{"id":51467,"date":"2025-08-12T06:33:00","date_gmt":"2025-08-12T04:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?p=51467"},"modified":"2025-08-11T22:46:28","modified_gmt":"2025-08-11T20:46:28","slug":"wiecej-cervantesa-i-mniej-chatgpta-nauki-humanistyczne-jako-rozwiazanie-dla-edukacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/","title":{"rendered":"Wi\u0119cej Cervantesa i mniej ChatGPT: Nauki humanistyczne jako rozwi\u0105zanie dla edukacji"},"content":{"rendered":"

B\u0142\u0119dnie nazwana sztuczna inteligencja nie wydaje si\u0119 by\u0107 dobrym sprzymierze\u0144cem dla edukacji. Dlaczego nazywa\u0107 j\u0105 \"inteligencj\u0105\", poniewa\u017c \"uczy si\u0119\" od swojego u\u017cytkownika? Wysoko ceniona zdolno\u015b\u0107 do przeprogramowywania lub rekonfiguracji technologii, takich jak ChatGPT, w \u017cadnym wypadku nie implikuje niczego podobnego do ludzkich zdolno\u015bci, niezale\u017cnie od tego, jak wyk\u0142adniczy i zawrotny mo\u017ce by\u0107 rozw\u00f3j jej potencja\u0142u. Mniej pretensjonalna i zast\u0119pcza nazwa, bardziej skromna i oparta na wsp\u00f3\u0142pracy, uczyni\u0142aby t\u0119 technologi\u0119 lepszym sprzymierze\u0144cem edukacji. Na przyk\u0142ad \"sztuczny asystent osobisty\" lub \"sztuczny doradca naukowy\" to terminy, kt\u00f3re s\u0105 do naszej dyspozycji. U\u0142atwi\u0142oby to pedagogice powitanie tej technologii \"z otwartymi ramionami\", o ile rozwija ona i poprawia podstawowe umiej\u0119tno\u015bci ucznia, takie jak czytanie, pisanie, s\u0142uchanie, m\u00f3wienie, zapami\u0119tywanie, my\u015blenie lub rozumowanie.<\/p>\n\n\n\n

B\u0142yskawiczny rozw\u00f3j ChatGPT i innych u\u017cytkownik\u00f3w AI w ci\u0105gu zaledwie kilku lat wstrz\u0105sn\u0105\u0142 nami wszystkimi. Ale ta zmiana epoki, je\u015bli spojrzymy na ni\u0105 spokojnie, nie musi by\u0107 zagro\u017ceniem, ale szans\u0105 dla wielu dziedzin, w tym edukacji. Mo\u017ce to by\u0107 bowiem kolejny spos\u00f3b na d\u0105\u017cenie do doskona\u0142o\u015bci naszych dzieci lub uczni\u00f3w, a nie spos\u00f3b na u\u0142atwienie prawa najmniejszego wysi\u0142ku. Wszystko zale\u017cy od tego, jak go wykorzystamy. Dlatego, aby jak najlepiej go wykorzysta\u0107, musimy zastanowi\u0107 si\u0119, jak wdro\u017cy\u0107 to narz\u0119dzie, kt\u00f3re pozwala nam rozwija\u0107 zdolno\u015bci ucznia, a nie je zanika\u0107. Przeprowadzenie tego procesu szybko i w dowolny spos\u00f3b na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 mo\u017ce by\u0107 kosztowne.<\/p>\n\n\n\n

Gregorio Luri powiedzia\u0142 niedawno: \"Sztuczna inteligencja oferuje wspania\u0142e narz\u0119dzia i wielkie mo\u017cliwo\u015bci, ale zawsze w zale\u017cno\u015bci od w\u0142asnego wykszta\u0142cenia i kultury\". Dlatego te\u017c, je\u015bli szko\u0142a my\u015bli o profilu wyj\u015bciowym swoich uczni\u00f3w, powinna by\u0107 \u015bwiadoma nie tylko STEM (nauki \u015bcis\u0142e, technologia, in\u017cynieria i matematyka), ale przede wszystkim szerokiej kultury i krytycznego my\u015blenia, nauk humanistycznych.<\/p>\n\n\n\n

