{"id":41185,"date":"2024-08-21T06:00:00","date_gmt":"2024-08-21T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=41185"},"modified":"2024-08-20T11:15:45","modified_gmt":"2024-08-20T09:15:45","slug":"skrzynia-skarbow-jordan-na-pustyni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/","title":{"rendered":"Jordania, skrzynia skarb\u00f3w na pustyni"},"content":{"rendered":"

Wyobra\u017a sobie pustyni\u0119, Wadi Rum, z jej kolorami ochry, bursztynu, szafranu i pomara\u0144czy, kt\u00f3rych odcienie zmieniaj\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od pory roku, pogody i promieni s\u0142onecznych, a kt\u00f3re s\u0105 szczeg\u00f3lnie jasne o zachodzie s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017a sobie r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3tki odcinek wybrze\u017ca nad Morzem Czerwonym, gdzie wodno-zielone morze, pod turkusowym b\u0142\u0119kitem nieba, ca\u0142uje swoimi falami surow\u0105 i opuszczon\u0105 ziemi\u0119, poszarpan\u0105 i pe\u0142n\u0105 nagich skalistych g\u00f3r, z kt\u00f3rych wida\u0107 pla\u017ce Izraela, Egiptu i Arabii Saudyjskiej.<\/p>\n\n\n\n

Wyobra\u017a sobie wi\u0119cej, marmurowe kolumny staro\u017cytnego Jerash, s\u0142one bia\u0142e brzegi Morza Martwego, monumentalne pi\u0119kno Petry, osadzone jak per\u0142a na pustyni. I powolny nurt Jordanu dziel\u0105cy kraje, \u015bwiaty, kultury i spo\u0142eczno\u015bci walcz\u0105ce o harmoni\u0119.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3ry, granice, j\u0119zyki, kultury, pustynie i wzg\u00f3rza: oto Jordania, skrzynia skarb\u00f3w na pustyni.<\/p>\n\n\n\n

Pochodzenie nazwy<\/h2>\n\n\n\n

Jordania, oficjalnie Haszymidzkie Kr\u00f3lestwo Jordanii, to kraj na Bliskim Wschodzie. Graniczy z Syri\u0105 na p\u00f3\u0142nocy, Irakiem na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie, Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105 na wschodzie i po\u0142udniu, Morzem Czerwonym na po\u0142udniowym zachodzie oraz Izraelem i Zachodnim Brzegiem Jordanu na zachodzie. Stolica Amman, licz\u0105ca ponad 4 miliony mieszka\u0144c\u00f3w, jest r\u00f3wnie\u017c najwi\u0119kszym miastem kraju oraz jego centrum gospodarczym i kulturalnym.<\/p>\n\n\n\n

Nazwa \"Jordan\" pochodzi w\u0142a\u015bnie od rzeki Jordan, a konkretnie od hebrajskiego okre\u015blenia rzeki: Yarden<\/a>(od \u05d9\u05e8\u05d3, yarad, co oznacza \"schodzi\u0107\" i odzwierciedla nachylenie rzeki od jej \u017ar\u00f3d\u0142a na g\u00f3rze Hermon do Morza Martwego, najni\u017cszego punktu na ziemi na wysoko\u015bci -430 metr\u00f3w nad poziomem morza). Jednak obszar odpowiadaj\u0105cy dzisiejszej Jordanii by\u0142 historycznie znany (r\u00f3wnie\u017c w Biblii) jako Transjordania, tj. \"za Jordanem\", \"po drugiej stronie Jordanu\", aby wskaza\u0107 ziemi\u0119 na wsch\u00f3d od rzeki.<\/p>\n\n\n\n

System polityczny i populacja<\/h2>\n\n\n\n

Kraj ten ma powierzchni\u0119 89 342 km\u00b2 (mniej wi\u0119cej tyle samo co Portugalia) i populacj\u0119 oko\u0142o 11,5 miliona.<\/p>\n\n\n\n

Jordania jest monarchi\u0105 konstytucyjn\u0105, a kr\u00f3l posiada szerokie uprawnienia wykonawcze i ustawodawcze. Obecnym monarch\u0105 jest kr\u00f3l Abdullah II, syn s\u0142ynnego Husajna i jednej z jego \u017con, kt\u00f3ry sprawuje w\u0142adz\u0119 od 1999 roku. Kr\u00f3lestwo nazywane jest Hashemite od dynastii rodziny kr\u00f3lewskiej, kt\u00f3ra twierdzi, \u017ce pochodzi bezpo\u015brednio od Mahometa.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci Jordanii to Arabowie, przy czym osoby pochodzenia palesty\u0144skiego stanowi\u0105 60-70 % (kr\u00f3lowa Rania nale\u017cy do tej grupy). Z kolei od 30 % do 40 % jest pochodzenia bedui\u0144skiego. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c ma\u0142e spo\u0142eczno\u015bci Czerkies\u00f3w, Czeczen\u00f3w i Ormian.<\/p>\n\n\n\n

