{"id":4126,"date":"2019-02-13T12:31:12","date_gmt":"2019-02-13T11:31:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.omnesmag.com\/?p=4126"},"modified":"2025-06-06T13:06:52","modified_gmt":"2025-06-06T11:06:52","slug":"forma-w-religii-jest-przekazywanie-wiedzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/","title":{"rendered":"Kszta\u0142ci\u0107 w religii to przekazywa\u0107 wiedz\u0119"},"content":{"rendered":"

Nie wiem, czy zauwa\u017cyli\u015bcie, ale kiedy politycy nie wiedz\u0105, o czym m\u00f3wi\u0107, musz\u0105 zatuszowa\u0107 jak\u0105\u015b swoj\u0105 korupcj\u0119 lub potrzebuj\u0105 zmiany dyskursu, zawsze si\u0119gaj\u0105 po dobrze wyeksploatowany temat \"lekcji religii\" lub um\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142-pa\u0144stwo z 1979 r., czyli po to, by te pierwsze wynie\u015b\u0107 ze szko\u0142y, a te drugie zrewidowa\u0107, a nawet odwo\u0142a\u0107. Wszystko w imi\u0119 wolno\u015bci, \u015bwiecko\u015bci i post\u0119powo\u015bci. Czas, kt\u00f3ry teraz intensywnie prze\u017cywamy.<\/p>\n\n\n\n

Ale czym jest ERE (Szkolna edukacja religijna<\/a>Dlaczego religia w szko\u0142ach? Czy to to samo co katecheza? Czy ERE jest dobrowolna czy obowi\u0105zkowa? A w szko\u0142ach publicznych? Co i jak jest oceniane? Kto jej uczy? Dlaczego chc\u0105 j\u0105 zlikwidowa\u0107? Jakie trudno\u015bci my, nauczyciele religii, mamy na co dzie\u0144? Postaram si\u0119 odpowiedzie\u0107 na te pytania w spos\u00f3b prosty i jasny, na podstawie mojego do\u015bwiadczenia jako nauczyciela religii w szko\u0142ach publicznych przez ostatnie 24 lata.<\/p>\n\n\n\n

ERE w Konstytucji i umowach z 1979 r.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Poniewa\u017c nie brakuje atak\u00f3w, komentarzy i wszelkich chwyt\u00f3w wymierzonych w ERE, my nauczyciele religii w szko\u0142ach publicznych musieli\u015bmy nauczy\u0107 si\u0119 kilku podstawowych przepis\u00f3w, aby m\u00f3c si\u0119 broni\u0107. W Konstytucji Hiszpanii z 1978 r. znajduj\u0105 si\u0119 dwa artyku\u0142y fundamentalne - art. 16 i art. 27.<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 16 stanowi: \"Gwarantuje si\u0119 wolno\u015b\u0107 ideologiczn\u0105, religijn\u0105 i wyznaniow\u0105 jednostek i wsp\u00f3lnot, bez ogranicze\u0144 jej przejaw\u00f3w innych ni\u017c konieczne dla utrzymania porz\u0105dku publicznego chronionego prawem\".<\/em>. Natomiast w ust. 3: \"\u017badna denominacja nie mo\u017ce mie\u0107 charakteru pa\u0144stwowego. W\u0142adze publiczne uwzgl\u0119dniaj\u0105 przekonania religijne spo\u0142ecze\u0144stwa hiszpa\u0144skiego i utrzymuj\u0105 wynikaj\u0105ce z nich stosunki wsp\u00f3\u0142pracy z Ko\u015bcio\u0142em katolickim i innymi wyznaniami\".<\/em>.
Jest to zgodne z tym, co m\u00f3wi Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II: \"Mi\u0119dzy pa\u0144stwem a Ko\u015bcio\u0142em musi istnie\u0107 wzajemny szacunek dla autonomii ka\u017cdej ze stron\".<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Art. 27 Konstytucji g\u0142osi: \"Ka\u017cdy ma prawo do edukacji. Wolno\u015b\u0107 edukacji jest uznawana\".<\/em>, y \"W\u0142adze publiczne gwarantuj\u0105 prawo rodzic\u00f3w do zapewnienia dzieciom wychowania religijnego i moralnego zgodnie z ich w\u0142asnymi przekonaniami.<\/em>
Wreszcie art. 10 stanowi: \"Normy dotycz\u0105ce podstawowych praw i wolno\u015bci uznanych przez Konstytucj\u0119 s\u0105 interpretowane zgodnie z Powszechn\u0105 Deklaracj\u0105 Praw Cz\u0142owieka oraz ratyfikowanymi przez Hiszpani\u0119 mi\u0119dzynarodowymi traktatami i umowami dotycz\u0105cymi tych samych zagadnie\u0144\".<\/em><\/p>\n\n\n\n

