Poni\u017cej przedstawiamy dziesi\u0119\u0107 ksi\u0105\u017cek teologicznych, kt\u00f3re teolog Juan Luis Lorda uwa\u017ca za najwa\u017cniejsze w XIX, a zw\u0142aszcza XX wieku. Jego zdaniem warto je przeczyta\u0107, a przynajmniej si\u0119 z nimi zapozna\u0107. <\/p>\n\n\n\n
\u201cCzasami nie da si\u0119 przeczyta\u0107 ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki\u00bb \u2013 m\u00f3wi \u2013 \u00abale mo\u017cna przynajmniej nawi\u0105za\u0107 z ni\u0105 relacj\u0119, \u015bledzi\u0107 jej tre\u015b\u0107, wiedzie\u0107, o czym jest, przeczyta\u0107 co\u015b \u2013 to bardzo pomaga\u201d \u2013 zapewnia profesor z Uniwersytetu Nawarry. Te komentarze pochodz\u0105 z filmu profesor Lordy. Oto jego relacja.<\/p>\n\n\n\n
Newman napisa\u0142 wiele wa\u017cnych ksi\u0105\u017cek, ale by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 jest *Gramatyka wiary*. Jest ona wa\u017cna, poniewa\u017c \u2018to wspania\u0142a i bardzo trudna ksi\u0105\u017cka o wierze, o jej powodach\u2019. Pocz\u0105tkowo mo\u017ce nie by\u0107 \u0142atwa w lekturze, ale warto j\u0105 pozna\u0107. Ksi\u0105\u017cka ta wywar\u0142a ogromny wp\u0142yw na Chestertona (1874\u20131936). Kiedy Chesterton wyja\u015bnia, dlaczego si\u0119 nawr\u00f3ci\u0142, wskazuje na \u201czbie\u017cno\u015b\u0107 powod\u00f3w\u201d, o kt\u00f3rej \u201cw\u0142a\u015bnie jest mowa w *Gramatyce wiary*\u201d.<\/p>\n\n\n\n
To jest \u0142atwiejsze.\u2018Apologia pro Vita Sua<\/strong>\u2019, kt\u00f3ra jest w istocie obron\u0105 jego \u017cycia i jego podej\u015bcia do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, jego w\u0142\u0105czenia. \u201cW obliczu zarzutu \u2013 \u017ce by\u0142 nielojalny, samolubny \u2013 Newman opowiada o swoim \u017cyciu, kt\u00f3re jest \u017cyciem wiary, w kt\u00f3rym Pan mu si\u0119 objawia\u201d. By\u0107 mo\u017ce jest to podobna, wa\u017cna biografia w XIX wieku, \u201cjak ta \u015awi\u0119ty Augustyn, \u2018Wyznania\u201d<\/strong>\u2019, starsze, cenniejsze i zdecydowanie warte przeczytania, oczywi\u015bcie.\u201d. <\/p>\n\n\n\n Joseph Ratzinger mia\u0142 historyczne znaczenie i jego znaczenie stale ro\u015bnie. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu, gdyby zapyta\u0107, kto by\u0142 najwa\u017cniejszym i najbardziej znacz\u0105cym teologiem XX wieku, odpowiedzi\u0105 by\u0142by Joseph Ratzinger. Wynika to z jego bardzo obszernego dorobku, mimo \u017ce inni zajmowali si\u0119 bardziej akademick\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ale w gruncie rzeczy Joseph Ratzinger, z jego etapami \u017cycia \u2013 jako profesor, biskup, prefekt Kongregacji Nauki Wiary, z seri\u0105 bardzo wa\u017cnych konferencji, a nast\u0119pnie papie\u017c \u2013 ma wyj\u0105tkow\u0105 trajektori\u0119. Zawsze by\u0142 teologiem; wszystko, czego dokona\u0142, by\u0142o interesuj\u0105ce. Ksi\u0105\u017cka, opublikowana w 1967 roku, ale wci\u0105\u017c bardzo aktualna, ma charakter wprowadzaj\u0105cy, dla tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 pozna\u0107 kontekst. <\/p>\n\n\n\n Autor zastanawia si\u0119 nad istot\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re ma doktryn\u0119, kodeks moralny i form\u0119 kultu. Ale co jest najwa\u017cniejsze? \u201cCentrum, istot\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa jest osoba, \u017cywa osoba, kt\u00f3r\u0105 jest Jezus Chrystus, nasz Pan\u201d \u2013 cytuje Guardiniego Juan Luis Lorda. \u201cW Nim tkwi istota chrze\u015bcija\u0144stwa. On sam m\u00f3wi: \u201dJa jestem Drog\u0105, Prawd\u0105 i \u017byciem\u00ab\u201d.