{"id":5930,"date":"2016-08-31T09:50:01","date_gmt":"2016-08-31T08:50:01","guid":{"rendered":"https:\/\/omnesmag.com\/?p=1919"},"modified":"2025-03-20T13:35:58","modified_gmt":"2025-03-20T11:35:58","slug":"hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/","title":{"rendered":"Hilary Putnam (1926-2016): ameryka\u0144ski filozof"},"content":{"rendered":"

W dniu 13 marca zmar\u0142 w swoim domu w Arlington<\/a>Ameryka\u0144ski filozof Hilary Putnam zmar\u0142 w wieku 89 lat niedaleko Bostonu. Jak napisa\u0142a Martha Nussbaum w emocjonalnym nekrologu w czasopi\u015bmie Huffington Post<\/em>, \"Stany Zjednoczone straci\u0142y jednego z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w, jakich ten nar\u00f3d kiedykolwiek wyprodukowa\u0142. Ci, kt\u00f3rzy mieli szcz\u0119\u015bcie zna\u0107 go jako student\u00f3w, koleg\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142, wspominaj\u0105 jego \u017cycie z g\u0142\u0119bok\u0105 wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105, bo Hilary by\u0142 nie tylko wielkim filozofem, ale przede wszystkim cz\u0142owiekiem o niezwyk\u0142ej hojno\u015bci\".<\/em>. Putnam by\u0142 gigantem ameryka\u0144skiej filozofii, kt\u00f3ry na Harvardzie uczy\u0142 pokolenia student\u00f3w, a poprzez swoje liczne publikacje zaprosi\u0142 do my\u015blenia bardzo wielu ludzi. Bardzo uderzaj\u0105c\u0105 cech\u0105 jego osobowo\u015bci by\u0142a \u0142agodna serdeczno\u015b\u0107 i niezwyk\u0142a intelektualna pokora, kt\u00f3ra stanowczo odrzuca\u0142a wszelki kult osobowo\u015bci. W moim przypadku m\u00f3j d\u0142ug wobec niego jest ogromny, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem osobistym, jak i intelektualnym, i tymi wierszami chcia\u0142bym z\u0142o\u017cy\u0107 wzruszaj\u0105cy ho\u0142d cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry przez ostatnie 25 lat by\u0142 moim \"ameryka\u0144skim nauczycielem\".<\/p>\n\n\n\n

Urodzony w Chicago w 1926 roku, studiowa\u0142 matematyk\u0119 i filozofi\u0119 w Pensylwanii. Doktorat uzyska\u0142 w 1951 roku na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, z rozpraw\u0105 na temat uzasadnienia indukcji i znaczenia prawdopodobie\u0144stwa. By\u0142y to centralne tematy w pracach jego promotora Hansa Reichenbacha, czo\u0142owego cz\u0142onka Ko\u0142a Wiede\u0144skiego, kt\u00f3ry po II wojnie \u015bwiatowej wyemigrowa\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W\u015br\u00f3d uczni\u00f3w Reichenbacha by\u0142a Ruth Anna, r\u00f3wnie\u017c filozofka, kt\u00f3r\u0105 Hilary Putnam po\u015blubi w 1962 roku. W 1965 roku Putnam do\u0142\u0105czy\u0142 do presti\u017cowego Wydzia\u0142u Filozofii Uniwersytetu Harvarda, gdzie do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w maju 2000 roku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 Walter Beverly Pearson Chair of Modern Mathematics and Mathematical Logic. Zanim do\u0142\u0105czy\u0142 do Harvardu, wyk\u0142ada\u0142 na Northwestern, Princeton i MIT.<\/p>\n\n\n\n

Osoba my\u015bl\u0105ca przysz\u0142o\u015bciowo<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bez w\u0105tpienia mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107, \u017ce Putnam by\u0142 my\u015blicielem awangardowym. Jak napisa\u0142 Stegm\u00fcller, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w swojej ewolucji intelektualnej obudowa\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 filozofii drugiej po\u0142owy XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Przez dziesi\u0105tki lat jego produkcja filozoficzna koncentrowa\u0142a si\u0119 na wielkich zagadnieniach wsp\u00f3\u0142czesnej dyskusji w filozofii nauki i filozofii j\u0119zyka. Jego artyku\u0142y s\u0105 napisane z niezwyk\u0142ym rygorem, w rozmowie - a raczej w dyskusji - z Rudolfem Carnapem, Willardem Quine'em i jego kolegami z angloameryka\u0144skiej filozofii akademickiej. Opr\u00f3cz jako\u015bci jego pisarstwa, imponuje delikatn\u0105 dyskryminacj\u0105, kt\u00f3rej poddaje najtrudniejsze problemy, aby je zrozumie\u0107. Swoim sposobem pracy Putnam uczy, \u017ce filozofia jest trudna, to znaczy, \u017ce refleksja filozoficzna - podobnie jak w innych dziedzinach wiedzy, gdy chodzi o najbardziej podstawowe pytania - ma znaczn\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 techniczn\u0105. Oczywi\u015bcie Putnam wiedzia\u0142, \u017ce wiele problem\u00f3w filozoficznych jest ostatecznie nierozwi\u0105zywalnych, ale lubi\u0142 powtarza\u0107 s\u0142owa swojego przyjaciela Stanleya Cavella: \"S\u0105 lepsze i gorsze sposoby my\u015blenia o nich\".