u0119ksze imperium, jakie kiedykolwiek widzia\u0142 \u015bwiat. Szacuje si\u0119, \u017ce w 480 r. p.n.e. mieszka\u0142o tam 50 milion\u00f3w ludzi, 44% \u015bwiatowej populacji, najwi\u0119kszy odsetek \u015bwiatowej populacji w jednym pa\u0144stwie, jaki kiedykolwiek odnotowano w historii.<\/p>\n\n\n\n

Imperium Achemenid\u00f3w jest r\u00f3wnie\u017c znane z wyzwolenia \u017byd\u00f3w deportowanych do Babilonu, licznych zbudowanych infrastruktur, wynalezienia Chapar (us\u0142ugi pocztowej) i u\u017cywania cesarskiego aramejskiego (j\u0119zyka semickiego) jako j\u0119zyka urz\u0119dowego.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak Grecy i Etruskowie z Rzymianami, Asyryjczycy i Medowie, cho\u0107 pokonani przez Pers\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c wywarli na nich znaczny wp\u0142yw kulturowy i religijny, zw\u0142aszcza na Med\u00f3w, poprzez kap\u0142a\u0144sk\u0105 kast\u0119 zoroastryjskich mag\u00f3w, tych samych, o kt\u00f3rych wspomina Ewangelia \u0141ukasza.<\/p>\n\n\n\n

To Grecy po\u0142o\u017cyli kres epopei Achemenid\u00f3w, najpierw poprzez greck\u0105 rewolt\u0119 na zachodnich granicach, kt\u00f3rej kulminacj\u0105 by\u0142y wojny grecko-perskie (V wiek p.n.e.), kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 wycofaniem Pers\u00f3w ze wszystkich terytori\u00f3w na Ba\u0142kanach i w Europie Wschodniej, a p\u00f3\u017aniej podbojem Aleksandra Wielkiego w 334 r. p.n.e., kt\u00f3ry pokona\u0142 ostatniego cesarza Achemenid\u00f3w, Dariusza III. Po \u015bmierci Aleksandra Persja znalaz\u0142a si\u0119 pod kontrol\u0105 hellenistycznego imperium Seleucyd\u00f3w, nast\u0119pnie imperium Part\u00f3w do 224 r. n.e., a w ko\u0144cu imperium Sasanid\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Si\u0142y arabsko-islamskie, dowodzone przez kalif\u00f3w Raszidu, rozszerzy\u0142y swoj\u0105 dominacj\u0119 nad regionem perskim w VII wieku naszej ery, gdy Imperium Sasanid\u00f3w zosta\u0142o os\u0142abione przez wewn\u0119trzne konflikty i ci\u0105g\u0142e kontrasty z s\u0105siadem i zaciek\u0142ym rywalem, Cesarstwem Bizantyjskim.<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci Persja, gdzie chrze\u015bcija\u0144stwo rozprzestrzenia\u0142o si\u0119 z Zachodu przy silnym sprzeciwie i prze\u015bladowaniach ze strony p\u00f3\u017aniejszych w\u0142adc\u00f3w Sasanid\u00f3w, okaza\u0142a si\u0119 zaskakuj\u0105co s\u0142aba w obliczu nacieraj\u0105cych wojsk islamskich, a nowi muzu\u0142ma\u0144scy w\u0142adcy ch\u0119tnie zach\u0119cali, a cz\u0119sto wymuszali, konwersj\u0119 religijn\u0105 na now\u0105 religi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Islamski podb\u00f3j Iranu mia\u0142 trwa\u0142y wp\u0142yw na region, przynosz\u0105c zmiany kulturowe, spo\u0142eczne i religijne, dzi\u0119ki czemu kraj ten stopniowo sta\u0142 si\u0119 kluczowym o\u015brodkiem cywilizacji islamskiej, a po\u0142\u0105czenie tradycji perskich i muzu\u0142ma\u0144skich kszta\u0142towa\u0142o ira\u0144sk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 na przestrzeni wiek\u00f3w, wydaj\u0105c jednych z najwi\u0119kszych poet\u00f3w, artyst\u00f3w, filozof\u00f3w i my\u015blicieli, jakich kiedykolwiek mia\u0142 islam, w\u015br\u00f3d nich s\u0142ynnego al-Khwarizmi (st\u0105d termin \"algorytm\"), perskiego matematyka, astronoma i geografa, znanego jako ojciec algebry, oraz jeszcze bardziej znanego D\u017calal ad-Din Rumiego, uniwersalnego poet\u0119.
Ich nast\u0119pcami byli Samanidowie, Turcy Seld\u017cuccy, Mongo\u0142owie w XII wieku, a\u017c do Tamerlana i imperium Timuryd\u00f3w w XIV wieku.<\/p>\n\n\n\n

