{"id":39698,"date":"2024-05-25T06:00:00","date_gmt":"2024-05-25T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=39698"},"modified":"2024-05-31T10:11:21","modified_gmt":"2024-05-31T08:11:21","slug":"eswatini-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/eswatini-parte-1\/","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017c na po\u0142udnie. Odkrywanie eSwatini"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Tym razem napisz\u0119 artyku\u0142 nieco inny ni\u017c zwykle. Dlaczego? Przede wszystkim dlatego, \u017ce jest to kraj, kt\u00f3rego nie zna\u0142em, zanim odwiedzi\u0142em go kilka dni temu... W rzeczywisto\u015bci jest to kraj, o kt\u00f3rym niewiele os\u00f3b wie, poniewa\u017c jest bardzo ma\u0142y i odleg\u0142y w por\u00f3wnaniu z tradycyjnymi szlakami turystycznymi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po drugie, poniewa\u017c jest to miejsce na dalekim po\u0142udniu Afryki Subsaharyjskiej, lata \u015bwietlne od ziem Bliskiego Wschodu i Morza \u015ar\u00f3dziemnego, kt\u00f3rych historii po\u015bwi\u0119ci\u0142em tak wiele lat. B\u0119dzie to zatem podr\u00f3\u017c, kt\u00f3r\u0105 odb\u0119dziemy razem, aby uda\u0107 si\u0119 - hear, hear! - do Suazi (teraz oficjalnie eSwatini)!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"920\" height=\"526\" src=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-39700\" srcset=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-2.jpg 920w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-2-700x400.jpg 700w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-2-300x172.jpg 300w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-2-768x439.jpg 768w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-2-18x10.jpg 18w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-2-600x343.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 920px) 100vw, 920px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Autor artyku\u0142u z Ncamiso Vilakato \u00a9Gerardo Ferrara<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Chod\u017amy.<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlaczego jedziemy do Suazi? Aby nakr\u0119ci\u0107 kr\u00f3tki film dokumentalny o by\u0142ym studencie Papieskiego Uniwersytetu \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca, kt\u00f3rego studia w zakresie komunikacji spo\u0142ecznej i instytucjonalnej by\u0142y finansowane przez <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/prawie-2-000-mlodych-ludzi-moglo-studiowac-dzieki-fundacji-carf-w-2022-r\/\">Fundacja CARF<\/a>. Pierwszym przystankiem by\u0142 Madryt, gdzie spotka\u0142em si\u0119 z dwoma hiszpa\u0144skimi przyjaci\u00f3\u0142mi i kolegami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na lotnisku wsiedli\u015bmy na pok\u0142ad samolotu Ethiopian Airlines (g\u0142\u00f3wne linie lotnicze w Afryce nale\u017c\u0105 do Etiopii), wi\u0119c zatrzymali\u015bmy si\u0119 w Addis Abebie, aby kontynuowa\u0107 podr\u00f3\u017c do Maputo (Mozambik), gdzie wynaj\u0119li\u015bmy samoch\u00f3d, aby przejecha\u0107 oko\u0142o 80 km od stolicy Mozambiku do granicy z eSwatini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Maputo, cz\u0119\u015bci portugalskiej kolonii Mozambiku, mamy okazj\u0119 odetchn\u0105\u0107 pozornie portugalskim powietrzem (kilka doskona\u0142ych ciastek z kremem w sprzeda\u017cy na lotnisku, kt\u00f3re pocieszaj\u0105 nas po dobrej 30-godzinnej podr\u00f3\u017cy, oraz\u00a0<em>rogalik<\/em>\u00a0Najdro\u017cszy w historii, dobre 18 dolar\u00f3w, wzi\u0119ty w Addis Abebie) i m\u00f3wi\u0107 troch\u0119 po portugalsku.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"533\" src=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-39699\" srcset=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-1.jpg 400w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-1-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-1-9x12.jpg 9w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Dziecko w eSwatini \u00a9Gerardo Ferrara<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ale opuszczenie terenu lotniska samochodem nagle pogr\u0105\u017ca nas w zupe\u0142nie innej atmosferze: ro\u015blinno\u015b\u0107, ulice zat\u0142oczone m\u0119\u017cczyznami, kobietami, dzie\u0107mi, czarnosk\u00f3rymi studentami (i nami, jedynymi trzema Europejczykami w nowiutkim czerwonym samochodzie! ), kt\u00f3rzy wybiegaj\u0105 na ulice, goni\u0105 si\u0119, krzycz\u0105, \u017cyj\u0105 znacznie intensywniej ni\u017c w Europie, przera\u017caj\u0105 nas i ekscytuj\u0105 jednocze\u015bnie (musimy te\u017c uwa\u017ca\u0107 na wyboje na cz\u0119\u015bciowo nieutwardzonych drogach), zw\u0142aszcza gdy przeje\u017cd\u017camy przez Beira, gdzie musimy zwolni\u0107, poniewa\u017c zapada zmierzch i dziesi\u0105tki uczni\u00f3w opuszczaj\u0105 swoje szko\u0142y (tutaj chodz\u0105 do szko\u0142y przez ca\u0142y dzie\u0144) i id\u0105 kilometrami pieszo, aby wr\u00f3ci\u0107 do domu. A nasz czerwony samoch\u00f3d z trzema \u0142ysymi bia\u0142ymi facetami w \u015brodku, w wiejskim Mozambiku, nie jest czym\u015b, co widzi si\u0119 codziennie w tych stronach!