{"id":44432,"date":"2025-01-15T06:00:00","date_gmt":"2025-01-15T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?p=44432"},"modified":"2025-01-14T17:28:33","modified_gmt":"2025-01-14T15:28:33","slug":"mozaika-na-ziemi-libijska-etnicznosc-i-kultura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/","title":{"rendered":"Mozaika na ziemi: etniczno\u015b\u0107 i kultura w Libii"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">W <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/kultura\/tripoli-piekna-kraina-milosci\/\">poprzedni artyku\u0142<\/a> Na przyk\u0142adzie Libii zilustrowali\u015bmy ogromne rozdrobnienie geograficzne i kulturowe, kt\u00f3re istnieje w tym kraju, zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na rozleg\u0142o\u015b\u0107 terytorium Libii (ponad 1,7 miliona kilometr\u00f3w kwadratowych, podzielonych na trzy makroregiony Trypolitani\u0119, Cyrenajk\u0119 i Fezzan), jak i pochodzenie etniczne ludno\u015bci, z Arabami i Berberami stanowi\u0105cymi zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 i mniejszymi odsetkami innych grup etnicznych, tj. co najmniej 10 % imigrant\u00f3w subsaharyjskich i niewielki odsetek Tuareg\u00f3w i Tebu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Arabowie i Berberowie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00f3wi\u0105c o Maroku, om\u00f3wili\u015bmy g\u0142\u00f3wne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy arabskimi krajami Maghrebu (Afryka Zachodnia, a nast\u0119pnie Afryka P\u00f3\u0142nocna a\u017c do Egiptu) i Maszreku (od Egiptu do Iraku, z wy\u0142\u0105czeniem kraj\u00f3w Zatoki Perskiej). Oba s\u0105 jednak krajami arabskimi po podboju islamskim, ale na r\u00f3\u017cne sposoby. R\u00f3wnie\u017c w Libii ludno\u015b\u0107 arabskoj\u0119zyczna stanowi 90 % og\u00f3\u0142u ludno\u015bci kraju i jest wynikiem zar\u00f3wno arabizacji (lub przyj\u0119cia arabskiego jako pierwszego j\u0119zyka) rdzennej grupy etnicznej, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c tutaj, podobnie jak w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Maghrebu, by\u0142a w du\u017cej mierze pochodzenia berberyjskiego, jak i fal migracji plemion arabskich pocz\u0105wszy od VII wieku, wraz z islamskim podbojem tego obszaru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Libii, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d Arab\u00f3w, plemienno\u015b\u0107 jest nadal powszechna, a plemiona, zw\u0142aszcza te wi\u0119ksze, takie jak Warfalla, Magarha i Zintan, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zarz\u0105dzaniu lokaln\u0105 polityk\u0105 i spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dobrze zrozumia\u0142 to Mu'ammar Kaddafi (1942-2011), kt\u00f3ry wykorzysta\u0142 to narz\u0119dzie do konsolidacji swojej w\u0142adzy na tym terytorium, podobnie jak zrobili to W\u0142osi w epoce kolonialnej i kr\u00f3l Idris I. W podobny spos\u00f3b jak Saddam Husajn w Iraku i dynastia Assad\u00f3w w Syrii, a tak\u017ce stosuj\u0105c typowo kolonialn\u0105 strategi\u0119, Kaddafi by\u0142 w stanie oprze\u0107 si\u0119 na jednym lub kilku plemionach lub spo\u0142eczno\u015bciach w kraju (w jego przypadku jego w\u0142asnym, Qadhadhfa, kt\u00f3rego Kaddafi jest w\u0142osk\u0105 transliteracj\u0105, ale zawar\u0142 tak\u017ce sojusze z Magarha i Warfalla), kt\u00f3rym nada\u0142 przywileje gospodarcze, polityczne i wojskowe (w rzeczywisto\u015bci cz\u0142onkowie tych plemion zdominowali si\u0142y bezpiecze\u0144stwa, zasoby ropy naftowej i kluczowe stanowiska polityczne), nap\u0119dzaj\u0105c patronat i marginalizuj\u0105c wrogie plemiona, zw\u0142aszcza te z Cyrenajki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I cho\u0107 od lat 80. Kaddafi stara\u0142 si\u0119 umniejsza\u0107 rol\u0119 rz\u0105dz\u0105cych plemion na rzecz wsp\u00f3lnej panarabskiej to\u017csamo\u015bci, to konflikt mi\u0119dzyplemienny i niezadowolenie w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do