Akty<\/em> 2, 46). St\u0105d \u015bw. Augustyn s\u0142usznie m\u00f3wi: \"\u015apiew jest w\u0142a\u015bciwy temu, kto kocha\", podczas gdy przys\u0142owie si\u0119ga czas\u00f3w staro\u017cytnych: \"Kto dobrze \u015bpiewa, dwa razy si\u0119 modli\" (GIRM, n. 39).<\/p>\n\n\n\nCo wi\u0119cej, GIRM k\u0142adzie nacisk na przywi\u0105zywanie du\u017cej wagi do u\u017cywania \u015bpiewu w celebracji Mszy, zawsze bior\u0105c pod uwag\u0119 kultur\u0119 ludu i mo\u017cliwo\u015bci zgromadzenia liturgicznego. Tak wi\u0119c \u015bpiew jest jednym z element\u00f3w liturgii, kt\u00f3ry Ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 od Starego Testamentu i kt\u00f3remu Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Afryce stara si\u0119 by\u0107 wierny. Nie jest on w \u017caden spos\u00f3b sprzeczny z normami Ko\u015bcio\u0142a powszechnego. \u015apiew podczas celebracji Mszy jest biblijny i ko\u015bcielny.<\/p>\n\n\n\n
Afryka i jej kultura<\/h2>\n\n\n\n
Chcia\u0142bym po\u0142o\u017cy\u0107 nacisk na aspekt \"kultury\" wspomniany w Instrukcji Og\u00f3lnej Msza\u0142u Rzymskiego. Ka\u017cda osoba ma swoj\u0105 kultur\u0119, a kultura nie jest statyczna, jest dynamiczna. Zmienia si\u0119 ca\u0142y czas. Zanim zostaniesz chrze\u015bcijaninem, jeste\u015b Afryka\u0144czykiem. Nawet po chrzcie wci\u0105\u017c jest si\u0119 Afryka\u0144czykiem. Jako drugi pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego Afrykanie \u015bpiewaj\u0105 i ta\u0144cz\u0105 podczas liturgii, wa\u017cne jest, aby zrozumie\u0107, co oznacza \u015bpiew i taniec w kulturze afryka\u0144skiej. Kultura ta sk\u0142ada si\u0119 z wielu element\u00f3w, a jednym z nich jest muzyka i taniec.<\/p>\n\n\n\n
Poni\u017cszy opis autorstwa Johna S. Mbiti, by\u0142ego profesora religioznawstwa na Uniwersytecie Makerere w Kampali w Ugandzie, w jego ksi\u0105\u017cce \"Wprowadzenie do religii afryka\u0144skiej\", mo\u017ce pom\u00f3c nam zrozumie\u0107 co\u015b na temat afryka\u0144skiej muzyki i ta\u0144ca: \"Afrykanie bardzo lubi\u0105 muzyk\u0119. Dlatego muzyka, taniec i \u015bpiew wyst\u0119puj\u0105 we wszystkich afryka\u0144skich spo\u0142eczno\u015bciach. Znajdujemy r\u00f3wnie\u017c wiele rodzaj\u00f3w instrument\u00f3w muzycznych, z kt\u00f3rych najcz\u0119stszym jest b\u0119ben. Istniej\u0105 b\u0119bny o r\u00f3\u017cnych kszta\u0142tach, rozmiarach i przeznaczeniu. Niekt\u00f3re b\u0119bny s\u0105 u\u017cywane tylko w zwi\u0105zku z kr\u00f3lami i wodzami: te kr\u00f3lewskie b\u0119bny s\u0105 cz\u0119sto uwa\u017cane za \u015bwi\u0119te i nie mog\u0105 by\u0107 grane powszechnie lub przez byle kogo. Istniej\u0105 b\u0119bny wojenne, m\u00f3wi\u0105ce b\u0119bny, b\u0119bny ceremonialne itp. Inne instrumenty muzyczne obejmuj\u0105 ksylofony, flety, gwizdki, dzwonki, harfy, tr\u0105bki, liry, smyczki, cytry, skrzypce, grzechotki i wiele innych. S\u0105 one wykonane z drewna, sk\u00f3ry, tykwy, bambusa, metalu, patyk\u00f3w, pni drzew, a nawet, w dzisiejszych czasach, puszek i kanistr\u00f3w. Muzyka jest wykorzystywana we wszystkich czynno\u015bciach afryka\u0144skiego \u017cycia: w uprawie p\u00f3l, rybo\u0142\u00f3wstwie, pasterstwie, wykonywaniu ceremonii, wychwalaniu w\u0142adc\u00f3w i wojownik\u00f3w, ko\u0142ysaniu dzieci do snu i tak dalej. Afryka\u0144ska muzyka i taniec rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na inne kontynenty (...) S\u0105 jednym z g\u0142\u00f3wnych skarb\u00f3w afryka\u0144skiej kultury i dziedzictwa.<\/p>\n\n\n\n