Ale czym jest kultura?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Przez kultur\u0119 mo\u017cemy rozumie\u0107, jak powiedzia\u0142 Andr\u00e9 Maurois, to, co pozostaje po zapomnieniu tego, czego si\u0119 nauczyli\u015bmy. W szko\u0142ach oznacza to nauczanie lub uczenie si\u0119 w celu pozostawienia \u015bladu. Oznacza to, \u017ce musimy pracowa\u0107 nie tylko nad zdawaniem test\u00f3w, ale tak\u017ce nad \"kultywowaniem\" w naszych uczniach wiedzy, kt\u00f3ra jest przydatna, ale jednocze\u015bnie nadaje sens ich \u017cyciu w spo\u0142ecze\u0144stwie. Je\u015bli osi\u0105gniemy wykszta\u0142conych uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 w\u0142asne kryteria, pragnienie wiedzy i kt\u00f3rzy odnosz\u0105 now\u0105 wiedz\u0119 do tego, co ju\u017c przyswoili, b\u0119dziemy mieli uczni\u00f3w przygotowanych do korzystania z narz\u0119dzi takich jak sztuczny asystent osobisty (AI).<\/p>\n\n\n\n

Jakie s\u0105 kryteria odpowiedzialnego korzystania z tej technologii, kt\u00f3ra ma pozosta\u0107, w\u015br\u00f3d \"nieletnich\"?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Empantallados.com, platforma dla edukator\u00f3w w zakresie korzystania z technologii, sugeruje jako kryterium dostarczenia pierwszego telefonu kom\u00f3rkowego, \u017ce dziecko powinno by\u0107 w stanie zarz\u0105dza\u0107 swoimi ubraniami w szafie, sprz\u0105ta\u0107 sw\u00f3j pok\u00f3j lub utrzymywa\u0107 wysoki poziom akademicki. Je\u015bli jest w stanie zarz\u0105dza\u0107 swoim codziennym \u017cyciem, b\u0119dzie w stanie prawid\u0142owo korzysta\u0107 z telefonu kom\u00f3rkowego, pod warunkiem wcze\u015bniejszego szkolenia ze strony rodzic\u00f3w i stopniowego uczenia si\u0119 ze strony dziecka. Kryterium to jest r\u00f3wnie wa\u017cne w przypadku sztucznej inteligencji i innych narz\u0119dzi. Dlatego te\u017c rodzina, kt\u00f3ra zezwala na korzystanie z tej technologii, nie maj\u0105c jasno\u015bci co do tego kryterium, wyrz\u0105dzi krzywd\u0119 swoim dzieciom. Poniewa\u017c opr\u00f3cz generowania uzale\u017cnienia, gdy ich m\u00f3zg jest w pe\u0142ni rozwini\u0119ty, nie u\u0142atwi to jego dojrza\u0142o\u015bci ani kultywacji, przez co nie b\u0119d\u0105 w\u0142a\u015bciwie korzysta\u0107 z technologii.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Jakie umiej\u0119tno\u015bci mo\u017cna rozwin\u0105\u0107, aby poprawi\u0107 kultur\u0119 i krytyczne my\u015blenie w obliczu \u0142atwo\u015bci, jak\u0105 zapewnia sztuczna inteligencja?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o sze\u015bciu podstawowych zdolno\u015bciach, kt\u00f3re nale\u017cy rozwija\u0107 u ka\u017cdego ucznia:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Czytanie jest pierwsze i najwa\u017cniejsze. Obejmuje codzienne czytanie szerokiej gamy ksi\u0105\u017cek odpowiednich do wieku i poziomu kulturowego czytelnika. Nabywanie kultury i rozwijanie umiej\u0119tno\u015bci czytania ze zrozumieniem.<\/li>\n\n\n\n
  • Pisanie. Regularne wyra\u017canie tego, czego si\u0119 nauczyli\u015bmy na pi\u015bmie.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
  • Wypowied\u017a ustna. W kt\u00f3rym pokazujemy nasze pomys\u0142y publicznie. Mo\u017cna to \u0107wiczy\u0107 poprzez kr\u00f3tkie prezentacje, podcasty, recytacj\u0119 poezji, sztuki teatralne lub czytanie na g\u0142os.<\/li>\n\n\n\n
  • R\u00f3wnie\u017c poprzez uwa\u017cne s\u0142uchanie. Nie tylko tych, kt\u00f3rzy s\u0105 nam najbli\u017csi, ale tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy nas otaczaj\u0105. Lub s\u0142uchanie tre\u015bci tematycznych w podcastach, filmach itp., odpowiednich dla naszego wieku i poziomu kulturowego. A po wys\u0142uchaniu, debatowanie z argumentami, kt\u00f3re odejmuj\u0105 to, co us\u0142yszeli\u015bmy, w celu wyci\u0105gni\u0119cia wniosk\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
  • Zapami\u0119tywanie, poniewa\u017c ma fundamentalne znaczenie dla zachowania tego, czego si\u0119 nauczyli\u015bmy. W tym samym artykule wspomnianym powy\u017cej, Luri m\u00f3wi: \"zapami\u0119tywanie jest cudowne, chocia\u017c s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy chc\u0105 je zdemontowa\u0107\". Ide\u0105, kt\u00f3r\u0105 przekazuje, jest to, \u017ce informacja to nie to samo, co wiedza. A \u017ceby istnia\u0142a wiedza i \u017ceby\u015bmy mogli si\u0119 rozwija\u0107, musi istnie\u0107 zapami\u0119tywanie.<\/li>\n\n\n\n
  • Wreszcie, rozwijanie zrozumienia i my\u015blenia. Aby zrozumie\u0107 to, co zosta\u0142o zapami\u0119tane i nada\u0107 sens temu, czego si\u0119 nauczyli\u015bmy, nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 czas na refleksj\u0119 nad tym, co zosta\u0142o przeczytane i us\u0142yszane. Wymaga to czasu i codziennej rutyny uczenia si\u0119, aby nie da\u0107 si\u0119 ponie\u015b\u0107 improwizacji, gdy sprawy s\u0105 pozostawione na ostatni\u0105 chwil\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Te podstawowe umiej\u0119tno\u015bci powinny by\u0107 rozwijane w domu, z pomoc\u0105 rodzic\u00f3w. A w klasie, dzi\u0119ki zaj\u0119ciom, kt\u00f3re zach\u0119caj\u0105 do doskonalenia tych umiej\u0119tno\u015bci. Im bardziej nasze dzieci lub uczniowie rozwin\u0105 te umiej\u0119tno\u015bci, tym lepiej b\u0119d\u0105 przygotowani do korzystania z technologii. Poniewa\u017c b\u0119d\u0105 kultywowane i kszta\u0142cone, a zatem lepiej przygotowane.<\/p>\n\n\n\n