A Powszechna Deklaracja Praw Cz\u0142owieka m\u00f3wi w artykule 26.3: \"Rodzice b\u0119d\u0105 mieli uprzednie prawo wyboru rodzaju edukacji, kt\u00f3ra b\u0119dzie zapewniona ich dzieciom\". W skr\u00f3cie: Hiszpania jest pa\u0144stwem bezwyznaniowym, a nie \u015bwieckim, a tym bardziej laickim. Oznacza to, \u017ce w Hiszpanii nie ma oficjalnej religii, ale istnieje obowi\u0105zek umo\u017cliwienia realizacji konstytucyjnego prawa rodzic\u00f3w do wyboru rodzaju kszta\u0142cenia i wychowania, kt\u00f3re uznaj\u0105 za odpowiednie dla swoich dzieci, z poszanowaniem ich przekona\u0144 religijnych i ideologii. Zaj\u0119cia z religii katolickiej nie s\u0105 przywilejem Ko\u015bcio\u0142a, ale prawem rodzic\u00f3w uznanym w naszej Konstytucji (art. 16 i 27) oraz w Deklaracji Praw Cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Obecne ustawodawstwo, zgodnie z umowami ko\u015bcielno-pa\u0144stwowymi z 1979 r., stanowi, \u017ce wspomniana ERE (szkolna nauka religii) jest obowi\u0105zkowa dla szk\u00f3\u0142, a nieobowi\u0105zkowa dla uczni\u00f3w. Innymi s\u0142owy, szko\u0142y maj\u0105 obowi\u0105zek j\u0105 oferowa\u0107, ale uczniowie nie maj\u0105 obowi\u0105zku jej przyjmowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Rodzice na pocz\u0105tku roku szkolnego lub przy zapisywaniu dzieci do szko\u0142y musz\u0105 zdecydowa\u0107, czy wybieraj\u0105 Religi\u0119 czy Warto\u015bci. Jeszcze kilka lat temu inn\u0105 opcj\u0105 by\u0142a \"opieka wychowawcza\". Ten ostatni termin, bardziej znany jako alternatywny, by\u0142 myl\u0105cy i z\u0142o\u015bliwy, poniewa\u017c doprowadzi\u0142 wielu rodzic\u00f3w do my\u015blenia, \u017ce dzieci, kt\u00f3re nie bior\u0105 Religii, otrzymaj\u0105 co\u015b podobnego do \"prywatnego\" nauczania. Tak si\u0119 nie sta\u0142o. W najlepszych przypadkach uwaga edukacyjna by\u0142a po\u015bwi\u0119cona planowi zach\u0119cania do czytania (we Wsp\u00f3lnocie Madrytu) lub pracy nad ksi\u0119g\u0105 warto\u015bci; ale rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a bardzo r\u00f3\u017cna: gry, filmy, sala komputerowa, swobodna nauka ..... Do\u015b\u0107 nieuczciwa konkurencja.<\/p>\n\n\n\n