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na granic\u0119 docieramy po po\u0142udniu... Jest zimno (Suazi to kraj g\u00f3rzysty, a w kwietniu jest ju\u017c p\u00f3\u017ana jesie\u0144), ale po za\u0142atwieniu formalno\u015bci celnych udaje nam si\u0119 przekroczy\u0107 granic\u0119 i w ko\u0144cu spotykamy Ncamiso Vilakato, by\u0142ego studenta Uniwersytetu \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca w Rzymie, kt\u00f3ry przywita nas i b\u0119dzie naszym przewodnikiem przez kilka nast\u0119pnych dni, aby pokaza\u0107 nam s\u0142u\u017cb\u0119, jak\u0105 pe\u0142ni dla lokalnego Ko\u015bcio\u0142a i rol\u0119 Ko\u015bcio\u0142a w tym kraju.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podczas pozosta\u0142ych dw\u00f3ch godzin podr\u00f3\u017cy, w wi\u0119kszo\u015bci po wygodnej, opustosza\u0142ej autostradzie, kt\u00f3r\u0105 kr\u00f3l eSwatini chcia\u0142 zbudowa\u0107 w swoim kraju po tym, jak zobaczy\u0142 te w RPA, wyczuwa si\u0119 wyra\u017an\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy Suazi a Mozambikiem: r\u00f3\u017cne pot\u0119gi kolonizacyjne przynios\u0142y r\u00f3\u017cne j\u0119zyki (portugalski w Mozambiku, angielski w eSwatini), r\u00f3\u017cne zwyczaje i ca\u0142kowicie anglosaskie poczucie porz\u0105dku w ma\u0142ym kraju, do kt\u00f3rego w\u0142a\u015bnie wjechali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyjecha\u0142em z Rzymu w niedziel\u0119 14 kwietnia o 10:30 rano... W ko\u0144cu dotar\u0142em do Hlatikulu, na po\u0142udniu Suazi i 40 km od granicy z RPA, o 21:00 w poniedzia\u0142ek 15 kwietnia, po 12 000 km i oko\u0142o 35 godzinach! Hlatikulu, wioska licz\u0105ca 2000 mieszka\u0144c\u00f3w, po\u0142o\u017cona w najwy\u017cszym punkcie kraju (ponad 1200 metr\u00f3w nad poziomem morza) pokaza\u0142a nam Afryk\u0119, jakiej si\u0119 nie spodziewali\u015bmy (poza impal\u0105, kt\u00f3ra przesz\u0142a przez drog\u0119 tu\u017c przed nami): zimno, mg\u0142\u0119 i deszcz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Suazi czy eSwatini?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kraj znany niegdy\u015b jako Suazi zosta\u0142 przemianowany na eSwatini dekretem kr\u00f3lewskim w 2018 roku. W rzeczywisto\u015bci oba terminy s\u0105 u\u017cywane i maj\u0105 to samo znaczenie: kraina&nbsp;<em>swatis<\/em>dominuj\u0105c\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105 w tym stanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znajduje si\u0119 w Afryce Subsaharyjskiej, ma powierzchni\u0119 zaledwie 17 363 km\u00b2 i populacj\u0119 nieco ponad miliona mieszka\u0144c\u00f3w, z kt\u00f3rych oko\u0142o 80% to ludno\u015b\u0107 etniczna.&nbsp;<em>swatis<\/em>&nbsp;(co czyni go jednym z niewielu kraj\u00f3w w Afryce charakteryzuj\u0105cych si\u0119 du\u017c\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 etniczn\u0105 z nieznacznymi mniejszo\u015bciami), plus 12% Zulus\u00f3w i Sotho (inny gatunek Bantu) oraz niewielki procent bia\u0142ych Anglosas\u00f3w lub Bur\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w Bliskiego Wschodu i Hindus\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce chocia\u017c znam wiele os\u00f3b pochodzenia afryka\u0144skiego, koncentruj\u0105c si\u0119 na Bliskim Wschodzie, nigdy nie interesowa\u0142em si\u0119 j\u0119zykami niesemickimi i by\u0142em zaskoczony, gdy dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce j\u0119zyki Bantu (w tym Bantu) nie pochodz\u0105 z Afryki.&nbsp;<em>swati<\/em>Bantu, j\u0119zyk Suazi, Zulu i suahili) stanowi\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 j\u0119zykow\u0105 lub rodzin\u0119 j\u0119zykow\u0105 w Afryce: do 300 j\u0119zyk\u00f3w o wsp\u00f3lnym pochodzeniu (lud Bantu, pierwotnie osiad\u0142y mi\u0119dzy Kamerunem a Nigeri\u0105, kt\u00f3ry nast\u0119pnie rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 w \u015brodkowej i po\u0142udniowej Afryce w wyniku migracji trwaj\u0105cych tysi\u0105ce lat). Wystarczy pomy\u015ble\u0107 o tych j\u0119zykach (kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 du\u017cej nigeryjsko-kordofa\u0144skiej rodziny j\u0119zykowej, kt\u00f3rej najbardziej rozpowszechnionym j\u0119zykiem, prawdziw\u0105 lingua franca w ca\u0142ej Afryce Wschodniej, jest suahili, z prawie 72 milionami u\u017cytkownik\u00f3w:&nbsp;<em>Hakuna matata!)