jego upadku, gdy powstania Arabskiej Wiosny r\u00f3wnie\u017c pogr\u0105\u017cy\u0142y Libi\u0119 w chaosie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plemienno\u015b\u0107 i kontrasty mi\u0119dzyplemienne, kt\u00f3re niestety obserwujemy r\u00f3wnie\u017c w Syrii i Iraku po upadku lokalnych dyktator\u00f3w, powracaj\u0105 z furi\u0105, gdy silna, scentralizowana w\u0142adza, kt\u00f3ra nie szcz\u0119dzi brutalnej si\u0142y w celu st\u0142umienia wszelkich sprzeciw\u00f3w, musi ust\u0105pi\u0107 miejsca s\u0142abej i skorumpowanej administracji. Tak wi\u0119c w Libii rywalizacja mi\u0119dzyplemienna nadal uniemo\u017cliwia prawdziwe pojednanie narodowe i zako\u0144czenie wojny domowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chodzi o Berber\u00f3w, lub mo\u017ce powinni\u015bmy powiedzie\u0107 Berber\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych po arabsku, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 ich od os\u00f3b m\u00f3wi\u0105cych po arabsku (kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c s\u0105 cz\u0119\u015bciowo pochodzenia berberyjskiego), stanowi\u0105 oni oko\u0142o 7 % populacji, skoncentrowanej g\u0142\u00f3wnie w Jebel Nefusa i Ghadames, a ich j\u0119zyk i kultura s\u0105 nadal niezwykle \u017cywe pomimo stuleci marginalizacji.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ludy pustyni: Tuaregowie i Tebu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuaregowie r\u00f3wnie\u017c pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 j\u0119zykiem pochodzenia berberyjskiego, ale innym ni\u017c j\u0119zyk libijskich Berber\u00f3w. S\u0105 ludem koczowniczym, obecnym w prawie wszystkich krajach saharyjskich, a w Libii stanowi\u0105 oko\u0142o 0,3 % ca\u0142kowitej populacji, tj. oko\u0142o 21 000 os\u00f3b. S\u0142yn\u0105 ze swojego ubioru, w szczeg\u00f3lno\u015bci z niebieskiej zas\u0142ony noszonej przez m\u0119\u017cczyzn (tagelmust), kt\u00f3ra jest owini\u0119ta wok\u00f3\u0142 ich g\u0142\u00f3w i twarzy, aby chroni\u0107 ich przed s\u0142o\u0144cem i pustynnym piaskiem (st\u0105d czasami nazywani s\u0105 \"niebieskimi lud\u017ami\"). Podr\u00f3\u017cuj\u0105 wzd\u0142u\u017c i wszerz Sahary, poza granice pa\u0144stw narodowych i mieszkaj\u0105 w namiotach wykonanych z owczych sk\u00f3r. Kobiety odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w ich spo\u0142ecze\u0144stwie (w tym w podejmowaniu decyzji przez spo\u0142eczno\u015b\u0107) i s\u0105 repozytoriami staro\u017cytnych tradycji ustnych i poetyckich. Ka\u017cdy, kto mia\u0142 okazj\u0119 odwiedzi\u0107 spo\u0142eczno\u015bci Tuareg\u00f3w na Saharze, wie, jak niesamowite jest ich poczucie go\u015bcinno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z drugiej strony Tebu to saharyjska grupa etniczna (ani arabska, ani berberyjska) licz\u0105ca oko\u0142o 50 000 os\u00f3b w Libii. Podobnie jak Tuaregowie, \u017cyj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w regionie Fezzan (po\u0142udnie kraju), r\u00f3wnie\u017c koczuj\u0105c na saharyjskich wydmach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zar\u00f3wno Tuaregowie, jak i Tebu wyznaj\u0105 islam (sunnici), a szacunki dotycz\u0105ce liczby ich populacji s\u0105 bardzo zmienne w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na ich koczowniczy charakter, co cz\u0119sto utrudnia dok\u0142adne spisy ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u017bydzi w Libii<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Judaizm by\u0142 obecny w Libii od czas\u00f3w Grek\u00f3w (warto wspomnie\u0107 Szymona Cyrenejczyka, o kt\u00f3rym m\u00f3wi si\u0119, \u017ce pochodzi\u0142 z Cyreny). Kiedy prowincje Trypolitanii i Cyrenajki sta\u0142y si\u0119 w\u0142osk\u0105 koloni\u0105 w 1911 roku, kilkuset \u017cydowskich imigrant\u00f3w z Europy do\u0142\u0105czy\u0142o do staro\u017cytnej spo\u0142eczno\u015bci ju\u017c obecnej na tym terytorium. Libijski spis powszechny z 1931 r. odnotowa\u0142 