<\/p>\n\n\n\n Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 Guardiniego jest \u2018\u015awiat i osoba<\/strong>\u2019, kt\u00f3ra jest bardzo dobr\u0105 lektur\u0105. Juan Luis Lorda wspomina r\u00f3wnie\u017c o dw\u00f3ch ksi\u0105\u017ckach o liturgii. \u2018Duch liturgii\u2019,<\/strong> tego samego autora, Guardiniego i\u2018Teologia liturgii\u2019<\/strong>, autorstwa Josepha Ratzingera, obecnie znajduj\u0105ce si\u0119 w jego Dzie\u0142ach Zebranych.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi wiele na tak niewielu stronach. \u201cJean Dani\u00e9lou mia\u0142 ogromn\u0105 zdolno\u015b\u0107 syntezy i wiedzia\u0142 bardzo wiele\u201d \u2013 m\u00f3wi teolog Lorda. M\u00f3wi\u0105c o Bogu chrze\u015bcija\u0144skim, wyja\u015bnia Boga religii, Boga filozof\u00f3w, Boga Starego Testamentu, kt\u00f3ry objawi\u0142 si\u0119 Abrahamowi, Boga Jezusa Chrystusa, objawionego w Chrystusie, Boga Ko\u015bcio\u0142a \u2013 jak skonstruowana zosta\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska doktryna o Bogu \u2013 Boga mistyk\u00f3w, do\u015bwiadczenia Boga prze\u017cywanego przez chrze\u015bcijan\u2026<\/p>\n\n\n\n Historycznie rzecz bior\u0105c, mia\u0142o to ogromne znaczenie, podkre\u015bla Juan Luis Lorda. De Lubac chcia\u0142 po prostu podkre\u015bli\u0107, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo ma aspekt spo\u0142eczny; jest prze\u017cywane w spo\u0142ecze\u0144stwie, Ko\u015bciele. Spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re jest Cia\u0142em Chrystusa. Podkre\u015bla to, przytaczaj\u0105c cytaty z Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. Czyni\u0105c to, nie\u015bwiadomie tworzy\u0142 eklezjologi\u0119, traktat o teologii Ojc\u00f3w, kt\u00f3ry wcze\u015bniej nie powsta\u0142 i w tamtych latach nie by\u0142 zbyt znany. Dla wielu ksi\u0105\u017cka ta by\u0142a objawieniem tego, jak pierwsi Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a my\u015bleli o Ko\u015bciele.<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie zam\u00f3wi\u0142 i wyda\u0142 \u2018Rozwa\u017cania o Ko\u015bciele\u2019, kt\u00f3re \u2013 jak zauwa\u017ca \u2013 s\u0105 r\u00f3wnie\u017c bardzo pi\u0119kne.<\/p>\n\n\n\n Congar jest pionierem ekumenizmu. Ksi\u0105\u017cka przedstawia zasady ekumenizmu katolickiego. \u201cStanowisko Ko\u015bcio\u0142a w tej kwestii uleg\u0142o pewnej zmianie. Przesz\u0142o od \u2018strze\u017cenia granic\u2019 przed innymi do pr\u00f3by dialogu, rozwa\u017cania woli Pana\u201d. \u201cZosta\u0142o to podsumowane w Soborze Watyka\u0144skim II i wiele zawdzi\u0119cza Congarowi, poniewa\u017c, co wi\u0119cej, on sam je studiowa\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u2018Duch \u015awi\u0119ty\u2019<\/strong> To r\u00f3wnie\u017c bardzo wa\u017cna ksi\u0105\u017cka Congara. Podsumowuje ona wszystkie istotne zagadnienia dotycz\u0105ce Ducha \u015awi\u0119tego. Cho\u0107 nie jest systematyczna i uporz\u0105dkowana, wszystko, co porusza, jest interesuj\u0105ce i ma historyczny wyd\u017awi\u0119k.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119kszym wk\u0142adem von Balthasara w teologi\u0119 XX wieku jest jego trylogia, cho\u0107 ma on do zaoferowania znacznie wi\u0119cej. Koncentruje si\u0119 ona wok\u00f3\u0142 centralnego tematu, kt\u00f3ry w istocie brzmi: \u2018Chwa\u0142a\u2019, chwa\u0142a Boga, pi\u0119kno Boga, objawione w oddaniu siebie Jego Syna, a\u017c do \u015bmierci. Ukazuje to pi\u0119kno mi\u0142o\u015bci Boga, zdolnej do takiego unicestwienia i po\u015bwi\u0119cenia.