Przy obecnym Prawie O\u015bwiatowym (LOMCE) przedmiotem fakultatywnym do Religii jest przedmiot o nazwie Warto\u015bci etyczne i spo\u0142eczne, kt\u00f3ry jest ocenny, ale bardzo otwarty na swobodn\u0105 interpretacj\u0119 nauczyciela, kt\u00f3ry go uczy, wi\u0119c wracamy do podobnej sytuacji. I nawet w niekt\u00f3rych szko\u0142ach dwuj\u0119zycznych przedmiot Values jest nauczany po angielsku, a Religion po hiszpa\u0144sku, co sk\u0142ania wielu rodzic\u00f3w do wyboru tego pierwszego. Po wielu \"walkach\" udaje nam si\u0119 doprowadzi\u0107 do tego, \u017ce tak nie b\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Czas wykorzystywany na przedmiot Religia to dwie sesje w tygodniu o \u0142\u0105cznej d\u0142ugo\u015bci p\u00f3\u0142torej godziny w edukacji podstawowej i proporcjonalny czas w edukacji niemowl\u0119cej. Ale LOMCE nie zosta\u0142o opracowane dekretami kr\u00f3lewskimi niezb\u0119dnymi do uregulowania niezliczonej ilo\u015bci szczeg\u00f3\u0142\u00f3w jego funkcjonowania i pozostawi\u0142o otwart\u0105 furtk\u0119 do skr\u00f3cenia planu zaj\u0119\u0107 do jednej sesji, a nawet do znikni\u0119cia przedmiotu na kt\u00f3rym\u015b etapie edukacyjnym. B\u0119dziemy musieli poczeka\u0107 i zobaczy\u0107, co si\u0119 stanie z nowym rz\u0105dem.<\/p>\n\n\n\n

Nauczyciele odpowiedzialni za jego nauczanie musz\u0105 mie\u0107 takie same wykszta\u0142cenie i kwalifikacje jak pozostali nauczyciele w szkole. Czyli dyplom nauczycielski (obecnie licencjat) w kt\u00f3rej\u015b ze swoich specjalno\u015bci (dla edukacji niemowl\u0105t i podstawowej), dyplom z teologii lub nauk religijnych (dla ESO i matury) oraz DEI (ko\u015bcielna deklaracja przydatno\u015bci), dzi\u015b znana jako DECA w obu przypadkach. Nauczyciel jest proponowany przez biskupa i zatrudniany przez kompetentne w\u0142adze edukacyjne (w przypadku Madrytu przez Consejer\u00eda de Educaci\u00f3n de la Comunidad de Madrid).<\/p>\n\n\n\n

ERE i katecheza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Przedmiot Religia zapewnia integraln\u0105 formacj\u0119 osoby. Aby edukacja by\u0142a naprawd\u0119 integralna, musi pracowa\u0107 nad wszystkimi obszarami osoby: fizycznym, poprzez wychowanie fizyczne, umiej\u0119tno\u015bci psychomotoryczne i sport; umys\u0142owym, z tradycyjnymi przedmiotami, J\u0119zykiem, Matematyk\u0105, Nauk\u0105, Nauk\u0105 Spo\u0142eczn\u0105, Muzyk\u0105, itd.; emocjami i uczuciami oraz relacjami z innymi; i wreszcie duchowym z klas\u0105 Religii.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie sfery te nie s\u0105 ca\u0142kowicie szczelne i oddzia\u0142uj\u0105 na siebie nawzajem, tworz\u0105c ca\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 jest cz\u0142owiek, stworzony na obraz i podobie\u0144stwo Boga. B\u00f3g<\/a>. Je\u015bli pracujemy nad pierwszymi trzema i zapominamy o czwartym, formacja osoby jest wyra\u017anie niekompletna. Chodzi o integraln\u0105 formacj\u0119 ucznia, sprzyjaj\u0105c\u0105 inteligencji wielorakiej i rozwijaj\u0105c\u0105 wszystkie wymiary osoby, w tym duchowy i emocjonalny.<\/p>\n\n\n\n

W obecnym j\u0119zyku pedagogicznym jest ona rozwijana w tak zwanych \"kompetencjach\" (kompetencja w zakresie komunikacji j\u0119zykowej, kompetencja spo\u0142eczna i obywatelska, kompetencja kulturowa i artystyczna, kompetencja w zakresie uczenia si\u0119, kompetencja w zakresie autonomii i inicjatywy osobistej, kompetencja w zakresie wiedzy o \u015bwiecie fizycznym i interakcji z nim). Nie b\u0119d\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0142 czasu na wyja\u015bnianie, jak dzia\u0142a przedmiot Religia i jak wpisuje si\u0119 w ka\u017cd\u0105 z tych kompetencji.<\/p>\n\n\n\n