Islam sunnicki jest religi\u0105 oko\u0142o 97 % populacji, podczas gdy chrze\u015bcijanie stanowi\u0105 od 2 % do 3 % (g\u0142\u00f3wnie greccy prawos\u0142awni nale\u017c\u0105cy do Patriarchatu Jerozolimskiego, ale tak\u017ce katolicy i protestanci). Druzowie i bahaici stanowi\u0105 niewielkie mniejszo\u015bci. Kraj ten znany jest jednak z tolerancji religijnej i pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bci religijnych.<\/p>\n\n\n\n

Gospodarka Jordanii<\/h2>\n\n\n\n

Jordania ma jedn\u0105 z najbardziej zdywersyfikowanych gospodarek na Bliskim Wschodzie, z kluczowymi sektorami, takimi jak turystyka, przemys\u0142 fosforanowy, tekstylia, farmaceutyki i us\u0142ugi finansowe, cho\u0107 jest silnie uzale\u017cniona od pomocy zagranicznej, zw\u0142aszcza ze strony USA i kraj\u00f3w Zatoki Perskiej.<\/p>\n\n\n\n

Ma r\u00f3wnie\u017c znaczenie strategiczne, zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na stabilno\u015b\u0107 polityczn\u0105, jak i umiarkowane stanowisko re\u017cimu, kt\u00f3ry jest wa\u017cnym podmiotem w utrzymaniu pokoju i bezpiecze\u0144stwa w regionie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Pustynia w Jordanii<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Historia staro\u017cytna: od Ammonit\u00f3w do Nabatejczyk\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

Staro\u017cytna historia Jordanii jest bogata ze wzgl\u0119du na wiele cywilizacji i kultur, kt\u00f3re nast\u0119powa\u0142y po sobie przez tysi\u0105clecia, a region ten jest skrzy\u017cowaniem Azji, Afryki i Europy.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c najwcze\u015bniejsze \u015blady osadnictwa ludzkiego w tym regionie pochodz\u0105 z okresu paleolitu (oko\u0142o 200 000 lat temu), to w\u0142a\u015bnie w okresie neolitu (oko\u0142o 8500-4500 lat p.n.e.) rozwin\u0119\u0142y si\u0119 tu jedne z pierwszych na \u015bwiecie spo\u0142eczno\u015bci rolniczych. W epoce br\u0105zu (ok. 3300-1200 r. p.n.e.) nast\u0105pi\u0142 rozkwit szlak\u00f3w handlowych \u0142\u0105cz\u0105cych wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego z Mezopotami\u0105, a kilka miast-pa\u0144stw i ma\u0142ych kr\u00f3lestw rozkwit\u0142o tutaj, w tym jedno zwi\u0105zane z biblijn\u0105 Sodom\u0105 (po izraelskiej stronie rzeki Jordan).<\/p>\n\n\n\n

Jednak to w epoce \u017celaza (ok. 1200-539 r. p.n.e.) pojawi\u0142y si\u0119 s\u0142ynne kr\u00f3lestwa i ludy wspomniane w Biblii, w szczeg\u00f3lno\u015bci Ammonici (kt\u00f3rzy mieszkali w rejonie Ammanu, nazwanego od jego stolicy Rabbath Ammon).<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 to lud semicki, kt\u00f3ry cz\u0119sto wchodzi\u0142 w konflikt z Izraelitami (a tak\u017ce z innymi s\u0105siednimi mocarstwami) nie tylko z powod\u00f3w ekonomicznych i terytorialnych, ale tak\u017ce religijnych. W rzeczywisto\u015bci Ammonici, podobnie jak inne ludy semickie w tym regionie, byli politeistyczni, \"poga\u0144scy\" i sk\u0142adali ofiary z ludzi swojemu g\u0142\u00f3wnemu b\u00f3stwu, Milkomowi, znanemu r\u00f3wnie\u017c jako Moloch.<\/p>\n\n\n\n