W XVI wieku Imperium Safawid\u00f3w ustanowi\u0142o szyizm religi\u0105 pa\u0144stwow\u0105, tworz\u0105c charakterystyczn\u0105 cech\u0119 ira\u0144skiej to\u017csamo\u015bci.
W XVIII wieku obca ingerencja doprowadzi\u0142a do podzia\u0142u kraju i upadku Imperium.<\/p>\n\n\n\n

W XX wieku Iran znajdowa\u0142 si\u0119 jednak pod okupacj\u0105 brytyjsk\u0105 i radzieck\u0105 podczas II wojny \u015bwiatowej, co by\u0142o okresem wielkiej niestabilno\u015bci. W 1951 r. premier Mohammad Mossadeq znacjonalizowa\u0142 przemys\u0142 naftowy, wywo\u0142uj\u0105c mi\u0119dzynarodow\u0105 reakcj\u0119, po kt\u00f3rej w 1953 r. nast\u0105pi\u0142 zorganizowany przez USA i Wielk\u0105 Brytani\u0119 zamach stanu, kt\u00f3ry obali\u0142 Mossadeqa, przywracaj\u0105c w\u0142adz\u0119 szachowi, kt\u00f3rego sam Mossadeq zmusi\u0142 do opuszczenia kraju.
Ale kluczowy punkt zwrotny nast\u0105pi\u0142 w 1979 r. wraz z rewolucj\u0105 islamsk\u0105, kierowan\u0105 przez ajatollaha Chomeiniego. Z niezwyk\u0142\u0105 pomys\u0142owo\u015bci\u0105 poprowadzi\u0142 on ca\u0142\u0105 opozycj\u0119 przeciwko re\u017cimowi szacha Rezy Pahlawiego, eliminuj\u0105c ich wszystkich po przej\u0119ciu w\u0142adzy i przekszta\u0142ceniu Iranu w republik\u0119 islamsk\u0105. W latach 80. Iran uwik\u0142a\u0142 si\u0119 w d\u0142ug\u0105 i wyniszczaj\u0105c\u0105 wojn\u0119 z Irakiem, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o od jednego do dw\u00f3ch milion\u00f3w ludzi. Mi\u0119dzynarodowe napi\u0119cia eskalowa\u0142y, zw\u0142aszcza w zwi\u0105zku z programem nuklearnym.
W 2015 r. kraj ten zgodzi\u0142 si\u0119 na porozumienie nuklearne ze \u015bwiatowymi mocarstwami, co doprowadzi\u0142o do zmniejszenia sankcji. Kraj pozostaje jednak uwik\u0142any w z\u0142o\u017cone kwestie geopolityczne na Bliskim Wschodzie i na ca\u0142ym \u015bwiecie, podczas gdy jego m\u0142oda i wykszta\u0142cona populacja aspiruje do zmian spo\u0142ecznych i gospodarczych, kt\u00f3re nadchodz\u0105 powoli.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

