Na stronie Dykasteria do spraw Doktryny Wiary<\/a> opublikowana w dniu 2 lutego Nota Gestis verbisque<\/em><\/a> w sprawie wa\u017cno\u015bci sakrament\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Nota zosta\u0142a wydana w zwi\u0105zku z rosn\u0105c\u0105 liczb\u0105 zapyta\u0144 kierowanych do Dykasterii w sprawie wa\u017cno\u015bci niekt\u00f3rych celebracji sakramentalnych, na kt\u00f3re musia\u0142a odpowiedzie\u0107 z \u017calem, stwierdzaj\u0105c ich niewa\u017cno\u015b\u0107 (por. Prezentacja). <\/p>\n\n\n\n Nota ma na celu \"pom\u00f3c biskupom w ich zadaniu jako promotor\u00f3w i stra\u017cnik\u00f3w \u017cycia liturgicznego powierzonych im Ko\u015bcio\u0142\u00f3w partykularnych\", oferuj\u0105c \"pewne elementy natury doktrynalnej dotycz\u0105ce rozeznania wa\u017cno\u015bci celebracji sakrament\u00f3w, ze zwr\u00f3ceniem uwagi r\u00f3wnie\u017c na niekt\u00f3re aspekty dyscyplinarne i duszpasterskie\" (n. 4).<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 doktrynalna rozwija trzy konkretne tematy teologii sakramentalnej: I. Ko\u015bci\u00f3\u0142 urzeczywistnia si\u0119 i wyra\u017ca w sakramentach; II. Ko\u015bci\u00f3\u0142 urzeczywistnia si\u0119 i wyra\u017ca w sakramentach; II. Ko\u015bci\u00f3\u0142 strze\u017ce i jest strze\u017cony przez sakramenty; oraz III. Przewodnictwo liturgiczne i sztuka celebracji. <\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re obrazy zaczerpni\u0119te z Pisma \u015awi\u0119tego ukierunkowuj\u0105 refleksj\u0119: obraz Ko\u015bcio\u0142a jako oblubienicy i cia\u0142a Chrystusa oraz Chrystusa jako g\u0142owy Ko\u015bcio\u0142a. <\/p>\n\n\n\n Na ko\u0144cu ka\u017cdego tematu wskazano pewne konsekwencje dyscyplinarne i duszpasterskie w harmonii z przedstawion\u0105 doktryn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy temat ukazuje sakramentaln\u0105 natur\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Nota rozpoczyna si\u0119 od wskazania, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 rodzi si\u0119 z sakrament\u00f3w. Wymowny jest cytat ze \u015bw. Augustyna: \"Adam \u015bpi, aby Ewa mog\u0142a by\u0107 uformowana; Chrystus umiera, aby Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 by\u0107 uformowany. Z boku Adama powstaje Ewa; z boku Chrystusa, kt\u00f3ry umar\u0142 na krzy\u017cu, zraniony w\u0142\u00f3czni\u0105, wyp\u0142ywaj\u0105 sakramenty, przez kt\u00f3re powstaje Ko\u015bci\u00f3\u0142\" (n. 6: \u015bw. Augustyn, In Johannis Evangelium tractatus<\/em> 9, 10). <\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest zatem powszechnym sakramentem zbawienia (por. n. 7), poniewa\u017c Chrystus za\u0142o\u017cy\u0142 go poprzez ustanowienie sakrament\u00f3w. Wracaj\u0105c do por\u00f3wnania mi\u0119dzy narodzinami Ewy i Ko\u015bcio\u0142a, mo\u017cemy doda\u0107, \u017ce tak jak B\u00f3g ukszta\u0142towa\u0142 pierwszego cz\u0142owieka z prochu ziemi, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 istot\u0105 \u017cyw\u0105, gdy otrzyma\u0142 tchnienie \u017cycia (por. Rdz 2, 7), tak te\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 ukszta\u0142towany przez ustanowienie przez Chrystusa ka\u017cdego sakramentu i kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 \u017cy\u0107 w dniu Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy wraz z zes\u0142aniem Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\n\n\n\n Sakramenty nie nale\u017c\u0105 jednak do przesz\u0142o\u015bci, ale s\u0105 celebrowane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w ca\u0142ej historii a\u017c do ko\u0144ca czas\u00f3w. A poniewa\u017c Chrystus wzi\u0105\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 za swoj\u0105 