Sahara Zachodnia jest jednym z najstarszych i najbardziej z\u0142o\u017conych spor\u00f3w terytorialnych we wsp\u00f3\u0142czesnej historii, si\u0119gaj\u0105cym czas\u00f3w kolonialnych. Region ten by\u0142 w rzeczywisto\u015bci hiszpa\u0144sk\u0105 prowincj\u0105 znan\u0105 jako Sahara Hiszpa\u0144ska i zosta\u0142 zg\u0142oszony w 1975 r. (koniec hiszpa\u0144skich rz\u0105d\u00f3w kolonialnych nad regionem) zar\u00f3wno przez Maroko, jak i Mauretani\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Obszar ten zawsze by\u0142 zamieszkiwany przez ludno\u015b\u0107 Sahrawi, kt\u00f3ra pos\u0142uguje si\u0119 j\u0119zykiem arabskim \"Hassaniya\" (szczeg\u00f3lna forma arabskiego Maghrebi, kt\u00f3ra r\u00f3\u017cni si\u0119 cz\u0119\u015bciowo od maroka\u0144skiego) i nale\u017cy do grupy etnolingwistycznej Maur\u00f3w (arabizowanych Berber\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w 1973 roku powsta\u0142 Ludowy Front Wyzwolenia Saguia el Hamra i Rio de Oro, kt\u00f3rego celem by\u0142o uzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci dla regionu. W 1975 r., po Zielonym Marszu (masowej demonstracji zorganizowanej przez rz\u0105d maroka\u0144ski w celu uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci regionu Sahrawi od Hiszpanii i jego aneksji przez Maroko), Hiszpania wycofa\u0142a si\u0119 z tego obszaru, kt\u00f3ry zosta\u0142 nast\u0119pnie zaatakowany przez Maroko i Mauretani\u0119, wywo\u0142uj\u0105c konflikt zbrojny z Frontem Polisario. W 1976 r. ten ostatni og\u0142osi\u0142 powstanie Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej (SADR), uznanej przez kilka kraj\u00f3w i Uni\u0119 Afryka\u0144sk\u0105, ale nie przez ONZ.<\/p>\n\n\n\n
W 1979 r. Mauretania zrezygnowa\u0142a z roszcze\u0144 do Sahary Zachodniej, pozostawiaj\u0105c Maroko pod kontrol\u0105 wi\u0119kszo\u015bci terytorium. Konflikt trwa\u0142 do 1991 r., kiedy to Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych wynegocjowa\u0142a zawieszenie broni i ustanowi\u0142a Misj\u0119 ONZ ds. Referendum w Saharze Zachodniej (MINURSO), kt\u00f3rej celem by\u0142o zorganizowanie referendum w celu okre\u015blenia przysz\u0142o\u015bci terytorium. Referendum to jednak nigdy si\u0119 nie odby\u0142o, ze wzgl\u0119du na brak porozumienia mi\u0119dzy stronami zar\u00f3wno co do sk\u0142adu elektoratu, jak i sposobu g\u0142osowania.<\/p>\n\n\n\n
Maroko nadal uwa\u017ca Sahar\u0119 Zachodni\u0105 za integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego terytorium i rozpocz\u0119\u0142o polityk\u0119 rozwoju i inwestycji w regionie. Z drugiej strony, Front Polisario nadal walczy o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i prowadzi obozy dla saharyjskich uchod\u017ac\u00f3w w s\u0105siedniej Algierii, gdzie wielu uchod\u017ac\u00f3w mieszka od dziesi\u0119cioleci (Maroko jest w konflikcie z Algieri\u0105 g\u0142\u00f3wnie w tej kwestii, poniewa\u017c Algieria zawsze wspiera\u0142a Front Polisario r\u00f3wnie\u017c w celu destabilizacji swojego s\u0105siada).<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich latach dosz\u0142o do wa\u017cnych prze\u0142om\u00f3w dyplomatycznych, takich jak uznanie przez USA suwerenno\u015bci Maroka nad Sahar\u0105 Zachodni\u0105 w 2020 r. w zamian za normalizacj\u0119 stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Marokiem a Izraelem. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa pozostaje jednak podzielona w tej kwestii, a przysz\u0142o\u015b\u0107 Sahary Zachodniej jest bardziej niepewna ni\u017c kiedykolwiek.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie 99% ludno\u015bci Maroka to muzu\u0142manie sunnici. Jednak staro\u017cytna spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska, jedna z najwi\u0119kszych w \u015bwiecie arabsko-islamskim, jest obecna w tym kraju od tysi\u0119cy lat. R\u00f3\u017cne legendy wywodz\u0105 jej pocz\u0105tki z czas\u00f3w Jozuego. Spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re \u017cy\u0142y w Maroku ju\u017c od kilku stuleci, zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej wzmocnione przez fal\u0119 izraelskich uchod\u017ac\u00f3w wydalonych z Hiszpanii w 1492 roku, kt\u00f3rzy przynie\u015bli do Maroka splendor z\u0142otego wieku Andaluzji.<\/p>\n\n\n\n
