{"id":64320,"date":"2026-09-10T06:09:00","date_gmt":"2026-09-10T04:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.omnesmag.com\/?p=64320"},"modified":"2026-09-10T11:24:19","modified_gmt":"2026-09-10T09:24:19","slug":"carles-prats-montserrat-tiempo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/carles-prats-montserrat-tiempo\/","title":{"rendered":"Carles Prats: \u00abNa Montserrat nauczy\u0142em si\u0119 innego sposobu rozumienia czasu\u00bb"},"content":{"rendered":"

Cztery lata filmowania, aby przybli\u017cy\u0107 codzienne \u017cycie mnich\u00f3w z Montserrat. Tyle czasu re\u017cyser Carles Prats sp\u0119dzi\u0142, odwiedzaj\u0105c klasztor i wychodz\u0105c z niego, aby ukszta\u0142towa\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119. Czas Montserrat<\/em><\/a> (\u00abCzas Montserratu\u00bb), dokument, kt\u00f3ry w czasie obchod\u00f3w tysi\u0105clecia klasztoru stara si\u0119 pokaza\u0107, bez os\u0105d\u00f3w i narracji z offu, codzienne \u017cycie wsp\u00f3lnoty benedykty\u0144skiej. Projekt rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 przed pandemi\u0105 i pozwoli\u0142 zespo\u0142owi zaobserwowa\u0107 niezwyk\u0142\u0105 Montserrat, praktycznie pust\u0105 od zwiedzaj\u0105cych, a tak\u017ce dotrze\u0107 do miejsc i moment\u00f3w, kt\u00f3re zazwyczaj pozostaj\u0105 niewidoczne dla turyst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Prats, przyzwyczajony do pracy nad filmami dokumentalnymi o kulturze, filmie i muzyce (\u00abPeret i pochodzenie katalo\u0144skiej rumby\u00bb<\/em>,\u00a0\u00abDrakula Barcelona\u00bb<\/em>\u00a0<\/strong>), przyznaje, \u017ce to do\u015bwiadczenie by\u0142o szczeg\u00f3lnie wzbogacaj\u0105ce. Rezultatem jest przemy\u015blane spojrzenie na spo\u0142eczno\u015b\u0107, kt\u00f3rej codzienne \u017cycie naznaczone jest modlitw\u0105, prac\u0105 i specyficznym pojmowaniem czasu. Film, prezentowany na festiwalu filmowym BCN, b\u0119dzie mia\u0142 premier\u0119 10 wrze\u015bnia podczas specjalnego pokazu zorganizowanego przez\u2026 A Contracorriente Films<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Za projektem kryje si\u0119 osobista historia. Nuria Casald\u00e1liga, szkolna kole\u017canka Pratsa i siostrzenica biskupa Pere Casald\u00e1ligi, by\u0142a t\u0105, kt\u00f3ra zainicjowa\u0142a i doprowadzi\u0142a do realizacji dokumentu razem z nim. Jej \u015bmier\u0107 w styczniu ubieg\u0142ego roku dodatkowo czyni go jeszcze bardziej poruszaj\u0105cym. Czas Montserrat<\/em> w projekcie, kt\u00f3remu re\u017cyser jest szczeg\u00f3lnie wdzi\u0119czny.<\/p>\n\n\n\n

W wywiadzie re\u017cyser opowiada o swoich do\u015bwiadczeniach z mnichami i o tym, co odkry\u0142 na temat \u017cycia monastycznego, powtarzalno\u015bci i innego sposobu pojmowania czasu.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego nakr\u0119cono film dokumentalny o mnichach z Montserrat?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 Montserrat zawsze by\u0142 dla mnie bardzo interesuj\u0105cym i inspiruj\u0105cym miejscem. Kilka lat temu przeczyta\u0142em esej Neila Postmana, w kt\u00f3rym opowiada\u0142 o tym, jak wsp\u00f3lnoty benedykty\u0144skie zarz\u0105dzaj\u0105 czasem. Posun\u0105\u0142 si\u0119 nawet do stwierdzenia, \u017ce wygl\u0105da to tak, jakby benedyktyni wynale\u017ali zegar.<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony, stworzenie filmu dokumentalnego o \u017cyciu codziennym klasztoru jest naprawd\u0119 skomplikowane, poniewa\u017c wymaga otwarcia przed tob\u0105 jego bram. Fascynacja klasztorem, spos\u00f3b, w jaki gospodaruje si\u0119 czasem, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokazania jego codziennego \u017cycia, sprawi\u0142y, \u017ce Nuria Casald\u00e1liga, kt\u00f3ra kierowa\u0142a produkcj\u0105, i ja zabrali\u015bmy si\u0119 do pracy.<\/p>\n\n\n\n

