\"Adorote devote, latens deitas...\/ Te adoro con devoci\u00f3n Dios escondido\"... Hymn liturgiczny \u015bw. Tomasza z Akwinu wraz z innymi, takimi jak powtarzane \"Pange lingua\", nadal rozbrzmiewa w naszych ko\u015bcio\u0142ach po wielu stuleciach. Nie tylko on, \u015bw. Bonawentura, \u015bw. Jan z Avila, \u015bw. Maria Micaela, za\u0142o\u017cycielka Adoratorek i wielu innych, rozpalonych Bo\u017c\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, przekszta\u0142ca swoje wysokie studia teologiczne w poezj\u0119 lub eseje i nadal podtrzymuje wiar\u0119 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w rzeczywist\u0105 obecno\u015b\u0107 Chrystusa w Eucharystii. Jana Paw\u0142a II i jego encykliki \"Ecclesia de Eucharistia\" (2003), a nast\u0119pnie Benedykta XVI, kt\u00f3ry w swojej adhortacji apostolskiej \"Sacramentum caritatis\" (2007) podejmuje pochodni\u0119, aby podkre\u015bli\u0107 centraln\u0105 prawd\u0119 swojego pontyfikatu, dar, jaki Chrystus czyni z samego siebie, objawiaj\u0105c nam swoj\u0105 niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do ka\u017cdego cz\u0142owieka. Mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra pozwala zwyk\u0142ym \u015bmiertelnikom sta\u0107 si\u0119 tym, co otrzymuj\u0105, sta\u0107 si\u0119 jedno\u015bci\u0105 z Bogiem. Tomasz z Akwinu, \u015bw. Leon Wielki i \u015bw. Franciszek Salezy. Przyjmowanie komunii jest bowiem \"gaszeniem g\u0142odu Chrystusa\", jak powiedzia\u0142a \u015bwi\u0119ta Teresa z Kalkuty; a nie czynienie tego by\u0142oby jak \"umieranie z pragnienia przy fontannie\", jak powiedzia\u0142 \u015bwi\u0119ty kurator z Ars, inny wielki wielbiciel Eucharystii. W zwi\u0105zku z tym modlitwy, hymny i wiersze eucharystyczne przewijaj\u0105 si\u0119 w historii Zachodu wok\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Cia\u0142a i jego procesji, kt\u00f3re s\u0105 nadal obchodzone z niezwyk\u0142\u0105 okaza\u0142o\u015bci\u0105 w Sewilli, Toledo i wielu innych miastach. \u015awiadcz\u0105 o tym r\u00f3wnie\u017c hymny Mi\u0119dzynarodowych Kongres\u00f3w Eucharystycznych z XX wieku: \"Na kolanach, Panie, przed tabernakulum, \/ Kt\u00f3re przechowuje wszystko, co pozostaje z mi\u0142o\u015bci i jedno\u015bci, \/ (...) Chrystus we wszystkich duszach i na \u015bwiecie pok\u00f3j \/\" (Pem\u00e1n y Aramburu, Barcelona 1952). W rzeczywisto\u015bci Pem\u00e1n pracowa\u0142 nad tymi tematami w \"El divino impaciente\" (teatr, 1933) i \"Canto a la Eucarist\u00eda\" (1967). Przed wiekami mi\u0142o\u015b\u0107 do Eucharystii wype\u0142nia\u0142a \u017cycie innej \u015bwieckiej kobiety, kt\u00f3r\u0105 papie\u017c Franciszek og\u0142osi\u0142 czcigodn\u0105: \"wariatki Sakramentu\", do\u00f1y Teresy Enr\u00edquez, damy Izabeli Katolickiej, kt\u00f3ra za\u0142o\u017cy\u0142a pierwsz\u0105 siedzib\u0119 bractw eucharystycznych w Hiszpanii.<\/p>\n\n\n\n