oko\u0142o 24 500 \u017byd\u00f3w w kraju, skupionych g\u0142\u00f3wnie w Trypolisie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017bydzi mieszkaj\u0105cy w Libii byli r\u00f3wnie\u017c ofiarami, podobnie jak ich algierscy i tunezyjscy wsp\u00f3\u0142wyznawcy, nazistowsko-faszystowskiej polityki \"antysemickiej\", realizowanej w tym przypadku przez w\u0142oski re\u017cim dyktatorski, zw\u0142aszcza po og\u0142oszeniu Manifestu Rasowego w Rzymie w 1938 roku. Co wi\u0119cej, nawet po II wojnie \u015bwiatowej i utworzeniu pa\u0144stwa Izrael, byli oni ofiarami atak\u00f3w i prze\u015bladowa\u0144 ze strony muzu\u0142man\u00f3w. Od tego momentu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 stopniowa emigracja, kt\u00f3ra od 1949 r. przerodzi\u0142a si\u0119 w masowy exodus, z 35 142 osobami emigruj\u0105cymi do Izraela, g\u0142\u00f3wnie w latach 1956-1958, g\u0142\u00f3wnie z powodu powa\u017cnych napi\u0119\u0107 istniej\u0105cych w tym czasie mi\u0119dzy pa\u0144stwem \u017cydowskim a jego arabskimi s\u0105siadami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po wojnie sze\u015bciodniowej w 1967 r. kolejne 6 000 libijskich \u017byd\u00f3w zosta\u0142o przesiedlonych do W\u0142och z powodu zagro\u017cenia dla ich spo\u0142eczno\u015bci. Po 1969 roku, roku rewolucji i ko\u0144ca monarchii, reszta \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostali w Libii do tego czasu, kilka tysi\u0119cy obcokrajowc\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c opu\u015bci\u0142o kraj, wraz z ponad 20 000 W\u0142och\u00f3w wydalonych przez Kaddafiego w tym samym czasie, co og\u0142oszenie Dnia Zemsty w 1970 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Islam<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Religi\u0105 pa\u0144stwow\u0105 w Libii, zapisan\u0105 w tymczasowej konstytucji z 2011 r., jest islam sunnicki, z szariatem jako g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em prawa. Wolno\u015b\u0107 wyznania jest jednak zagwarantowana dla chrze\u015bcijan i \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 przestrzega\u0107 w\u0142asnych praw osobistych i rodzinnych. Utrzymuje si\u0119 jednak dyskryminacja niemuzu\u0142man\u00f3w, zw\u0142aszcza w odniesieniu do publicznego wyznawania wiary, a tak\u017ce \"apostazji\" (przest\u0119pstwa konwersji z islamu na inn\u0105 wiar\u0119), podobnie jak w innych krajach islamskich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oko\u0142o 95% libijskich muzu\u0142man\u00f3w to sunnici nale\u017c\u0105cy do szko\u0142y prawnej malikit\u00f3w. Libijski islam by\u0142 jednak pod silnym wp\u0142ywem sufizmu, mistycznego i duchowego nurtu, kt\u00f3ry nie jest \u015bci\u015ble ortodoksyjny (w rzeczywisto\u015bci wywodzi si\u0119 z kontakt\u00f3w z chrze\u015bcija\u0144stwem i religiami Wschodu) i k\u0142adzie du\u017cy nacisk na wewn\u0119trzno\u015b\u0107 i bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie Boga, w tym poprzez praktyki takie jak medytacja, modlitwa, recytacja dhikr (powtarzanie 99 imion Allaha) i rytualny taniec (s\u0142ynni wiruj\u0105cy derwisze).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W szczeg\u00f3lno\u015bci w Libii sufizm (od arabskiego s\u0142owa \"\u1e63\u016bf\", \"we\u0142na\", wskazuj\u0105cego na grub\u0105 we\u0142nian\u0105 odzie\u017c noszon\u0105 przez wczesnych sufich jako symbol prostoty i wyrzeczenia si\u0119 d\u00f3br materialnych, troch\u0119 jak habit franciszka\u0144ski, wi\u0119c wydaje si\u0119, \u017ce istnia\u0142y wzajemne wp\u0142ywy mi\u0119dzy tymi dwoma wyznaniami w tym obszarze) ma tysi\u0105cletni\u0105 histori\u0119, z jego bractwami lub tar\u012bqa, kt\u00f3re odegra\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 nie tylko w rozprzestrzenianiu si\u0119 tego typu islamskiej duchowo\u015bci, ale tak\u017ce, jak w przypadku Senussi Tar\u012bqa al-Sanusiyya, w oporze przeciwko w\u0142oskiej kolonizacji i kszta\u0142towaniu libijskiej