Afryka\u0144czyk, kt\u00f3ry bardzo lubi muzyk\u0119, bardzo dobrze rozumie ducha liturgii Ko\u015bcio\u0142a. Wie, \u017ce rubryki liturgiczne zalecaj\u0105, aby \"bezwzgl\u0119dnie dba\u0107 o to, by w celebracjach niedzielnych i w \u015bwi\u0119ta nakazane nie zabrak\u0142o \u015bpiewu szafarzy i ludu\" (por. GIRM, n. 40). Jednak Afrykanie nie \u015bpiewaj\u0105 podczas liturgii, aby promowa\u0107 swoj\u0105 kultur\u0119. Liturgia nie jest miejscem promowania jakiejkolwiek kultury! \u015apiewaj\u0105, poniewa\u017c \u015bpiew jest innym sposobem modlitwy do Boga (por. Wj 15:1-2; Ef 5:19-20; Jk 5:13; Ap 14:2-3). W Afryce skomponowano pie\u015bni liturgiczne, kt\u00f3re wznosz\u0105 do Boga modlitw\u0119 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa i uwielbienia, modlitw\u0119 pro\u015bby, modlitw\u0119 dzi\u0119kczynienia i modlitw\u0119 uwielbienia.<\/p>\n\n\n\n
Przyjrzyjmy si\u0119 teraz innemu aspektowi: ta\u0144com. W jednym z wywiad\u00f3w w 2008 roku kardyna\u0142 Francis Arinze, \u00f3wczesny prefekt Kongregacji ds. Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w, zosta\u0142 zapytany: \"Czy jest czas, kiedy taniec jest dozwolony podczas Mszy \u015awi\u0119tej, a tak\u017ce co z muzyk\u0105 \u015bwieck\u0105?\". Jego odpowied\u017a by\u0142a bardzo buduj\u0105ca. Powiedzia\u0142: \"Taniec nie jest znany w \u0142aci\u0144skim rycie Mszy. Nasza Kongregacja rozwa\u017ca\u0142a to przez lata. Nie ma \u017cadnego wa\u017cnego dokumentu Ko\u015bcio\u0142a na ten temat, ale dyrektywa, kt\u00f3r\u0105 dajemy od naszej Kongregacji jest nast\u0119puj\u0105ca: w \u015bcis\u0142ej liturgii (tj. Mszy, sakramentach) Europa i Ameryka nie powinny w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107 o ta\u0144cu liturgicznym, poniewa\u017c taniec znany w Europie i Ameryce P\u00f3\u0142nocnej nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 kultu. Powinni wi\u0119c o nim zapomnie\u0107 i w og\u00f3le o nim nie m\u00f3wi\u0107. Ale w Afryce i Azji jest inaczej, nie jako ust\u0119pstwo wobec nich, ale dlatego, \u017ce ich kultura jest inna\".<\/p>\n\n\n\n
Dlatego mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o ta\u0144cu liturgicznym w Afryce i Azji, ale nie w Europie i Ameryce. Czytelnik spoza Afryki zapyta: \"Ale dlaczego?\" Poniewa\u017c kultura jest inna. A czym r\u00f3\u017cni si\u0119 ich kultura? Kardyna\u0142 kontynuowa\u0142: \"Je\u015bli dasz typowemu Afryka\u0144czykowi dary do niesienia w ofierze i dasz typowemu Europejczykowi te same dary do niesienia, je\u015bli si\u0119 nie widzicie, Europejczyk b\u0119dzie szed\u0142 do\u015b\u0107 sztywno do o\u0142tarza; Afryka\u0144czyk prawdopodobnie b\u0119dzie si\u0119 porusza\u0142: w prawo, w lewo. To nie jest taniec! Jest to pe\u0142en gracji ruch, kt\u00f3ry pokazuje rado\u015b\u0107 i ofiarowanie. R\u00f3wnie\u017c w Azji maj\u0105 wyrafinowane ruchy, kt\u00f3re pokazuj\u0105 szacunek, uwielbienie, rado\u015b\u0107\".<\/p>\n\n\n\n
Szacunek dla sacrum w Afryce<\/h2>\n\n\n\n
