Martin Buber rozpoczyna jedn\u0105 ze swoich klasycznych ksi\u0105\u017cek, Za\u0107mienie Boga, zdaniem: \u00abPrawdziwy charakter danej epoki rozpoznaje si\u0119 przede wszystkim po dominuj\u0105cej relacji mi\u0119dzy religi\u0105 a rzeczywisto\u015bci\u0105\u00bb.<\/p>\n\n\n\n
Jak stwierdza Olegario Gonz\u00e1lez de Cardedal, g\u0142\u00f3wnym celem Konstytucji z 1978 roku by\u0142o przej\u015bcie od skutk\u00f3w wojny domowej do projektu pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia obywatelskiego. To pryncypialne stanowisko wp\u0142yn\u0119\u0142o r\u00f3wnie\u017c na kwestie religijne, a lewica i nacjonalizm polityczny stara\u0142y si\u0119 jak najbardziej zdystansowa\u0107 od frankizmu. To w\u0142a\u015bnie z tej og\u00f3lnej perspektywy musimy zrozumie\u0107, dlaczego dla wielu kwestie Boga, religii i ko\u015bcio\u0142\u00f3w by\u0142y postrzegane w \u015bwietle wspomnianych wydarze\u0144 jako co\u015b represyjnego, czego nale\u017cy unika\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Na przyk\u0142ad Gregorio Peces Barba, przedstawiciel PSOE, uzasadnia\u0142 swoje \u00abodej\u015bcie\u00bb z Komisji Konstytucyjnej sprzeciwem wobec wzmianki o Ko\u015bciele Katolickim w artykule 16.3 Konstytucji (\u017cadne wyznanie nie ma charakteru pa\u0144stwowego, lecz w\u0142adze publiczne bior\u0105 pod uwag\u0119 przekonania spo\u0142ecze\u0144stwa, utrzymuj\u0105c stosunki wsp\u00f3\u0142pracy z Ko\u015bcio\u0142em Katolickim i innymi wyznaniami), a czemu jego partia si\u0119 sprzeciwia\u0142a, poniewa\u017c uwa\u017ca\u0142a to za ukryty konfesjonalizm.<\/p>\n\n\n\n
Pomimo tego stanowiska uwa\u017cano, \u017ce przewa\u017ca powszechna \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c zgoda i zbiorowe zrozumienie mi\u0119dzy grupami ludzkimi, partiami, ideologiami, regionami i religiami powinny g\u00f3rowa\u0107 nad mo\u017cliwymi i uzasadnionymi roszczeniami.<\/p>\n\n\n\n
Istniej\u0105 dwa moralne nakazy, kt\u00f3re cz\u0142owiek musi pogodzi\u0107, i cz\u0119sto nie wie, jak to zrobi\u0107. Na fasadzie Domu-Muzeum Unamuno w Salamance widnieje napis: \u00abPrawda przed pokojem\u00bb. Mia\u0142 on jednak na my\u015bli spok\u00f3j osobisty, konieczne poszukiwanie prawdy, kt\u00f3re go poprzedza\u0142o i przekracza\u0142o. Kontekstem by\u0142a jego egzystencjalna walka. Podczas hiszpa\u0144skiej transformacji i prac nad konstytucj\u0105 w umys\u0142ach ludzi dominowa\u0142o stwierdzenie: \u00abPok\u00f3j przed prawd\u0105\u00bb.<\/p>\n\n\n\n
I tu w\u0142a\u015bnie tkwi\u0105 trudno\u015bci, jakie tekst Konstytucji z 1978 roku (data, w kt\u00f3rej 90,51% Hiszpan\u00f3w zadeklarowa\u0142o si\u0119 jako katolicy) przedstawia\u0142 niekt\u00f3rym Hiszpanom, poniewa\u017c pomija\u0142 on twierdzenia o Bogu, kt\u00f3re praktycznie poprzedza\u0142y go w preambule niemal wszystkich poprzednich Konstytucji Hiszpanii, z wyj\u0105tkiem tej zaproponowanej przez Republik\u0119 w 1931 roku, pocz\u0105wszy od Kortez\u00f3w w Kadyksie, kt\u00f3ra zawiera dwa kluczowe stwierdzenia. Pierwsze z nich to stwierdzenie otwieraj\u0105ce: \u00abW imi\u0119 Boga Wszechmog\u0105cego, Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego, autora i najwy\u017cszego prawodawcy spo\u0142ecze\u0144stwa\u00bb. Oraz Artyku\u0142 12: \u00abReligi\u0105 narodu hiszpa\u0144skiego jest i b\u0119dzie na zawsze religia katolicka, apostolska i rzymska, jedyna prawdziwa. Nar\u00f3d chroni j\u0105 m\u0105drymi i sprawiedliwymi prawami i zabrania praktykowania jakiejkolwiek innej\u00bb.<\/p>\n\n\n\n