<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d jego bardzo obszernej produkcji filozoficznej lubi\u0119 wyr\u00f3\u017cnia\u0107 jego ksi\u0105\u017ck\u0119 Filozofia odnowy<\/em>w kt\u00f3rym \u0142\u0105czy ze sob\u0105 Wyk\u0142ady Gifforda<\/em> nauczany w Uniwersytet w St. Andrews<\/em> w 1990 roku, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142em z nim na Harvardzie latem 1992 roku i pozwoli\u0142 mi przeczyta\u0107 galley proofs. Jak sugeruje tytu\u0142, strony te pisane s\u0105 z przekonaniem, \u017ce smutny stan dzisiejszej filozofii wymaga rewitalizacji, odnowy tematycznej. Putnam pomy\u015bla\u0142 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 jako diagnoz\u0119 stanu filozofii i zasugerowa\u0142 kierunki, w jakich taka odnowa mog\u0142aby si\u0119 odbywa\u0107. Putnam nie pisa\u0142 manifestu, ale raczej styl uprawiania filozofii, \u0142\u0105czenia rygoru i ludzkiej trafno\u015bci, kt\u00f3re to w\u0142a\u015bciwo\u015bci by\u0142y postrzegane jako wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce dwa radykalnie przeciwstawne sposoby uprawiania filozofii, anglo-ameryka\u0144sk\u0105 filozofi\u0119 analityczn\u0105 i filozofi\u0119 europejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Hilary Putnam nigdy nie poddawa\u0142 si\u0119 wiatrom intelektualnych m\u00f3d i - co nie jest cz\u0119ste w\u015br\u00f3d filozof\u00f3w - raz po raz korygowa\u0142 swoje pogl\u0105dy, w miar\u0119 jak doskonali\u0142 swoje rozumienie problem\u00f3w, kt\u00f3rymi si\u0119 zajmowa\u0142. To sprawi\u0142o, \u017ce niekt\u00f3rzy zarzucali mu filozoficzn\u0105 kapry\u015bno\u015b\u0107, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce zdolno\u015b\u0107 do sprostowania jest naprawd\u0119 znakiem rozpoznawczym mi\u0142o\u015bci prawdy. \"Kiedy\u015b my\u015bla\u0142em to..., ale teraz my\u015bl\u0119 tamto\". Tak jak wszyscy to robimy w naszym zwyk\u0142ym \u017cyciu, zmieniaj\u0105c zdanie, gdy otrzymujemy nowe dane i lepiej rozumiemy przes\u0142anki, dlaczego mia\u0142oby by\u0107 inaczej przy uprawianiu filozofii?<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie warto przepisa\u0107 to, co napisa\u0142 w przedmowie do swojego ostatniego Filozofia w dobie nauki<\/em> (2012): \"Dawno temu porzuci\u0142em (r\u00f3\u017cne) wersje logicznego empiryzmu Carnapa i Reichenbacha, ale nadal czerpi\u0119 inspiracj\u0119 z przekonania Reichenbacha, \u017ce filozoficzne badanie najlepszych wsp\u00f3\u0142czesnych i przesz\u0142ych nauk ma wielkie znaczenie filozoficzne, oraz z przyk\u0142adu Carnapa w jego ci\u0105g\u0142ym ponownym badaniu i krytyce w\u0142asnych wcze\u015bniejszych pogl\u0105d\u00f3w, a tak\u017ce z politycznego i moralnego zaanga\u017cowania zar\u00f3wno Carnapa, jak i Reichenbacha.<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

To, czego jednak niekt\u00f3rzy mogli mu nie wybaczy\u0107, to jego konwersja na religi\u0119 dziadk\u00f3w, czyli judaizm. W ostatnich dekadach \u017cycia zacz\u0105\u0142 po\u015bwi\u0119ca\u0107 dwadzie\u015bcia minut dziennie na tradycyjne \u017cydowskie modlitwy, a stopniowo w jego tekstach coraz cz\u0119\u015bciej pojawia\u0142y si\u0119 refleksje na temat etyki i religii: \"Jako praktykuj\u0105cy \u017byd\". <\/em>-wyja\u015bni\u0142 w Jak odnowi\u0107 filozofi\u0119<\/em>-, \"Jestem kim\u015b, dla kogo religijny wymiar \u017cycia jest coraz wa\u017cniejszy, nawet je\u015bli jest to wymiar, o kt\u00f3rym nie umiem filozofowa\u0107, chyba \u017ce po\u015brednio. Kiedy na pocz\u0105tku lat 50. zacz\u0105\u0142em wyk\u0142ada\u0107 filozofi\u0119, uwa\u017ca\u0142em si\u0119 za filozofa nauki (cho\u0107 w wielkodusznej interpretacji terminu \"filozofia nauki\" uwzgl\u0119dnia\u0142em filozofi\u0119 j\u0119zyka i filozofi\u0119 umys\u0142u). Ci, kt\u00f3rzy znaj\u0105 moje pisma z tamtego etapu, mog\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107, jak pogodzi\u0142em moje religijne ci\u0105gotki, kt\u00f3re nawet wtedy w pewnym stopniu pozostawa\u0142y w tyle, z moim og\u00f3lnym materialistyczno-naukowym \u015bwiatopogl\u0105dem w tamtym czasie. Odpowied\u017a brzmi: nie pogodzi\u0142em ich: by\u0142em sumiennym ateist\u0105 i by\u0142em wierz\u0105cy; po prostu trzyma\u0142em te dwie cz\u0119\u015bci siebie oddzielnie\".<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