<\/p>\n\n\n\n \u201cBalthasar jest typowo niemieckim autorem, mimo \u017ce jest Szwajcarem, kt\u00f3ry chce umie\u015bci\u0107 \u201dwszystko we wszystkim\u201d. Cz\u0119sto to o nim m\u00f3wi\u0119, przez co trudno si\u0119 go czyta, bo wszystko jest ogromne\u201d \u2013 wyja\u015bnia Lorda. <\/p>\n\n\n\n Chesterton, podobnie jak C.S. Lewis, jest znakomitym apologetykiem wiary. Chesterton napisa\u0142 dwie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re s\u0105 istotne z teologicznego punktu widzenia. Jedna z nich, \u2018Ortodoksja\u2019, opisuje powody swojego nawr\u00f3cenia, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tym samym argumentem co Newman: \u201cwiele zbie\u017cnych przyczyn\u201d. Nale\u017c\u0105 do nich \u015bwiadectwo, prawdopodobie\u0144stwo, m\u0105dro\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wnosi do wielu rzeczy na \u015bwiecie i tak dalej.\u00a0<\/p>\n\n\n\n \u2018Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 \u2019Cz\u0142owieka wiecznego\u201d traktuje o wielkim wk\u0142adzie chrze\u015bcija\u0144stwa w \u015bwiat, w odpowiedzi na krytyk\u0119 racjonalist\u00f3w i agnostyk\u00f3w. Druga cz\u0119\u015b\u0107 porusza kwesti\u0119 zbawienia przez Jezusa Chrystusa. C.S. Lewis przeczyta\u0142 j\u0105 kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej i, jak sam przyznaje, mia\u0142a ona ogromne znaczenie dla jego nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n Pomog\u0142a wielu konwertytom, zw\u0142aszcza w \u015bwiecie angloj\u0119zycznym. Wielu go cytuje. Lewisowi zale\u017ca\u0142o na dobrym \u201copowiadaniu\u201d rzeczy na nowo. To znaczy na t\u0142umaczeniu ich na zrozumia\u0142y j\u0119zyk, bez ich modyfikowania. Dzi\u0119ki jego talentowi literackiemu, ksi\u0105\u017cka przynios\u0142a wiele dobrego. Lorda m\u00f3wi, \u017ce na mnie osobi\u015bcie wi\u0119ksze wra\u017cenie zrobi\u0142y inne ksi\u0105\u017cki, takie jak \u2018Zniesienie cz\u0142owieka\u2019, kt\u00f3ra oddaje do\u015bwiadczenie prawa natury.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce nie ma tak uniwersalnego wp\u0142ywu, jak inne, o kt\u00f3rych wspomina autor. Juan Luis Lorda twierdzi jednak, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka jezuickiego profesora C\u00e1ndido Pozo bardzo dobrze wyja\u015bnia teologi\u0119 maryjn\u0105. Co wi\u0119cej, sporz\u0105dzona przez niego lista skutecznie odpowiada na pytanie, kim jest Maryja w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Na zako\u0144czenie warto pos\u0142ucha\u0107 ostatniej minuty filmu, gdzie Profesor Lorda odnosi si\u0119 do teologii Biblii.<\/p>\n\n\n\n2) \u2018Wprowadzenie do chrze\u015bcija\u0144stwa\u2019, Joseph Ratzinger (Benedykt XVI) (1927-2022)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
3) \u2018Istota chrze\u015bcija\u0144stwa\u2019, Romano Guardini<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
4) \u2018B\u00f3g i my\u2019, Jean Dani\u00e8lou<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
5) \u2018Katolicyzm\u2019, Henri de Lubac<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
6) \u2018Podzieleni chrze\u015bcijanie\u2019, Yves M. Congar (1904-1995)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
7) \u2018Chwa\u0142a\u2019, Hans Urs von Balthasar (1905-1988)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
8) \u2018Ortodoksja\u2019 i \u2018Wieczny cz\u0142owiek\u2019, G.K. Chesterton (1874-1936)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
9) \u2018Chrze\u015bcija\u0144stwo po prostu\u2019, C.S. Lewis (1898-1963)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
10) \u2018Maryja w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym i w Ko\u015bciele\u2019, C\u00e1ndido Pozo (1925-2011)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n