{"id":50398,"date":"2025-07-14T06:00:00","date_gmt":"2025-07-14T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?p=50398"},"modified":"2025-07-15T11:45:39","modified_gmt":"2025-07-15T09:45:39","slug":"maria-callas-boska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/maria-callas-la-divina\/","title":{"rendered":"Maria Callas: Boska"},"content":{"rendered":"

Kilka dni temu obejrza\u0142em film \"Maria\" w re\u017cyserii Pablo Larra\u00edna z Angelin\u0105 Jolie w roli g\u0142\u00f3wnej, koncentruj\u0105cy si\u0119 na ostatnich dniach \u017cycia Marii Callas: intymny portret smutnego i samotnego ko\u0144ca jednej z najbardziej kultowych i utalentowanych osobowo\u015bci XX wieku, wielkiej kobiety, \"boskiej\", jak j\u0105 nazywano, kt\u00f3ra trzyma si\u0119 swoich wspomnie\u0144 i szuka, nigdy jej nie znajduj\u0105c, tego ogromu, kt\u00f3ry uczyni\u0142 j\u0105 najs\u0142ynniejszym g\u0142osem operowym wszechczas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy Nowym Jorkiem, Atenami i W\u0142ochami<\/h2>\n\n\n\n

W filmie Larra\u00edna nie brakuje odniesie\u0144 do konkretnych epizod\u00f3w z \u017cycia artysty, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Nowym Jorku 2 grudnia 1923 roku jako drugie dziecko rodzic\u00f3w greckich emigrant\u00f3w. Rodzina sp\u0119dzi\u0142a wczesne lata w Queens, p\u00f3\u017aniej przeprowadzaj\u0105c si\u0119 na Manhattan. Cz\u0119sto dochodzi\u0142o do nieporozumie\u0144 mi\u0119dzy ojcem Callas a jej matk\u0105, kt\u00f3ra zawsze by\u0142a surowa i kontroluj\u0105ca swoj\u0105 najm\u0142odsz\u0105 c\u00f3rk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z matk\u0105 i siostr\u0105 Maria wr\u00f3ci\u0142a do Grecji w wieku 13 lat i w Konserwatorium Ate\u0144skim rozpocz\u0119\u0142a powa\u017cny trening muzyczny, studiuj\u0105c \u015bpiew u wielkiej hiszpa\u0144skiej sopranistki Elviry de Hidalgo. Ju\u017c w m\u0142odym wieku jej g\u0142os wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 moc\u0105, zakresem i barw\u0105, potrafi\u0105c naturalnie przechodzi\u0107 od dramatycznych do operowych lub lekkich rejestr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Podczas nazistowskiej okupacji mia\u0142 okazj\u0119 kilkakrotnie wyst\u0119powa\u0107 w Grecji, ale wr\u00f3ci\u0142 do ojca w Nowym Jorku, aby szuka\u0107 scenariuszy, zanim przyby\u0142 do W\u0142och, gdzie jego kariera nabra\u0142a ostatecznego rozp\u0119du, wraz z decyduj\u0105cym debiutem w Arena di Verona w 1947 roku, pod kierunkiem Tullio Serafina, kt\u00f3ry mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 jednym z jego mentor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W mi\u0119dzyczasie pozna\u0142a swojego mened\u017cera i p\u00f3\u017aniejszego m\u0119\u017ca, wero\u0144skiego biznesmena Giovanniego Battist\u0119 Meneghiniego, kt\u00f3ry by\u0142 o wiele lat starszy od niej.<\/p>\n\n\n\n

Jej debiut w Maggio Fiorentino r\u00f3wnie\u017c by\u0142 niezapomniany, a nast\u0119pnie przesz\u0142a do Fenice w Wenecji, San Carlo w Neapolu, a przede wszystkim do La Scali w Mediolanie, gdzie sta\u0142a si\u0119 niekwestionowan\u0105 kr\u00f3low\u0105 (jej rywalizacja z W\u0142oszk\u0105 Renat\u0105 Tebaldi, kt\u00f3ra wola\u0142a opu\u015bci\u0107 W\u0142ochy i osiedli\u0107 si\u0119 w Nowym Jorku, aby przed ni\u0105 uciec, jest dobrze znana).<\/p>\n\n\n\n