to\u017csamo\u015bci narodowej. Co wi\u0119cej, sanktuaria sufickie nadal istniej\u0105 i stanowi\u0105 wa\u017cne o\u015brodki kultu i pielgrzymek, prawdziwy czynnik jedno\u015bci narodowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o spo\u0142eczno\u015bci Ibaita. W Libii wyznawcy ibadyzmu stanowi\u0105 oko\u0142o 4,5-6 % populacji (mi\u0119dzy 315 a 420 000 os\u00f3b), skupionych g\u0142\u00f3wnie w Jebel Nefusa oraz w miastach takich jak Jadu i Zuwarah (g\u0142\u00f3wnie Berberowie). Nale\u017c\u0105 oni do jednej z najstarszych \"sekt\" lub nurt\u00f3w islamu, w tym przypadku odr\u0119bnej od bardziej licznych i znanych sekt sunnickich i szyickich. Ibadyzm zosta\u0142 zapocz\u0105tkowany w VII wieku przez Abdallaha ibn Ibada i jest spokrewniony z charyd\u017cyzmem, inn\u0105 sekt\u0105, kt\u00f3ra nie jest ani sunnicka, ani szyicka, od kt\u00f3rej r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce jest znacznie bardziej umiarkowana i pragmatyczna. Ibadyzm w rzeczywisto\u015bci promuje wi\u0119ksz\u0105 tolerancj\u0119 wobec innych nurt\u00f3w islamu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Chrze\u015bcija\u0144stwo w Libii<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chrze\u015bcija\u0144ska obecno\u015b\u0107 w Libii ma bardzo stare korzenie, si\u0119gaj\u0105ce I wieku, kiedy Trypolitania i Cyrenajka by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 dw\u00f3ch prowincji Cesarstwa Rzymskiego. Wraz z nadej\u015bciem islamu, w przeciwie\u0144stwie do wschodnich region\u00f3w kalifatu, chrze\u015bcija\u0144stwo stopniowo zanika\u0142o w Libii, a\u017c do dnia dzisiejszego, kiedy to zosta\u0142o zredukowane do zaledwie 111 000 wiernych z ca\u0142kowitej populacji licz\u0105cej ponad 7 milion\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u0142\u00f3wne wyznania chrze\u015bcija\u0144skie to koptyjskie, z oko\u0142o 60 000 wyznawc\u00f3w i katolickie, z oko\u0142o 50 000. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c niewielkie mniejszo\u015bci rosyjskich prawos\u0142awnych, serbskich, greckich i anglika\u0144skich prawos\u0142awnych. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c niewielkie mniejszo\u015bci rosyjskich, serbskich i greckich prawos\u0142awnych i anglikan\u00f3w. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 chrze\u015bcijan jest obcego pochodzenia (liczniejsza w czasach Kaddafiego), zw\u0142aszcza Egipcjanie (Koptowie) lub Afrykanie z Afryki Subsaharyjskiej, jak 20 egipskich chrze\u015bcijan i jeden Gha\u0144czyk, kt\u00f3rzy zgin\u0119li z r\u0105k ISIS w Libii w 2015 r. i kt\u00f3rych nagranie z egzekucji obieg\u0142o w\u00f3wczas ca\u0142y \u015bwiat. Znaleziono ich p\u00f3\u017aniej pochowanych razem w masowym grobie, ubranych w ten sam pomara\u0144czowy kombinezon, kt\u00f3ry mieli na sobie w czasie egzekucji).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jak wspomniano powy\u017cej, restrykcje dotycz\u0105ce kultu i ograniczenia wolno\u015bci religijnej utrzymuj\u0105 si\u0119, podobnie jak w wielu krajach islamskich.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En un art\u00edculo anterior sobre Libia, ilustr\u00e1bamos la gran fragmentaci\u00f3n geogr\u00e1fica y cultural que existe en el pa\u00eds, tanto por la inmensidad del territorio libio (m\u00e1s de 1,7 millones de kil\u00f3metros cuadrados, dividido en las tres macrorregiones de Tripolitania, Cirenaica y Fezzan) como por el origen \u00e9tnico de la poblaci\u00f3n, con \u00e1rabes y bereberes constituyendo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2244,"featured_media":44433,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39],"tags":[],"class_list":["post-44432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La presencia cristiana en Libia se remonta al siglo I, cuando Tripolitania y Cirenaica formaban parte del Imperio Romano.