W dokumencie szczeg\u00f3lny nacisk po\u0142o\u017cono na czas. Czego mo\u017cna si\u0119 nauczy\u0107 z tego, jak ci mnisi zarz\u0105dzaj\u0105 swoim czasem?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 Nadchodzi taki moment w \u017cyciu, kiedy, przynajmniej w moim przypadku, stajesz si\u0119 bardziej powtarzalny. Jorge Luis Borges powiedzia\u0142: \u201cJest taki moment w \u017cyciu, kiedy przestajesz czyta\u0107 i zaczynasz czyta\u0107 od nowa\u201d.\u201d<\/p>\n\n\n\n

W filmie dokumentalnym opat m\u00f3wi, \u017ce powtarzanie prowadzi do zrozumienia siebie i \u015bwiata. My\u015bl\u0119, \u017ce ja r\u00f3wnie\u017c jestem w tym momencie powtarzania, w chwili kontemplacji. Dla mnie by\u0142o to wzbogacaj\u0105ce do\u015bwiadczenie.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnota Montserrat jest wyj\u0105tkowa. Liczy oko\u0142o 50 mnich\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma wy\u017csze wykszta\u0142cenie, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna znale\u017a\u0107 si\u0119 w spo\u0142eczno\u015bci o zr\u00f3\u017cnicowanej kulturze pod wieloma wzgl\u0119dami.<\/p>\n\n\n\n

Widz\u0105c mnich\u00f3w \u015bpiewaj\u0105cych w bazylice, wyobra\u017casz sobie obraz, kt\u00f3ry niewiele ma wsp\u00f3lnego z ich codziennym \u017cyciem. Ka\u017cdy z nich ma swoje obowi\u0105zki: jedni zarz\u0105dzaj\u0105 bibliotek\u0105, inni prowadz\u0105 schronisko, a jeszcze inni przyjmuj\u0105 pielgrzym\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, wsp\u00f3lnota bardzo si\u0119 zmieni\u0142a. Obowi\u0105zuje w niej Regu\u0142a \u015awi\u0119tego Benedykta, tekst z VI wieku, ale opat dostosowuje j\u0105 do wsp\u00f3\u0142czesnych czas\u00f3w. Teraz, na przyk\u0142ad, wszyscy mnisi nosz\u0105 telefony kom\u00f3rkowe i wysy\u0142aj\u0105 sobie nawzajem wiadomo\u015bci. WhatsApp<\/em>, co nie mia\u0142oby miejsca 200 lat temu.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, \u017ce ze wzgl\u0119du na spos\u00f3b, w jaki zarz\u0105dzaj\u0105 swoim czasem, \u017cycie mnich\u00f3w wydaje si\u0119 monotonne. Jak odni\u00f3s\u0142by\u015b si\u0119 do tego uprzedzenia?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 \u017bycie zale\u017cy od tego, co lubisz, a czego nie lubisz. Na przyk\u0142ad, wyja\u015bnili, \u017ce filozof Kant robi\u0142 dok\u0142adnie to samo ka\u017cdego dnia. By\u0107 mo\u017ce w ostatnich dekadach wypoczynek, wakacje, turystyka, chodzenie do kina czy gry wideo by\u0142y wysoko cenione. St\u0105d w\u0142a\u015bnie wzi\u0119\u0142a si\u0119 ta idea.<\/p>\n\n\n\n

