W 2024 roku przypada 40. rocznica premiery niemiecko-ameryka\u0144skiego filmu \"Nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 opowie\u015b\u0107\" (Wolfgang Petersen, 1984). W momencie premiery by\u0142 to najdro\u017cszy film wyprodukowany poza Stanami Zjednoczonymi i Zwi\u0105zkiem Radzieckim, b\u0119d\u0105cy adaptacj\u0105 pierwszej po\u0142owy powie\u015bci o tym samym tytule autorstwa niemieckiego pisarza Michaela Ende (Niemcy, 1929-1995). Chocia\u017c dla autora ksi\u0105\u017cki film by\u0142 \"gigantycznym komercyjnym melodramatem opartym na tandecie, puchu i plastiku\", uda\u0142o mu si\u0119 zauroczy\u0107 - dzi\u0119ki niezapomnianej \u015bcie\u017cce d\u017awi\u0119kowej - ca\u0142e pokolenie dzieci, kt\u00f3re zrozumia\u0142y niekt\u00f3re z najg\u0142\u0119bszych przes\u0142a\u0144 zawartych w tym klasyku literatury m\u0142odzie\u017cowej.<\/p>\n\n\n\n
Michael Ende by\u0142 jedynym synem surrealistycznego malarza Edgara Ende (jednego ze \"zdegenerowanych\" artyst\u00f3w wed\u0142ug nazist\u00f3w) i Luise Bartholom\u00e4, fizjoterapeutki. Jego dzieci\u0144stwo by\u0142o naznaczone artystycznym i artystycznym \u015brodowiskiem, w kt\u00f3rym porusza\u0142 si\u0119 jego ojciec. W m\u0142odo\u015bci by\u0142 zaanga\u017cowany w antynazistowsk\u0105 grup\u0119 o nazwie \"Wolny Front Bawarski\", ale musia\u0142 porzuci\u0107 studia, aby s\u0142u\u017cy\u0107 w niemieckiej armii. P\u00f3\u017aniej jego rodzina przenios\u0142a si\u0119 do dzielnicy artyst\u00f3w w Monachium, co mia\u0142o ogromny wp\u0142yw na Ende.<\/p>\n\n\n\n
Po do\u0142\u0105czeniu do antropozoficznej szko\u0142y filozofa Rudolfa Steinera i po premierze swojej pierwszej sztuki \"It is Time\" (po\u015bwi\u0119conej masakrze w Hiroszimie), Ende studiowa\u0142 aktorstwo w szkole Otto Falckenburga w Monachium i opublikowa\u0142 swoje trzy najs\u0142ynniejsze sztuki: \"Jim Button and Luke the Machinist\" (1960), \"Momo\" (1973, surrealistyczna i metafizyczna z natury, zakazana w komunistycznych Niemczech z powodu ostrej krytyki spo\u0142ecznej) i \"The Neverending Story\" (1979). O\u017ceni\u0142 si\u0119 i mieszka\u0142 w Rzymie przez 26 lat z piosenkark\u0105 Ingeborg, a po \u015bmierci \u017cony o\u017ceni\u0142 si\u0119 po raz drugi z Japonk\u0105 Mariko Sato. Anegdotycznie by\u0142 wielkim fanem \u017c\u00f3\u0142wi, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w kilku jego powie\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
W wywiadzie udzielonym pod koniec 1983 roku Michael Ende stwierdzi\u0142, \u017ce jest \"przekonany, \u017ce poza naszym postrzegalnym \u015bwiatem istnieje prawdziwy \u015bwiat, z kt\u00f3rego cz\u0142owiek pochodzi i do kt\u00f3rego ponownie zmierza. Jest to idea, o kt\u00f3rej d\u0142ugo dyskutowa\u0142em z moim ojcem, kt\u00f3remu zawdzi\u0119czam to, kim jestem i ide\u0119 \u015bwiata jako czego\u015b tajemniczego. Dla mnie natura nie jest zwyk\u0142\u0105 sum\u0105 chemii i fizyki\", \u017ce chcia\u0142by mie\u0107 dzieci, \u017ce mia\u0142 sk\u0142onno\u015b\u0107 do depresji, \u017ce uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za chrze\u015bcijanina, \u017ce wierzy\u0142, \"\u017ce \u017cyjemy teraz w tym obiecanym \u015bwiecie i \u017ce istnieje niesko\u0144czona hierarchia wy\u017cszych inteligencji... takich jak tak zwane anio\u0142y i archanio\u0142y\". Stwierdzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \"ludzko\u015b\u0107 