Przed pojawieniem si\u0119 przes\u0142ania Ewangelii w Afryce, tradycyjna religia afryka\u0144ska otacza\u0142a ka\u017cd\u0105 sfer\u0119 \u017cycia Afryka\u0144czyk\u00f3w. Jednym z niezwyk\u0142ych element\u00f3w tej religii by\u0142 pe\u0142en szacunku respekt dla \"\u015bwi\u0119to\u015bci\". Gdziekolwiek znajdowa\u0142 si\u0119 Afryka\u0144czyk, tam by\u0142a z nim jego religia: w domu, na spotkaniu, na polu itp. Z tego powodu nawet pie\u015bni i ta\u0144ce by\u0142y pe\u0142ne szacunku, do tego stopnia, \u017ce stanowi\u0142y wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rytua\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Wraz z nadej\u015bciem chrze\u015bcija\u0144stwa afryka\u0144skie ta\u0144ce naturalnie wpisa\u0142y si\u0119 w liturgi\u0119, kt\u00f3ra oddawa\u0142a cze\u015b\u0107 prawdziwemu Bogu. Ale nie jest to \"taniec\" w sensie, w jakim rozumie go Europejczyk czy Amerykanin: taniec w sobotni wiecz\u00f3r: jeden m\u0119\u017cczyzna, jedna kobieta! To jest rekreacja, kt\u00f3ra w \u017caden spos\u00f3b nie mo\u017ce by\u0107 w\u0142\u0105czona jako cz\u0119\u015b\u0107 kultu.<\/p>\n\n\n\n
Nie zamierzam \"kanonizowa\u0107\" afryka\u0144skich ta\u0144c\u00f3w i dawa\u0107 ludziom do zrozumienia, \u017ce wszystkie style taneczne w Afryce nie s\u0105 sprzeczne ze \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 liturgii. Wcale nie! Nawet w Afryce istniej\u0105 ta\u0144ce, kt\u00f3re s\u0105 niedopuszczalne w liturgii. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 niedopuszczalne na \u017cadnym wydarzeniu religijnym. Cele Mszy \u015awi\u0119tej s\u0105 cztery: adoracja, skrucha, dzi\u0119kczynienie i pro\u015bba; a Afryka\u0144czyk wie, jak wyrazi\u0107 te postawy swoimi ruchami, kt\u00f3re s\u0105 pe\u0142ne szacunku, a jednocze\u015bnie katechetyczne.<\/p>\n\n\n\n
To, co Europejczycy i Amerykanie rozumiej\u0105 jako \"ta\u0144ce\" i co brzmi dla nich nieco dziwnie ze wzgl\u0119du na ich koncepcj\u0119 tego, czym jest \"taniec\", mo\u017cna w\u0142a\u015bciwie nazwa\u0107 \"mow\u0105 cia\u0142a podczas liturgii\". M\u00f3wi\u0105c o \"mowie cia\u0142a\", uwa\u017cam, \u017ce angielski hymn zatytu\u0142owany \"Now Thank We All Our God\" skomponowany przez Martina Rinkharta jest bardzo wzbogacaj\u0105cy. Jest to hymn dzi\u0119kczynny i zobacz, jak si\u0119 zaczyna: \"Teraz wszyscy dzi\u0119kujemy naszemu Bogu, sercami, r\u0119kami i g\u0142osami...\". Msza jest celebracj\u0105 Eucharystii. Jest ona dzi\u0119kczynieniem. Nasza wewn\u0119trzna postawa podczas Mszy musi by\u0107 r\u00f3wnie\u017c manifestowana na zewn\u0105trz. Cz\u0142owiek to cia\u0142o i dusza. Musimy dzi\u0119kowa\u0107 Bogu \"naszymi r\u0119kami i g\u0142osami\". Bez miejsca na przesad\u0119, podczas Mszy nasze postawy i gesty; nasze pie\u015bni i \"ta\u0144ce\" powinny manifestowa\u0107 to, w co wierzymy i karmi\u0107 nasz\u0105 wiar\u0119.<\/p>\n\n\n\n
\"Taniec\" w liturgii<\/h2>\n\n\n\n
By\u0107 mo\u017ce moje ma\u0142e do\u015bwiadczenie w Europie pomo\u017ce mi r\u00f3wnie\u017c wyja\u015bni\u0107 to, co nazwa\u0142em \"mow\u0105 cia\u0142a podczas liturgii\" jako wyja\u015bnienie, dlaczego Afrykanie \"ta\u0144cz\u0105\" podczas liturgii. Tutaj w Europie ludzie przywi\u0105zuj\u0105 du\u017c\u0105 wag\u0119 do u\u015bmiechu, dlaczego? Odpowied\u017a jest prosta: poniewa\u017c czyny cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105 g\u0142o\u015bniej ni\u017c s\u0142owa. Nie wystarczy powiedzie\u0107 \"nic mi nie jest\", ludzie chc\u0105, aby\u015b pokaza\u0142, \u017ce naprawd\u0119 nic ci nie jest, a co w tym pomaga? U\u015bmiech! A co si\u0119 dzieje, gdy m\u00f3wimy Bogu, \u017ce jeste\u015bmy Mu wdzi\u0119czni, czujemy Go, wielbimy Go z g\u0142\u0119bi serca lub prosimy Go o przys\u0142ug\u0119? Czy nie wydaje si\u0119 s\u0142uszne, by\u015bmy okazywali to Bogu r\u00f3wnie\u017c na zewn\u0105trz, poprzez nasze postawy i gesty?<\/p>\n\n\n\n