Ale nie uwa\u017cam, \u017ceby powtarzanie by\u0142o z\u0142e; wr\u0119cz przeciwnie. Z perspektywy medytacji i samopoznania mo\u017ce przynie\u015b\u0107 pozytywne efekty.<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3rzy s\u0105 bardzo niespokojni i nie mog\u0105 tam by\u0107. Inni natomiast uwa\u017caj\u0105 to za satysfakcjonuj\u0105ce. Widzia\u0142em, \u017ce mnisi to lubi\u0105. Ta uporz\u0105dkowana codzienna rutyna pozwala im prowadzi\u0107 pe\u0142ne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Po latach \u017cycia w tej wsp\u00f3lnocie, co Twoim zdaniem \u017cycie monastyczne mo\u017ce zaoferowa\u0107 dzisiejszemu spo\u0142ecze\u0144stwu, kt\u00f3re \u017cyje w coraz szybszym tempie?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 My\u015bl\u0119, \u017ce \u017cyjemy w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re pod pewnymi wzgl\u0119dami jest powierzchowne. Wszystko zmienia si\u0119 bardzo szybko, a my przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do kr\u00f3tkich wiadomo\u015bci i bardzo fragmentarycznej tre\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wierz\u0119, \u017ce takie zarz\u0105dzanie czasem i cel, dla kt\u00f3rego go wykorzystujemy, przynosi korzy\u015bci. W rzeczywisto\u015bci, historycznie zawsze istnia\u0142y osoby, kt\u00f3re chcia\u0142y \u017cy\u0107 we wsp\u00f3lnocie, w odosobnionych miejscach. <\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnota Montserrat nie jest wsp\u00f3lnot\u0105 zamkni\u0119t\u0105. Jest silnie powi\u0105zana ze \u015bwiatem: s\u0105 mnisi, kt\u00f3rzy nauczaj\u0105 poza klasztorem i uczestnicz\u0105 w r\u00f3\u017cnych zaj\u0119ciach, cho\u0107 nadal przestrzegaj\u0105 benedykty\u0144skiego rytmu. <\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie jednak istnieje ten bardziej introspektywny i medytacyjny model \u017cycia monastycznego, kt\u00f3ry uwa\u017cam za bardzo pozytywny, zw\u0142aszcza w coraz bardziej frywolnym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

W pewnym momencie filmu jeden z mnich\u00f3w m\u00f3wi, \u017ce obraz mnicha czytaj\u0105cego w ogrodzie jest zniekszta\u0142cony. Czy uwa\u017casz, \u017ce ludzie maj\u0105 wyobra\u017cenie o \u017cyciu monastycznym, kt\u00f3re nie odzwierciedla rzeczywisto\u015bci?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 Tak. Pod wieloma wzgl\u0119dami rzeczywisto\u015b\u0107 tych mnich\u00f3w jest zaskakuj\u0105ca. Ten mnich zarz\u0105dza bibliotek\u0105 i jest bardzo dyskretny (pojawi\u0142 si\u0119 w filmie dokumentalnym, bo nalega\u0142, bo nie zale\u017ca\u0142o mu na rozg\u0142osie). Jego refleksja na temat tego wyidealizowanego obrazu mnicha czytaj\u0105cego ksi\u0105\u017ck\u0119 pod drzewem wyda\u0142a mi si\u0119 bardzo zabawna.<\/p>\n\n\n\n

Zaskakuj\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c pochodzenie poszczeg\u00f3lnych mnich\u00f3w. Ten, kt\u00f3ry jest obecnie dyrektorem muzeum, by\u0142 szefem bezpiecze\u0144stwa IT w ameryka\u0144skiej firmie. Ten, kt\u00f3ry zarz\u0105dza sanktuarium, by\u0142 mened\u017cerem Burger Kinga. Inny by\u0142 ogrodnikiem, a jeszcze inny wyk\u0142ada\u0142 na uniwersytecie.<\/p>\n\n\n\n

To bardzo r\u00f3\u017cnorodny \u015bwiat, kt\u00f3rego nie spos\u00f3b sobie wyobrazi\u0107 przed przybyciem. I tak, te stereotypy istniej\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, kiedy zaczynasz z nimi mieszka\u0107, odkrywasz zupe\u0142nie inny rodzaj relacji. Pod koniec dnia mog\u0105 si\u0119 spotyka\u0107, \u017ceby poczyta\u0107 gazet\u0119, om\u00f3wi\u0107 mecz pi\u0142ki no\u017cnej lub zagra\u0107 w parchi. Mnisi s\u0105 zabawni. Jak wszyscy, niekt\u00f3rzy s\u0105 bardziej towarzyscy, a inni bardziej pow\u015bci\u0105gliwi, ale dla mnie by\u0142o to bardzo interesuj\u0105ce i wzbogacaj\u0105ce do\u015bwiadczenie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Czy przeszkadza\u0142o ci, \u017ce mnisi ujawnili si\u0119 w ten spos\u00f3b?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 Troch\u0119 czasu nam zaj\u0119\u0142o, zanim otworzyli nam drzwi. Jeden z najlepszych dokument\u00f3w o klasztorze, Wielka cisza<\/em>, Musia\u0142 czeka\u0107 18 lat, zanim pozwolono mu filmowa\u0107. My musieli\u015bmy czeka\u0107 osiem miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

Zrozumiesz to, gdy znajdziesz si\u0119 w klasztorze, poniewa\u017c dla mnich\u00f3w codzienne \u017cycie, codzienne modlitwy i nabo\u017ce\u0144stwa s\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c s\u0142uchanie kogo\u015b, kto przyjecha\u0142, \u017ceby nakr\u0119ci\u0107 film dokumentalny.<\/p>\n\n\n\n