Innym ludem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 s\u0142awny, zw\u0142aszcza z powodu relacji o nim w Pismach Hebrajskich i Chrze\u015bcija\u0144skich, s\u0105 Moabici. Pi\u0119kne \"Ksi\u0119ga Rut<\/a>\"Historia moabickiej kobiety, Rut, wdowy po Izraelicie, kt\u00f3ra zostaje zmuszona przez g\u0142\u00f3d do powrotu ze swoj\u0105 te\u015bciow\u0105 Noemi do miejsca narodzin rodziny jej zmar\u0142ego m\u0119\u017ca, Betlejem w Judei, gdzie zostaje \u017con\u0105 Boaza, najbli\u017cszego krewnego jej m\u0119\u017ca, i rodzi mu syna, Obeda, kt\u00f3ry stanie si\u0119 ojcem Jessego, ojca kr\u00f3la. Tam, po r\u00f3\u017cnych trudach, zostaje \u017con\u0105 Boaza, najbli\u017cszego krewnego swojego m\u0119\u017ca, i rodzi mu syna, Obeda, kt\u00f3ry zostanie ojcem Jessego, z kolei ojca kr\u00f3la Dawida.<\/p>\n\n\n\n

Moabici, podobnie jak Ammonici i inne ludy z tego obszaru, r\u00f3wnie\u017c nie byli lubiani przez Izraelit\u00f3w ze wzgl\u0119du na ich praktyki religijne. Mieszkali na obszarze bezpo\u015brednio na wsch\u00f3d od Morza Martwego, a ich g\u0142\u00f3wnym miastem by\u0142o Qir-Moab (dzi\u015b al-Karak).<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony Edomici (z Edomu) znajdowali si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci dzisiejszej Jordanii. Ich stolic\u0105 by\u0142a Bosra (ale za\u0142o\u017cyli tak\u017ce Petr\u0119) i kontrolowali g\u0142\u00f3wne szlaki handlowe z Morza \u015ar\u00f3dziemnego do Arabia<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie te ludy m\u00f3wi\u0142y p\u00f3\u0142nocno-zachodnimi j\u0119zykami semickimi (takimi jak hebrajski, fenicki i aramejski). W rzeczywisto\u015bci ich j\u0119zyki stanowi\u0142y kontinuum dialektalne (fenicko-punicki i kananejsko-hebrajski), tak \u017ce poza niezbyt znacz\u0105cymi r\u00f3\u017cnicami, Hebrajczycy, Moabici, Fenicjanie, Edomici i Ammonici mogli si\u0119 nawzajem rozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy 539 r. (podb\u00f3j przez Cyrusa Wielkiego) a 332 r. p.n.e. region ten sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Imperium Perskiego, a nast\u0119pnie znalaz\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywami hellenistycznymi i by\u0142 przedmiotem spor\u00f3w mi\u0119dzy 332 a 63 r. p.n.e. mi\u0119dzy Ptolemeuszami z Egiptu i Seleucydami z Syrii, dynastiami, kt\u00f3re podzieli\u0142y domeny podbite przez Aleksandra Wielkiego.<\/p>\n\n\n\n

Od tego okresu datuje si\u0119 rozw\u00f3j grupy dziesi\u0119ciu miast znanych jako Dekapol. By\u0142y one politycznie ca\u0142kowicie niezale\u017cne od siebie, ale zosta\u0142y zgrupowane pod jedn\u0105 nazw\u0105 ze wzgl\u0119du na ich silne podobie\u0144stwa j\u0119zykowe i kulturowe, b\u0119d\u0105c grecko-rzymskimi (lub mieszanymi) i poga\u0144skimi o\u015brodkami na obszarze g\u0142\u00f3wnie semickim. Obejmowa\u0142o to miasta takie jak Damaszek, Amman (w tym czasie nie by\u0142 ju\u017c znany jako Rabbath Ammon, ale jako Filistia), Jerash (Jerash), Scythopolis (dzi\u015b Bet-Szean w Izraelu, jedyne miasto na zach\u00f3d od rzeki Jordan), Hippos (Hippus lub Sussita), Gadara (Umm Qays). Wszystkie te miasta, z wyj\u0105tkiem Scythopolis (w Izraelu) i Damaszku (w Syrii), znajdowa\u0142y si\u0119 na terytorium dzisiejszej Jordanii i w czasach rzymskich (63 p.n.e.-324 n.e.), cho\u0107 przy\u0142\u0105czone do Imperium, nadal cieszy\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 autonomi\u0105 i bogactwem.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jordan w Ewangeliach<\/h2>\n\n\n\n

Ewangelie m\u00f3wi\u0105 wiele o terytorium Gadare\u0144czyk\u00f3w lub Geraze\u0144czyk\u00f3w (w rzeczywisto\u015bci w Dekapolu), a szczeg\u00f3lnie znany jest epizod cudu dokonanego przez Jezusa po drugiej stronie Jeziora Galilejskiego w imieniu op\u0119tanego cz\u0142owieka, kt\u00f3rego uwolnienie doprowadzi\u0142o duchy, kt\u00f3re go op\u0119ta\u0142y, do stada \u015bwi\u0144, kt\u00f3re nast\u0119pnie wskoczy\u0142y do wody z klifu.<\/p>\n\n\n\n