oblubienic\u0119, tak jak Adam wzi\u0105\u0142 Ew\u0119 za \u017con\u0119, oboje tworz\u0105 jedno cia\u0142o. <\/p>\n\n\n\n W ka\u017cdej celebracji sakramentalnej nie tylko Ko\u015bci\u00f3\u0142 celebruje, ale tak\u017ce Chrystus jest obecny, \"tak \u017ce gdy kto\u015b chrzci, to Chrystus chrzci\" (Sob\u00f3r Ekumeniczny, Conc. Ecum. Vat. II, Konst. lit. Sacrosanctum Concilium<\/em>,<\/a> n. 22). <\/p>\n\n\n\n W ten spos\u00f3b rozumie si\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 w liturgii sakramentalnej urzeczywistnia i objawia to, czym jest: \"znakiem i narz\u0119dziem wewn\u0119trznego zjednoczenia z Bogiem i jedno\u015bci ca\u0142ego rodzaju ludzkiego\" (n. 7: Conc. Ecumen. Vat. II, Dog. Const. Lumen gentium<\/a><\/em>, n. 1).<\/p>\n\n\n\n Wychodz\u0105c od tego sta\u0142ego Boskiego pochodzenia Ko\u015bcio\u0142a, Nota ko\u0144czy pierwszy punkt, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce \"interwencje Magisterium w sprawach sakramentalnych zawsze by\u0142y motywowane fundamentaln\u0105 trosk\u0105 o wierno\u015b\u0107 celebrowanemu misterium. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma bowiem obowi\u0105zek zapewni\u0107 pierwsze\u0144stwo Bo\u017cego dzia\u0142ania i strzec jedno\u015bci Cia\u0142a Chrystusa w tych czynno\u015bciach, kt\u00f3re nie maj\u0105 sobie r\u00f3wnych, poniewa\u017c s\u0105 \u015bwi\u0119te \"par excellence\" ze skuteczno\u015bci\u0105 zagwarantowan\u0105 przez kap\u0142a\u0144skie dzia\u0142anie Chrystusa\" (n. 10).<\/p>\n\n\n\n Refleksja doktrynalna kontynuuje temat Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest opiekunem i stra\u017cnikiem sakrament\u00f3w.<\/em>. Aby zrozumie\u0107 jego tre\u015b\u0107, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie sta\u0142 si\u0119 wyra\u017anie \u015bwiadomy sakramentalnego septenarium a\u017c do XII wieku. <\/p>\n\n\n\n Magisterium zacz\u0119\u0142o naucza\u0107 tego od XIII wieku, a Sob\u00f3r Trydencki, w obliczu kryzysu reformacji protestanckiej, kt\u00f3ra zaprzeczy\u0142a boskiemu pochodzeniu siedmiu sakrament\u00f3w, zdefiniowa\u0142 ustanowienie ka\u017cdego z siedmiu sakrament\u00f3w przez Chrystusa jako dogmat wiary. Ponadto na przestrzeni wiek\u00f3w zmodyfikowano niekt\u00f3re gesty i elementy materialne, kt\u00f3re uwa\u017cano za niezb\u0119dne do wa\u017cnego sprawowania niekt\u00f3rych sakrament\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Wszystko to rodzi pytanie o w\u0142adz\u0119 Ko\u015bcio\u0142a do okre\u015blania liczby sakrament\u00f3w i znaku sakramentalnego ka\u017cdego z nich. Odpowied\u017a mo\u017cna uzna\u0107 za najbardziej oryginaln\u0105 refleksj\u0119 Noty.<\/p>\n\n\n\n Dykasteria wyja\u015bnia, \u017ce w\u0142adza Ko\u015bcio\u0142a nie jest arbitralna, poniewa\u017c musi on by\u0107 wiernym ma\u0142\u017conkiem swojego Oblubie\u0144ca, Chrystusa, kt\u00f3ry je ustanowi\u0142. Aby uzasadni\u0107 to, co wydarzy\u0142o si\u0119 na przestrzeni wiek\u00f3w, Nota argumentuje, \u017ce w\u0142adza, jak\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce sprawowa\u0107 nad sakramentami, jest analogiczna do tej, kt\u00f3r\u0105 posiada w odniesieniu do Pisma \u015awi\u0119tego. \"W tym ostatnim Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje S\u0142owo Bo\u017ce, spisane pod natchnieniem Ducha \u015awi\u0119tego, ustanawiaj\u0105c kanon ksi\u0105g \u015bwi\u0119tych. Jednocze\u015bnie jednak poddaje si\u0119 temu S\u0142owu, kt\u00f3re \"s\u0142ucha z pobo\u017cno\u015bci\u0105, strze\u017ce z dok\u0142adno\u015bci\u0105 i obja\u015bnia z wierno\u015bci\u0105\" (Conc. Ecum. Vat. II, Const. dog. Dei Verbum<\/a><\/em>, n. 10). W ten sam spos\u00f3b Ko\u015bci\u00f3\u0142, wspomagany przez Ducha \u015awi\u0119tego, rozpoznaje \u015bwi\u0119te znaki, przez kt\u00f3re Chrystus obdarza \u0142ask\u0105 p\u0142yn\u0105c\u0105 z Wielkanocy, okre\u015blaj\u0105c ich liczb\u0119 i wskazuj\u0105c, dla ka\u017cdego z nich, istotne elementy\" (n. 11).