Zdziwi\u0142o mnie r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wszyscy mnisi nosz\u0105 zegarki. Wyja\u015bnili mi, \u017ce kiedy wchodz\u0105 do wsp\u00f3lnoty, opat zbiera ich zegarki i rozdaje je losowo, wi\u0119c ka\u017cdy prawdopodobnie otrzyma inny zegarek ni\u017c ten, kt\u00f3ry mia\u0142 na sobie, gdy przyby\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Mnisi opowiadaj\u0105 o tym, dlaczego porzucili swoje dotychczasowe \u017cycie, by wst\u0105pi\u0107 do klasztoru. Czy by\u0142o jakie\u015b \u015bwiadectwo lub osobista historia, kt\u00f3ra szczeg\u00f3lnie Ci\u0119 poruszy\u0142a?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 Szczeg\u00f3lnie poruszy\u0142a mnie historia opowiedziana przez mnicha, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 Montserrat, gdy by\u0142 bardzo m\u0142ody, podczas wycieczki. Zobaczy\u0142 mnich\u00f3w i postanowi\u0142 do\u0142\u0105czy\u0107 do wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n

Aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce jego powo\u0142aniem jest \u017cycie monastyczne, poprosi\u0142 o mo\u017cliwo\u015b\u0107 sp\u0119dzenia roku poza klasztorem. Otrzyma\u0142 dom w ma\u0142ej wiosce w Pirenejach.<\/p>\n\n\n\n

Mieszka\u0144cy wioski nie ufali mu, poniewa\u017c mia\u0142 d\u0142ugie w\u0142osy i uwa\u017cali go za hipisa. Kiedy odkryli, \u017ce jest mnichem z Montserrat, zacz\u0119li inaczej go postrzega\u0107. Sp\u0119dzi\u0142 w tej wiosce 19 lat, pracuj\u0105c w polu.<\/p>\n\n\n\n

Potem opiekowa\u0142a si\u0119 chor\u0105 matk\u0105, a p\u00f3\u017aniej ojcem. Min\u0119\u0142o kolejne 12 lat. Innymi s\u0142owy, planowa\u0142a wyjecha\u0107 na rok, a ostatecznie sp\u0119dzi\u0142a tam 31 lat, zanim zdecydowa\u0142a si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do klasztoru.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3ci\u0142, zapuka\u0142 do drzwi i powiedzia\u0142: \u00abS\u0142uchaj, odszed\u0142em 31 lat temu\u00bb. I znowu zosta\u0142 mnichem. Ta historia naprawd\u0119 mnie zaintrygowa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Co jest najbardziej godne podziwu w \u017cyciu tych mnich\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n

\u2013 Podziwiam ich, \u017ce doszli do wniosku, \u017ce chc\u0105 zosta\u0107 mnichami. Przez jaki\u015b czas wielu pr\u00f3buje, a niekt\u00f3rzy rezygnuj\u0105, bo widz\u0105, \u017ce \u017cycie monastyczne nie jest dla nich.<\/p>\n\n\n\n

Uderza mnie r\u00f3wnie\u017c to, jak bardzo \u017cycie we wsp\u00f3lnocie jest inne. Du\u017co my\u015blimy o w\u0142asno\u015bci: \u00abKupi\u0142em to, chc\u0119 to, chc\u0119 tamto\u00bb. Tam mentalno\u015b\u0107 jest zupe\u0142nie inna. To jak mentalne uwolnienie si\u0119 od zobowi\u0105za\u0144, kt\u00f3re stwarza konsumpcjonizm.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce je\u015bli dobrze si\u0119 z tym obchodzisz, to ci\u0119 wzbogaca. Montserrat wyda\u0142 na \u015bwiat fantastycznych intelektualist\u00f3w, a publikacje opactwa Montserrat s\u0105 wspania\u0142e. Wida\u0107, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy tam byli, w klasztorze, stworzyli absolutnie godne podziwu dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Pewien mnich powiedzia\u0142 mi, \u017ce wydaj\u0105 kwartalnik. Ale powiedzia\u0142: \u201cJe\u015bli b\u0119dzie ukazywa\u0142 si\u0119 co p\u00f3\u0142 roku, to nic wielkiego\u201d, bo dla nich najwa\u017cniejsze jest trzymanie si\u0119 codziennego harmonogramu. My\u015bl\u0119, \u017ce to dobra lekcja: priorytetyzowa\u0107 rzeczy naprawd\u0119 wa\u017cne. Inne rzeczy przyjd\u0105 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n

\n