![\"\"](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Bach_unedited.jpg\")
Kantata jest zwykle datowana na 1707 lub 1708 rok, czyli okres, w kt\u00f3rym Bach kr\u00f3tko pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 organisty w ko\u015bciele St. Blaise w tury\u0144skiej wiosce M\u00fchlhausen. Napisana zosta\u0142a na niewielk\u0105 obsad\u0119: cztery g\u0142osy, dwa flety proste, dwie alt\u00f3wki da gamba i basso continuo.<\/p>\n\n\n\n
Jest to zatem dzie\u0142o debiutuj\u0105cego kompozytora, kt\u00f3ry w wieku 22 lat, maj\u0105c zamiar po\u015blubi\u0107 swoj\u0105 kuzynk\u0119 Mari\u0119 Barbar\u0119, otrzyma\u0142 zlecenie skomponowania utworu na pogrzeb. Tak wczesna jak ta kantata, jest ju\u017c jednak arcydzie\u0142em, po raz pierwszy ukazuj\u0105c jej kompozytora jako muzycznego geniusza. Zachowa\u0142o si\u0119 jedynie sze\u015b\u0107 wczesnych kantat Bacha, co czyni ten utw\u00f3r jeszcze cenniejszym. P\u00f3\u017aniej, pracuj\u0105c w Weimarze (od 1708 do 1717 roku) i w Lipsku (od 1723 roku do \u015bmierci), powsta\u0142o wiele kolejnych kantat, w innej formie i stylu ni\u017c te skomponowane w m\u0142odo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Biblijna sekwencja muzyczna<\/strong><\/h2>\n\n\n\nForma tej kantaty jest nadal bardzo prosta, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z prostej serii bardzo kr\u00f3tkich tekst\u00f3w biblijnych na temat \u015bmierci. Do bloku tekst\u00f3w z Stary Testament<\/a>kt\u00f3re zawieraj\u0105 refleksje i ostrze\u017cenia przed \u015bmierci\u0105, nast\u0119puje blok z Nowego Testamentu, kt\u00f3ry wyra\u017ca nadziej\u0119 w obliczu \u015bmierci i ducha, w jakim wierz\u0105cy ma si\u0119 z ni\u0105 zmierzy\u0107. Wyb\u00f3r tekst\u00f3w jest by\u0107 mo\u017ce zas\u0142ug\u0105 m\u0142odego kompozytora, kt\u00f3ry od m\u0142odo\u015bci przejawia\u0142 m\u0105dry szacunek dla S\u0142owa Bo\u017cego i teologii, o czym mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 zawarto\u015b\u0107 jego osobistej biblioteki. W szczeg\u00f3lno\u015bci kantata ta wydaje si\u0119 by\u0107 muzycznym echem lutera\u0144skiej teologii dotycz\u0105cej \"Ars Moriendi\", czyli sposobu na wyja\u015bnienie wierz\u0105cemu, jak podej\u015b\u0107 do swojego obowi\u0105zku odpowiedniego przygotowania si\u0119 na moment \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\nW tym celu uk\u0142ada sekwencj\u0119 tekst\u00f3w jak kr\u00f3tki (i tragiczny) akt sakramentalnej sztuki, w kt\u00f3rej bohaterach s\u0142uchacz musi si\u0119 rozpozna\u0107, aby us\u0142ysze\u0107 utw\u00f3r o znaczeniu poszukiwanym przez kompozytora. W ci\u0105g\u0142ej akcji, w kt\u00f3rej numery s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane, s\u0142uchacz najpierw us\u0142yszy prorocze g\u0142osy, kt\u00f3re go upominaj\u0105 i ostrzegaj\u0105, a nast\u0119pnie napotka ten sam \"vox Christi\" i zako\u0144czy chora\u0142em, s\u0142uchaj\u0105c g\u0142osu wierz\u0105cego zgromadzenia.<\/p>\n\n\n\n