    Przyk\u0142ad doros\u0142ych, jak zawsze w \u017cyciu, b\u0119dzie mia\u0142 na nie wi\u0119kszy wp\u0142yw. Dlatego nawyk doskonalenia tych podstawowych umiej\u0119tno\u015bci ze strony rodzica lub nauczyciela b\u0119dzie mia\u0142 pozytywny wp\u0142yw na nasze dzieci i uczni\u00f3w i \u0142atwiej b\u0119dzie im rozwin\u0105\u0107 te nawyki. Ismael Sanz m\u00f3wi o korzy\u015bciach p\u0142yn\u0105cych z przyk\u0142adu rodzic\u00f3w w czytaniu: \"Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce hiszpa\u0144scy uczniowie czwartej klasy szko\u0142y podstawowej, kt\u00f3rych rodzice lubi\u0105 du\u017co czyta\u0107, zdobywaj\u0105 540 punkt\u00f3w w mi\u0119dzynarodowym te\u015bcie czytania PIRLS. Natomiast uczniowie szk\u00f3\u0142 podstawowych, kt\u00f3rych rodzice w og\u00f3le nie lubi\u0105 czyta\u0107, uzyskuj\u0105 498 punkt\u00f3w. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy 540 a 498 punktami wynosi prawie jeden rok szkolny. Innymi s\u0142owy, uczniowie, kt\u00f3rych rodzice lubi\u0105 czyta\u0107, ju\u017c w czwartej klasie szko\u0142y podstawowej s\u0105 o prawie jedn\u0105 klas\u0119 do przodu w por\u00f3wnaniu z tymi, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 takiego przyk\u0142adu w domu.<\/p>\n\n\n\n

    Logicznie rzecz bior\u0105c, te nawyki, je\u015bli zostan\u0105 rozwini\u0119te na wczesnym etapie procesu uczenia si\u0119, u\u0142atwi\u0105 wszystko.<\/p>\n\n\n\n