Od\u0142\u00f3\u017cmy jednak na bok \u015bwi\u0119tych, pomimo ich metaforycznej pojemno\u015bci, aby skupi\u0107 si\u0119 na innym aspekcie tego pytania: Eucharystia, Bo\u017cy dar i centralna tajemnica chrze\u015bcijanina, wygenerowa\u0142a wiele literatury od \u015bredniowiecza do dnia dzisiejszego. Ze wzgl\u0119du na zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 miejsca, poczynimy tylko kilka kr\u00f3tkich uwag na temat tego procesu.<\/p>\n\n\n\n
Nic dziwnego, \u017ce w teocentrycznym spo\u0142ecze\u0144stwie autos sacramentales pojawi\u0142y si\u0119 w Hiszpanii w Z\u0142otym Wieku (XVI-XVII wiek). By\u0142y to alegoryczne sztuki wierszem w jednym lub kilku aktach o tematyce eucharystycznej. Wystawiano je w dzie\u0144 Bo\u017cego Cia\u0142a z wielkim aparatem scenograficznym i poruszano w nich tematy biblijne, filozoficzne, moralne, a przede wszystkim eucharystyczne. Postacie by\u0142y abstrakcjami, symbolami, kt\u00f3re uciele\u015bnia\u0142y idee takie jak dobro i z\u0142o, wiara, nadzieja, mi\u0142o\u015b\u0107 i Eucharystia. Bior\u0105c pod uwag\u0119 ich teologiczn\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i doktrynalne subtelno\u015bci, sukces autos sacramentales w narodzie o bardzo wysokim wska\u017aniku analfabetyzmu jest paradoksalny. Pisali je prawie wszyscy wielcy autorzy tamtych czas\u00f3w: Timoneda, Lope de Vega, Valdivielso, Tirso de Molina... Ale szczyt gatunku osi\u0105gn\u0105\u0142 Pedro Calder\u00f3n de la Barca (1600-1681), pisarz, dramaturg i ksi\u0105dz, kt\u00f3ry napisa\u0142 ponad osiemdziesi\u0105t autos sacramentales, ze \u015bcis\u0142ym teologicznym zwi\u0105zkiem mi\u0119dzy \u015bwi\u0119tem a wystawian\u0105 sztuk\u0105, kt\u00f3rej temat eucharystyczny jest zawsze kluczowy. Definiuje je w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \"Kazania \/ umieszczone w wierszu, w idei \/ reprezentowalne pytania \/ \u015awi\u0119tej Teologii, \/ kt\u00f3rych moje rozumy \/ nie mog\u0105 wyja\u015bni\u0107 ani zrozumie\u0107, \/ i do rado\u015bci, kt\u00f3r\u0105 on rozporz\u0105dza \/ w aplauzie tego dnia\".<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re tytu\u0142y: \"El gran teatro del mundo\", \"La cena del rey Baltasar\", \"El gran mercado del mundo\", \"El verdadero Dios pan\", \"La lepra de Constantino\", \"La protestaci\u00f3n de la fe\", \"Vi\u00e1tico cordero\"... W pierwszym z nich \u017cycie jest teatrem, w kt\u00f3rym ka\u017cda posta\u0107 odgrywa swoj\u0105 rol\u0119 i jest przyjmowana na ko\u0144cu przez Autora podczas wielkiej wieczerzy eucharystycznej, kt\u00f3ra nagradza tych, kt\u00f3rzy bronili warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich. I tak, we wszystkich z nich pojawia si\u0119 argument, kt\u00f3ry zawsze odnosi si\u0119 do tematu eucharystycznego za pomoc\u0105 alegorii, zasobu, kt\u00f3ry zaspokoi\u0142 jego pragnienie zabawy abstrakcjami i poj\u0119ciami. W \"Lo que va del hombre a Dios\" pr\u00f3buje odzwierciedli\u0107 swoj\u0105 technik\u0119 i intencje w tym gatunku dramatycznym, m\u00f3wi\u0105c: \"To by\u0142o w stylu, \u017ce cz\u0142owiek powinien zacz\u0105\u0107 od grzechu, \/ \u017ce B\u00f3g