<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi o okre\u015blenie znaku sakramentalnego, Nota dodaje, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 \"wie w szczeg\u00f3lno\u015bci, \u017ce jego potestas<\/em> Sakramenty nale\u017cy rozpatrywa\u0107 w \u015bwietle ich istoty (por, Sesja XXI<\/em>2). Tak jak w przepowiadaniu Ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien zawsze wiernie g\u0142osi\u0107 Ewangeli\u0119 Chrystusa umar\u0142ego i zmartwychwsta\u0142ego, tak w gestach sakramentalnych powinien zachowywa\u0107 zbawcze gesty powierzone mu przez Jezusa\" (n. 11). <\/p>\n\n\n\n Przyznaje ponadto, \u017ce \"Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zawsze jednoznacznie wskazywa\u0142 gesty i s\u0142owa, na kt\u00f3re sk\u0142ada si\u0119 ta substancja\". divinitus instituta<\/em>. W ka\u017cdym razie, dla wszystkich sakrament\u00f3w te elementy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 fundamentalne, kt\u00f3re Magisterium Ko\u015bcio\u0142a, s\u0142uchaj\u0105c sensus fidei<\/em> Ludu Bo\u017cego i w dialogu z teologi\u0105, nazwa\u0142 materi\u0105 i form\u0105, do kt\u00f3rych dodaje intencj\u0119 szafarza\" (n. 12).<\/p>\n\n\n\n Poni\u017cej przedstawiono warunki wa\u017cno\u015bci celebracji sakramentalnej. <\/p>\n\n\n\n W pierwszym rz\u0119dzie nale\u017cy uszanowa\u0107 to, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 okre\u015bli\u0142 w odniesieniu do materii (gesty i u\u017cycie element\u00f3w materialnych) i formy (s\u0142owa) ka\u017cdego sakramentu. Podkre\u015bla si\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie okre\u015bli\u0142 ich dla kaprysu lub arbitralnie, ale strzeg\u0105c istoty sakrament\u00f3w, wskaza\u0142 je z autorytetem, zakorzenionym w Tradycji i w uleg\u0142o\u015bci wobec dzia\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego, aby lepiej wyrazi\u0107 \u0142ask\u0119 udzielan\u0105 przez sakrament (nn. 12-16). <\/p>\n\n\n\n Po drugie, konieczne jest, aby szafarz mia\u0142 \"intencj\u0119 czynienia przynajmniej tego, co czyni Ko\u015bci\u00f3\u0142\" (n. 17: Konklawe Trydenckie, Decretum Sacramentis<\/em>kan. 11).<\/p>\n\n\n\n Podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c wewn\u0119trzn\u0105 jedno\u015b\u0107 mi\u0119dzy trzema elementami, kt\u00f3re \"s\u0105 zintegrowane w dzia\u0142aniu sakramentalnym w taki spos\u00f3b, \u017ce intencja staje si\u0119 zasad\u0105 jednocz\u0105c\u0105 materi\u0119 i form\u0119, czyni\u0105c z nich \u015bwi\u0119ty znak, przez kt\u00f3ry udzielana jest \u0142aska\". ex opere operato<\/em>\" (n. 18). <\/p>\n\n\n\n Dlatego znak sakramentalny objawia intencj\u0119 szafarza, a \"powa\u017cna modyfikacja istotnych element\u00f3w r\u00f3wnie\u017c poddaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 prawdziw\u0105 intencj\u0119 szafarza, wp\u0142ywaj\u0105c w ten spos\u00f3b na wa\u017cno\u015b\u0107 sprawowanego sakramentu\" (n. 19).<\/p>\n\n\n\n Temat ko\u0144czy si\u0119 kr\u00f3tkim odniesieniem do integracji znaku sakramentalnego z celebracj\u0105 ca\u0142ej liturgii sakramentalnej, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce nie jest to \"znak sakramentalny\". ornatus<\/em> Nie jest on ani ceremonialnym aspektem sakrament\u00f3w, ani dydaktycznym wprowadzeniem w rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra si\u0119 wype\u0142nia, ale jest w ca\u0142o\u015bci wydarzeniem, w kt\u00f3rym dokonuje si\u0119 osobiste i wsp\u00f3lnotowe spotkanie mi\u0119dzy Bogiem a nami, w Chrystusie i w Duchu \u015awi\u0119tym\" (n. 20).