W \u015brodku aktu, podobnie jak w jego sercu, znajduje si\u0119 interwencja duszy w sopranie, kt\u00f3ry w rozdzieraj\u0105cym serce b\u0142aganiu wo\u0142a o przyj\u015bcie Chrystusa i us\u0142yszenie Jego g\u0142osu. Ca\u0142o\u015b\u0107 poprzedza wspania\u0142y kr\u00f3tki wst\u0119p instrumentalny, kt\u00f3ry Bach skomponowa\u0142 jako preludium (podobnie jak w wielu kantatach weimarskich i niekt\u00f3rych lipskich).<\/p>\n\n\n\n
Echa Starego Testamentu<\/strong><\/h2>\n\n\n\nKantata sk\u0142ada si\u0119 wi\u0119c z sonatiny, czterech numer\u00f3w wokalnych na temat Starego Testamentu, interwencji duszy, dw\u00f3ch numer\u00f3w na temat Nowego Testamentu i ko\u0144cowego ch\u00f3ru. W sonatinie podziwiamy jej homofoniczn\u0105 prostot\u0119 i czu\u0142\u0105 nostalgi\u0119, kt\u00f3r\u0105 przywo\u0142uje, dalek\u0105 od tragicznych efekt\u00f3w kompozycji \u017ca\u0142obnych nie tak bliskich wierze jak ta.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie, nad prostym przep\u0142ywem alt\u00f3wek i basso continuo, dwa flety, instrument tradycyjnie kojarzony z obrz\u0119dami pogrzebowymi, odbijaj\u0105 si\u0119 echem prostym trzyd\u017awi\u0119kowym motywem, kt\u00f3ry prowadzi do g\u0142\u00f3wnego akordu, kt\u00f3ry ust\u0119puje miejsca pierwszemu numerowi wokalnemu.<\/p>\n\n\n\n
Jest to ch\u00f3r, kt\u00f3ry po sapiencjalnym zdaniu (tym, kt\u00f3re nadaje kantacie tytu\u0142) i ma\u0142ym rytmicznym ge\u015bcie instrument\u00f3w (radosny gawot, bez w\u0105tpienia dla rozja\u015bnienia tak powa\u017cnego tematu), ust\u0119puje miejsca bardzo \u017cywemu ch\u00f3rowi, w rytmie tr\u00f3jdzielnym, na tek\u015bcie \"w Nim \u017cyjemy, poruszamy si\u0119 i istniejemy\" (Fakty <\/a>17, 28).<\/p>\n\n\n\nDramatyczny kontrast wprowadza drug\u0105 sapiencjaln\u0105 ide\u0119: \u017cyjemy we w\u0142a\u015bciwym czasie wyznaczonym przez Boga. Ch\u00f3r milknie po s\u0142owach \"kiedy On zechce\". W ci\u0105gu kilku takt\u00f3w s\u0142uchacz przechodzi od radosnej refleksji do tragicznej realizacji, przechodz\u0105c przez przypomnienie, \u017ce ca\u0142y przep\u0142yw \u017cycia odbywa si\u0119 \"w Nim\".<\/p>\n\n\n\n
Drugi numer, arioso na tenor, ilustruje S\u00f3l <\/a>90, 12: \"Naucz nas liczy\u0107 nasze lata, aby\u015bmy nabyli zdrowe serce\". G\u0142os psalmisty Dawida przeplata si\u0119 z dwoma fletami, przy akompaniamencie dw\u00f3ch viol de gamba i continuo, aby zach\u0119ci\u0107 nas, by\u015bmy nie zaniedbywali obowi\u0105zku ka\u017cdego wierz\u0105cego, jakim jest rozs\u0105dne przygotowanie si\u0119 na moment \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\nNagle gitara basowa wybucha w trzecim numerze, przejmuj\u0105c g\u0142os proroka Izajasza, by za\u015bpiewa\u0107 \"przygotuj sw\u00f3j dom, bo umrzesz i nie b\u0119dziesz \u017cy\u0142\" (Isaiah <\/a>38, 1). Jest to ostrze\u017cenie proroka dla umieraj\u0105cego kr\u00f3la Ezechiasza, z kt\u00f3rym s\u0142uchacz musi si\u0119 uto\u017csami\u0107, aby tak jak Ezechiasz wyzdrowia\u0142, wierz\u0105c prorokowi, tak chrze\u015bcijanin przezwyci\u0119\u017cy\u0142 \u015bmier\u0107 przez wiar\u0119 w Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\nNiepok\u00f3j, jaki te s\u0142owa wzbudzi\u0142yby w kr\u00f3lu, jest reprezentowany przez niespokojn\u0105 figur\u0119 rytmiczn\u0105 powtarzan\u0105 przez flety, tym razem bez czu\u0142o\u015bci viol da gamba, i kt\u00f3ra odbija si\u0119 echem, gdy g\u0142os milknie.<\/p>\n\n\n\n