Przez wieki muzu\u0142manie i \u017bydzi produktywnie wsp\u00f3\u0142istnieli w kraju Maghrebu, a Izraelici, kt\u00f3rzy byli zach\u0119cani przez muzu\u0142ma\u0144skich w\u0142adc\u00f3w do \u017cycia z reszt\u0105 ludno\u015bci w mieszanych dzielnicach, woleli zamiast tego mieszka\u0107 w oddzielnych dzielnicach, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y nazw\u0119 \"mellah\", typowo maroka\u0144ski toponim ziemi, pod kt\u00f3r\u0105 znana by\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 miasta Fez.<\/p>\n\n\n\n
W 1764 r. kr\u00f3l Mohammed III nakaza\u0142 wielu \u017cydowskim rodzinom kupieckim osiedli\u0107 si\u0119 w nowym mie\u015bcie Mogador. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a nowa uprzywilejowana klasa kupiecka, kt\u00f3ra przej\u0119\u0142a stery ogromnej dzia\u0142alno\u015bci handlowej w ca\u0142ym basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Jednak pomimo tego nowego statusu maroka\u0144scy \u017bydzi, w du\u017cej mierze wykluczeni z tego procesu gospodarczego, nadal anga\u017cowali si\u0119 w tradycyjne zawody, zw\u0142aszcza rzemios\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Na konferencji w Algeciras w 1906 r. terytorium Maroka zosta\u0142o podzielone na dwie strefy wp\u0142yw\u00f3w, jedn\u0105 francusk\u0105 i drug\u0105 hiszpa\u0144sk\u0105, a w 1912 r. ustanowiono dwa r\u00f3\u017cne protektoraty.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce p\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 (cz\u0119\u015b\u0107 francuska, tj. w\u0142a\u015bciwe Maroko) nadal cieszy\u0142a si\u0119 pewnym stopniem autonomii, dzi\u0119ki czemu maroka\u0144skiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej oszcz\u0119dzono praw rasowych stosowanych w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Maghrebu (Algierii i Tunezji) podczas re\u017cimu Vichy, poniewa\u017c kr\u00f3l Mohammed V (Maroko by\u0142o protektoratem Francji) odm\u00f3wi\u0142 wprowadzenia ich w swoim kraju.<\/p>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz powa\u017cnego pogromu w Oujda w 1948 r. po proklamowaniu pa\u0144stwa Izrael, kt\u00f3ry spowodowa\u0142 \u015bmier\u0107 40 Izraelczyk\u00f3w, po uzyskaniu przez Maroko niepodleg\u0142o\u015bci w 1956 r. stosunek w\u0142adz maroka\u0144skich do \u017byd\u00f3w by\u0142, przynajmniej do pewnego stopnia, godny pochwa\u0142y. Maroka\u0144scy \u017bydzi przez d\u0142ugi czas byli uwa\u017cani za obywateli takich jak wszyscy inni, a zatem byli pod mniejszym wp\u0142ywem kultury francuskiej ni\u017c ich algierscy i tunezyjscy wsp\u00f3\u0142wyznawcy. M\u00f3wili g\u0142\u00f3wnie po hiszpa\u0144sku lub arabsku, zajmowali wa\u017cne stanowiska w rz\u0105dzie, a niekt\u00f3rzy z nich byli cz\u0142onkami regularnej armii.<\/p>\n\n\n\n
Jednak podczas gdy w 1956 r. populacja maroka\u0144skich \u017byd\u00f3w liczy\u0142a 263 000 os\u00f3b, do 1961 r., kiedy to nast\u0105pi\u0142 pierwszy prawdziwy kryzys w stosunkach mi\u0119dzy \u017bydami a muzu\u0142manami, kraj opu\u015bci\u0142o ju\u017c 40 000 \u017byd\u00f3w. Emigracja zatrzyma\u0142a si\u0119 dopiero w 1978 r., do tego stopnia, \u017ce obecnie w kraju pozosta\u0142o jedynie od 2 000 do 3 000 \u017byd\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka w Casablance, Marrakeszu i Rabacie.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcijanie w Maroku stanowi\u0105 niewielk\u0105 mniejszo\u015b\u0107, od 20 000 (wed\u0142ug Pew-Templeton Global Religious Futures, GRF) do 40 000 (wed\u0142ug Departamentu Stanu USA).(wed\u0142ug Departamentu Stanu USA), nic w por\u00f3wnaniu z czasami staro\u017cytnymi (chrze\u015bcija\u0144stwo pojawi\u0142o si\u0119 w Maroku ju\u017c w czasach rzymskich, kiedy by\u0142o praktykowane przez Berber\u00f3w z \u00f3wczesnej prowincji Mauretania Tingitana, ale w rzeczywisto\u015bci znikn\u0119\u0142o po podboju islamskim) i epok\u0105 kolonialn\u0105 (obecno\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w w kraju zwi\u0119kszy\u0142a liczb\u0119 wierz\u0105cych chrze\u015bcijan do ponad p\u00f3\u0142 miliona, prawie po\u0142owy populacji Casablanki, z czego co najmniej 250 000 to Hiszpanie).<\/p>\n\n\n\n