Lekcja religii to nie katecheza. S\u0105 to r\u00f3\u017cne, ale uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 formy uczenia si\u0119. Scenografi\u0105 dla zaj\u0119\u0107 z religii jest szko\u0142a. Sceneri\u0105 dla katechezy jest parafia, wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skie, a przede wszystkim rodzina. Na katechezie otrzymuje si\u0119 wiedz\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do \u017cycia wiar\u0105 i jej celebrowania. Dlatego du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 katechezy dotyczy przygotowania do przyj\u0119cia sakrament\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Na katechezie dzieci (dla por\u00f3wnania z ERE b\u0119d\u0119 si\u0119 odnosi\u0107 do katechezy dzieci\u0119cej, cho\u0107 istnieje katecheza dla doros\u0142ych) poznaj\u0105 modlitwy, gesty i znaczenia liturgiczne; ucz\u0105 si\u0119 katechizmu, sakrament\u00f3w i bior\u0105 udzia\u0142 w uroczysto\u015bciach religijnych. Powinni te\u017c u\u015bwiadomi\u0107 sobie przynale\u017cno\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej, do Ko\u015bcio\u0142a. Prawd\u0105 jest, \u017ce niekt\u00f3re tematy poruszane w katechezach s\u0105 wsp\u00f3lne z tematami ERE, ale ich podej\u015bcie i metodologia musz\u0105 by\u0107 z definicji r\u00f3\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

Nasze korzenie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W szkolnej edukacji religijnej pracujemy nad dialogiem wiara-kultura. Te dwa poj\u0119cia nie wykluczaj\u0105 si\u0119 wzajemnie, jak twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy. W szkole dzieci ucz\u0105 si\u0119 poznawa\u0107 otaczaj\u0105ce je \u015brodowisko i rozumie\u0107 \u015bwiat, w kt\u00f3rym przyjdzie im \u017cy\u0107, otrzymuj\u0105 te\u017c \"narz\u0119dzia\" (wiedz\u0119 i strategie), dzi\u0119ki kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 mog\u0142y si\u0119 do niego dostosowa\u0107 i z powodzeniem przetrwa\u0107. I czy nam si\u0119 to podoba czy nie, mieli\u015bmy 2000 lat chrze\u015bcija\u0144stwa i 4000 lat judaizmu. Podstaw\u0105, korzeniami naszego obecnego spo\u0142ecze\u0144stwa jest Grecja (filozofia), Rzym (prawo) i chrze\u015bcija\u0144stwo (kt\u00f3re z kolei ma swoje korzenie w judaizmie).<\/p>\n\n\n\n

I tego wszystkiego nie da si\u0119 zignorowa\u0107. Kilka przyk\u0142ad\u00f3w: nasze \u015bwi\u0119ta s\u0105 chrze\u015bcija\u0144skie - w Madrycie spo\u015br\u00f3d wszystkich \u015bwi\u0105t, jakie mamy, tylko Konstytucja, \u015awi\u0119to Pracy i Dzie\u0144 Wsp\u00f3lnoty nie s\u0105 \u015bwi\u0119tami religijnymi -; nasze nazwy, nazwy naszych ulic i nazwy niekt\u00f3rych miast maj\u0105 etymologi\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 lub fakt czy posta\u0107 religijn\u0105; wiele naszych pozdrowie\u0144, formu\u0142 spo\u0142ecznych, powiedze\u0144 i przys\u0142\u00f3w ma pochodzenie religijne, ze wzgl\u0119du na ich biblijne odniesienie lub histori\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa; nasze krajobrazy, miejskie lub wiejskie, s\u0105 usiane budynkami i symbolami religijnymi: ko\u015bcio\u0142y, katedry, klasztory, pustelnie, pomniki, krzy\u017ce...; nasza historia, literatura, sztuka, muzyka, maj\u0105 mn\u00f3stwo fakt\u00f3w, postaci i dzie\u0142 zwi\u0105zanych z religi\u0105 lub Religi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dialog wiary z kultur\u0105 to dialog z pozosta\u0142ymi podmiotami w celu zrozumienia \u015bwiata z punktu widzenia chrze\u015bcija\u0144skiego. Wyk\u0142ada si\u0119 wk\u0142ad chrze\u015bcija\u0144stwa w nasz\u0105 kultur\u0119: do nauki, historii, sztuki, filozofii, literatury... <\/p>\n\n\n\n