powinien zako\u0144czy\u0107 si\u0119 odkupieniem \/ a kiedy chleb i wino przyby\u0142y \/ wznie\u015b\u0107 si\u0119 z nim do nieba \/ przy d\u017awi\u0119kach sza\u0142as\u00f3w\". A sample of his poetic work is \"Manjar de los fuertes\": \"El g\u00e9nero humano tiene \/ contra las fieras del mundo, \/ por las que horribles le cerquen, \/ su libertad afianzada, \/ como a sustentarse llegue \/ de aquel Pan y de aquel Vino \/ de aquel quien hoy es sombra \u00e9ste...\/ Nadie desconf\u00ede, \/ nadie desespere. \/ Que con este Pan y este vino...\/ las llamas se apagan, \/ las fieras se vencen, \/ las penas se abrevian \/ y las culpas se absuelven\" (The human race has \/ against the wild beasts of the world, \/ by those that encircle it, \/ its freedom secured, \/ as if to sustain itself \/ from that Bread and Wine \/ of which today it is the shadow...\/ Nobody distrust, \/ nobody despair.<\/p>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 artyku\u0142u nie mog\u0119 si\u0119 tym zaj\u0105\u0107, ale mog\u0119 przynajmniej nawi\u0105za\u0107 do literatury angielskich konwertyt\u00f3w, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 od kardyna\u0142a Newmana i ma swoje centrum w G.K. Chestertonie (1874-1936), tak dobrze zbadanym przez Pearce'a w jego ksi\u0105\u017cce \"Converted Writers\" (1999). Fenomen nawr\u00f3ce\u0144 \u0142a\u0144cuchowych (Belloc, Benson, Knox, Grahan Greene, Waugh, C.S. Lewis, Tolkien...). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wywodzi si\u0119 z protestantyzmu i dla nich temat eucharystyczny jest priorytetem. Pracowali nad nim w esejach, wierszach i powie\u015bciach. Dla Chestertona, od czasu jego nawr\u00f3cenia w mi\u0142o\u015bci do \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Cia\u0142a, wiara w realn\u0105 obecno\u015b\u0107 Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu by\u0142a kamieniem w\u0119gielnym prawdy, do tego stopnia, \u017ce po swojej pierwszej komunii wykrzykn\u0105\u0142: \"Dzisiaj by\u0142 najszcz\u0119\u015bliwszy dzie\u0144 w moim \u017cyciu\". Wyzna\u0142, \u017ce by\u0142 przera\u017cony ogromn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 Chrystusa w Eucharystii. I doda\u0142: \"Dla ludzi mojej wiary jest tylko jedna odpowied\u017a: Chrystus jest dzi\u015b na ziemi, \u017cywy na tysi\u0105cu o\u0142tarzy; i rozwi\u0105zuje problemy ludzi dok\u0142adnie tak, jak robi\u0142 to, gdy by\u0142 na \u015bwiecie w bardziej zwyczajnym sensie\".<\/p>\n\n\n\n
Cofaj\u0105c si\u0119 wstecz, w czasach teocentrycznych wielcy pisarze nie zapominali o Eucharystii, na przyk\u0142ad Miguel de Cervantes (1547-1616) w wierszu \"Al\u00e9grate alma m\u00eda\": \"Si en pan tan soberano, se recibe al que mide cielo y tierra; \/ si el Verbo, la Verdad, la Luz, la Vida \/ en este pan se encierra; \/ si Aquel por cuya mano \/ se rige el cielo, es el que convida \/ con tan dulce comida \/ en tan alegre d\u00eda. \/ O cudowna rzecz, \/ Zapro\u015b, a Ten, kt\u00f3ry zaprasza, jest jedn\u0105 rzecz\u0105, \/ Raduj si\u0119, moja duszo, \/ Bo masz na ziemi \/ Tak bia\u0142y i pi\u0119kny chleb jak w niebie\". Albo Luis de G\u00f3ngora (1561-1627): \"Zagubione owieczki, przyjd\u017acie \/ na moje ramiona, bo dzi\u015b \/ jestem nie tylko waszym pasterzem, \/ ale i pastwiskiem (...) Pastwisko, nareszcie, dzi\u015b sta\u0142o si\u0119 waszym \/ Co bardziej zadziwi, \/ czy moje noszenie was na ramieniu, \/ czy wasze noszenie mnie na piersi? \/ Szaty s\u0105 bliskiej mi\u0142o\u015bci, \/ \u017ce nawet najbardziej \u015blepi mog\u0105 je zobaczy\u0107 (...)\".<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w XX wieku zaskakuj\u0105ce jest znalezienie u Miguela de Unamuno (1864-1936), zawsze w agonii poszukuj\u0105cego Boga, pi\u0119knego i g\u0119stego wiersza zatytu\u0142owanego \"Eucharystia\", kt\u00f3ry otwiera si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \"Mi\u0142o\u015b\u0107 do Ciebie spala nas, bia\u0142e cia\u0142o; \/ mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest g\u0142odem, mi\u0142o\u015b\u0107 wn\u0119trzno\u015bci; \/ g\u0142\u00f3d tw\u00f3rczego s\u0142owa, \/ kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em; zaciek\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 \u017cycia, \/ kt\u00f3ra nie jest zaspokojona u\u015bciskami, poca\u0142unkami, \/ ani jakimkolwiek zwi\u0105zkiem ma\u0142\u017ce\u0144skim. \/ (...) Na zako\u0144czenie pro\u015bba: \"A Twe ramiona otwieraj\u0105c jakby na znak \/ Mi\u0142osnego poddania powtarzasz nam: \/ Chod\u017acie, jedzcie, bierzcie: to jest Cia\u0142o moje!\" \/ Cia\u0142o Boga, S\u0142owo wcielone, wcielone \/ Nasz boski cielesny g\u0142\u00f3d Ciebie!\". O wiele bardziej zaskakuj\u0105ca jest \"Oda do Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu O\u0142tarza\" (1928) Federico Garc\u00edi Lorki (1898-1936), kt\u00f3ra pomimo osobistego, swobodnego i niemal dziwacznego charakteru jego pisarstwa, ujawnia zal\u0105\u017cek wiary w poecie z Granady. Poniewa\u017c Pokolenie '27, cho\u0107 na sw\u00f3j spos\u00f3b, r\u00f3wnie\u017c poszukiwa\u0142o bosko\u015bci, kt\u00f3r\u0105 moderni\u015bci dostrzegali ju\u017c z pewnym egzoteryzmem, co jest namacalne w publikacjach \"Adonais\", a tak\u017ce zebrane przez Ernestin\u0119 de Champourcin w jej antologii \"Dios en la poes\u00eda actual\" (B\u00f3g we wsp\u00f3\u0142czesnej poezji) (BAC 1976). Jako przyk\u0142ad: poetycki fragment autorstwa samej Ernestiny: \"Poniewa\u017c jest p\u00f3\u017ano, m\u00f3j Bo\u017ce \/ poniewa\u017c robi si\u0119 ciemno \/ a droga jest pochmurna \/ (...) Poniewa\u017c p\u0142on\u0119 pragnieniem Ciebie \/ i \u0142akn\u0119 Twojej pszenicy, \/ przyjd\u017a, usi\u0105d\u017a przy moim stole; \/ pob\u0142ogos\u0142aw chleb i wino\" (...).<\/p>\n\n\n\n