jest p\u0119pkiem \u015bwiata. Dla mnie kosmos jest ogromnym amfiteatrem, w kt\u00f3rym bogowie i demony obserwuj\u0105, co tutaj robimy, w przeciwnym razie nie rozumiem, dlaczego musieliby\u015bmy \u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Zapytany, dlaczego B\u00f3g dopuszcza z\u0142o, odpowiedzia\u0142: \"Poniewa\u017c jest to konieczne, z\u0142o jest tak samo konieczne jak dobro. W historii zbawienia Chrystusa Judasz jest ca\u0142kowicie niezb\u0119dny. Desdemona jest tak samo wa\u017cna jak Iago. Historyczny i estetyczny punkt widzenia nie zna moralno\u015bci\". Powiedzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie jest ju\u017c zainteresowany polityk\u0105, poniewa\u017c by\u0142 jednym z tych, kt\u00f3rzy \"w 1968 roku pod\u0105\u017cali pe\u0142n\u0105 nadziei \u015bcie\u017ck\u0105 ruchu studenckiego; jednak ortodoksi ustanowili psychologiczny terror, w kt\u00f3rym czu\u0142em si\u0119 jak ostatnie dziecko. Nie mog\u0142em uwierzy\u0107, \u017ce ca\u0142y ten Marks i d\u0142ugie w\u0142osy doprowadz\u0105 do prawdziwej solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jego powie\u015b\u0107 \"Nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 opowie\u015b\u0107\" ma oczywiste odniesienia filozoficzne i literackie. W tej pozornie naiwnej opowie\u015bci przygodowej pojawia si\u0119 idea pustki i koncepcja \"nico\u015bci\"; podr\u00f3\u017c wojownika Atreyu; bagno smutku i m\u0105dro\u015b\u0107 starego \u017c\u00f3\u0142wia Morli, los smoka Falcora lub Fujura; moc wiary i sfinksy Wyroczni Po\u0142udnia; dzieci\u0119ca Cesarzowa; teoria odruch\u00f3w, projekcja i odwaga, by skonfrontowa\u0107 si\u0119 z prawdziwym sob\u0105; odwaga, by zostawi\u0107 strach za sob\u0105, moc marze\u0144 i znaczenie wyobra\u017ani w tak powierzchownych czasach.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie jak w filozofii greckiej, \u017cydowskiej, hinduskiej i innych, koncepcja bycia lub niebycia oraz konsekwencje zaprzeczania sobie s\u0105 obecne w tej powie\u015bci. Idee z egzystencjalizmu Hegla, Kanta, Heideggera i Sartre'a przejawiaj\u0105 si\u0119 w tej historii na r\u00f3\u017cne sposoby, ale z tym samym przes\u0142aniem: nico\u015b\u0107 jest przeciwie\u0144stwem bytu, prawdziwego bytu. W Lustrzanych Wrotach Atreyu staje przed jednym z najwi\u0119kszych wyzwa\u0144 cz\u0142owieka: konfrontacj\u0105 z prawdziwym \"ja\". Tam, gdzie \"dobrzy ludzie odkrywaj\u0105, \u017ce s\u0105 okrutni, a odwa\u017cni staj\u0105 si\u0119 tch\u00f3rzami\". Poniewa\u017c w konfrontacji z prawdziwym \"ja\" wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi ucieka. To przes\u0142anie jest cz\u0119\u015bci\u0105 my\u015bli Jacquesa Lacana i jego pracy nad \"ja\u017ani\u0105\". Tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki przywodzi na my\u015bl wieczny powr\u00f3t Nietzschego.<\/p>\n\n\n\n