Uwa\u017cam, \u017ce powy\u017csze wyja\u015bnienie jest pomocne, poniewa\u017c wiele razy, gdy m\u00f3wi si\u0119 o tak zwanych \"ta\u0144cach liturgicznych\", my\u015bli si\u0119 o celebracji Mszy w Afryce jako o swego rodzaju \"bankiecie\", na kt\u00f3rym ludzie id\u0105 \u015bpiewa\u0107 i ta\u0144czy\u0107, poci\u0107 si\u0119 i wchodzi\u0107 w form\u0119 ekstazy przed powrotem do domu w po\u0142udnie w niedziel\u0119. Jest to b\u0142\u0119dne rozumienie. Ta\u0144ce liturgiczne podczas celebracji liturgicznych w Afryce to wyrafinowane ruchy, kt\u00f3re nale\u017cy rozumie\u0107 w kontek\u015bcie gest\u00f3w i postaw liturgicznych. W zwi\u0105zku z tym ruchy te s\u0105 ukierunkowane na cztery cele Mszy: adoracj\u0119, skruch\u0119, dzi\u0119kczynienie i pro\u015bb\u0119. Biskupi ka\u017cdego kraju monitoruj\u0105 to, a ta\u0144ce, kt\u00f3re nie s\u0142u\u017c\u0105 temu celowi, s\u0105 zwykle zabronione.<\/p>\n\n\n\n
Afryka\u0144skie \"d\u0142ugie\" masy<\/h2>\n\n\n\n
Na koniec powiedzmy co\u015b o d\u0142ugo\u015bci mszy w Afryce. Jest to wielka debata w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w spoza Afryki. Wielu twierdzi, \u017ce Msze w Afryce trwaj\u0105 bardzo d\u0142ugo. Jest wielu Europejczyk\u00f3w i Amerykan\u00f3w, kt\u00f3rzy o tym m\u00f3wi\u0105. Tutaj wa\u017cne jest, aby zada\u0107 sobie kilka pyta\u0144: Czy Msze w Afryce naprawd\u0119 trwaj\u0105 d\u0142ugo? Je\u015bli tak, to dlaczego? Czy jest to buduj\u0105ce czy nie? Czy ma to zwi\u0105zek z afryka\u0144sk\u0105 kultur\u0105? Jak d\u0142ugo powinna trwa\u0107 Msza?<\/p>\n\n\n\n
Na moim kontynencie jest wiele parafii, w kt\u00f3rych ksi\u0119\u017ca odprawiaj\u0105 trzy lub cztery Msze w parafii w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119: tj. o 6:30, 8:30, 11:00 i ewentualnie 16:00 z udzia\u0142em dzieci. Czy te dwugodzinne niedzielne Msze r\u00f3wnie\u017c nale\u017c\u0105 do kategorii \"d\u0142ugich Mszy\"? Z pewno\u015bci\u0105 nie powinny!<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cemy jednak rozwa\u017cy\u0107 inny scenariusz. Msza z okazji \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich lub biskupich, kt\u00f3ra rozpoczyna si\u0119 procesj\u0105 o 9:00 rano i ko\u0144czy o 14:00 po po\u0142udniu. My\u015bl\u0119, \u017ce ten drugi scenariusz jest rozwa\u017cany przez wielu, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o d\u0142ugich Mszach w Afryce. Tutaj wa\u017cne jest, aby by\u0107 realist\u0105: w Afryce ko\u015bcio\u0142y s\u0105 pe\u0142ne ludzi. Liczba chrze\u015bcijan ro\u015bnie z roku na rok. Podczas \u015bwi\u0105t, takich jak \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie, liczba ta jest jeszcze wi\u0119ksza, poniewa\u017c wielu go\u015bci przybywa, aby \u015bwi\u0119towa\u0107 ze swoimi bliskimi. Tak wi\u0119c procesja z 400 osobami trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c procesja z 50 osobami. Ci ludzie nast\u0119pnie przynosz\u0105 ofiar\u0119 na Msz\u0119, a wielu z nich przyjmuje komuni\u0119. Wszystko to wymaga czasu, ale w rzeczywisto\u015bci tyle w\u0142a\u015bnie musi trwa\u0107! Musimy zaakceptowa\u0107 fakt, \u017ce podczas gdy niekt\u00f3rzy \u015bwi\u0119tuj\u0105 w pustych ko\u015bcio\u0142ach, inni \u015bwi\u0119tuj\u0105 w ko\u015bcio\u0142ach pe\u0142nych ludzi. Nie jest to pow\u00f3d do smutku dla niekt\u00f3rych, wierzymy w jeden Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u015bwi\u0119ty, katolicki i apostolski!<\/p>\n\n\n\n