Bez przerwy refren przejmuje g\u0142os m\u0119drca, by za\u015bpiewa\u0107 \"odwiecznym prawem jest, \u017ce cz\u0142owiek musi umrze\u0107\" (Ko\u015bcielny <\/a>14, 17). Z\u0142o\u017cony kontrapunkt utkany przez ch\u00f3r staje si\u0119 coraz g\u0119stszy, pozbawiony barwy alt\u00f3wek i flet\u00f3w. Jakby pr\u00f3buj\u0105c wydosta\u0107 si\u0119 z tej opresyjnej sieci, dusza, kt\u00f3rej g\u0142os przejmuje sopran, przedstawia swoje udr\u0119czone b\u0142aganie s\u0142owami \"Tak, tak, przyjd\u017a, Panie Jezu\" (Apokalipsa <\/a>22, 20). Wraz z nimi powraca czu\u0142o\u015b\u0107 alt\u00f3wek, ale tylko na chwil\u0119, poniewa\u017c opresyjny refren powtarza si\u0119 raz po raz, jakby wpl\u0105tuj\u0105c dusz\u0119 w strach przed \u015bmierci\u0105 (\"cz\u0142owiek musi umrze\u0107\"). Ch\u00f3r i instrumenty wyciszone, w genialnym dramatycznym ge\u015bcie, sopran \u015bpiewa swobodnie opadaj\u0105c\u0105 melodi\u0119 nad basso continuo, ko\u0144cz\u0105c s\u0142owami \"przyjd\u017a, Panie Jezu\" szeptem i bez akompaniamentu.<\/p>\n\n\n\nG\u0142os Chrystusa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
W tym celu uk\u0142ada sekwencj\u0119 tekst\u00f3w jak kr\u00f3tki (i tragiczny) akt sakramentalnej sztuki, w kt\u00f3rej bohaterach s\u0142uchacz musi si\u0119 rozpozna\u0107, aby us\u0142ysze\u0107 utw\u00f3r o znaczeniu poszukiwanym przez kompozytora. W ci\u0105g\u0142ej akcji, w kt\u00f3rej numery s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane, s\u0142uchacz najpierw us\u0142yszy prorocze g\u0142osy, kt\u00f3re go upominaj\u0105 i ostrzegaj\u0105, a nast\u0119pnie napotka ten sam \"vox Christi\" i zako\u0144czy chora\u0142em, s\u0142uchaj\u0105c g\u0142osu wierz\u0105cego zgromadzenia.<\/p>\n\n\n\n
W \u015brodku aktu, podobnie jak w jego sercu, znajduje si\u0119 interwencja duszy w sopranie, kt\u00f3ry w rozdzieraj\u0105cym serce b\u0142aganiu wo\u0142a o przyj\u015bcie Chrystusa i us\u0142yszenie Jego g\u0142osu. Ca\u0142o\u015b\u0107 poprzedza wspania\u0142y kr\u00f3tki wst\u0119p instrumentalny, kt\u00f3ry Bach skomponowa\u0142 jako preludium (podobnie jak w wielu kantatach weimarskich i niekt\u00f3rych lipskich).<\/p>\n\n\n\n
Echa Starego Testamentu<\/strong><\/h2>\n\n\n\nKantata sk\u0142ada si\u0119 wi\u0119c z sonatiny, czterech numer\u00f3w wokalnych na temat Starego Testamentu, interwencji duszy, dw\u00f3ch numer\u00f3w na temat Nowego Testamentu i ko\u0144cowego ch\u00f3ru. W sonatinie podziwiamy jej homofoniczn\u0105 prostot\u0119 i czu\u0142\u0105 nostalgi\u0119, kt\u00f3r\u0105 przywo\u0142uje, dalek\u0105 od tragicznych efekt\u00f3w kompozycji \u017ca\u0142obnych nie tak bliskich wierze jak ta.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie, nad prostym przep\u0142ywem alt\u00f3wek i basso continuo, dwa flety, instrument tradycyjnie kojarzony z obrz\u0119dami pogrzebowymi, odbijaj\u0105 si\u0119 echem prostym trzyd\u017awi\u0119kowym motywem, kt\u00f3ry prowadzi do g\u0142\u00f3wnego akordu, kt\u00f3ry ust\u0119puje miejsca pierwszemu numerowi wokalnemu.<\/p>\n\n\n\n