Po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci w 1956 r. wiele instytucji chrze\u015bcija\u0144skich pozosta\u0142o aktywnych, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 europejskich osadnik\u00f3w opu\u015bci\u0142a kraj w kolejnych latach. Mimo to spo\u0142eczno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska by\u0142a w stanie nadal istnie\u0107 g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki emigrantom i emigrantom, zw\u0142aszcza z Afryki Subsaharyjskiej: stanowi\u0105 oni du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wiernych chrze\u015bcija\u0144skich w Maroku, wraz z bardzo ma\u0142\u0105 liczb\u0105 nawr\u00f3conych Maroka\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma jednak oficjalnych danych, cz\u0119\u015bciowo z powodu strachu przed wieloma konwertytami na chrze\u015bcija\u0144stwo z islamu. M\u00f3wi si\u0119 o 5,000 chrze\u015bcijan emigrant\u00f3w i 3-45,000 lokalnych konwertyt\u00f3w (ta ostatnia liczba jest podawana przez organizacj\u0119 pozarz\u0105dow\u0105 Voice of the Martyrs, VOM), a praktyka apostazji od islamu rozprzestrzenia si\u0119 potajemnie nie tylko w miastach, ale tak\u017ce na obszarach wiejskich.<\/p>\n\n\n\n
Strach przed apostatami z islamu deklaruj\u0105cymi si\u0119 jako chrze\u015bcijanie wynika zar\u00f3wno z tradycji religijnych (w islamie apostazja jest karana \u015bmierci\u0105), jak i z zasad usankcjonowanych przez kodeks karny, kt\u00f3ry zakazuje prozelityzmu i nawracania z islamu na inne religie (niegdy\u015b bardziej powszechne, zw\u0142aszcza pod protektoratem francuskim), mimo \u017ce najnowsza konstytucja Maroka z 2011 r. stanowi (art. 3), \u017ce \"islam jest religi\u0105 pa\u0144stwa\", ale samo pa\u0144stwo \"gwarantuje ka\u017cdemu swobodne wyznawanie swojej religii\".<\/p>\n\n\n\n
W rzeczywisto\u015bci maroka\u0144ski kodeks karny (kt\u00f3ry nadal uznaje publiczne \u0142amanie postu podczas \u015bwi\u0119tego miesi\u0105ca ramadanu, stosunki seksualne poza ma\u0142\u017ce\u0144stwem lub blu\u017anierstwo za przest\u0119pstwa) stanowi w art. 220, \u017ce ka\u017cdy, kto nak\u0142ania lub zach\u0119ca muzu\u0142manina do przej\u015bcia na inn\u0105 religi\u0119, podlega karze pozbawienia wolno\u015bci od trzech do sze\u015bciu miesi\u0119cy i grzywnie w wysoko\u015bci od 200 do 500 dirham\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W zwi\u0105zku z tym, o ile apostazja ze strony osoby, kt\u00f3ra j\u0105 pope\u0142nia, nie jest sama w sobie przest\u0119pstwem (dotyczy to tych, kt\u00f3rzy nak\u0142aniaj\u0105 muzu\u0142manina do konwersji), to w rzeczywisto\u015bci poci\u0105ga za sob\u0105 rodzaj \"\u015bmierci cywilnej\", poniewa\u017c apostata, zgodnie z krajowym kodeksem rodzinnym, jest dotkni\u0119ty szeregiem powa\u017cnych przeszk\u00f3d, zw\u0142aszcza w zakresie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, opieki nad dzie\u0107mi i dziedziczenia. W rzeczywisto\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwo muzu\u0142manina, kt\u00f3ry nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na inn\u0105 religi\u0119, zostaje rozwi\u0105zane, a prawo do opieki i kurateli nad jego dzie\u0107mi zostaje cofni\u0119te. Je\u015bli zatem odst\u0119pc\u0105 jest kobieta, mo\u017ce ona sprawowa\u0107 opiek\u0119 nad dzieckiem tylko do wieku, w kt\u00f3rym b\u0119dzie zdolna do rozeznania religijnego. Je\u015bli chodzi o dziedziczenie, apostata nie ma prawa do dziedziczenia, kt\u00f3re jest gwarantowane wy\u0142\u0105cznie muzu\u0142ma\u0144skim spadkobiercom.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich najwi\u0119ksz\u0105 jest wsp\u00f3lnota katolicka, z kilkoma parafiami, instytucjami charytatywnymi, a przede wszystkim szko\u0142ami w ca\u0142ym kraju, zw\u0142aszcza w Casablance, Rabacie i innych du\u017cych miastach. Obecne s\u0105 tak\u017ce ko\u015bcio\u0142y protestanckie i prawos\u0142awne. Wszystkie ko\u015bcio\u0142y s\u0105 szczeg\u00f3lnie zaanga\u017cowane w pomoc i przyjmowanie emigrant\u00f3w, ale przede wszystkim uchod\u017ac\u00f3w, przesiedle\u0144c\u00f3w i imigrant\u00f3w, zw\u0142aszcza subsaharyjskich.<\/p>\n\n\n\n