Maria Callas, diva<\/h2>\n\n\n\n

W latach 50-tych, u szczytu swojej kariery, zagra\u0142a w takich operach jak Standard <\/a>i La Sonnambula (Bellini), Tosca (Puccini), Lucia di Lammermoor (Donizetti) La Traviata (Verdi), przywracaj\u0105c w wielu przypadkach do repertuaru Scali i innych arcydzie\u0142, kt\u00f3re przesta\u0142y by\u0107 wykonywane z powodu braku interpretator\u00f3w zdolnych do poprawy ich techniki wokalnej i jako\u015bci dramatycznej. W rzeczywisto\u015bci Callas by\u0142a nawet kameleonem: zdolna do radzenia sobie z szerokim repertuarem, od Belliniego po Verdiego, od Pucciniego po Wagnera, z pot\u0119\u017cnym instrumentem wokalnym po\u0142\u0105czonym z niezr\u00f3wnan\u0105 prezencj\u0105 sceniczn\u0105 i zdolno\u015bciami interpretacyjnymi.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142a r\u00f3wnie\u017c kameleonem w swojej fizycznej transformacji w trakcie swojej kariery, w kt\u00f3rej schud\u0142a 36 kg i nada\u0142a jej wdzi\u0119czn\u0105, eteryczn\u0105 sylwetk\u0119, z kt\u00f3rej jest r\u00f3wnie\u017c pami\u0119tana w \u015bwiecie mody: schud\u0142a oko\u0142o 36 kg (z pocz\u0105tkowych 90 do 54) w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie, staj\u0105c si\u0119 ikon\u0105 stylu.<\/p>\n\n\n\n

Callas i Onassis<\/h2>\n\n\n\n

W 1957 roku, na pocz\u0105tku trudnego dla niej okresu z powodu utraty g\u0142osu i nagromadzonego stresu, mia\u0142o miejsce spotkanie, kt\u00f3re mia\u0142o na zawsze zmieni\u0107 jej \u017cycie i karier\u0119. B\u0119d\u0105c go\u015bciem na jachcie innego s\u0142ynnego Greka, potentata Arystotelesa Onassisa, wraz z m\u0119\u017cem wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w rejsie z innymi wybitnymi osobisto\u015bciami, w tym Winstonem Churchillem i w\u0142asn\u0105 \u017con\u0105 Onassisa.<\/p>\n\n\n\n

Od tego momentu nie by\u0142a to tylko Callas, ale Callas i Onassis: burzliwy zwi\u0105zek rozwin\u0105\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy nimi, zawsze w centrum wiadomo\u015bci spo\u0142ecznych, co doprowadzi\u0142o piosenkark\u0119 do opuszczenia m\u0119\u017ca i zaniedbania kariery dla Onassisa, z kt\u00f3rym pozosta\u0142a do 1968 roku, kiedy opu\u015bci\u0142 j\u0105, by po\u015blubi\u0107 (z zainteresowania) Jacqueline Kennedy. Maria dowiedzia\u0142a si\u0119 o tym z gazet i by\u0142a zdruzgotana.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnie kilka lat<\/h2>\n\n\n\n

W mi\u0119dzyczasie jej kariera przygas\u0142a, podobnie jak jej g\u0142os i szcz\u0119\u015bcie: wyst\u0105pi\u0142a publicznie rzadko (ostatnia pami\u0119tna Tosca w re\u017cyserii Franco Zeffirellego w Londynie w 1964 roku; film z Pasolinim, Medea, w 1969 roku; klasa mistrzowska w Nowym Jorku w latach 1971-1972; i ostatnia, niespokojna trasa koncertowa z tenorem Giuseppe Di Stefano, w kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c si\u0119 zakocha\u0142a, w latach 1973-74).<\/p>\n\n\n\n

Potem nast\u0105pi\u0142 okres izolacji, zamkni\u0119ta w swoim mieszkaniu przy Avenue Georges Mandel w Pary\u017cu, tylko ze swoimi psami i s\u0142u\u017cb\u0105, dobrze udokumentowany w filmie Larra\u00edna. Jeszcze bardziej samotna ni\u017c bohaterki, kt\u00f3re gra\u0142a, takie jak Violetta Val\u00e9ry, Tosca, Mim\u00ec, w 1977 roku Callas zmar\u0142a w wieku 53 lat, oficjalnie na atak serca, ale wielu m\u00f3wi\u0142o o powolnej i \u015bwiadomej agonii, o z\u0142amanym sercu. Dzi\u015b wiadomo, \u017ce opr\u00f3cz jej nieszcz\u0119\u015bcia, przyczyn\u0105 jej \u015bmierci by\u0142a mia\u017cd\u017cyca, choroba zwyrodnieniowa t\u0119tnic, kt\u00f3ra powoduje r\u00f3wnie\u017c uszkodzenie strun g\u0142osowych i kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a i przyspieszy\u0142a koniec innego wielkiego g\u0142osu XX wieku: Whitney Houston.<\/p>\n\n\n\n