<\/em>&nbsp;s\u0105 u\u017cywane w ca\u0142ej Afryce \u015arodkowej i Po\u0142udniowej i cz\u0119sto s\u0105 wzajemnie zrozumia\u0142e (na przyk\u0142ad osoby m\u00f3wi\u0105ce w j\u0119zyku Xosa lub Zulu mog\u0105 zrozumie\u0107 osoby m\u00f3wi\u0105ce w j\u0119zyku Swati lub Sotho i odwrotnie).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ten spos\u00f3b dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce na przyk\u0142ad msza\u0142, w kt\u00f3rym odprawiana jest msza w eSwatini, jest w innym j\u0119zyku (Zulu), kt\u00f3ry jednak jest \u0142atwo rozumiany przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107, kt\u00f3ra m\u00f3wi w Swati, blisko spokrewnionym j\u0119zyku.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"920\" height=\"526\" src=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-39701\" srcset=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-3.jpg 920w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-3-700x400.jpg 700w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-3-300x172.jpg 300w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-3-768x439.jpg 768w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-3-18x10.jpg 18w, https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-3-600x343.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 920px) 100vw, 920px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">\u00a9Gerardo Ferrara<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Troch\u0119 historii<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">eSwatini ma bogat\u0105 i z\u0142o\u017con\u0105 histori\u0119 zakorzenion\u0105 w przedkolonialnej przesz\u0142o\u015bci Afryki Subsaharyjskiej, kt\u00f3rej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 migracji lud\u00f3w Bantu z Nigerii i Kamerunu, kt\u00f3re przyby\u0142y na ten obszar oko\u0142o 1000 roku, wypieraj\u0105c rdzenn\u0105 ludno\u015b\u0107 Buszmen\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzisiejsza dominuj\u0105ca grupa etniczna, Swazi, pojawi\u0142a si\u0119 w XVIII wieku wraz z utworzeniem kr\u00f3lestwa kierowanego przez kr\u00f3la Ngwane III. Kr\u00f3lestwo Swazi rozwija\u0142o si\u0119 poprzez naprzemienne sojusze ma\u0142\u017ce\u0144skie i wojny z innymi grupami etnicznymi, zw\u0142aszcza Zulusami (rozprzestrzenionymi g\u0142\u00f3wnie na p\u00f3\u0142nocy dzisiejszej Republiki Po\u0142udniowej Afryki).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak w XIX wieku Suazi stan\u0119li w obliczu presji ze strony europejskiego osadnictwa w regionie.  W tym okresie Brytyjczycy wprowadzili system administracji po\u015bredniej, przyznaj\u0105c pozory autonomii monarchii Suazi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1968 r., za panowania Sobhuzy II, eSwatini uzyska\u0142o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 od Wielkiej Brytanii i by\u0142o w stanie znacznie si\u0119 rozwin\u0105\u0107 dzi\u0119ki g\u00f3rnictwu i rolnictwu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po \u015bmierci Sobhuzy II w 1982 r. w\u0142adza przesz\u0142a w r\u0119ce jego syna Mswatiego III, obecnego monarchy kraju. Jego rz\u0105dy charakteryzowa\u0142y si\u0119 krytyk\u0105 za brak demokracji i \u0142amanie praw cz\u0142owieka. Mswati w szczeg\u00f3lno\u015bci og\u0142osi\u0142 now\u0105 konstytucj\u0119 w 2006 r., kt\u00f3ra wprowadzi\u0142a monarchi\u0119 absolutn\u0105, ograniczy\u0142a, a raczej uniewa\u017cni\u0142a, uprawnienia parlamentu i rozwi\u0105za\u0142a partie polityczne (obecnie ograniczone tylko do stowarzysze\u0144 przedstawicielskich).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dramat AIDS<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od lat 80-tych Suazi stoi w obliczu powa\u017cnych wyzwa\u0144, takich jak powszechne ub\u00f3stwo, HIV\/AIDS, nier\u00f3wno\u015bci gospodarcze i niedob\u00f3r zasob\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W szczeg\u00f3lno\u015bci AIDS poch\u0142on\u0119\u0142o tysi\u0105ce ofiar, do tego stopnia, \u017ce w 2017 r. 28,8% populacji w wieku 15-49 lat by\u0142o zara\u017conych wirusem, zgodnie z Programem Narod\u00f3w Zjednoczonych ds.