Jest to ch\u00f3r, kt\u00f3ry po sapiencjalnym zdaniu (tym, kt\u00f3re nadaje kantacie tytu\u0142) i ma\u0142ym rytmicznym ge\u015bcie instrument\u00f3w (radosny gawot, bez w\u0105tpienia dla rozja\u015bnienia tak powa\u017cnego tematu), ust\u0119puje miejsca bardzo \u017cywemu ch\u00f3rowi, w rytmie tr\u00f3jdzielnym, na tek\u015bcie \"w Nim \u017cyjemy, poruszamy si\u0119 i istniejemy\" (Fakty <\/a>17, 28).<\/p>\n\n\n\nDramatyczny kontrast wprowadza drug\u0105 sapiencjaln\u0105 ide\u0119: \u017cyjemy we w\u0142a\u015bciwym czasie wyznaczonym przez Boga. Ch\u00f3r milknie po s\u0142owach \"kiedy On zechce\". W ci\u0105gu kilku takt\u00f3w s\u0142uchacz przechodzi od radosnej refleksji do tragicznej realizacji, przechodz\u0105c przez przypomnienie, \u017ce ca\u0142y przep\u0142yw \u017cycia odbywa si\u0119 \"w Nim\".<\/p>\n\n\n\n
Drugi numer, arioso na tenor, ilustruje S\u00f3l <\/a>90, 12: \"Naucz nas liczy\u0107 nasze lata, aby\u015bmy nabyli zdrowe serce\". G\u0142os psalmisty Dawida przeplata si\u0119 z dwoma fletami, przy akompaniamencie dw\u00f3ch viol de gamba i continuo, aby zach\u0119ci\u0107 nas, by\u015bmy nie zaniedbywali obowi\u0105zku ka\u017cdego wierz\u0105cego, jakim jest rozs\u0105dne przygotowanie si\u0119 na moment \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\nNagle gitara basowa wybucha w trzecim numerze, przejmuj\u0105c g\u0142os proroka Izajasza, by za\u015bpiewa\u0107 \"przygotuj sw\u00f3j dom, bo umrzesz i nie b\u0119dziesz \u017cy\u0142\" (Isaiah <\/a>38, 1). Jest to ostrze\u017cenie proroka dla umieraj\u0105cego kr\u00f3la Ezechiasza, z kt\u00f3rym s\u0142uchacz musi si\u0119 uto\u017csami\u0107, aby tak jak Ezechiasz wyzdrowia\u0142, wierz\u0105c prorokowi, tak chrze\u015bcijanin przezwyci\u0119\u017cy\u0142 \u015bmier\u0107 przez wiar\u0119 w Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\nNiepok\u00f3j, jaki te s\u0142owa wzbudzi\u0142yby w kr\u00f3lu, jest reprezentowany przez niespokojn\u0105 figur\u0119 rytmiczn\u0105 powtarzan\u0105 przez flety, tym razem bez czu\u0142o\u015bci viol da gamba, i kt\u00f3ra odbija si\u0119 echem, gdy g\u0142os milknie.<\/p>\n\n\n\n
Bez przerwy refren przejmuje g\u0142os m\u0119drca, by za\u015bpiewa\u0107 \"odwiecznym prawem jest, \u017ce cz\u0142owiek musi umrze\u0107\" (Ko\u015bcielny <\/a>14, 17). Z\u0142o\u017cony kontrapunkt utkany przez ch\u00f3r staje si\u0119 coraz g\u0119stszy, pozbawiony barwy alt\u00f3wek i flet\u00f3w. Jakby pr\u00f3buj\u0105c wydosta\u0107 si\u0119 z tej opresyjnej sieci, dusza, kt\u00f3rej g\u0142os przejmuje sopran, przedstawia swoje udr\u0119czone b\u0142aganie s\u0142owami \"Tak, tak, przyjd\u017a, Panie Jezu\" (Apokalipsa <\/a>22, 20). Wraz z nimi powraca czu\u0142o\u015b\u0107 alt\u00f3wek, ale tylko na chwil\u0119, poniewa\u017c opresyjny refren powtarza si\u0119 raz po raz, jakby wpl\u0105tuj\u0105c dusz\u0119 w strach przed \u015bmierci\u0105 (\"cz\u0142owiek musi umrze\u0107\"). Ch\u00f3r i instrumenty wyciszone, w genialnym dramatycznym ge\u015bcie, sopran \u015bpiewa swobodnie opadaj\u0105c\u0105 melodi\u0119 nad basso continuo, ko\u0144cz\u0105c s\u0142owami \"przyjd\u017a, Panie Jezu\" szeptem i bez akompaniamentu.