A co do warto\u015bci... sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 warto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 podane w temacie o tej samej nazwie? Solidarno\u015b\u0107, empatia, hojno\u015b\u0107, przebaczenie, tolerancja, przebaczenie, pok\u00f3j, mi\u0142o\u015b\u0107... To s\u0105 warto\u015bci ewangeliczne. Edukacja w zakresie warto\u015bci jest podstawowym filarem programu nauczania religii!<\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3lne cele obszaru Religia<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
    \n
  • Aby by\u0107 bardziej szczeg\u00f3\u0142owym, oto og\u00f3lne cele Obszaru Religii dla edukacji podstawowej, od 6 do 12 roku \u017cycia:<\/li>\n\n\n\n
  • Zna\u0107 podstawowe aspekty religii, odnosz\u0105c je do chrze\u015bcija\u0144stwa. Rozpozna\u0107 za\u0142o\u017cycieli i niekt\u00f3re charakterystyczne elementy wielkich wsp\u00f3\u0142czesnych religii.<\/li>\n\n\n\n
  • Poznanie Biblii, jej struktury i znaczenia.<\/li>\n\n\n\n
  • Odkrywanie dzia\u0142ania Boga w przyrodzie i w cz\u0142owieku.<\/li>\n\n\n\n
  • Rozpozna\u0107 kilka kluczowych postaci w historii zbawienia i ich odpowied\u017a wiary, w szczeg\u00f3lno\u015bci osob\u0119 Jezusa Chrystusa i Maryi Dziewicy.<\/li>\n\n\n\n
  • Doceni\u0107 nowo\u015b\u0107 Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra ratuje nas od grzechu i \u015bmierci.<\/li>\n\n\n\n
  • Rozpozna\u0107 znaczenie niekt\u00f3rych podstawowych sformu\u0142owa\u0144, wyra\u017ce\u0144 i tekst\u00f3w or\u0119dzia chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/li>\n\n\n\n
  • Identyfikuje Ko\u015bci\u00f3\u0142, zna obecno\u015b\u0107 i \u0142ask\u0119 Bo\u017c\u0105 w sakramentach oraz pos\u0142ug\u0119 eklezjaln\u0105 pe\u0142nion\u0105 przez aposto\u0142\u00f3w i ich nast\u0119pc\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
  • Rozumienie i rozr\u00f3\u017cnianie sakralnego, \u015bwi\u0105tecznego i celebruj\u0105cego znaczenia \u015bwi\u0105t i ich obrz\u0119d\u00f3w. Analizowa\u0107 hierarchi\u0119 warto\u015bci, postaw i norm sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na byt chrze\u015bcija\u0144ski oraz stosowa\u0107 je w r\u00f3\u017cnych sytuacjach \u017cyciowych.<\/li>\n\n\n\n
  • \u017cycie.<\/li>\n\n\n\n
  • Docenia\u0107, \u017ce wiara chrze\u015bcija\u0144ska zak\u0142ada przyj\u0119cie obowi\u0105zk\u00f3w, poczucie chrze\u015bcija\u0144skiego dzia\u0142ania i zaanga\u017cowania oraz postaw\u0119 tolerancji i szacunku dla system\u00f3w etycznych r\u00f3\u017cnych religii.<\/li>\n\n\n\n
  • Pozna\u0107, ceni\u0107 i szanowa\u0107 dziedzictwo religijne, artystyczne i kulturowe.<\/li>\n\n\n\n
  • Odkrycie, \u017ce wieczne przeznaczenie cz\u0142owieka zaczyna si\u0119 tutaj jako dar wynikaj\u0105cy ze zwyci\u0119stwa Chrystusa nad \u015bmierci\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Umiej\u0119tno\u015bci multidyscyplinarne<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

    Na lekcjach religii nie ocenia si\u0119 wiary (niemo\u017cliwe z definicji), jak twierdz\u0105 krytycy przedmiotu. Ocenia wiedz\u0119 konkretn\u0105 i tre\u015bci naukowe: imiona prorok\u00f3w g\u0142\u00f3wnych, kr\u00f3l\u00f3w Izraela, po\u0142o\u017cenie Morza Czerwonego czy g\u00f3ry Synaj, ksi\u0119gi biblijne i ich umiejscowienie w Starym lub Nowym Testamencie, umiej\u0119tno\u015b\u0107 narysowania mapy Izraela w I wieku oraz zlokalizowania rzeki Jordan, Jeziora Genezaret i g\u0142\u00f3wnych miast z \u017cycia Jezusa, by przytoczy\u0107 kilka przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Ten dialog wiary z kultur\u0105 sprawia, \u017ce przedmiot Religia jest obszarem interdyscyplinarnym, kompendium wielu dziedzin wiedzy: historii, geografii, literatury, sztuki, muzyki, kina, filozofii, moralno\u015bci, etyki, nauki... Zatem ucze\u0144, kt\u00f3ry ucz\u0119szcza na zaj\u0119cia z Religii i korzysta z nich, b\u0119dzie lepiej przygotowany ni\u017c inny ucze\u0144, kt\u00f3ry nie ucz\u0119szcza na Religi\u0119. <\/p>\n\n\n\n