Katechezy i homilie<\/h2>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz rozwa\u017cania liczby os\u00f3b uczestnicz\u0105cych we Mszy \u015bw. w Afryce, wiele m\u00f3wi\u0142o si\u0119 i nadal m\u00f3wi o d\u0142ugo\u015bci homilii. Wielu twierdzi, \u017ce Msze w Afryce trwaj\u0105 tak d\u0142ugo, poniewa\u017c ksi\u0119\u017ca g\u0142osz\u0105 tak du\u017co kaza\u0144. Tak, osobi\u015bcie znam ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy wyg\u0142aszaj\u0105 godzinne kazania na niedzielnych Mszach. Chocia\u017c prawd\u0105 jest, \u017ce homilia nie jest wyk\u0142adem, to czy roztropno\u015b\u0107 duszpasterska nie powinna kierowa\u0107 ksi\u0119dzem, je\u015bli chodzi o d\u0142ugo\u015b\u0107 homilii, bior\u0105c pod uwag\u0119 rzeczywist\u0105 sytuacj\u0119 jego trzody?<\/p>\n\n\n\n
W wielu cz\u0119\u015bciach Afryki wielu m\u0142odych chrze\u015bcijan ucz\u0119szcza na katechezy przed przyj\u0119ciem sakrament\u00f3w Eucharystii i bierzmowania, a nast\u0119pnie powraca na katechezy tylko podczas przygotowa\u0144 do sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa. W tej sytuacji trzeba by\u0107 ostro\u017cnym z niekt\u00f3rymi pomys\u0142ami, kt\u00f3re mog\u0105 nie by\u0107 ca\u0142kowicie pozytywne dla moich afryka\u0144skich braci i si\u00f3str.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119, \u017ce kardyna\u0142 Robert Sarah, afryka\u0144ski pra\u0142at, ma ca\u0142kowit\u0105 racj\u0119, kiedy pisze w swojej ksi\u0105\u017cce \"Robi si\u0119 p\u00f3\u017ano i ciemno\": \"Czym b\u0119d\u0105 si\u0119 karmi\u0107 wierni, je\u015bli tylko raz w tygodniu wys\u0142uchaj\u0105 dziesi\u0119ciominutowej homilii? M\u00f3wienie, \u017ce po dziesi\u0119ciu minutach ludzie przestaj\u0105 s\u0142ucha\u0107, jest k\u0142amstwem: je\u015bli ich uwaga jest tak kr\u00f3tka, jak udaje im si\u0119 sp\u0119dza\u0107 godziny przed telewizorem?\".<\/p>\n\n\n\n
By\u0107 mo\u017ce ma to co\u015b wsp\u00f3lnego z kultur\u0105 afryka\u0144sk\u0105? W tym miejscu nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w Afryce uczta jest naprawd\u0119 uczt\u0105, tak jak pogrzeb jest naprawd\u0119 pogrzebem! Afryka\u0144czyk wie, jak po\u015bwi\u0119ci\u0107 swoj\u0105 uwag\u0119, energi\u0119, zasoby i czas, aby zapewni\u0107, \u017ce takim chwilom nie odmawia si\u0119 ich najwi\u0119kszego znaczenia. Dlatego jest dla niego rozs\u0105dne, aby wielka uroczysto\u015b\u0107, taka jak msza \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich lub \u015bwi\u0119cenia biskupie, trwa\u0142a cztery lub pi\u0119\u0107 godzin. Wszyscy obecni s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi i nikt si\u0119 nie spieszy, je\u015bli chodzi o takie wydarzenia. Jako\u015b\u0107 chwili jest wa\u017cniejsza ni\u017c ilo\u015b\u0107 up\u0142ywaj\u0105cego czasu. By\u0107 mo\u017ce w Europie ludzie my\u015bl\u0105 w kategoriach ilo\u015bciowych. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce wielu katolik\u00f3w spoza Afryki jest zaskoczonych tym, jak d\u0142ugo trwaj\u0105 msze w Afryce.<\/p>\n\n\n\n