Obecna konstytucja Hiszpanii nie zawiera ani nominacji, ani inwokacji, ani \u017cadnego wyra\u017anego odniesienia do Boga. Kwesti\u0119 t\u0119 poruszy\u0142 wy\u0142\u0105cznie niezale\u017cny senator z Sorii, Fidel Carazo, do kt\u00f3rego do\u0142\u0105czy\u0142o dw\u00f3ch innych senator\u00f3w z partii UCD oraz admira\u0142 Gamboa. Zastrzegli oni, \u017ce warunkiem pozytywnego g\u0142osowania nad konstytucj\u0105 jest przyj\u0119cie nast\u0119puj\u0105cej poprawki: \u00abHiszpania uznaje Boga za inspiruj\u0105cy fundament prawa i transcendentn\u0105 podstaw\u0119 warto\u015bci ludzkich\u00bb. Do\u0142\u0105czy\u0142o do nich kilka innych grup, ale ich propozycja nie znalaz\u0142a poparcia w hiszpa\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie ani w Ko\u015bciele. W partiach politycznych i komisjach opracowuj\u0105cych konstytucj\u0119 panowa\u0142o wsp\u00f3lne przekonanie: religia nie powinna ponownie by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em podzia\u0142\u00f3w w\u015br\u00f3d Hiszpan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
28 wrze\u015bnia 1978 roku Sta\u0142y Komitet Konferencji Episkopatu Hiszpanii opublikowa\u0142 o\u015bwiadczenie w sprawie referendum konstytucyjnego z 6 grudnia. Biskupi wyrazili w nim uznanie dla warto\u015bci zawartych w Konstytucji, zg\u0142aszaj\u0105c jednocze\u015bnie pewne obawy i zastrze\u017cenia. Stwierdzili: \u00abUwa\u017camy, \u017ce nie ma istotnych powod\u00f3w, aby narzuca\u0107 wiernym lub zabrania\u0107 im oddania decyduj\u0105cego g\u0142osu\u00bb.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0105dz pra\u0142at Jos\u00e9 Guerra Campos, biskup Cuenca, w li\u015bcie pasterskim, zatwierdzonym przez biskup\u00f3w Vitorii, Orense, Sig\u00fcenzy-Guadalajary, Ciudad Rodrigo, Teneryfy i Orihueli, zada\u0142 w tytule pytanie: \u00abKonstytucja bez Boga dla ludu chrze\u015bcija\u0144skiego?\u00bb. Za\u0142o\u017ceniem tego pytania by\u0142o to, \u017ce je\u015bli lud jest w przewa\u017caj\u0105cej mierze chrze\u015bcija\u0144ski, nie mo\u017cna wyrazi\u0107 istoty jego orientacji moralnej, jego projektu sensu i jego norm prawnych konstytucyjnych bez wspomnienia o Bogu. <\/p>\n\n\n\n
W prywatnej rozmowie \u015bwi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II powiedzia\u0142 kardyna\u0142owi Bueno Monrealowi, arcybiskupowi Sewilli, i kardyna\u0142owi Taranc\u00f3nowi, arcybiskupowi Madrytu: \u00abDopu\u015bcili\u015bcie do uchwalenia w Hiszpanii konstytucji ateistycznej\u00bb. Kardyna\u0142 Bueno Monreal odpowiedzia\u0142: \u00abJest to konstytucja bezwyznaniowa; uznaje ona autonomi\u0119 w\u0142adzy \u015bwieckiej i autonomi\u0119 religijn\u0105\u00bb.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacja w pozosta\u0142ych konstytucjach europejskich jest zr\u00f3\u017cnicowana: od tych, kt\u00f3re rozpoczynaj\u0105 si\u0119 od wezwania do Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, jak Irlandia i Grecja, przez te, kt\u00f3re podtrzymuj\u0105 boskie desygnaty sprzed wiek\u00f3w, jak w przypadku Anglii, po te, kt\u00f3re nie poruszaj\u0105 tej kwestii i uwa\u017caj\u0105, \u017ce afirmacja Boga jest podporz\u0105dkowana jej jedynemu weryfikowalnemu \u017ar\u00f3d\u0142u: wolno\u015bci ludzko\u015bci, kt\u00f3ra jest szanowana i zajmuje nale\u017cne jej miejsce w\u015br\u00f3d praw i wolno\u015bci podlegaj\u0105cych regulacji. Konstytucja federalna Konfederacji Szwajcarskiej w wersji z 1999 roku rozpoczyna si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: \u00abW imi\u0119 Boga Wszechmog\u0105cego, nar\u00f3d szwajcarski i kantony\u2026\u00bb.<\/p>\n\n\n\n
Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec z 23 maja 1949 r.: \u00ab\u015awiadomy swojej odpowiedzialno\u015bci wobec Boga i ludzko\u015bci, o\u017cywiony wol\u0105 s\u0142u\u017cenia pokojowi na \u015bwiecie jako r\u00f3wnoprawny cz\u0142onek zjednoczonej Europy, Nar\u00f3d Niemiecki\u2026\u00bb. W tym miejscu nie tylko przywo\u0142uje si\u0119 Boga, ale tak\u017ce potwierdza si\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 prawodawc\u00f3w przed Nim. Jest ona postrzegana jako fundament prawowito\u015bci z jednej strony, a odpowiedzialno\u015bci i os\u0105du z drugiej, przed kt\u00f3rym prawa maj\u0105 sw\u00f3j ostateczny sens, fundament i obron\u0119. W tle mo\u017cna dostrzec do\u015bwiadczenie dwunastu lat nazizmu, kt\u00f3ry pierwotnie zrodzi\u0142 si\u0119 z demokratycznego g\u0142osowania narodu niemieckiego.<\/p>\n\n\n\n
Sekularyzm powstaje w obronie mniejszo\u015bci, jako sfery wolno\u015bci dla wszystkich, i nigdy nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany do represjonowania wi\u0119kszo\u015bci w oparciu o dominuj\u0105c\u0105 ideologi\u0119 lub grup\u0119, kt\u00f3ra wynosi si\u0119 do pozycji absolutnego interpretatora i jedynego stra\u017cnika narodu lub republiki. W\u0142a\u015bnie w tym momencie znajduje si\u0119 polska Konstytucja, kt\u00f3ra wybra\u0142a kompromis, aby w jej Wielkiej Karcie Swob\u00f3d reprezentowa\u0107 zar\u00f3wno wierz\u0105cych, jak i niewierz\u0105cych. <\/p>\n\n\n\n
Tekst brzmi nast\u0119puj\u0105co: \u00abMy, nar\u00f3d polski, wszyscy obywatele Rzeczypospolitej, zar\u00f3wno wierz\u0105cy w Boga jako \u017ar\u00f3d\u0142o prawdy, sprawiedliwo\u015bci, dobra i pi\u0119kna, jak i ci, kt\u00f3rzy tej wiary nie podzielaj\u0105, a warto\u015bci uniwersalne szanuj\u0105 jako pochodz\u0105ce z innych \u017ar\u00f3de\u0142, r\u00f3wni w prawach i obowi\u0105zkach wobec dobra wsp\u00f3lnego\u2026 uznaj\u0105c swoj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 przed Bogiem lub przed swoim sumieniem\u00bb.<\/p>\n\n\n\n
Umieszczaj\u0105c s\u0142owo \u201eB\u00f3g\u201d w tek\u015bcie konstytucji, \u0142amiemy horyzontaln\u0105 struktur\u0119 historii i ludzkiego \u017cycia; uznajemy w\u0142asn\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107; akceptujemy pierwsze\u0144stwo dobra i suwerenno\u015b\u0107 Prawdy nad ludzko\u015bci\u0105 jako si\u0142y, kt\u00f3ra j\u0105 definiuje i os\u0105dza, tak \u017ce z\u0142a nie mo\u017cna uzna\u0107 za dobro ani dobra za z\u0142o. Wymawiaj\u0105c imi\u0119 Boga, uznajemy r\u00f3wno\u015b\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy sprawuj\u0105 w\u0142adz\u0119, poniewa\u017c oni r\u00f3wnie\u017c podlegaj\u0105 Jego os\u0105dowi i prawdzie. Oni, podobnie jak my, musz\u0105 przestrzega\u0107 prawa, kt\u00f3re nie jest jedynie prawem, ale musi opiera\u0107 si\u0119 na sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ortega wielokrotnie powtarza\u0142, \u017ce B\u00f3g jest spraw\u0105 ka\u017cdego, spraw\u0105 obywatelsk\u0105, nie tylko dla wierz\u0105cych, ale tak\u017ce dla my\u015blicieli. Rahner twierdzi\u0142, \u017ce kultura czy uniwersytet, kt\u00f3re nie odwa\u017c\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o Bogu i nie maj\u0105 przestrzeni publicznej po\u015bwi\u0119conej Jemu, nie mog\u0105 mie\u0107 przestrzeni publicznej do dyskusji o metafizyce i etyce, bycie i obowi\u0105zku. Nie s\u0105 one bardziej oczywiste ni\u017c B\u00f3g i nie zajmowa\u0142y, ani nie zajmuj\u0105 dzisiaj, bardziej realnego miejsca w naszych sumieniach ni\u017c On.<\/p>\n\n\n\n