    I to nie tylko dla tych, kt\u00f3rzy studiuj\u0105 histori\u0119 sztuki, jak skomentowa\u0142 mi nie tak dawno absolwent tego przedmiotu, ale sama mia\u0142am okazj\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 tego na kulturalnym wyj\u015bciu z 9- czy 10-latkami ze szko\u0142y, w kt\u00f3rej pracowa\u0142am przed laty, do Muzeum Prado.<\/p>\n\n\n\n

    Ignorancja, wielki wr\u00f3g<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

    Ponadto wiara potrzebuje edukacji, a ignorancja jest jednym z jej najwi\u0119kszych wrog\u00f3w. Ignorancja i brak edukacji czyni\u0105 z naszej wiary olbrzyma o stopach z gliny, kt\u00f3ry wali si\u0119 z niczym.<\/p>\n\n\n\n

    Ilu\u017c m\u0142odych ludzi z religijnych rodzin, kt\u00f3rzy w dzieci\u0144stwie i m\u0142odo\u015bci ucz\u0119szczali nawet do parafii i przyst\u0119powali do sakrament\u00f3w, przybywa na uniwersytet lub rozpoczyna prac\u0119, a w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy porzuca swoje \u017cycie pobo\u017cne i odwraca si\u0119 od Ko\u015bcio\u0142a, poniewa\u017c jaki\u015b kolega z klasy lub nauczyciel powiedzia\u0142 im, \u017ce religia to same k\u0142amstwa, mity, kt\u00f3re pokona\u0142a nauka. <\/p>\n\n\n\n

    M\u00f3wi si\u0119 im o teorii ewolucji gatunk\u00f3w, Wielkim Wybuchu, czy jakiejkolwiek teorii powstania wszech\u015bwiata, poleca si\u0119 lektury dobrze uargumentowanych filozof\u00f3w ateist\u00f3w, m\u00f3wi si\u0119 o bogactwach Ko\u015bcio\u0142a, inkwizycji... I wtedy ten m\u0142ody cz\u0142owiek, czy ci m\u0142odzi ludzie, bez odpowiedniego przeszkolenia, czuj\u0105 si\u0119 oszukani, oszukani, zwodzeni... pokonani! <\/p>\n\n\n\n

    Dzi\u0119ki dobremu wychowaniu religijnemu, w tym powa\u017cnej i rygorystycznej egzegezie, m\u0142ody cz\u0142owiek b\u0119dzie wystarczaj\u0105co silny i pewny siebie, aby obali\u0107 ca\u0142e to bombardowanie powa\u017cnymi i naukowymi argumentami i bez kompleks\u00f3w zwyci\u0119\u017cy\u0107 w obronie swojej wiary.<\/p>\n\n\n\n

    Wracaj\u0105c jednak do tematu tego artyku\u0142u, mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce cz\u0119sto mo\u017cna spotka\u0107 wielu doros\u0142ych chrze\u015bcijan (nawet z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem) z takim samym wykszta\u0142ceniem, jakie otrzymali, gdy przygotowywali si\u0119 do przyj\u0119cia pierwszej Komunii \u015awi\u0119tej. Wyobra\u017amy sobie, co by si\u0119 sta\u0142o, gdyby ludzie zostali z poziomem akademickim nabytym w wieku o\u015bmiu czy dziewi\u0119ciu lat w zakresie j\u0119zyka czy matematyki. No c\u00f3\u017c, tak to ju\u017c jest w sprawach religijnych. <\/p>\n\n\n\n