Praca i dziedzictwo<\/h2>\n\n\n\n

Opera to kompletna forma sztuki: \u0142\u0105czy muzyk\u0119, \u015bpiew, teatr i scenografi\u0119, aby opowiada\u0107 uniwersalne emocje i historie. Narodzi\u0142a si\u0119 we W\u0142oszech pod koniec XVI wieku i jest jednym z najbardziej typowych element\u00f3w w\u0142oskiej kultury.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, dzi\u015b jest w zaniku, ale pami\u0119tam, \u017ce kiedy by\u0142em dzieckiem, by\u0142a bardzo cz\u0119sto transmitowana w radiu lub telewizji i tak wielu ludzi, ze wszystkich warstw kulturowych i spo\u0142ecznych, by\u0142o zachwyconych muzyk\u0105 Verdiego, Rossiniego, Pucciniego i wielu innych. W rzeczywisto\u015bci praktycznie ka\u017cda rodzina mia\u0142a swojego improwizowanego \u015bpiewaka operowego, obdarzonego szczeg\u00f3lnie pi\u0119knym g\u0142osem, kt\u00f3ry o\u017cywia\u0142 przyj\u0119cie lub wiejsk\u0105 uczt\u0119 s\u0142ynn\u0105 ari\u0105.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie, naznaczonym okresem powojennym i p\u00f3\u017aniejszym boomem gospodarczym, sztuka Marii Callas znalaz\u0142a tak korzystny humus. W\u0142osi, i nie tylko W\u0142osi, uwielbiali j\u0105, a w\u015br\u00f3d koneser\u00f3w opery albo j\u0105 kochali, albo nienawidzili: mia\u0142a g\u0142os, kt\u00f3ry nie by\u0142 dok\u0142adnie doskona\u0142y jak na standardy operowe, ciemny w niskich tonach, ale zdolny do osi\u0105gni\u0119cia ton\u00f3w jasnych sopran\u00f3w. Ponadto Callas mia\u0142a prezencj\u0119 sceniczn\u0105 i umiej\u0119tno\u015b\u0107 \"dzia\u0142ania g\u0142osem\", kt\u00f3ra nadawa\u0142a jej postaciom niespotykan\u0105 witalno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142a r\u00f3wnie\u017c wielk\u0105 profesjonalistk\u0105: godzinami \u0107wiczy\u0142a, nigdy nie by\u0142a zadowolona, ale efekt ko\u0144cowy by\u0142 czym\u015b, co zachwyci\u0142o publiczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ci, kt\u00f3rzy podobnie jak ja nie mieli okazji us\u0142ysze\u0107 jej na \u017cywo, doceni\u0105 jej nagrania wideo (lub liczne p\u0142yty i wykonania oper lub ca\u0142ych koncert\u00f3w), w tym s\u0142ynny koncert w Pary\u017cu w 1958 roku, w kt\u00f3rym wykona\u0142a \"Una voce poco fa\" z Cyrulika sewilskiego Rossiniego.<\/p>\n\n\n\n

Rosina, g\u0142\u00f3wna bohaterka, jest s\u0142odk\u0105 i pozornie delikatn\u0105 dziewczyn\u0105, ale bardzo zdeterminowan\u0105, a w rzeczywisto\u015bci \u015bpiewa: \"Jestem potulna, jestem pe\u0142na szacunku; jestem pos\u0142uszna, s\u0142odka i czu\u0142a. Ale je\u015bli dotkniesz mnie tam, gdzie jest moja s\u0142abo\u015b\u0107, b\u0119d\u0119 \u017cmij\u0105 i zastawi\u0119 sto pu\u0142apek\". Callas, zdecydowana w swojej postawie, mo\u017ce porusza\u0107 tylko oczami i r\u0119kami, aby \u015bwiadomie o\u017cywi\u0107 posta\u0107. Sama twierdzi\u0142a, \u017ce jeden ruch za du\u017co w teatrze mo\u017ce zagrozi\u0107 ca\u0142emu przedstawieniu i \u017ce trzeba wiedzie\u0107, jak oszcz\u0119dnie u\u017cywa\u0107 r\u0105k, uwa\u017caj\u0105c, aby zawsze pozosta\u0107 wiernym historii i partyturze stworzonej przez kompozytora.<\/p>\n\n\n\n

\n