Jednak nasza praktyka nie jest doskona\u0142a, tak jak \u017cadna praktyka nie jest doskona\u0142a. Tu i \u00f3wdzie mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 przesady, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce Msze \u015bw. w Afryce trwaj\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c powinny. W tym miejscu katecheza musi odegra\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119, a tym samym umo\u017cliwi\u0107 skr\u00f3cenie homilii. Musimy r\u00f3wnie\u017c uczy\u0107 naszych drogich chrze\u015bcijan, aby unikali d\u0142ugich, ha\u0142a\u015bliwych procesji ofiarnych, ozdobionych nieko\u0144cz\u0105cymi si\u0119 ta\u0144cami. Wszystko wymaga umiaru. Niech nasz\u0105 walk\u0105 b\u0119dzie uczynienie wszystkiego, co w naszej mocy, aby wszyscy, kt\u00f3rzy uczestnicz\u0105 we Mszy \u015awi\u0119tej, brali w niej udzia\u0142 z owym \"actuosa participatio\" (czynnym uczestnictwem), o kt\u00f3rym m\u00f3wi Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II. Oczywi\u015bcie nie ma to nic wsp\u00f3lnego z pr\u00f3b\u0105 spierania si\u0119 o maksymalny czas trwania Mszy.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cuando me preguntaron si estar\u00eda dispuesto a escribir un art\u00edculo que pudiera explicar a los no africanos el papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica, el correo electr\u00f3nico que recib\u00ed quer\u00eda que me centrara en tres puntos importantes: \u201clas razones del canto,\u201d \u201cla danza,\u201d y \u201cla duraci\u00f3n de las Misas en \u00c1frica\u201d. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2425,"featured_media":46644,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[537],"tags":[544,603,26],"class_list":["post-46665","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recursos","tag-africa","tag-liturgia","tag-musica"],"yoast_head":"\n
El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La Iglesia en \u00c1frica sigue las prescripciones de la Iglesia universal en cuanto a la liturgia y trata de ser siempre fiel a ellas.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/papier-muzyka-celebracje-liturgiczne-afryka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La Iglesia en \u00c1frica sigue las prescripciones de la Iglesia universal en cuanto a la liturgia y trata de ser siempre fiel a ellas.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/papier-muzyka-celebracje-liturgiczne-afryka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-29T04:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redacci\u00f3n Omnes\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redacci\u00f3n Omnes\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Redacci\u00f3n Omnes\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9\"},\"headline\":\"El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica\",\"datePublished\":\"2025-03-29T04:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/\"},\"wordCount\":2885,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg\",\"keywords\":[\"\u00c1frica\",\"Liturgia\",\"M\u00fasica\"],\"articleSection\":[\"Recursos\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/\",\"name\":\"El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg\",\"datePublished\":\"2025-03-29T04:00:00+00:00\",\"description\":\"La Iglesia en \u00c1frica sigue las prescripciones de la Iglesia universal en cuanto a la liturgia y trata de ser siempre fiel a ellas.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"Children dance as Pope Francis celebrates Mass on the campus of the University of Nairobi in Nairobi, Kenya, Nov. 26. (CNS photo\\\/Paul Haring) See POPE-KENYA-RESPECT Nov. 26, 2015.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/recursos\\\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9\",\"name\":\"Redacci\u00f3n Omnes\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/o-de-omens-100x100.