Ameryka\u0144ski astronauta i lotnik marynarki wojennej James \"Jim\" Lovell zmar\u0142 w czwartek w Illinois, w wieku 97 lat, poinformowa\u0142a agencja kosmiczna NASA. Lovell i jego koledzy byli pierwszymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy opu\u015bcili orbit\u0119 oko\u0142oziemsk\u0105 na pok\u0142adzie statku kosmicznego Apollo 8. On i jego zesp\u00f3\u0142 jako pierwsi okr\u0105\u017cyli Ksi\u0119\u017cyc.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142 tak\u017ce pierwszym astronaut\u0105, kt\u00f3ry przeczyta\u0142 fragmenty biblijnej Ksi\u0119gi Rodzaju w Wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia z kosmosu. \"Na pocz\u0105tku B\u00f3g stworzy\u0142 niebo i ziemi\u0119... I rzek\u0142 B\u00f3g: \"Niechaj si\u0119 stanie \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107\". I sta\u0142a si\u0119 \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107\" - brzmia\u0142y jego s\u0142owa w Bo\u017ce Narodzenie 1968 roku. Transmisja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 s\u0142owami: \"Dobranoc, powodzenia i Weso\u0142ych \u015awi\u0105t. Niech B\u00f3g b\u0142ogos\u0142awi was wszystkich, wszystkich na dobrej Ziemi\". 21 grudnia 1968 r. trzej ameryka\u0144scy astronauci Frank Borman, William Anders i James Lovell podj\u0119li si\u0119 pierwszego w historii l\u0105dowania na Ksi\u0119\u017cycu. Po przybyciu na miejsce trzy dni p\u00f3\u017aniej wys\u0142ali prawdopodobnie najdro\u017csze \u017cyczenia \u015bwi\u0105teczne w historii.<\/p>\n\n\n\n
\"Przy\u0142o\u017cy\u0142em kciuk do okna statku kosmicznego i uda\u0142o mi si\u0119 ca\u0142kowicie ukry\u0107 za nim Ziemi\u0119. Ziemia jest tylko male\u0144k\u0105 kropk\u0105 w Drodze Mlecznej, ale zobacz, co tu mamy: wod\u0119 i atmosfer\u0119. Kr\u0105\u017cymy wok\u00f3\u0142 gwiazdy w odpowiedniej odleg\u0142o\u015bci, by poch\u0142ania\u0107 jej energi\u0119\" - wspomina\u0142 p\u00f3\u017aniej Lovell w wywiadzie wideo opublikowanym przez NASA. \"B\u00f3g da\u0142 ludzko\u015bci scen\u0119, na kt\u00f3rej mo\u017ce dzia\u0142a\u0107. Koniec sztuki zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od nas\" - kontynuowa\u0142. Podczas misji Apollo 8 m\u0119\u017cczy\u017ani prowadzili audycje audio dla entuzjastycznej publiczno\u015bci radiowej na Ziemi. W przypadku wigilijnej audycji NASA nie da\u0142a im \u017cadnych konkretnych instrukcji, a jedynie, \u017ce maj\u0105 powiedzie\u0107 co\u015b \"odpowiedniego\".<\/p>\n\n\n\n
Jego misja Apollo 13 r\u00f3wnie\u017c sta\u0142a si\u0119 legendarna. Kr\u00f3tko po starcie na pok\u0142adzie dosz\u0142o do eksplozji, spowodowanej uszkodzeniem okablowania w jednym ze zbiornik\u00f3w z tlenem. To w\u0142a\u015bnie Lovell jako pierwszy wypowiedzia\u0142 s\u0142ynne p\u00f3\u017aniej zdanie: \"Houston, mamy problem\". Lovell i jego koledzy z za\u0142ogi, Jack Swigert i Fred Haise, pracowali pod presj\u0105 200 000 mil od domu z kontrolerami naziemnymi w Houston, aby dokona\u0107 napraw awaryjnych i bezpiecznie powr\u00f3ci\u0107 na Ziemi\u0119. Prze\u017cyli to, co przesz\u0142o do historii jako jedna z \"najbardziej udanych awarii\". Ludzie na ca\u0142ym \u015bwiecie, w tym papie\u017c Pawe\u0142 VI, modlili si\u0119 o ich powr\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n
James Lovell urodzi\u0142 si\u0119 25 marca 1928 roku w Cleveland w stanie Ohio. Przez dwa lata ucz\u0119szcza\u0142 na Uniwersytet Wisconsin-Madison, a nast\u0119pnie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Akademii Marynarki Wojennej Stan\u00f3w Zjednoczonych w Annapolis. Odnosz\u0105cy sukcesy lotnik marynarki wojennej, zosta\u0142 astronaut\u0105 NASA w 1962 roku. Odby\u0142 dwie misje kosmiczne w ramach programu Gemini, w tym Gemini 7 w 1965 roku, kt\u00f3ra oznacza\u0142a pierwsze spotkanie dw\u00f3ch za\u0142ogowych statk\u00f3w kosmicznych w kosmosie. Lovellowi nigdy nie uda\u0142o si\u0119 stan\u0105\u0107 na Ksi\u0119\u017cycu, czego \"tylko \u017ca\u0142uje\", jak powiedzia\u0142 Associated Press w 1995 roku. Astronauta by\u0142 cz\u0142onkiem Ko\u015bcio\u0142a Ewangelicko-Reformowanego i po\u015blubi\u0142 Marilyn Gerlach z Milwaukee w 1952 roku. Para mia\u0142a czworo dzieci; Marilyn zmar\u0142a w 2023 roku.<\/p>\n\n\n\n