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/mozaika-na-ziemi-libijska-etnicznosc-i-kultura\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La presencia cristiana en Libia se remonta al siglo I, cuando Tripolitania y Cirenaica formaban parte del Imperio Romano.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/mozaika-na-ziemi-libijska-etnicznosc-i-kultura\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-15T04:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Gerardo Ferrara\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\"},\"headline\":\"Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia\",\"datePublished\":\"2025-01-15T04:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/\"},\"wordCount\":1902,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Cultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/\",\"name\":\"Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-01-15T04:00:00+00:00\",\"description\":\"La presencia cristiana en Libia se remonta al siglo I, cuando Tripolitania y Cirenaica formaban parte del Imperio Romano.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"Leptis Magna\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9\",\"name\":\"Gerardo Ferrara\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/GF-100x100.jpg\",\"caption\":\"Gerardo Ferrara\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/gerardo-ferrara\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mozaika na ziemi: etniczno\u015b\u0107 i kultura w Libii","description":"Chrze\u015bcija\u0144ska obecno\u015b\u0107 w Libii si\u0119ga I wieku, kiedy Trypolitania i Cyrenajka by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 Imperium Rzymskiego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/mozaika-na-ziemi-libijska-etnicznosc-i-kultura\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia","og_description":"La presencia cristiana en Libia se remonta al siglo I, cuando Tripolitania y Cirenaica formaban parte del Imperio Romano.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/mozaika-na-ziemi-libijska-etnicznosc-i-kultura\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2025-01-15T04:00:00+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Gerardo Ferrara","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Gerardo Ferrara","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/"},"author":{"name":"Gerardo Ferrara","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9"},"headline":"Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia","datePublished":"2025-01-15T04:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/"},"wordCount":1902,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg","articleSection":["Actualidad","Cultura"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/","name":"Mozaika na ziemi: etniczno\u015b\u0107 i kultura w Libii","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg","datePublished":"2025-01-15T04:00:00+00:00","description":"Chrze\u015bcija\u0144ska obecno\u015b\u0107 w Libii si\u0119ga I wieku, kiedy Trypolitania i Cyrenajka by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 Imperium Rzymskiego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Libya_5458_Leptis_Magna_Luca_Galuzzi_2007-1.jpg","width":920,"height":526,"caption":"Leptis Magna"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/mosaico-en-la-tierra-etnia-y-cultura-libia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mosaico en la tierra: etnia y cultura en Libia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/140e4977e303b34962108a5cf234e1d9","name":"Gerardo Ferrara","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GF-100x100.jpg","caption":"Gerardo Ferrara"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/gerardo-ferrara\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2244"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44432"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44434,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44432\/revisions\/44434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}