    Zdolno\u015b\u0107 do przekazywania, odbierania i generowania kultury og\u00f3lnej jest zwykle budowana poprzez r\u00f3\u017cne rodzaje bardziej specyficznych kultur. Zwykle pokrywaj\u0105 si\u0119 one w du\u017cym stopniu z przedmiotami nauczanymi w systemie edukacji. Na przyk\u0142ad.<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • Kultura j\u0119zykowa. Dzi\u0119ki niej stopniowo poznajemy pochodzenie ka\u017cdego s\u0142owa i jego pisowni\u0119.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura historyczna. Pozwalaj\u0105 nam zrozumie\u0107 uniwersalne fakty w ich czasach, a tak\u017ce histori\u0119 w\u0142asnego kraju, wiedz\u0105c, jak umie\u015bci\u0107 je na osi czasu.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura religijna. W kt\u00f3rym stopniowo opanowujemy epizody i postacie z Biblii lub wersety z Koranu.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura hiszpa\u0144ska. W kt\u00f3rym poznajemy dziedzictwo Hiszpanii i jej \u015blad na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura anglosaska. Innymi s\u0142owy, nauka angielskiego w kontek\u015bcie, w kt\u00f3rym jest u\u017cywany. Lub nauka sytuacyjnego, tematycznego angielskiego, kt\u00f3rego mo\u017cna si\u0119 nauczy\u0107 w zale\u017cno\u015bci od wieku.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura matematyczna. Aby dowiedzie\u0107 si\u0119, dlaczego u\u017cyli\u015bmy danej operacji i jak doszli\u015bmy do tego wniosku.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura biologiczna. Zrozumienie, jak natura dzia\u0142a w okre\u015blonym kontek\u015bcie.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura artystyczna i wra\u017cliwo\u015b\u0107. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 postrzegania sztuki od najm\u0142odszych lat oraz wyra\u017cania pomys\u0142\u00f3w i uczu\u0107.<\/li>\n\n\n\n
    • Kultura literacka. Wiedzie\u0107, jak stopniowo docenia\u0107 nowe dzie\u0142a.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Czynnik ludzki ma fundamentalne znaczenie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      <\/strong>Jako istoty ludzkie, przyk\u0142ad jest bardzo wa\u017cny, ale wa\u017cniejszy jest proces \"humanizacji\". Oznacza to, \u017ce aby \"sta\u0107 si\u0119\" lub \"by\u0107\" bardziej ludzkimi lub lepszymi lud\u017ami, musimy rozmawia\u0107 i by\u0107 prowadzeni przez nasz\u0105 matk\u0119 i ojca. Wyja\u015bniaj\u0105 nam, czego od nas chc\u0105 i jak to osi\u0105gn\u0105\u0107. Dobra edukacja wymaga i potrzebuje dobrych rozm\u00f3w, kt\u00f3re czyni\u0105 nas lepszymi lud\u017ami. Rozmowy te musz\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c prowadzone ze starszym rodze\u0144stwem, dziadkami,... a tak\u017ce z nauczycielami, trenerami i wszystkimi tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 wp\u0142yw na nasz\u0105 edukacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Jaka jest rola wysi\u0142ku w tym procesie szkoleniowym?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

      Proces ten logicznie rzecz bior\u0105c wymaga wysi\u0142ku. Oznacza to, \u017ce rodzice i wychowawcy musz\u0105 stawia\u0107 wymagania swoim dzieciom i uczniom od najm\u0142odszych lat. P\u00f3\u017aniej, gdy zaczn\u0105 mie\u0107 w\u0142asne sumienie, musz\u0105 stopniowo zrozumie\u0107 ide\u0119, kt\u00f3r\u0105 zwyk\u0142a przekazywa\u0107 Francisca Javiera del Valle: \"Nie patrz na to, ile to kosztuje; patrz na to, ile to jest warte; zawsze tak by\u0142o: to, co jest du\u017co warte, du\u017co kosztuje\".<\/p>\n\n\n\n

      Osi\u0105ga si\u0119 to krok po kroku. Innymi s\u0142owy, nawyk pracy musi by\u0107 rozwijany stopniowo, codziennie, ale jest to klucz do mo\u017cliwo\u015bci uczenia si\u0119. Wymaga to od nas, aby\u015bmy od siebie wymagali i chcieli si\u0119 doskonali\u0107. Nawyk ten najlepiej kszta\u0142tuje si\u0119, gdy od pocz\u0105tku si\u0119 od ciebie wymaga i gdy robisz to, co do ciebie nale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

      Mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce aby jak najlepiej wykorzysta\u0107 technologi\u0119, trzeba by\u0107 dobrze wykszta\u0142conym. A raczej wykszta\u0142conym.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      La mal llamada IA, no parece un buen aliado para la educaci\u00f3n, tal y como se denomina. \u00bfPor qu\u00e9 llamarlo \u201cinteligencia\u201d? \u00bfPorque \u201caprende\u201d de su usuario? La tan valorada capacidad de reprogramaci\u00f3n o reconfiguraci\u00f3n de tecnolog\u00edas como ChatGPT, en ning\u00fan caso supone algo similar a la capacidades humanas, por muy exponencial y vertiginoso sea el […]<\/p>\n","protected":false},"author":3035,"featured_media":51468,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[552,548],"tags":[1118],"class_list":["post-51467","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-educacion","category-foco","tag-inteligencia-artificial"],"yoast_head":"\nM\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Priorizar el cultivo de la lectura, escritura, expresi\u00f3n oral, escucha, memorizaci\u00f3n para un uso responsable de ChatGPT y otras IA\u00b4s.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/wiecej-cervantesa-i-mniej-chatgpta-nauki-humanistyczne-jako-rozwiazanie-dla-edukacji\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"M\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Priorizar el cultivo de la lectura, escritura, expresi\u00f3n oral, escucha, memorizaci\u00f3n para un uso responsable de ChatGPT y otras IA\u00b4s.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/wiecej-cervantesa-i-mniej-chatgpta-nauki-humanistyczne-jako-rozwiazanie-dla-edukacji\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-08-12T04:33:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-17.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u00c1lvaro Gil Ruiz\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\u00c1lvaro Gil Ruiz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"\u00c1lvaro Gil Ruiz\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7275c052bb15707b56293ad0b16c20f0\"},\"headline\":\"M\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT: las Humanidades como soluci\u00f3n para la educaci\u00f3n\",\"datePublished\":\"2025-08-12T04:33:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/\"},\"wordCount\":1704,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/image-17.webp\",\"keywords\":[\"Inteligencia Artificial\"],\"articleSection\":[\"Educaci\u00f3n\",\"Foco\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/\",\"name\":\"M\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/image-17.webp\",\"datePublished\":\"2025-08-12T04:33:00+00:00\",\"description\":\"Priorizar el cultivo de la lectura, escritura, expresi\u00f3n oral, escucha, memorizaci\u00f3n para un uso responsable de ChatGPT y otras IA\u00b4s.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/image-17.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/image-17.webp\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"ChatGPT\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/foco\\\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT: las Humanidades como soluci\u00f3n para la educaci\u00f3n\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7275c052bb15707b56293ad0b16c20f0\",\"name\":\"\u00c1lvaro Gil Ruiz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/unnamed-100x100.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/unnamed-100x100.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/01\\\/unnamed-100x100.jpg\",\"caption\":\"\u00c1lvaro Gil Ruiz\"},\"description\":\"Profesor y colaborador habitual de Vozp\u00f3puli.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/alvaro-gil-ruiz\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wi\u0119cej Cervantesa i mniej ChatGPT","description":"Priorytetowe traktowanie czytania, pisania, m\u00f3wienia, s\u0142uchania, zapami\u0119tywania w celu odpowiedzialnego korzystania z ChatGPT i innych AI.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/wiecej-cervantesa-i-mniej-chatgpta-nauki-humanistyczne-jako-rozwiazanie-dla-edukacji\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"M\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT","og_description":"Priorizar el cultivo de la lectura, escritura, expresi\u00f3n oral, escucha, memorizaci\u00f3n para un uso responsable de ChatGPT y otras IA\u00b4s.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/focus\/wiecej-cervantesa-i-mniej-chatgpta-nauki-humanistyczne-jako-rozwiazanie-dla-edukacji\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2025-08-12T04:33:00+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-17.webp","type":"image\/webp"}],"author":"\u00c1lvaro Gil Ruiz","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"\u00c1lvaro Gil Ruiz","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/"},"author":{"name":"\u00c1lvaro Gil Ruiz","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/7275c052bb15707b56293ad0b16c20f0"},"headline":"M\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT: las Humanidades como soluci\u00f3n para la educaci\u00f3n","datePublished":"2025-08-12T04:33:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/"},"wordCount":1704,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-17.webp","keywords":["Inteligencia Artificial"],"articleSection":["Educaci\u00f3n","Foco"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/","name":"Wi\u0119cej Cervantesa i mniej ChatGPT","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-17.webp","datePublished":"2025-08-12T04:33:00+00:00","description":"Priorytetowe traktowanie czytania, pisania, m\u00f3wienia, s\u0142uchania, zapami\u0119tywania w celu odpowiedzialnego korzystania z ChatGPT i innych AI.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-17.webp","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/image-17.webp","width":920,"height":526,"caption":"ChatGPT"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/foco\/mas-cervantes-y-menos-chatgpt-las-humanidades-como-solucion-para-la-educacion\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u00e1s Cervantes y menos ChatGPT: las Humanidades como soluci\u00f3n para la educaci\u00f3n"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/7275c052bb15707b56293ad0b16c20f0","name":"\u00c1lvaro Gil Ruiz","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/unnamed-100x100.jpg","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/unnamed-100x100.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/unnamed-100x100.jpg","caption":"\u00c1lvaro Gil Ruiz"},"description":"Profesor i sta\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik Vozp\u00f3puli.","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/alvaro-gil-ruiz\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3035"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51467"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51469,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51467\/revisions\/51469"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}