W ca\u0142ej historii Atreyu jest ratowany w r\u00f3\u017cnych momentach przez szcz\u0119\u015bliwego bia\u0142ego smoka: ukochanego F\u00e1lcora lub F\u00fajura, obecnego w najtrudniejszych chwilach, wspieraj\u0105cego go i zach\u0119caj\u0105cego do ponownego uwierzenia. Ten \"szcz\u0119\u015bliwy towarzysz\" jest obecny w kilku tysi\u0105cletnich cywilizacjach, takich jak chi\u0144ska, i jest cz\u0119\u015bci\u0105 tego, jak nieoczekiwana i zaskakuj\u0105ca mo\u017ce by\u0107 droga. Kolejnym kluczowym momentem w historii jest spotkanie Atreyu z Gmorkiem, najemnym wilkiem \"znik\u0105d\", kt\u00f3ry opowiada mu o sile marze\u0144 w ludzkim \u017cyciu i o tym, \u017ce fantazja nie ma granic. Kiedy ludzie przestaj\u0105 wierzy\u0107, pragn\u0105\u0107 i marzy\u0107, egzystencjalna nieobecno\u015b\u0107 ro\u015bnie i zagra\u017ca naszemu prawdziwemu ja. Jak m\u00f3wi Gmork w powie\u015bci, \"je\u015bli ludzie przestaj\u0105 wierzy\u0107, ich egzystencja staje si\u0119 bezsensowna i \u0142atwa do kontrolowania. A kto kontroluje, ten ma w\u0142adz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Znaj\u0105c pochodzenie i \u017cycie Michaela Ende, nie wydaje si\u0119 zbyt daleko id\u0105ce odkrycie chrze\u015bcija\u0144skiego t\u0142a w tym uniwersalnym klasyku. Przyk\u0142adami mog\u0105 by\u0107: znaczenie czytania i ksi\u0105\u017cek (ksi\u0119ga opowie\u015bci - Pismo \u015awi\u0119te), zbawienie przychodzi od dziecka (Bastian - Chrystus), odkupienie przez pozorn\u0105 pora\u017ck\u0119 (Atreyu - Chrystus), wiod\u0105ca rola w opowie\u015bci dziewczynki (dzieci\u0119ca cesarzowa mieszkaj\u0105ca w wie\u017cy z ko\u015bci s\u0142oniowej - Maryja Dziewica), smutek i beznadzieja jako bro\u0144 si\u0142 z\u0142a (zatoni\u0119cie konia Artaxa w bagnie smutku, nihilizm starego \u017c\u00f3\u0142wia Morla, (toni\u0119cie konia Artaxa w bagnie smutku, nihilizm starego \u017c\u00f3\u0142wia Morli, post\u0119p nico\u015bci - dzia\u0142anie diab\u0142a na dusze), znaczenie nadawania imion (imi\u0119 \"c\u00f3rka ksi\u0119\u017cyca\" nadane przez Bastiana niemowl\u0119ciu cesarzowej - imi\u0119, kt\u00f3re B\u00f3g nadaje wszystkim swoim stworzeniom i ludziom, kt\u00f3rym powierza specjalne misje w historii zbawienia), ka\u017cdy nowy pocz\u0105tek, gdy wszystko wydaje si\u0119 stracone (odbudowa Fantazji przez Bastiana - odkupienie Jezusa Chrystusa, kt\u00f3ry czyni wszystko nowym po zniszczeniu dokonanym przez grzech) itp.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tam, \u017ce obejrza\u0142em film 1984 po raz pierwszy w kinie, gdy mia\u0142em cztery lata i wiele razy p\u00f3\u017aniej w kinie i telewizji. Chocia\u017c nie rozumia\u0142em wtedy wszystkiego, o czym pisz\u0119 w tym artykule, uzna\u0142em jego idee za fascynuj\u0105ce i przydatne w moim \u017cyciu. Kiedy w 1995 roku postanowi\u0142em ca\u0142kowicie odda\u0107 si\u0119 Bogu, przypomnia\u0142em sobie scen\u0119 z filmu, w kt\u00f3rej Atreyu pokonuje sw\u00f3j strach i przekracza niebezpieczn\u0105 prze\u0142\u0119cz mi\u0119dzy sfinksami Po\u0142udniowej Wyroczni, aby wype\u0142ni\u0107 swoj\u0105 misj\u0119. Niech Michael Ende cieszy si\u0119 na zawsze w Prawdziwym Raju.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
En 2024 se cumplen 40 a\u00f1os del estreno de la pel\u00edcula germano-estadounidense \u201cLa Historia Interminable\u201d (Wolfgang Petersen, 1984). Cuando se estren\u00f3, fue la pel\u00edcula m\u00e1s cara producida fuera de Estados Unidos o la Uni\u00f3n Sovi\u00e9tica y se trataba de una adaptaci\u00f3n de la primera mitad de la novela hom\u00f3nima del escritor alem\u00e1n Michael Ende (Alemania, […]<\/p>\n","protected":false},"author":975,"featured_media":43433,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-43431","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-firmas"],"yoast_head":"\n