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tylko w 2016 roku odnotowano 9 443 nowe przypadki i ponad 3 000 zgon\u00f3w z powodu HIV.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dawne Suazi jest pa\u0144stwem na \u015bwiecie o najwy\u017cszej cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania wirusa HIV w\u015br\u00f3d ludno\u015bci. Epidemia jest uog\u00f3lniona: to znaczy, \u017ce dotyka ca\u0142\u0105 populacj\u0119, chocia\u017c niekt\u00f3re grupy (prostytutki, m\u0142odzie\u017c, m\u0142ode kobiety i homoseksuali\u015bci) bardziej ni\u017c inne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skal\u0119 zjawiska mo\u017cna przypisa\u0107 tradycjom przodk\u00f3w, kt\u00f3re zezwalaj\u0105 na poligami\u0119 i uwa\u017caj\u0105 prokreacj\u0119 za oznak\u0119 dobrobytu (sam kr\u00f3l Mswati ma 11 \u017con, 35 dzieci i 3 wnuk\u00f3w), a tak\u017ce s\u0142abej kulturze zapobiegania i bezw\u0142adno\u015bci instytucji przez dziesi\u0119ciolecia w tworzeniu powa\u017cnego programu profilaktycznego. Z powodu ub\u00f3stwa wiele m\u0142odych dziewcz\u0105t ucieka si\u0119 do prostytucji, co sprzyja rozprzestrzenianiu si\u0119 wirusa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dopiero w 2004 r. rozpocz\u0119to wdra\u017canie terapii antyretrowirusowej (ART), kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 bardzo skuteczna, do tego stopnia, \u017ce od 2011 r. zachorowalno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d doros\u0142ych spad\u0142a o po\u0142ow\u0119, podobnie jak liczba urodze\u0144 zaka\u017conych wirusem HIV, dzi\u0119ki obowi\u0105zkowemu leczeniu kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych piersi\u0105 (szacuje si\u0119, \u017ce obecnie 90% os\u00f3b zaka\u017conych wirusem HIV zosta\u0142o zdiagnozowanych i otrzymuje ART).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istnieje wiele organizacji pozarz\u0105dowych zaanga\u017cowanych w walk\u0119 z chorob\u0105, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest w czo\u0142\u00f3wce, ze swoimi wyspecjalizowanymi o\u015brodkami, w tym Si\u00f3str Misjonarek Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusa w Mission San Felipe (kt\u00f3re mieli\u015bmy okazj\u0119 odwiedzi\u0107), kt\u00f3re oferuj\u0105 programy nie tylko w zakresie zapobiegania i leczenia AIDS\/HIV (zw\u0142aszcza dla kobiet w ci\u0105\u017cy, gdzie leczenie antyretrowirusowe blokuje przenoszenie wirusa na p\u0142\u00f3d, kt\u00f3ry mo\u017ce urodzi\u0107 si\u0119 zdrowy), ale tak\u017ce w walce z ub\u00f3stwem i brakiem edukacji, przemoc\u0105 na tle p\u0142ciowym i innymi wyniszczaj\u0105cymi chorobami, takimi jak gru\u017alica i rak szyjki macicy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Suazi zosta\u0142o tak zdewastowane przez AIDS i jego konsekwencje dla ludno\u015bci, \u017ce kr\u00f3l Mswati III wprowadzi\u0142 w 2001 r. prawo wymagaj\u0105ce czysto\u015bci (oczywi\u015bcie kobiecej!) do 24 roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dramatyczne konsekwencje epidemii obejmuj\u0105 nie tylko bardzo wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d doros\u0142ej populacji (ale nie tylko) i drastyczny spadek \u015bredniej d\u0142ugo\u015bci \u017cycia, ale tak\u017ce bardzo wysok\u0105 liczb\u0119 sierot (nie ma oficjalnych danych, ale szacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o 100 000 dzieci \u017cyje w grupach w warunkach okre\u015blanych jako dzieci\u0144stwo bez doros\u0142ych), dla kt\u00f3rych w ostatnich latach utworzono tak zwane Punkty Opieki S\u0105siedzkiej (VCP), spo\u0142eczno\u015bci, w kt\u00f3rych ludzie organizuj\u0105 si\u0119, aby opiekowa\u0107 si\u0119 sierotami i dzie\u0107mi w trudnej sytuacji.&nbsp;&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esta vez voy a escribir un art\u00edculo un poco diferente de lo habitual. \u00bfPor qu\u00e9? En primer lugar, porque es un pa\u00eds que no conoc\u00eda, antes de visitarlo hace unos d\u00edas&#8230; De hecho, es un pa\u00eds que poca gente conoce, por ser muy peque\u00f1o y remoto en comparaci\u00f3n con las rutas tur\u00edsticas tradicionales. En segundo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2244,"featured_media":39702,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,46],"tags":[],"class_list":["post-39698","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-mundo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Primera parte del relato de viaje e historiogr\u00e1fico sobre eSwatini o Suazilandia, realizado por el historiador Gerardo Ferrara.