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/o-de-omens-100x100.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/o-de-omens-100x100.png\",\"caption\":\"Redacci\u00f3n Omnes\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/redaccion-omnes\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rola muzyki w celebracjach liturgicznych w Afryce","description":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Afryce przestrzega zalece\u0144 Ko\u015bcio\u0142a powszechnego dotycz\u0105cych liturgii i zawsze stara si\u0119 by\u0107 im wierny.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/papier-muzyka-celebracje-liturgiczne-afryka\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica","og_description":"La Iglesia en \u00c1frica sigue las prescripciones de la Iglesia universal en cuanto a la liturgia y trata de ser siempre fiel a ellas.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/zasoby\/papier-muzyka-celebracje-liturgiczne-afryka\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2025-03-29T04:00:00+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Redacci\u00f3n Omnes","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redacci\u00f3n Omnes","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/"},"author":{"name":"Redacci\u00f3n Omnes","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9"},"headline":"El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica","datePublished":"2025-03-29T04:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/"},"wordCount":2885,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg","keywords":["\u00c1frica","Liturgia","M\u00fasica"],"articleSection":["Recursos"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/","name":"Rola muzyki w celebracjach liturgicznych w Afryce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg","datePublished":"2025-03-29T04:00:00+00:00","description":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Afryce przestrzega zalece\u0144 Ko\u015bcio\u0142a powszechnego dotycz\u0105cych liturgii i zawsze stara si\u0119 by\u0107 im wierny.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/20151126T0900-POPE-KENYA-RESPECT-576157-1.jpg","width":920,"height":526,"caption":"Children dance as Pope Francis celebrates Mass on the campus of the University of Nairobi in Nairobi, Kenya, Nov. 26. (CNS photo\/Paul Haring) See POPE-KENYA-RESPECT Nov. 26, 2015."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/papel-musica-celebraciones-liturgicas-africa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"El papel de la m\u00fasica en las celebraciones lit\u00fargicas en \u00c1frica"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/051da02e8f621ba5bc903e8c75dc3eb9","name":"Redakcja Omnes","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/o-de-omens-100x100.png","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/o-de-omens-100x100.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/o-de-omens-100x100.png","caption":"Redacci\u00f3n Omnes"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/redaccion-omnes\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2425"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46665"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46667,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46665\/revisions\/46667"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}