To \"podw\u00f3jne \u017cycie\", te dwie podzielone cz\u0119\u015bci siebie, by\u0142o dla niego niesatysfakcjonuj\u0105ce w ostatnim etapie: \"Jestem osob\u0105 religijn\u0105 i jednocze\u015bnie filozofem przyrody, ale nie redukcjonist\u0105\".<\/em>Pisa\u0142 o tym w swojej bardzo aktualnej autobiografii, kt\u00f3ra otwiera du\u017cy tom po\u015bwi\u0119cony mu w Biblioteka \u017bywych Filozof\u00f3w<\/em>. Pami\u0119tam teraz, \u017ce Putnam dzwoni\u0142 do mnie czasem \"katolicki pragmatyk<\/em>Dzi\u0119ki niemu odkry\u0142em filozofi\u0119 pragmatyczn\u0105 i my\u015bl Charlesa S. Peirce'a, kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119ci\u0142em si\u0119 od 1992 roku. Modl\u0119 si\u0119 teraz o jego wieczny odpoczynek i mam nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 kontynuowa\u0107 \u017cyczliwe rozmowy z tym gigantem filozofii, kt\u00f3ry nie ba\u0142 si\u0119 otwarcie przyzna\u0107 do swojej religijno\u015bci w pogr\u0105\u017conym w poga\u0144stwie \u015bwiecie akademickim.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hilary Putnam by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych filozof\u00f3w XX wieku. <\/p>","protected":false},"author":25,"featured_media":7803,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[36,39],"tags":[606,948],"class_list":["post-5930","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura","tag-cultura","tag-filosofia"],"yoast_head":"\nHilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Hilary Putnam, uno de los fil\u00f3sofos m\u00e1s importantes del siglo XX. Su pensamiento evolucion\u00f3 desde el cientismo hasta un pragmatismo abierto.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/kultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hilary Putnam, uno de los fil\u00f3sofos m\u00e1s importantes del siglo XX. Su pensamiento evolucion\u00f3 desde el cientismo hasta un pragmatismo abierto.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/kultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Omnes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-08-31T08:50:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-20T11:35:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/putnam-nubiola.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"526\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jaime Nubiola\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jaime Nubiola\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jaime Nubiola\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/06d4905c13b3c9f8fd69bce2940a7f5f\"},\"headline\":\"Hilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano\",\"datePublished\":\"2016-08-31T08:50:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-20T11:35:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/\"},\"wordCount\":1340,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/08\\\/putnam-nubiola.jpg\",\"keywords\":[\"Cultura\",\"Filosof\u00eda\"],\"articleSection\":[\"Actualidad\",\"Cultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"WebPage\",\"ItemPage\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/\",\"name\":\"Hilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/08\\\/putnam-nubiola.jpg\",\"datePublished\":\"2016-08-31T08:50:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-20T11:35:58+00:00\",\"description\":\"Hilary Putnam, uno de los fil\u00f3sofos m\u00e1s importantes del siglo XX. Su pensamiento evolucion\u00f3 desde el cientismo hasta un pragmatismo abierto.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/08\\\/putnam-nubiola.