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/eswatini-czesc-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Primera parte del relato de viaje e historiogr\u00e1fico sobre eSwatini o Suazilandia, realizado por el historiador Gerardo Ferrara.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/eswatini-czesc-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-05-25T04:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-05-31T08:11:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-4.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\"},\"headline\":\"Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini\",\"datePublished\":\"2024-05-25T04:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-31T08:11:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/\"},\"wordCount\":1977,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/ferrara-sWatini-4.jpg\",\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Mundo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/\",\"name\":\"Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/ferrara-sWatini-4.jpg\",\"datePublished\":\"2024-05-25T04:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-05-31T08:11:21+00:00\",\"description\":\"Primera parte del relato de viaje e historiogr\u00e1fico sobre eSwatini o Suazilandia, realizado por el historiador Gerardo Ferrara.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/ferrara-sWatini-4.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/ferrara-sWatini-4.jpg\",\"width\":920,\"height\":526},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/eswatini-parte-1\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\",\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"caption\":\"Gerardo Ferrara\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/gerardo-ferrara\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Podr\u00f3\u017c na po\u0142udnie. Odkrywanie eSwatini","description":"Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 relacji z podr\u00f3\u017cy i historiografii eSwatini lub Suazi autorstwa historyka Gerardo Ferrary.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/eswatini-czesc-1\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini","og_description":"Primera parte del relato de viaje e historiogr\u00e1fico sobre eSwatini o Suazilandia, realizado por el historiador Gerardo Ferrara.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/eswatini-czesc-1\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2024-05-25T04:00:00+00:00","article_modified_time":"2024-05-31T08:11:21+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-4.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Gerardo Ferrara","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Gerardo Ferrara","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/"},"author":{"name":"Gerardo Ferrara","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9"},"headline":"Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini","datePublished":"2024-05-25T04:00:00+00:00","dateModified":"2024-05-31T08:11:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/"},"wordCount":1977,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-4.jpg","articleSection":["Actualidad","Mundo"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/","name":"Podr\u00f3\u017c na po\u0142udnie. Odkrywanie eSwatini","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-4.jpg","datePublished":"2024-05-25T04:00:00+00:00","dateModified":"2024-05-31T08:11:21+00:00","description":"Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 relacji z podr\u00f3\u017cy i historiografii eSwatini lub Suazi autorstwa historyka Gerardo Ferrary.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-4.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ferrara-sWatini-4.jpg","width":920,"height":526},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/eswatini-parte-1\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Un viaje al sur. Descubriendo eSwatini"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9","name":"Gerardo Ferrara","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","caption":"Gerardo Ferrara"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/gerardo-ferrara\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2244"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39698"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39705,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39698\/revisions\/39705"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39702"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}