W ostatnich latach cz\u0119sto s\u0142yszymy o zagro\u017ceniach zwi\u0105zanych z wolontariatem w wychowaniu moralnym i duchowym ludzi, zw\u0142aszcza m\u0142odych. Jest to wa\u017cna kwestia, poniewa\u017c wola jest tym wydzia\u0142em, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego korzystamy z naszej wolno\u015bci. Je\u015bli edukacja polega na uczeniu korzystania z wolno\u015bci, to pierwsz\u0105 rzecz\u0105 jest dobre wyszkolenie woli.<\/p>\n\n\n\n
Na my\u015bl Wilhelma z Ockham cz\u0119sto wskazuje si\u0119 jako \u017ar\u00f3d\u0142o deformacji \u017cycia moralnego, jak\u0105 jest woluntaryzm. W rzeczywisto\u015bci angielski teolog zaproponowa\u0142 tzw. divine voluntarism, kt\u00f3ry na potrzeby tego artyku\u0142u mo\u017cna stre\u015bci\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: co\u015b jest albo dobre, albo z\u0142e poniewa\u017c<\/em> B\u00f3g tak m\u00f3wi, a nie odwrotnie. W tym uj\u0119ciu rozum nie jest w stanie wiedzie\u0107, jakie dobro osi\u0105ga, post\u0119puj\u0105c zgodnie z prawem moralnym, poza tym, \u017ce wie, i\u017c swoj\u0105 wol\u0105 wyra\u017ca pos\u0142usze\u0144stwo Bogu. Niezale\u017cnie jednak od konkretnego historycznego rozwoju teologii moralnej uwa\u017cam, \u017ce to skojarzenie Ockhama z woluntaryzmem raczej zaciemnia ni\u017c o\u015bwietla aktualne znaczenie nadawane temu duchowemu fenomenowi.<\/p>\n\n\n\n Moim zdaniem pomocne by\u0142oby rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy \"woluntaryzmem teologicznym\" (Ockhama, o tym, dlaczego dany czyn jest dobry lub s\u0142uszny), \"woluntaryzmem duchowym\" (kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do pewnego sposobu prze\u017cywania wysi\u0142ku, aby by\u0107 lepszym) i \"racjonalizmem\" lub intelektualizmem moralnym (kt\u00f3ry uwa\u017ca, \u017ce wystarczy zna\u0107 dobro, aby je czyni\u0107). Racjonalizm wyra\u017anie przeciwstawia si\u0119 woluntaryzmowi teologicznemu, poniewa\u017c uwa\u017ca, \u017ce tym, co jest decyduj\u0105ce, jest zdolno\u015b\u0107 ludzkiego rozumu do poznania dobra. Prawo moralne jest wype\u0142nione poniewa\u017c<\/em> nakazuje co jest dobre i dlaczego pos\u0142usze\u0144stwo Bogu jest<\/em> dobra. Uderzaj\u0105ce jest to, \u017ce w tym schemacie \"woluntaryzm duchowy\" bli\u017cszy jest intelektualizmowi moralnemu ni\u017c stanowisku Ockhama. <\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek woluntarystyczny jest raczej racjonalist\u0105, gdy\u017c to jego rozum kieruje - w spos\u00f3b despotyczny - wol\u0105. Ma jasno\u015b\u0107 co do tego, co jest dobre i robi to, nawet je\u015bli nie poci\u0105ga go to konkretne dobro. To, czego brakuje, to rozw\u00f3j zdolno\u015bci do kochania dobra. Dlatego problemem nie jest inflacja, ale atrofia woli. Woluntarysta potrzebuje wi\u0119cej woli, ale w sensie, kt\u00f3ry wyja\u015bni\u0119 poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n Pod\u0105\u017caj\u0105c za czcigodn\u0105 tradycj\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 co najmniej do \u015bw. Augustyna, mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa wymiary woli, kt\u00f3re b\u0119d\u0119 nazywa\u0142 wol\u0105 \"jako motorem\" i wol\u0105 \"jako sercem\", przy czym oba s\u0105 niezb\u0119dne dla rozwoju osobowego, ale ka\u017cdy z nich ma swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 funkcj\u0119. Gdyby\u015bmy uznali je za dwie skrajno\u015bci, to mieliby\u015bmy, \u017ce gdyby kto\u015b rozwin\u0105\u0142 wol\u0119 tylko jako motor, to mia\u0142by techniczn\u0105 koncepcj\u0119 cz\u0142owieka, skupion\u0105 na skuteczno\u015bci osi\u0105gania tego, co sobie wyznacza, nie potrzebuj\u0105c nikogo. Z moralnego punktu widzenia tym, do