\"Dios en la poes\u00eda espa\u00f1ola de posguerra\", ksi\u0105\u017cka autorstwa M. J. Rodr\u00edgueza (1977), jest \u015bwiadectwem religijnego o\u017cywienia po wojnie hiszpa\u0144skiej w 1936 r., zwi\u0105zanego z udr\u0119k\u0105 poszukiwania i t\u0119sknot\u0105 za zbawieniem, cho\u0107 zasadniczo nie eucharystycznym. L. Panero, D\u00e1maso Alonso, Blas de Otero, M. Alc\u00e1ntara, L. Rosales, C. Bouso\u00f1o, B. Llorens, J. M. Valverde, M. Mantero, L. Felipe, V. Gaos, J. J. Domenchina, A. Serrano Plaja... Co\u015b, co mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 w klimacie egzystencjalizmu i po masakrach kolejnych wojen.<\/p>\n\n\n\n
Co by\u0107 mo\u017ce nie jest tak przewidywalne, to zwrot, kt\u00f3ry pod koniec XX wieku, w atmosferze desakralizuj\u0105cego sekularyzmu, pojawi\u0142 si\u0119 u wielu m\u0142odych poet\u00f3w i trwa do dzi\u015b. Poza Murciano i Mart\u00ednem Descalzo, na po\u0142udniu Hiszpanii i wok\u00f3\u0142 (cho\u0107 nie tylko) sewilskiego czasopisma i wydawnictwa \"N\u00famenor\", C. Guill\u00e9n Acosta, J. J. Cabanillas (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, obaj koordynowali antologi\u0119 \"Dios en la poes\u00eda actual\", Rialp, 2018), bracia Daniel i Jes\u00fas Cotta, R. Arana... dotkn\u0119li poezji religijnej z beztrosk\u0105 i nieskr\u0119powan\u0105 naturalno\u015bci\u0105. Chcia\u0142bym zako\u0144czy\u0107 ten artyku\u0142 niewielkim wyborem wierszy.<\/p>\n\n\n\n
Fragment \"Eucharistia\" autorstwa Guill\u00e9na Acosty (1955) w jego ksi\u0105\u017cce \"Redenciones\" (2017) otwiera zestaw: (...) \"I to jest codzienna potrzeba poznania siebie \/ zwr\u00f3conego do jakiego\u015b tabernakulum, \/ i stamt\u0105d czekania na nadej\u015bcie chwili \/ i dotarcia do odkrycia jej tajemnicy, chleba, \/ kt\u00f3ry sprawia, \u017ce daj\u0119 siebie jak ziarno na klepisku \/ i w kt\u00f3rym jestem przemieniany za ka\u017cdym razem, gdy go spo\u017cywam\".....<\/p>\n\n\n\n
Inny fragment \"Por tres\" w \"Mal que bien\" (2019), E. Garc\u00eda M\u00e1iquez (1969): \"Moim najbardziej troskliwym wytryskiem \/ zawsze by\u0142o: Sangre \/ de Cristo, embri\u00e1game. \/ I intonuj\u0119 inny wytrysk: Ty, \/ kt\u00f3ry stworzy\u0142e\u015b mnie na sw\u00f3j obraz, \/ Tr\u00f3jjedyny Bo\u017ce, rozmn\u00f3\u017c mnie\"...<\/p>\n\n\n\n
Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do kontekstu (Sta Mar\u00eda del Transt\u00e9vere) i sugestii, R. Arana (1977) porusza ten temat w \"Hagamos tres tiendas\", wierszu z \"El \u00faltimo minuto\" (2020): \"Reba\u00f1ito de ovejas bizantinas \/ que minuto a minuto yo mir\u00e9 \/ mir\u00e9 \/ balar en esa b\u00f3veda dorada \/ en un silencio que tambi\u00e9n refulge: \/ a vuestro lado yo me quedar\u00eda \/ si hubiese buen pastor, como lo hay, \/ al calor del poder mudo y gigante \/ de aquella diminuta lamparita \/ y no volver jam\u00e1s jam\u00e1s al gris cemento\".<\/p>\n\n\n\n