<\/p>\n\n\n\n Liturgia \"pozwala na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, kt\u00f3ra chroni Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed 'sztywn\u0105 jednolito\u015bci\u0105'\" (n. 21). Z tego powodu Ko\u015bci\u00f3\u0142 przyjmuje w swoim \u0142onie wielk\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 sakramentalnych obrz\u0119d\u00f3w liturgicznych, a same obrz\u0119dy przewiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostosowania celebracji do okoliczno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n Liturgia jest dzia\u0142aniem Ko\u015bcio\u0142a i aby ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nie zaszkodzi\u0142a jedno\u015bci, Nota przypomina, \"\u017ce z wyj\u0105tkiem przypadk\u00f3w wyra\u017anie wskazanych w ksi\u0119gach liturgicznych, \"regulacja \u015bwi\u0119tej Liturgii jest wy\u0142\u0105czn\u0105 kompetencj\u0105 w\u0142adzy ko\u015bcielnej\" (Conc. Ecumenical Council. Vat. II, Konst. lit. Sacrosanctum Concilium<\/em>(n. 22), kt\u00f3ry rezyduje, w zale\u017cno\u015bci od przypadku, w biskupie, w terytorialnym zgromadzeniu biskupim, w Stolicy Apostolskiej\" (n. 22).<\/p>\n\n\n\n Ostateczny wniosek z tego drugiego tematu jest taki, \u017ce \"zmiana formy celebracji sakramentu z w\u0142asnej inicjatywy nie stanowi zwyk\u0142ego nadu\u017cycia liturgicznego, jako przekroczenie pozytywnej normy, ale szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 jednocze\u015bnie komunii ko\u015bcielnej i uznaniu dzia\u0142ania Chrystusa, kt\u00f3ra w najpowa\u017cniejszych przypadkach czyni sam sakrament niewa\u017cnym, poniewa\u017c natura dzia\u0142ania ministerialnego wymaga, aby to, co zosta\u0142o przyj\u0119te, by\u0142o wiernie przekazywane (por. 1 Kor 15, 3)\" (n. 22: Kongregacja Nauki Wiary, Nota doktrynalna na temat modyfikacji formu\u0142y sakramentalnej chrztu \u015bwi\u0119tego<\/em>,<\/a> 8).<\/p>\n\n\n\n Trzeci temat, zatytu\u0142owany Przewodnictwo liturgiczne i sztuka celebracji<\/em>W centrum uwagi znajduje si\u0119 posta\u0107 ministra, kt\u00f3ry \u015bwi\u0119tuje in persona Christi Capitis<\/em> i w nomine Ecclesiae<\/em> (por. n. 23). Nota precyzuje, \u017ce aby \u015bwi\u0119towa\u0107 in persona Christi Capitis<\/em> nie przyznaje ministrowi prawa do arbitralnego wykonywania w\u0142adzy podczas uroczysto\u015bci. \u015awi\u0119towa\u0107 in persona Christi Capitis<\/em> oznacza, \u017ce prawdziwym celebransem jest Chrystus (por. n 24). Gdyby\u015bmy trzymali si\u0119 teologii scholastycznej, powiedzieliby\u015bmy, \u017ce g\u0142\u00f3wnym po\u015brednikiem jest Chrystus, a szafarz jest po\u015brednikiem instrumentalnym. Jest zatem zrozumia\u0142e, \u017ce Nota nadal naucza, \u017ce w\u0142adza szafarza jest diakoni\u0105 (por. n. 24).<\/p>\n\n\n\n Ministrant celebruje r\u00f3wnie\u017c w imieniu Ko\u015bcio\u0142a. Ta \"formu\u0142a wyja\u015bnia, \u017ce podczas gdy reprezentuje on Chrystusa G\u0142ow\u0119 przed Jego Cia\u0142em, kt\u00f3rym jest Ko\u015bci\u00f3\u0142, to r\u00f3wnie\u017c czyni to Cia\u0142o, a nawet Oblubienic\u0119, obecn\u0105 przed swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 G\u0142ow\u0105 jako integralny podmiot celebracji\" (n. 25).<\/p>\n\n\n\nSakramentalna natura Ko\u015bcio\u0142a<\/h2>\n\n\n\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako opiekun sakrament\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Warunki wa\u017cno\u015bci celebracji sakramentalnej<\/h2>\n\n\n\n
R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 sakramentalnych obrz\u0119d\u00f3w liturgicznych<\/h2>\n\n\n\n