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/08\\\/putnam-nubiola.jpg\",\"width\":920,\"height\":526,\"caption\":\"hilary putnam y jaime nubiola\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/actualidad\\\/cultura\\\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"name\":\"Omnes\",\"description\":\"Informaci\u00f3n de la Iglesia y la sociedad\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Omnes\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#organization\",\"name\":\"Omnes\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/12\\\/logo_omnes_negro.png\",\"width\":15524,\"height\":3000,\"caption\":\"Omnes\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/06d4905c13b3c9f8fd69bce2940a7f5f\",\"name\":\"Jaime Nubiola\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jaime Nubiola\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.omnesmag.com\\\/pl\\\/author\\\/jaime-nubiola\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hilary Putnam (1926-2016): ameryka\u0144ski filozof","description":"Hilary Putnam, jeden z najwa\u017cniejszych filozof\u00f3w XX wieku. Jego my\u015bl ewoluowa\u0142a od scjentyzmu do otwartego pragmatyzmu.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/kultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Hilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano","og_description":"Hilary Putnam, uno de los fil\u00f3sofos m\u00e1s importantes del siglo XX. Su pensamiento evolucion\u00f3 desde el cientismo hasta un pragmatismo abierto.","og_url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/aktualnosci\/kultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/","og_site_name":"Omnes","article_published_time":"2016-08-31T08:50:01+00:00","article_modified_time":"2025-03-20T11:35:58+00:00","og_image":[{"width":920,"height":526,"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/putnam-nubiola.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jaime Nubiola","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Jaime Nubiola","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/"},"author":{"name":"Jaime Nubiola","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/06d4905c13b3c9f8fd69bce2940a7f5f"},"headline":"Hilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano","datePublished":"2016-08-31T08:50:01+00:00","dateModified":"2025-03-20T11:35:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/"},"wordCount":1340,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/putnam-nubiola.jpg","keywords":["Cultura","Filosof\u00eda"],"articleSection":["Actualidad","Cultura"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","ItemPage"],"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/","name":"Hilary Putnam (1926-2016): ameryka\u0144ski filozof","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/putnam-nubiola.jpg","datePublished":"2016-08-31T08:50:01+00:00","dateModified":"2025-03-20T11:35:58+00:00","description":"Hilary Putnam, jeden z najwa\u017cniejszych filozof\u00f3w XX wieku. Jego my\u015bl ewoluowa\u0142a od scjentyzmu do otwartego pragmatyzmu.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/putnam-nubiola.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/putnam-nubiola.jpg","width":920,"height":526,"caption":"hilary putnam y jaime nubiola"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/actualidad\/cultura\/hilary-putnam-1926-2016-filosofo-americano\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.omnesmag.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hilary Putnam (1926-2016): un fil\u00f3sofo americano"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#website","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","name":"Omnes","description":"Informacje o ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization"},"alternateName":"Omnes","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#organization","name":"Omnes","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","contentUrl":"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/logo_omnes_negro.png","width":15524,"height":3000,"caption":"Omnes"},"image":{"@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.omnesmag.com\/#\/schema\/person\/06d4905c13b3c9f8fd69bce2940a7f5f","name":"Jaime Nubiola","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jaime Nubiola"},"url":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/author\/jaime-nubiola\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5930","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5930"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46432,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5930\/revisions\/46432"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}