El pa\u00eds ahora conocido como Ir\u00e1n es centro de la atenci\u00f3n mundial por su importancia estrat\u00e9gica, pero sobre todo por el r\u00e9gimen teocr\u00e1tico que se encuentra en el poder desde 1979, la represi\u00f3n interna de los derechos humanos, la discriminaci\u00f3n de la mujer y las alianzas internacionales.Sin embargo, no muchos recuerdan que Ir\u00e1n es un […]<\/p>\n","protected":false},"author":2244,"featured_media":36694,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,46],"tags":[1382],"class_list":["post-36687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-mundo","tag-iran"],"yoast_head":"\nIr\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Con esta serie de tres art\u00edculos, Ferrara profundiza en el origen, religi\u00f3n y lengua del actual Ir\u00e1n, "un pa\u00eds con una cultura milenaria".\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/iran-persja-republika-islamska-i\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ir\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Con esta serie de tres art\u00edculos, Ferrara profundiza en el origen, religi\u00f3n y lengua del actual Ir\u00e1n, "un pa\u00eds con una cultura milenaria".\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/iran-persja-republika-islamska-i\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-18T04:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-03T11:31:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"919\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\"},\"headline\":\"Ir\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica\",\"datePublished\":\"2024-01-18T04:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-03T11:31:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/\"},\"wordCount\":2012,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg\",\"keywords\":[\"Ir\u00e1n\"],\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Mundo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/\",\"name\":\"Ir\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg\",\"datePublished\":\"2024-01-18T04:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-03T11:31:26+00:00\",\"description\":\"Con esta serie de tres art\u00edculos, Ferrara profundiza en el origen, religi\u00f3n y lengua del actual Ir\u00e1n, \\\"un pa\u00eds con una cultura milenaria\\\".\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg\",\"width\":919,\"height\":526,\"caption\":\"Muslim women pray together at a Sept. 24 prayer service at Iran's Tehran University after listening to speeches and sermons broadcast over a loudspeaker from the men's prayer section on the other side of the tarp. While pious women wear dark chadors on the streets of the city, their \\\"prayer chadors\\\" are often made of fine, light-colored material signifying the joy and happiness of communicating with the Almighty. (CNS photo by Cindy Wooden) (Sept. 28, 2004) See IRAN-SHRINES Sept. 28, 2004.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/iran-persia-republica-islamica-i\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ir\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\",\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"caption\":\"Gerardo Ferrara\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/gerardo-ferrara\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Iran, od staro\u017cytnej Persji do Republiki Islamskiej - Omnes","description":"W tej serii trzech artyku\u0142\u00f3w Ferrara zag\u0142\u0119bia si\u0119 w pochodzenie, religi\u0119 i j\u0119zyk dzisiejszego Iranu, \"kraju o staro\u017cytnej kulturze\".","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/iran-persja-republika-islamska-i\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ir\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica - Omnes","og_description":"Con esta serie de tres art\u00edculos, Ferrara profundiza en el origen, religi\u00f3n y lengua del actual Ir\u00e1n, \"un pa\u00eds con una cultura milenaria\".","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/iran-persja-republika-islamska-i\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2024-01-18T04:00:00+00:00","article_modified_time":"2025-12-03T11:31:26+00:00","og_image":[{"width":919,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Gerardo Ferrara","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Gerardo Ferrara","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/"},"author":{"name":"Gerardo Ferrara","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9"},"headline":"Ir\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica","datePublished":"2024-01-18T04:00:00+00:00","dateModified":"2025-12-03T11:31:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/"},"wordCount":2012,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg","keywords":["Ir\u00e1n"],"articleSection":["Actualidad","Mundo"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/","name":"Iran, od staro\u017cytnej Persji do Republiki Islamskiej - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg","datePublished":"2024-01-18T04:00:00+00:00","dateModified":"2025-12-03T11:31:26+00:00","description":"W tej serii trzech artyku\u0142\u00f3w Ferrara zag\u0142\u0119bia si\u0119 w pochodzenie, religi\u0119 i j\u0119zyk dzisiejszego Iranu, \"kraju o staro\u017cytnej kulturze\".","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/20040928T0900-MUSLIM-WOMEN-PRAY-IN-TEHRAN-IRAN-1214864-2.jpg","width":919,"height":526,"caption":"Muslim women pray together at a Sept. 24 prayer service at Iran's Tehran University after listening to speeches and sermons broadcast over a loudspeaker from the men's prayer section on the other side of the tarp. While pious women wear dark chadors on the streets of the city, their \"prayer chadors\" are often made of fine, light-colored material signifying the joy and happiness of communicating with the Almighty. (CNS photo by Cindy Wooden) (Sept. 28, 2004) See IRAN-SHRINES Sept. 28, 2004."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/iran-persia-republica-islamica-i\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ir\u00e1n, de la antigua Persia a la Rep\u00fablica Isl\u00e1mica"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9","name":"Gerardo Ferrara","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","caption":"Gerardo Ferrara"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/gerardo-ferrara\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2244"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36693,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36687\/revisions\/36693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}