    A je\u015bli mi nie wierzysz, to s\u0105 teleturnieje telewizyjne i to, co si\u0119 dzieje, gdy zadaj\u0105 pytanie o religi\u0119: od odpowiedzi, \u017ce pierwsi trzej kr\u00f3lowie Izraela byli \"magami\", do stwierdzenia, \u017ce jest dwana\u015bcie przykaza\u0144.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    No s\u00e9 si se han dado cuenta, pero cuando los pol\u00edticos no saben de qu\u00e9 hablar, necesitan tapar alguna de sus corruptelas o tienen la necesidad de cambiar de discurso, acuden siempre al socorrido tema de \u201cla clase de Religi\u00f3n\u201d o de los Acuerdos Iglesia\u2013Estado de 1979, es decir, de sacar de la escuela la […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6604,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[40],"tags":[6,599],"class_list":["post-4126","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dossier","tag-europa","tag-familia"],"yoast_head":"\nFormar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos - Omnes<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La clase de Religi\u00f3n es un derecho de los padres y ofrece formaci\u00f3n y conocimientos fundamentales a los alumnos.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/akta\/forma-w-religii-jest-przekazywanie-wiedzy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Formar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos - Omnes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La clase de Religi\u00f3n es un derecho de los padres y ofrece formaci\u00f3n y conocimientos fundamentales a los alumnos.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/akta\/forma-w-religii-jest-przekazywanie-wiedzy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-02-13T11:31:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-06T11:06:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/cats-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"743\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"485\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Omnes\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Omnes\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\"},\"headline\":\"Formar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos\",\"datePublished\":\"2019-02-13T11:31:12+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-06T11:06:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/\"},\"wordCount\":2654,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/02\\\/cats-2.jpg\",\"keywords\":[\"Europa\",\"Familia\"],\"articleSection\":[\"Dossier\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/\",\"name\":\"Formar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos - Omnes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/02\\\/cats-2.jpg\",\"datePublished\":\"2019-02-13T11:31:12+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-06T11:06:52+00:00\",\"description\":\"La clase de Religi\u00f3n es un derecho de los padres y ofrece formaci\u00f3n y conocimientos fundamentales a los alumnos.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/02\\\/cats-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/02\\\/cats-2.jpg\",\"width\":743,\"height\":485},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/dossier\\\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Formar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5\",\"name\":\"Omnes\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/omnes_o_azul-100x100.jpg\",\"caption\":\"Omnes\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/omnes\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kszta\u0142cenie w zakresie religii oznacza przekazywanie wiedzy - Omnes","description":"Edukacja religijna jest prawem rodzic\u00f3w i zapewnia uczniom podstawow\u0105 wiedz\u0119 i wykszta\u0142cenie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/akta\/forma-w-religii-jest-przekazywanie-wiedzy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Formar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos - Omnes","og_description":"La clase de Religi\u00f3n es un derecho de los padres y ofrece formaci\u00f3n y conocimientos fundamentales a los alumnos.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/akta\/forma-w-religii-jest-przekazywanie-wiedzy\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2019-02-13T11:31:12+00:00","article_modified_time":"2025-06-06T11:06:52+00:00","og_image":[{"width":743,"height":485,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/cats-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Omnes","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Omnes","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/"},"author":{"name":"Omnes","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5"},"headline":"Formar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos","datePublished":"2019-02-13T11:31:12+00:00","dateModified":"2025-06-06T11:06:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/"},"wordCount":2654,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/cats-2.jpg","keywords":["Europa","Familia"],"articleSection":["Dossier"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/","name":"Kszta\u0142cenie w zakresie religii oznacza przekazywanie wiedzy - Omnes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/cats-2.jpg","datePublished":"2019-02-13T11:31:12+00:00","dateModified":"2025-06-06T11:06:52+00:00","description":"Edukacja religijna jest prawem rodzic\u00f3w i zapewnia uczniom podstawow\u0105 wiedz\u0119 i wykszta\u0142cenie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/cats-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/cats-2.jpg","width":743,"height":485},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/dossier\/formar-en-religion-es-transmitir-conocimientos\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Formar en Religi\u00f3n es transmitir conocimientos"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/13db9f35f418e3a5dfa31c851f5aaaf5","name":"Omnes","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/omnes_o_azul-100x100.jpg","caption":"Omnes"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/omnes\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4126","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4126"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49479,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4126\/revisions\/49479"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}