<\/p>\n\n\n\nG\u0142os Chrystusa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dramatyczny kontrast wprowadza drug\u0105 sapiencjaln\u0105 ide\u0119: \u017cyjemy we w\u0142a\u015bciwym czasie wyznaczonym przez Boga. Ch\u00f3r milknie po s\u0142owach \"kiedy On zechce\". W ci\u0105gu kilku takt\u00f3w s\u0142uchacz przechodzi od radosnej refleksji do tragicznej realizacji, przechodz\u0105c przez przypomnienie, \u017ce ca\u0142y przep\u0142yw \u017cycia odbywa si\u0119 \"w Nim\".<\/p>\n\n\n\n
Drugi numer, arioso na tenor, ilustruje S\u00f3l <\/a>90, 12: \"Naucz nas liczy\u0107 nasze lata, aby\u015bmy nabyli zdrowe serce\". G\u0142os psalmisty Dawida przeplata si\u0119 z dwoma fletami, przy akompaniamencie dw\u00f3ch viol de gamba i continuo, aby zach\u0119ci\u0107 nas, by\u015bmy nie zaniedbywali obowi\u0105zku ka\u017cdego wierz\u0105cego, jakim jest rozs\u0105dne przygotowanie si\u0119 na moment \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Nagle gitara basowa wybucha w trzecim numerze, przejmuj\u0105c g\u0142os proroka Izajasza, by za\u015bpiewa\u0107 \"przygotuj sw\u00f3j dom, bo umrzesz i nie b\u0119dziesz \u017cy\u0142\" (Isaiah <\/a>38, 1). Jest to ostrze\u017cenie proroka dla umieraj\u0105cego kr\u00f3la Ezechiasza, z kt\u00f3rym s\u0142uchacz musi si\u0119 uto\u017csami\u0107, aby tak jak Ezechiasz wyzdrowia\u0142, wierz\u0105c prorokowi, tak chrze\u015bcijanin przezwyci\u0119\u017cy\u0142 \u015bmier\u0107 przez wiar\u0119 w Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n Niepok\u00f3j, jaki te s\u0142owa wzbudzi\u0142yby w kr\u00f3lu, jest reprezentowany przez niespokojn\u0105 figur\u0119 rytmiczn\u0105 powtarzan\u0105 przez flety, tym razem bez czu\u0142o\u015bci viol da gamba, i kt\u00f3ra odbija si\u0119 echem, gdy g\u0142os milknie.<\/p>\n\n\n\n Bez przerwy refren przejmuje g\u0142os m\u0119drca, by za\u015bpiewa\u0107 \"odwiecznym prawem jest, \u017ce cz\u0142owiek musi umrze\u0107\" (Ko\u015bcielny <\/a>14, 17). Z\u0142o\u017cony kontrapunkt utkany przez ch\u00f3r staje si\u0119 coraz g\u0119stszy, pozbawiony barwy alt\u00f3wek i flet\u00f3w. Jakby pr\u00f3buj\u0105c wydosta\u0107 si\u0119 z tej opresyjnej sieci, dusza, kt\u00f3rej g\u0142os przejmuje sopran, przedstawia swoje udr\u0119czone b\u0142aganie s\u0142owami \"Tak, tak, przyjd\u017a, Panie Jezu\" (Apokalipsa <\/a>22, 20). Wraz z nimi powraca czu\u0142o\u015b\u0107 alt\u00f3wek, ale tylko na chwil\u0119, poniewa\u017c opresyjny refren powtarza si\u0119 raz po raz, jakby wpl\u0105tuj\u0105c dusz\u0119 w strach przed \u015bmierci\u0105 (\"cz\u0142owiek musi umrze\u0107\"). Ch\u00f3r i instrumenty wyciszone, w genialnym dramatycznym ge\u015bcie, sopran \u015bpiewa swobodnie opadaj\u0105c\u0105 melodi\u0119 nad basso continuo, ko\u0144cz\u0105c s\u0142owami \"przyjd\u017a, Panie Jezu\" szeptem i bez akompaniamentu.<\/p>\n\n\n\nG\u0142os Chrystusa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n