Kardyna\u0142 Marcelo Gonz\u00e1lez, arcybiskup Toledo i prymas Hiszpanii, opublikowa\u0142 list zatytu\u0142owany \u201cPrzed referendum w sprawie konstytucji\u201d na kilka dni przed referendum konstytucyjnym z 6 grudnia 1978 r., w kt\u00f3rym ostrzega\u0142: przed powag\u0105 proponowania agnostycznej konstytucji narodowi ochrzczonemu, kt\u00f3rego zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie wyrzek\u0142a si\u0119 wiary, co mog\u0142oby przekszta\u0142ci\u0107 j\u0105 w r\u0119ce kolejnych w\u0142adz publicznych w \u201cgwarancj\u0119 zalegalizowanych akt\u00f3w przemocy przeciwko niezbywalnym prawom cz\u0142owieka\u201d, odnosz\u0105c si\u0119 do mo\u017cliwo\u015bci legalnego wprowadzenia aborcji w Hiszpanii; przed poddaniem zarz\u0105dzania o\u015brodkami edukacyjnymi przeszkodom sprzyjaj\u0105cym taktyce marksistowskiej; przed lekcewa\u017ceniem warto\u015bci moralnych rodziny (m\u00f3wi\u0105c o przysz\u0142ym prawie rozwodowym jako o \u201eogromnej fabryce rozbitych ma\u0142\u017ce\u0144stw i sierot z ojcem i matk\u0105\u201d). <\/p>\n\n\n\n
Biskup nie m\u00f3g\u0142 sobie wyobrazi\u0107, jakie prawa zostan\u0105 uchwalone w kolejnych dekadach ani \u017ce osoby skazane za przest\u0119pstwa pope\u0142nione przez ETA zostan\u0105 uwolnione, a nie oka\u017c\u0105 skruchy ani nie b\u0119d\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z wymiarem sprawiedliwo\u015bci, czego obecnie do\u015bwiadczamy.<\/p>\n\n\n\n
W 2004 roku rozgorza\u0142a debata na temat pomini\u0119cia jakichkolwiek wzmianek o chrze\u015bcija\u0144skich korzeniach Europy w projekcie martwo uformowanej Konstytucji Europejskiej. Biskup Marcelo i siedmiu biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy poparli jego list, okre\u015blanych przez cz\u0119\u015b\u0107 prasy mianem fundamentalist\u00f3w, przewidzieli degradacj\u0119 moraln\u0105 Hiszpanii, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a powstanie naszej Konstytucji i kt\u00f3rej jeste\u015bmy \u015bwiadkami do dzi\u015b. <\/p>\n\n\n\n
Warto r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w czerwcu mija 30 lat rz\u0105d\u00f3w PSOE, co \u2013 wraz z 5 latami rz\u0105d\u00f3w UCD i 14 latami rz\u0105d\u00f3w PP \u2013 czyni te partie architektami, aktywnie lub biernie, naszego obecnego stanu moralnego. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce przysz\u0142a reforma konstytucyjna zostanie zbudowana na solidniejszych fundamentach, przy jednoczesnym poszanowaniu wolno\u015bci i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci narodu hiszpa\u0144skiego.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Martin Buber comienza uno de sus libros cl\u00e1sicos Eclipse de Dios con esta frase: \u00abEl verdadero car\u00e1cter de una \u00e9poca se reconoce sobre todo por la relaci\u00f3n imperante entre religi\u00f3n y realidad\u00bb. Como dice Olegario Gonz\u00e1lez de Cardedal, pasar de las consecuencias de la guerra civil a un proyecto de pac\u00edfica convivencia civil fue el […]<\/p>\n","protected":false},"author":975,"featured_media":58748,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,553,548],"tags":[574],"class_list":["post-58744","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articulos","category-ecologia-integral","category-foco","tag-espana"],"yoast_head":"\n