czego by d\u0105\u017cy\u0142, jest jego w\u0142asna doskona\u0142o\u015b\u0107. Na drugim biegunie, kultywowanie woli jako serca prowadzi\u0142oby do zrozumienia osoby jako kogo\u015b wcielonego, zainteresowanego uczynieniem swojego \u017cycia owocnym, \u015bwiadomego, \u017ce to, co naprawd\u0119 warto\u015bciowe, mo\u017cna otrzyma\u0107 tylko jako darmowy dar od innych lub od Boga. W sferze moralnej celem by\u0142aby mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Rozr\u00f3\u017cnienie to s\u0142u\u017cy wyja\u015bnieniu, \u017ce problem woluntaryzmu duchowego polega na sprowadzeniu funkcji woli do bycia motorem, czyli zdolno\u015bci\u0105 do wykonywania s\u0142usznych dzia\u0142a\u0144. Z drugiej strony, ryzykiem rozumienia woli tylko jako serca by\u0142oby popadni\u0119cie w swoisty duchowy cisz\u0119, tak jakby nie by\u0142o potrzeby podejmowania wysi\u0142ku w celu osi\u0105gni\u0119cia dobra i moralnego wzrostu. <\/p>\n\n\n\n Wola jako serce nie ma by\u0107 rozumiana w spos\u00f3b \"sentymentalny\", zmienny czy powierzchowny, lecz jak czyni to Hildebrand np. Serce<\/em>. Tam odnosi si\u0119 do serca jako duchowego centrum osoby i organu jej afektywno\u015bci. W\u0142a\u015bnie to, czego potrzebuje woluntarysta, to piel\u0119gnowanie swoich uczu\u0107, aby nie czyni\u0142 dobra tylko dlatego, \u017ce wie<\/em> \u017ce jest to s\u0142uszna rzecz do zrobienia, ale dlatego, \u017ce ama<\/em> i identyfikuje si\u0119 z nim. Jest to mo\u017cliwe, poniewa\u017c dobro zawsze nosi czyje\u015b imi\u0119: dobrem s\u0105 dzia\u0142ania, kt\u00f3re wykonujemy dla innych ludzi lub z nimi. <\/p>\n\n\n\n Woluntaryzm duchowy prowadzi do zorganizowania w\u0142asnego \u017cycia bez - w ostateczno\u015bci - potrzeby innych. Z drugiej strony, ci, kt\u00f3rzy kultywuj\u0105 wol\u0119 jako serce, napotykaj\u0105 na trudno\u015bci razem<\/em> z innymi, licz\u0105c na ich pomoc. Ufa zw\u0142aszcza Bogu, jak wyja\u015bnia Torell\u00f3 w \"On nas pierwszy umi\u0142owa\u0142\". Woluntarysta \u0142atwo si\u0119 zniech\u0119ca, bo zdaje sobie spraw\u0119 z ogranicze\u0144 swojego silnika. Potrzebuje wzrasta\u0107 w nadziei, kt\u00f3ra jest cnot\u0105 przygotowuj\u0105c\u0105 wol\u0119 do pe\u0142nego przyj\u0119cia Bo\u017cego daru, \u0142aski. <\/p>\n\n\n\n Kluczem do wychowania woli jest to, \u017ce osoba odkrywa, i\u017c dobra (przyja\u017a\u0144, mi\u0142o\u015b\u0107, s\u0142u\u017cba czy sprawiedliwo\u015b\u0107) wype\u0142niaj\u0105 jej \u017cycie i wype\u0142niaj\u0105 jej serce. Oczywi\u015bcie jest to proces, w kt\u00f3rym, zw\u0142aszcza na pocz\u0105tku, si\u0142a woli (si\u0142a nap\u0119dowa) jest bardzo potrzebna. Samo to jednak nie wystarczy, by nadal czyni\u0107 dobro, zw\u0142aszcza w miar\u0119 up\u0142ywu czasu. Silniki starzej\u0105 si\u0119 i psuj\u0105. Z drugiej strony, je\u015bli osi\u0105gnie si\u0119 afektywn\u0105 identyfikacj\u0119 z dobrami w\u0142asnego \u017cycia, to zachowanie wierno\u015bci im b\u0119dzie wymaga\u0142o coraz mniejszego wysi\u0142ku. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" En los \u00faltimos a\u00f1os es frecuente o\u00edr hablar sobre los riesgos del voluntarismo en la educaci\u00f3n moral y espiritual de las personas, especialmente de los j\u00f3venes. Se trata de un tema importante, porque la voluntad es la facultad con la que ejercemos nuestra libertad. Si educar consiste en ense\u00f1ar a usar la libertad, lo primero […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16852,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[47,54],"tags":[629],"class_list":["post-8441","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-firmas","category-tribuna","tag-libertad"],"yoast_head":"\n