Interesuj\u0105ca w tym epizodzie, z historycznego punktu widzenia, jest przede wszystkim obecno\u015b\u0107 \u015bwi\u0144, kt\u00f3re by\u0142y (i s\u0105) uwa\u017cane za nieczyste w Izraelu, ale kt\u00f3re mog\u0142y by\u0107 hodowane na tym poga\u0144skim obszarze. Ponadto wskazania topograficzne pozwoli\u0142y r\u00f3wnie\u017c zlokalizowa\u0107 to wydarzenie na wschodnim brzegu Jeziora Tyberiadzkiego, w osadzie znanej w staro\u017cytno\u015bci jako Kursi (miasto na terytorium Dekapolu), w pobli\u017cu Hippos-Sussita, ze wzgl\u0119du na klif cypla wznosz\u0105cego si\u0119 nad wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Znaleziono tu r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142o\u015bci bizantyjskiego klasztoru zbudowanego w miejscu cudu w VI wieku, kt\u00f3re mo\u017cna dzi\u015b zwiedza\u0107. Innym miejscem o szczeg\u00f3lnej warto\u015bci z judeochrze\u015bcija\u0144skiego punktu widzenia jest G\u00f3ra Nebo w zachodniej Jordanii, bardzo blisko granicy z Izraelem i Zachodnim Brzegiem Jordanu, gdzie znajduje si\u0119 katolicki klasztor, z kt\u00f3rego mo\u017cna spojrze\u0107, tak jak tradycyjnie robi\u0142 to Moj\u017cesz, na Morze Martwe, dolin\u0119 Jordanu z miastem Jerycho i g\u00f3ry Judei a\u017c do Jerozolimy.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi si\u0119, \u017ce z Hippony, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 kwitn\u0105cym o\u015brodkiem chrze\u015bcija\u0144skim wkr\u00f3tce po \u015bmierci Jezusa, ca\u0142a wsp\u00f3lnota chrze\u015bcija\u0144ska Jerozolimy, kt\u00f3ra schroni\u0142a si\u0119 tutaj w latach zniszczenia miasta i \u015awi\u0105tyni przez Rzymian, rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 nast\u0119pnie po ca\u0142ej Transjordanii.<\/p>\n\n\n\n

Nabatejczycy<\/h2>\n\n\n\n

Inn\u0105 wa\u017cn\u0105 rdzenn\u0105 ludno\u015bci\u0105 i kr\u00f3lestwem byli Nabatejczycy (okres kr\u00f3lestwa Nabatejczyk\u00f3w trwa\u0142 od oko\u0142o IV wieku p.n.e. do 106 roku n.e., kiedy to zosta\u0142o zaanektowane przez Trajana, kt\u00f3ry uczyni\u0142 z niego prowincj\u0119 Arabia Petrea).<\/p>\n\n\n\n