Imponuj\u0105ce \"Est\u00e1 sucediendo ahora\", dziesi\u0105tki Daniela Cotty (1974) w \"Alumbramiento\" (2021), kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 katolick\u0105 wiar\u0119 w rzeczywist\u0105 obecno\u015b\u0107 Chrystusa w Eucharystii w momencie konsekracji: (...) \"Teraz, tak, w miejscu \/ gdzie te r\u0119ce w locie \/ w\u0142a\u015bnie wezwa\u0142y \/ Pana ziemi i nieba \/ na p\u0142\u00f3tnie o\u0142tarza! \/ Ta biel, kt\u00f3ra wychodzi \/ kochaj\u0105ca i dobroczynna \/ jak wschodz\u0105cy ksi\u0119\u017cyc \/ jest Bogiem w ciele ob\u0142oku, \/ jest Bogiem zst\u0119puj\u0105cym w \u015bwicie (...) \/ B\u00f3g przychodzi na \u015bwiat (...) \/ i dzieje si\u0119 to teraz\".<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c \"Con los ojos cerrados\" Jes\u00fasa Cotty (1967), kt\u00f3ry zaskakuj\u0105co odwa\u017cy\u0142 si\u0119 na ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o tematyce religijnej, \"Acogido a sagrado\" (2023), i m\u00f3wi: (...) \"Y llueva tu agua, \/ agua hecha vino, \/ vino hecho sangre, \/ sangre hecha gracia\" (I niech twoja woda pada, \/ woda robi wino, \/ wino robi krew, \/ krew robi \u0142ask\u0119).<\/p>\n\n\n\n
\u015awiadczy o tym inny bardzo niedawny wiersz, \"Venite adoremus\" (Esos tus ojos, 2023), autorstwa J.J. Cabanillasa (1958): (...) \"Potrzeba by\u0142o nocy, s\u0142o\u0144ca \/ zielonego p\u0142omienia stoj\u0105cego k\u0142osa kukurydzy \/ i uczyni\u0107 ci\u0119 twoim bia\u0142ym chlebem i uwielbiam ci\u0119 \/ jak ten kr\u00f3l \u015bniegu uwielbia\u0142 \/ ciebie, dziecko, moje dziecko, zawsze dziecko\"... Porusza\u0142 ju\u017c ten temat w Cuatro estaciones (2008): \"Dzwony... S\u0142yszysz? Jest ju\u017c dzie\u0144 (...). Kiedy przyby\u0142em w ten czwartek Bo\u017cego Cia\u0142a \/ Ju\u017c tron pod s\u0142o\u0144cem jest na ulicy \/ (...). Monstrancja zbli\u017ca si\u0119 jak pochodnia ognia \/ a okr\u0105g\u0142e cia\u0142o jest otoczone Mi\u0142o\u015bci\u0105\"...<\/p>\n\n\n\n
Na zako\u0144czenie tej sekcji mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce prawie wszyscy pisz\u0105 ambitne, odwa\u017cne i niezwyk\u0142e zbiory wierszy na obecnej hiszpa\u0144skiej scenie poetyckiej i wyra\u017caj\u0105 swoj\u0105 radosn\u0105 wiar\u0119 w bosko\u015b\u0107 z codziennych perspektyw. Czym\u015b zaskakuj\u0105cym, r\u00f3wnie zaskakuj\u0105cym, by\u0142a trajektoria m\u0142odego Carlo Acutiusa, og\u0142oszonego czcigodnym w 2020 roku. Bardzo nowoczesny ch\u0142opak, zakochany w Eucharystii, kt\u00f3ry stworzy\u0142 stron\u0119 internetow\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 genezie cud\u00f3w eucharystycznych na \u015bwiecie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cAdorote devote, latens deitas\u2026\/ Te adoro con devoci\u00f3n Dios escondido\u201d\u2026 El himno lit\u00fargico de Sto Tom\u00e1s de Aquino junto a otros como el reiterado \u201cPange lingua\u201d sigue resonando en nuestras iglesias tras muchos siglos. No solo \u00e9l, San Buenaventura, San Juan de \u00c1vila, Santa Mar\u00eda Micaela fundadora de las Adoratrices y tantos otros inflamados de […]<\/p>\n","protected":false},"author":2425,"featured_media":37630,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39],"tags":[594],"class_list":["post-37454","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura","tag-libros"],"yoast_head":"\n