W przeciwie\u0144stwie do innych lud\u00f3w, takich jak Moabici czy Ammonici, Nabatejczycy pos\u0142ugiwali si\u0119 ju\u017c form\u0105 j\u0119zyka aramejskiego (lingua franca tamtych czas\u00f3w, a wi\u0119c nie by\u0142 to j\u0119zyk kananejski, jak hebrajski, fenicki, moabicki itp. chocia\u017c by\u0142 z nimi spokrewniony) i opracowali wariant alfabetu aramejskiego, kt\u00f3ry wed\u0142ug niekt\u00f3rych uczonych da\u0142 p\u00f3\u017aniej pocz\u0105tek alfabetowi arabskiemu u\u017cywanemu do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Klejnotem w koronie Nabatejczyk\u00f3w, ju\u017c wcze\u015bniej znanych ze swoich zdolno\u015bci handlowych, by\u0142a ich stolica, Petra, znana na ca\u0142ym \u015bwiecie ze swojej wykutej w skale architektury, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym o\u015brodkiem na szlaku karawanowym \u0142\u0105cz\u0105cym Arabi\u0119 z Morzem \u015ar\u00f3dziemnym. Za\u0142o\u017cone przez Edomit\u00f3w (poprzednik\u00f3w Nabatejczyk\u00f3w) jako Reqem lub Raqmu (\"Motley\"), miasto, po okresie wielkiej \u015bwietno\u015bci, kt\u00f3ra trwa\u0142a a\u017c do czas\u00f3w rzymskich i bizantyjskich, zosta\u0142o opuszczone dopiero w VIII wieku naszej ery.Z wyj\u0105tkiem kilku lokalnych rodzin Beduin\u00f3w, pozosta\u0142o nieznane reszcie \u015bwiata a\u017c do 1812 roku, kiedy to szwajcarski odkrywca Johann Ludwig Burckhardt \"odkry\u0142\" je ponownie podczas jednej ze swoich podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z podzia\u0142em Cesarstwa Rzymskiego Jordania sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Cesarstwa Wschodniego (Bizantyjskiego), w okresie, w kt\u00f3rym a\u017c do podboju islamskiego wzrasta\u0142 wp\u0142yw chrze\u015bcija\u0144stwa, wraz z budow\u0105 licznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w. Jednym z najwa\u017cniejszych bizantyjskich miejsc w Jordanii jest Madaba, znana ze swoich mozaik, w tym mapy Madaby, szczeg\u00f3\u0142owo przedstawiaj\u0105cej Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Imagine un desierto, el de Wadi Rum, de colores ocres, \u00e1mbar, azafr\u00e1n y naranja, cuyas tonalidades var\u00edan seg\u00fan la estaci\u00f3n, el tiempo, los rayos del sol y que se iluminan especialmente al atardecer. Imagine tambi\u00e9n un corto tramo de costa en el Mar Rojo, donde el mar verde agua, bajo el azul turquesa del cielo, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2244,"featured_media":41187,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39],"tags":[1132],"class_list":["post-41185","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura","tag-jordania"],"yoast_head":"\nJordania, un cofre del tesoro en el desierto - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Gerardo Ferrara comienza una nueva serie para Omnes. Esta vez habla sobre Jordania, un pa\u00eds rico por su historia y mezcla de culturas.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/skrzynia-skarbow-jordan-na-pustyni\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jordania, un cofre del tesoro en el desierto - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gerardo Ferrara comienza una nueva serie para Omnes. Esta vez habla sobre Jordania, un pa\u00eds rico por su historia y mezcla de culturas.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/skrzynia-skarbow-jordan-na-pustyni\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-21T04:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\"},\"headline\":\"Jordania, un cofre del tesoro en el desierto\",\"datePublished\":\"2024-08-21T04:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/\"},\"wordCount\":1995,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"Jordania\"],\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Cultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/\",\"name\":\"Jordania, un cofre del tesoro en el desierto - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-21T04:00:00+00:00\",\"description\":\"Gerardo Ferrara comienza una nueva serie para Omnes. Esta vez habla sobre Jordania, un pa\u00eds rico por su historia y mezcla de culturas.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1920,\"caption\":\"btr\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jordania, un cofre del tesoro en el desierto\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\",\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"caption\":\"Gerardo Ferrara\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/gerardo-ferrara\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jordania, skrzynia skarb\u00f3w na pustyni - Omnes","description":"Gerardo Ferrara rozpoczyna now\u0105 seri\u0119 dla Omnes. Tym razem opowiada o Jordanii, kraju bogatym w histori\u0119 i mieszank\u0119 kultur.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/skrzynia-skarbow-jordan-na-pustyni\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jordania, un cofre del tesoro en el desierto - Omnes","og_description":"Gerardo Ferrara comienza una nueva serie para Omnes. Esta vez habla sobre Jordania, un pa\u00eds rico por su historia y mezcla de culturas.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/skrzynia-skarbow-jordan-na-pustyni\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2024-08-21T04:00:00+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1920,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Gerardo Ferrara","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Gerardo Ferrara","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/"},"author":{"name":"Gerardo Ferrara","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9"},"headline":"Jordania, un cofre del tesoro en el desierto","datePublished":"2024-08-21T04:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/"},"wordCount":1995,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg","keywords":["Jordania"],"articleSection":["Actualidad","Cultura"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/","name":"Jordania, skrzynia skarb\u00f3w na pustyni - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg","datePublished":"2024-08-21T04:00:00+00:00","description":"Gerardo Ferrara rozpoczyna now\u0105 seri\u0119 dla Omnes. Tym razem opowiada o Jordanii, kraju bogatym w histori\u0119 i mieszank\u0119 kultur.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_20200219_122922-1-scaled.jpg","width":2560,"height":1920,"caption":"btr"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/jordania-cofre-del-tesoro-en-el-desierto\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jordania, un cofre del tesoro en el desierto"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9","name":"Gerardo Ferrara","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","caption":"Gerardo Ferrara"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/gerardo-ferrara\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2244"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41185"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41191,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41185\/revisions\/41191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}